Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)sspp2_4u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Bát-nhã Một trăm ngàn bài tụng, Quyển II-4 (Śatasāhasrikā Prajñāpāramitā II-4)

Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 3 / 12 (50.000 ký tự/trang)
kārayed yojanam uccaistve nārdhayojanaṃ vistāreṇa tāṃś ca kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā satkuryād gurukuryād mānayet pūjayed divyaiḥ puṣpair divyair mālyair divyair gandhair divyair vilepanair divyaiś cūrṇair divyaiś cīvarair divyaiś chattrair divyair dhvajair divyābhiḥ patākābhir divyaiś ca vādyaiḥ,
yāvantaḥ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvās tata ekaikaḥ sattvas tathāgate parinirvṛte pūjāyai saptaratnamayāt stūpāt kārayed yojanam uccritve na yojanavistāreṇa tāṃś ca kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā satkuryād gurukuryād mānayet pūjayed divyaiḥ puṣpair divyair mālyair divyair gandhair divyair vilepanair divyaiś cūrṇair divyaiś cīvarair divyaiś chattrair divyair dhvajair divyābhiḥ patākābhir divyaiś ca vādyaiḥ,
(ŚsP_II-4_47)
yāvanto dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvās tata ekaikaḥ sattvas tathāgate parinirvṛte pūjāyai saptaratnamayāt stūpāt kārayed yojanam uccritve na yojanavistāreṇa tāṃś ca kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā satkuryād gurukuryād mānayet pūjayed divyaiḥ puṣpair divyair mālyair divyair gandhair divyair vilepanair divyaiś cūrṇair divyaiś cīvarair divyaiś chattrair divyair dhvajair divyābhiḥ patākābhir divyaiś ca vādyaiḥ,
yāvantaḥ paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvās tata ekaikaḥ sattvas tathāgate parinirvṛte pūjāyai saptaratnamayāt stūpāt kārayed yojanam uccritve na yojanavistāreṇa tāṃś ca kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā satkuryād gurukuryād mānayet pūjayed divyaiḥ puṣpair divyair mālyair divyair gandhair divyair vilepanair divyaiś cūrṇair divyaiś cīvarair divyaiś chattrair divyair dhvajair divyābhiḥ patākābhir divyaiś ca vādyaiḥ,
yāvanto 'dhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvās tata ekaikaḥ sattvas tathāgate parinirvṛte pūjāyai saptaratnamayāt stūpāt kārayed yojanam uccritve na yojanavistāreṇa tāṃś ca kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā satkuryād gurukuryād mānayet pūjayed divyaiḥ puṣpair divyair mālyair divyair gandhair divyair vilepanair divyaiś cūrṇair divyaiś cīvarair divyaiś chattrair divyair dhvajair divyābhiḥ patākābhir divyaiś ca vādyaiḥ,
yāvanta upariṣṭhād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvās tata ekaikaḥ sattvas tathāgate parinirvṛte pūjāyai saptaratnamayāt stūpāt kārayed yojanam uccritve na yojanavistāreṇa tāṃś ca kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā satkuryād gurukuryād mānayet pūjayed divyaiḥ puṣpair divyair mālyair divyair gandhair divyair vilepanair divyaiś cūrṇair divyaiś cīvarair divyaiś chattrair divyair dhvajair divyābhiḥ patākābhir divyaiś ca vādyaiḥ. tat kiṃ manyase? bhagavan api nu sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahupuṇyaṃ prasaveyuḥ.
bhagavān āha: bahu kauśika.
śakra āha: ataḥ sa bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati, ya imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvodgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati, yoniśaś ca manasikariṣyati, tāṃś ca satkariṣyati gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati, puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ. tat (ŚsP_II-4_48) kasya hetoḥ? atra hi bhagavan prajñāpāramitāyām antargatāḥ sarve kuśalā dharmās tad yathā daśa kuśalaḥ karmapathāś catvāri dhyānāni catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattayaḥ.
dānapāramitā śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā prajñāpāramitā.
adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā śūnyatāśūnyatā mahāśūnyatā paramārthaśūnyatā saṃskṛtaśūnyatā asaṃskṛtaśūnyatā atyantaśūnyatā anavarāgraśūnyatā anavakāraśūnyatā prakṛtiśūnyatā sarvadharmaśūnyatā svalakṣaṇaśūnyatā anupalambhaśūnyatā abhāvaśūnyatā svabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatā.
smṛtyupasthānāni samyakprahāṇāni ṛddhipādā indriyāṇi balāni bodhyaṅgāni āryāṣṭāṅgo mārgaḥ, trīṇi vimokṣamukhāni śūnyatānimittāpraṇihitā catvāry āryasatyāni duḥkhaṃ duḥkhasamudayaṃ duḥkhanirodhā mārgaḥ ṣaḍ abhijñā aṣṭā vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ sarvasamādhayaḥ sarvadhāraṇīmukhāni daśatathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido mahāmaitrī mahākaruṇā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ sarvajñatā mārgākārajñatā sarvākārajñatā idaṃ tad buddhānāṃ bhagavatāṃ śāsanaṃ yatra sarvaśrāvkapratyekabuddhānām atitānāgatapratyutpannānāṃ buddhā bhagavantaḥ śikṣitvā sarvadharmāṇāṃ pāraṅgatā gacchati gamiṣyati ca.
śatasāhasryāḥ prajñāpāramitāyāḥ parivarto nāmāṣṭādaśamaḥ
(ŚsP_II-4_49)
[K. 182b18, N. 355b6, T. 286b9, P. 207a3, Ch. 578a4]
atha bhagavāñ chakraṃ devānāṃ indram etad avocat: evam etat kauśikaivam etat, bahu te kulaputrāḥ kuladuhitaro vā puṇyaṃ prasaviṣyaty aprameyam asaṃkhyeyam acintyam atulyam aparimāṇaṃ te kulaputrāḥ kuladuhitaro vā puṇyaṃ prasaviṣyati ya imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ kṛtvodgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti, uttare ca satkariṣyanti gurukariṣyanti mānayiṣyanti pūjayiṣyanti, puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ. tat kasya hetoḥ? prajñāpāramitā niryātā hi kauśika tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ sarvajñatā prajñāpāramitāniryātā dhyānapāramitā prajñāpāramitāniryātā vīryapāramitā prajñāpāramitāniryātā kṣāntipāramitā prajñāpāramitāniryātā śīlapāramitā prajñāpāramitāniryātā dānapāramitā prajñāpāramitāniryātā.
adhyātmaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, bahirdhāśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, adhyātmabahirdhāśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, śūnyatāśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, mahāśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, paramārthaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, saṃskṛtaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, asaṃskṛtaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, atyantaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, anavarāgraśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, anavakāraśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, prakṛtiśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, sarvadharmaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, svalakṣaṇaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, anupalambhaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, abhāvaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, svabhāvaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā, abhāvasvabhāvaśūnyatā prajñāpāramitāniryātā.
smṛtyupasthānāni prajñāpāramitāniryātāni, samyakprahāṇāni prajñāpāramitāniryātāni, ṛddhipādāḥ prajñāpāramitāniryātāḥ, indriyāṇi prajñāpāramitāniryātāni, balāni prajñāpāramitāniryātāni, bodhyaṅgāni prajñāpāramitāniryātāni, āryāṣṭāṅgo mārgaḥ prajñāpāramitāniryātaḥ, āryasatyāni prajñāpāramitāniryātāni, dhyānāni prajñāpāramitāniryātāni, apramāṇāni prajñāpāramitāniryātāni, ārūpyasamāpattayaḥ prajñāpāramitāniryātāḥ, aṣṭau vimokṣaḥ prajñāpāramitāniryātaḥ, navānupūrvavihārasamāpattayaḥ prajñāpāramitāniryātāḥ, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni prajñāpāramitāniryātāni, abhijñāḥ prajñāpāramitāniryātāḥ, samādhayaḥ prajñāpāramitāniryātāḥ, (ŚsP_II-4_50) dhāraṇīmukhāni prajñāpāramitāniryātāni, daśatathāgatabalāni prajñāpāramitāniryātāni, catvāri vaiśāradyāni prajñāpāramitāniryātāni, pratisaṃvidaḥ prajñāpāramitāniryātāḥ, mahāmaitrī prajñāpāramitāniryātā, mahākaruṇā prajñāpāramitāniryātā, āveṇikabuddhadharmāḥ prajñāpāramitāniryātāḥ, pañca cakṣūṃṣi tathāgatasya prajñāpāramitāniryataḥ, sattvaparipāko buddhakṣetrapariśuddhiḥ prajñāpāramitāniryātā, hi kauśika sarvajñatā prajñāpāramitāniryātā, mārgākārajñatā prajñāpāramitāniryātā, sarvākārajñatā prajñāpāramitāniryātā, hi kauśika śrāvakayānaṃ prajñāpāramitāniryātaṃ, hi kauśika pratyekabuddhayānaṃ prajñāpāramitāniryātaṃ, hi kauśika mahāyānaṃ prajñāpāramitāniryātam, hi kauśikānuttarā samyaksaṃbodhiḥ.
tasmāt tarhi kauśika yo hi kaścit kulaputrā vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ kṛtvodgrahīṣyati dhārayiṣyati paryavāpsyati yoniśaś ca manasikariṣyati satkariṣyati gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati, puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyair asya kauśika puṇyābhisaṃskārasyāsau pūrvakaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api koṭītamīm api koṭīsahasratamīm api koṭīsahasratamīm api koṭīniyutaśatasahasratamīm api saṃkhyam api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniśam api na kṣamate. tat kasya hetoḥ? yāvat kileyaṃ kauśika prajñāpāramitā jāṃbūdvīpe sthāsyati. tāvan na buddharatnasyāntardhānaṃ bhaviṣyati na dharmaratnasyāntardhānaṃ bhaviṣyati na saṃgharatnasyāntardhānaṃ bhaviṣyati, tāvad daśānāṃ kuśalānāṃ karmapathānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati caturṇāṃ dhyānānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, caturṇām apramāṇānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, pañcānām abhijñānāṃ prādurbhāvo bhaviṣyati.
dānapāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, śīlapāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, kṣāntipāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, vīryapāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, dhyānapāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, prajñāpāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati.
adhyātmaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, bahirdhāśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, adhyātmabahirdhāśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, śūnyatāśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, mahāśūnyatāyā (ŚsP_II-4_51) loke prādurbhāvo bhaviṣyati, paramārthaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, saṃskṛtaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, asaṃskṛtaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, atyantaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, anavarāgraśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, anavakāraśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, prakṛtiśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, sarvadharmaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, svalakṣaṇaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, anupalambhaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, abhāvaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, svabhāvaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, abhāvasvabhāvaśūnyatāya loke prādurbhāvo bhaviṣyati.
smṛtyupasthānānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, samyakprahāṇānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, ṛddhipādānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, indriyāṇāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, balānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, bodhyaṅgānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, āryāṣṭāṅgasya mārgasya loke prādurbhāvo bhaviṣyati, āryasatyānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, dhyānānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, apramāṇānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, ārūpyasamāpattīnāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, vimokṣāṇāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, navānupūrvavihārasamāpattīnāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, samādhīnāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, dhāraṇīmukhānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, tathāgatabalānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, vaiśāradyānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, pratisaṃvidāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, mahāmaitryā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, mahākaruṇāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, āveṇikabuddhadharmāṇāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, sarvajñatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, mārgākārajñatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, sarvākārajñatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, yāvan mahāśālakulānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, brāhmaṇamahāśālakulānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, gṛhapatimahāśālakulānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati.
cāturmahārājakāyikānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, trāyastriṃśānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, yāmānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, tuṣitānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, nirmāṇaratīnāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, paranirmitavasavartīnāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, brahmakāyikānāṃ (ŚsP_II-4_52) devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, brahmapārṣadyānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, brahmapurohitānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, mahābrahmāṇāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, ābhānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, parīttabhānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, apramāṇābhāṇāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, ābhāsvarāṇāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, śubhānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, parīttaśubhānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, apramāṇaśubhānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, śubhakṛtsnānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, bṛhāṇāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, parīttabṛhāṇāun devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, apramāṇabṛhāṇāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, bṛhatphalānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, abṛhāṇāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, atapānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, sudṛśānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, sudarśanānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, akaniṣṭhānāṃ devānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati.
srotaāpannānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, sakṛdāgāmīnāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, anāgāmināṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, arhatāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, pratyekabuddhānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati. bodhisattvānāṃ ca mahāsattvānāṃ samudāgaḥ prajñāsyate, anuttaraṃ buddhajñānaṃ prajñāsyate, dharmacakrapravartanaṃ prajñāsyate, sattvaparipākaṃ prajñāsyate, buddhakṣetrapariśuddhiḥ prajñāsyate.
[K. 183b18, N. 358a2, T. 288a11, P. 210b3, Ch. 579b13]
atha khalu ye 'smiṃs trisāhasramahāsāhasre lokadhātau cāturmahārājakāyikā devās trāyastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavasavartinā brahmakāyikā brahmapurohitā brahmapārṣadyā mahābrahmaṇo ābhāḥ parīttabhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ śubhāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā bṛhāḥ parīttabṛhā apramāṇabṛhā bṛhatphalā abṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās taṃ śakraṃ devānām indram āmantrayate : udgṛhītavyā mārṣa prajñāpāramitā dhārayitavyā mārṣa prajñāpāramitā vācayitavyā mārṣa prajñāpāramitā paryavāptavyā mārṣa prajñāpāramitā, yoniśaś ca manasikartavyā mārṣa prajñāpāramitā, etayā mārṣa prajñāpāramitayodgṛhītayā dhārayitayā vācayitayā paryavāptayā yoniśaś ca manasikṛtayā buddhanetryā (ŚsP_II-4_53) vācayitayā paryavāptayā yoniśaś ca manasikṛtayā buddhanetryā avyavacchedo bhaviṣyati, dharmanetryā avyavacchedo bhaviṣyati, saṃghanetryā avyavacchedo bhaviṣyati buddhanetryā mārṣa avyavacchedo 'nudharmanetryā avyavacchedo 'nusaṃghanetryā avyavacchedaḥ.
dānapāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, śīlapāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, kṣāntipāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, vīryapāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, dhyānapāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, prajñāpāramitāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati.
adhyātmaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, bahirdhāśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, adhyātmabahirdhāśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, śūnyatāśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, mahāśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, paramārthaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, saṃskṛtaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, asaṃskṛtaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, atyantaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, anavarāgraśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, anavakāraśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, prakṛtiśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, sarvadharmaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, svalakṣaṇaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, anupalambhaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, abhāvaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, svabhāvaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, abhāvasvabhāvaśūnyatāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati.
smṛtyupasthānānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, samyakprahāṇānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, ṛddhipādānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, indriyāṇāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, balānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, bodhyaṅgānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, āryāṣṭāṅgasya mārgasya loke prādurbhāvo bhaviṣyati, āryasatyānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, dhyānānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, apramāṇānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, ārūpyasamāpattīnāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, vimokṣāṇāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, anupūrvavihārasamāpattīnāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, abhijñānāṃ loke prādurbhāvo bhavisvati, samādhīnāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, dhāraṇīmukhānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, tathāgatabalānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, vaiśāradyānāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, pratisaṃvidāṃ loke prādurbhāvo (ŚsP_II-4_54) bhaviṣyati, mahāmaitryā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, mahākaruṇāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati, āveṇikabuddhadharmāṇāṃ loke prādurbhāvo bhaviṣyati, bodhisattvacaryāyā loke prādurbhāvo bhaviṣyati,
srotaāpattiphalasya loke prādurbhāvo bhaviṣyati, sakṛdāgāmiphalasya loke prādurbhāvo bhaviṣyati, anāgāmiphalasya loke prādurbhāvo bhaviṣyati, arhattvasya loke prādurbhāvo bhaviṣyati, pratyekabodher loke prādurbhāvo bhaviṣyati, anuttarāyāḥ samyaksaṃbodher loke prādurbhāvo bhaviṣyati.
[K. 184a14, N. 359a2, T. 289a2, P. 212b2, Ch. 580a24]
atha bhagavāñ chakraṃ devānām indram āmantrayate: udgṛhāṇa tvaṃ kauśikemāṃ prajñāpāramitāṃ dhāraya vācaya paryavāpnuhi yoniśaś ca manasikuruṣvemāṃ prajñāpāramitām. tat kasya hetoḥ? yadā kauśikāsurāṇām evaṃ samudācārā bhaviṣyati, devāṃs trāyastriṃśān yodhayiṣyāmo devais trāyastriṃśaiḥ sārdhaṃ saṃgrāmayiṣyāmas tadā tvaṃ kauśikemāṃ prajñāpāramitāṃ samanvāhṛtya manasā svadhyāya kuryāḥ yoniśaś ca manasikuryā evaṃ teṣām asurāṇāṃ te samudācārāḥ.
punar evāntarddhāsyati na punas te cittotpādā vivardhiṣyanti, yeṣāṃ ca devaputrāṇāṃ devakanyānāṃ cyutikālaḥ syāṃ te cātmanaḥ pāpopapattiṃ paśyeyus teṣāṃ tvaṃ kauśika purataḥ imāṃ prajñāpāramitāṃ svādhyāyaṃ kuryās te tena prajñāpāramitā śravaṇakuśalamūlena prajñāpāranutā prasādena ca tatraiva devabhavaneṣūpapatsyate. tat kasya hetoḥ? evaṃ mahārthikā hi kauśika prajñāpāramitā śravaṇaṃ yasya kasyacit kulaputrasya vā kuladuhitur vā devaputrasya vā devakanyāyā vā iyaṃ prajñāpāramitā śrotāvabhāsaṃ gamiṣyanti sarve te tena kuśalamūlenānupūrveṇānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyate. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika ye te 'bhūvan atīte 'dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ sa śrāvakasaṃghās te 'pīhaiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyate, ye 'pi ta etarhi daśasu dikṣu lokadhātuṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ saśrāvakasaṃghās tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti, sarve te ihaiva prajñāpāramitāyām anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhāḥ. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśikātra prajñāpāramitāyāṃ sarve bodhipakṣā dharmā antargatāḥ śrāvakadharmā vā pratyekabuddhadharmā vā bodhisattvadharmā vā buddhadharmā vā.
śakra āha: mahāvidyeyaṃ bhagavan yad uta prajñāpāramitā anuttareyaṃ bhagavan vidyā yad uta prajñāpāramitā asamasameyaṃ bhagavan vidyā yad uta prajñāpāramitā. tat kasya hetoḥ? tathā hi bhagavan (ŚsP_II-4_55) prajñāpāramitā sarveṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ dhārayitrī.
bhagavān āha: evam etat kauśikaivam etat mahāvidyeyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā anuttareyaṃ vidyā yad uta prajñāpāramitā, asamasameyaṃ vidyā yad uta prajñāpāramitā. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika ye te 'bhūvann atīte 'dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās ta etāṃ vidyām āgamya anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā ye 'pi te bhaviṣyanty anāgate 'dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās te 'py etām eva vidyām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyate, ye 'pi ta etarhi daśa dig lokadhātuṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās tiṣṭhanti dhriyanti yāpayanti, te 'py etām eva vidyām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśikemāṃ vidyām āgamya daśakuśalā karmapathāḥ loke prajñāyante, catvāri dhyānāni loke prajñāyante, catvāry apramāṇāni loke prajñāyante, catasra ārūpyasamāpattayaḥ loke prajñāyante, pañcābhijñā loke prajñāyante.
dānapāramitā loke prajñāyate, śīlapāramitā loke prajñāyate, kṣāntipāramitā loke prajñāyate, vīryapāramitā loke prajñāyate, dhyānapāramitā loke prajñāyate, prajñāpāramitā loke prajñāyate.
adhyātmaśūnyatā loke prajñāyate, bahirdhāśūnyatā loke prajñāyate, adhyātmabahirdhāśūnyatā loke prajñāyate, śūnyatāśūnyatā loke prajñāyate, mahāśūnyatā loke prajñāyate, paramārthaśūnyatā loke prajñāyate, saṃskṛtaśūnyatā loke prajñāyate, asaṃskṛtaśūnyatā loke prajñāyate, atyantaśūnyatā loke prajñāyate, anavarāgraśūnyatā loke prajñāyate, anavakāraśūnyatā loke prajñāyate, prakṛtiśūnyatā loke prajñāyate, sarvadharmaśūnyatā loke prajñāyate, svalakṣaṇaśūnyatā loke prajñāyate, anupalambhaśūnyatā loke prajñāyate, abhāvaśūnyatā loke prajñāyate, svabhāvaśūnyatā loke prajñāyate, abhāvasvabhāvaśūnyatā loke prajñāyate.
smṛtyupasthānāni loke prajñāyante, samyakprahāṇāni loke prajñāyante, ṛddhipādā loke prajñāyante, indriyāṇi loke prajñāyante, balāni loke prajñāyante, bodhyaṅgāni loke prajñāyante, āryāṣṭāṅgo mārgo loke prajñāyante, āryasatyāni loke prajñāyante, dhyānāni loke prajñāyante, apramāṇāni loke prajñāyante, ārūpyasamāpattayo loke prajñāyante, vimokṣā loke prajñāyante, anupūrvavihārasamāpattayo loke prajñāyante, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāṇi loke prajñāyante, abhijñā loke prajñāyante, samādhayo loke prajñāyante, dhāraṇīmukhāni loke prajñāyante, tathāgatabalāni (ŚsP_II-4_56) loke prajñāyante, vaiśāradyāni loke prajñāyante, pratisaṃvido loke prajñāyante, mahākaruṇā loke prajñāyate, āveṇikabuddhadharmā loke prajñāyante. dharmadhātur loke prajñāyate, bhūtakoṭir loke prajñāyate, tathatā loke prajñāyate, avitathatā loke prajñāyate, ananyatathatā loke prajñāyate, dharmatā loke prajñāyate, dharmasthititā loke prajñāyate, dharmaniyāmatā loke prajñāyate, pañca cakṣūṃsi loke prajñāyante, srotaāpattiphalaṃ loke prajñāyate, sakṛdāgāmiphalaṃ loke prajñāyate, anāgāmiphalaṃ loke prajñāyate, arhattvaṃ loke prajñāyate, pratyekabodhir loke prajñāyate, sarvajñatā loke prajñāyate, mārgākārajñatā loke prajñāyate, sarvākārajñatā loke prajñāyate, bodhisattvam api kauśikāgamya daśa kuśalāḥ karmapathāḥ prabhāṣyante. catvāri dhyānāni prabhāvyante, catasra arūpyasamāpattayaḥ prabhāvyante, pañcābhijñā prabhāvyante,
dānapāramitā loke prabhāvyate, śīlapāramitā loke prabhāvyate, kṣāntipāramitā loke prabhāvyate, vīryapāramitā loke prabhāvyate, dhyānapāramitā loke prabhāvyate, prajñāpāramitā loke prabhāvyate.
adhyātmaśūnyatā loke prabhāvyate, bahirdhāśūnyatā loke prabhāvyate, adhyātmabahirdhāśūnyatā loke prabhāvyate, śūnyatāśūnyatā loke prabhāvyate, mahāśūnyatā loke prabhāvyate, paramārthaśūnyatā loke prabhāvyate, saṃskṛtaśūnyatā loke prabhāvyate, asaṃskṛtaśūnyatā loke prabhāvyate, atyantaśūnyatā loke prabhāvyate, anavarāgraśūnyatā loke prabhāvyate, anavakāraśūnyatā loke prabhāvyate, prakṛtiśūnyatā loke prabhāvyate, sarvadharmaśūnyatā loke prabhāvyate, svalakṣaṇaśūnyatā loke prabhāvyate, anupalambhaśūnyatā loke prabhāvyate, abhāvaśūnyatā loke prabhāvyate, svabhāvaśūnyatā loke prabhāvyate, abhāvasvabhāvaśūnyatā loke prabhāvyate.
smṛtyupasthānāni loke prabhāvyante, samyakprahāṇāni loke prabhāvyante, ṛddhipādā loke prabhāvyante, indriyāṇi loke prabhāvyante, balāni loke prabhāvyante, bodhyaṅgāni loke prabhāvyante, āryāṣṭāṅgo mārgo loke prabhāvyate, āryasatyāni loke prabhāvyante, dhyānāni loke prabhāvyante, apramāṇāni loke prabhāvyante, ārūpyasamāpattayo loke prabhāvyante, vimokṣā loke prabhāvyante, anupūrvavihārasamāpattayo loke prabhāvyante, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni loke prabhāvyante, abhijñāḥ loke prabhāvyante, samādhayo loke prabhāvyante, dhāraṇīmukhāni loke prabhāvyante, tathāgatabalāni loke prabhāvyante, vaiśāradyāni loke (ŚsP_II-4_57) prabhāvyante, pratisaṃvido loke prabhāvyante, mahākaruṇā loke prabhāvyate, āveṇikabuddhadharmā loke prabhāvyante, sarvajñatā loke prabhāvyate, mārgākārajñatā loke prabhāvyate, sarvākārajñatā loke prabhāvyate, srotaāpanno loke prabhāvyate, sakṛdāgāmī loke prabhāvyate, anāgāmī loke prabhāvyate, arhan loke prabhāvyate, pratyekabuddho loke prabhāvyate, tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke prabhāvyate.
tad yathāpi nāma kauśika candramaṇḍalam āgamya sarvoṣadhitārānakṣatrāṇi prabhāvyante. evam eva kauśika bodhisattvacandramaṇḍalam āgamya sarvakuśalacaryāsamyakcaryādaśakuśalakarmapathadhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāpāramitāśūnyatābodhipakṣadharmaśūnyatānimittāpraṇihitāryasatyavimokṣānupūrvavihārasamāpattisamādhidhāraṇīmukhadaśabalavaiśāradyapratisaṃvidāveṇikabuddhadharmādhayaḥ prabhāvyante. sarvaśaikṣāśaikṣaśrāvakapratyekabuddhatārānakṣatrāṇi ca prabhāvyante. tathāgatāś cārhantaḥ samyaksaṃbuddhā loke prabhāvyante.
yadāpi buddhānāṃ bhagavatāṃ loke notpādo bhavati, tadāpi bodhisattvā mahāsattvāḥ sattvebhyo laukikalokottarān dharmān deśayanti. tat kasya hetoḥ? bodhisattvaniryātā hi śrāvakapratyekabuddhamahāyānāni, tac ca bodhisattvasya mahāsattvasyopāyakauśalaṃ prajñāpāramitāniryātaṃ veditavyaṃ, yenopāyakauśalena samanvāgatā bodhisattvo mahāsattvo dānapāramitāyāṃ carati, śīlapāramitāyāṃ carati, kṣāntipāramitāyāṃ carati, vīryapāramitāyāṃ carati, dhyānapāramitāyāṃ carati, prajñāpāramitāyāṃ carati.
adhyātmaśūnyatāyāṃ carati, bahirdhāśūnyatāyāṃ carati, adhyātmabahirdhāśūnyatāyāṃ carati, śūnyatāśūnyatāyāṃ carati, mahāśūnyatāyāṃ carati, paramārthaśūnyatāyāṃ carati, saṃskṛtaśūnyatāyāṃ carati, asaṃskṛtaśūnyatāyāṃ carati, atyantaśūnyatāyāṃ carati, anavarāgraśūnyatāyāṃ carati, anavakāraśūnyatāyāṃ carati, prakṛtiśūnyatāyāṃ carati, sarvadharmaśūnyatāyāṃ carati, svalakṣaṇaśūnyatāyāṃ carati, anupalambhaśūnyatāyāṃ carati, abhāvaśūnyatāyāṃ carati, svabhāvaśūnyatāyāṃ carati, abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ carati.
smṛtyupasthāneṣu carati. samyakprahāṇeṣu carati, ṛddhipādeṣu carati, indriyeṣu carati, baleṣu carati, bodhyaṅgeṣu carati, āryāṣṭāṅge marge carati, āryasatyeṣu carati, dhyāneṣu carati, apramāṇeṣu carati, ārūpyasamāpattiṣu carati, aṣṭāsu vimokṣeṣu carati, navasv anupūrvavihārasamāpattiṣu (ŚsP_II-4_58) carati, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukheṣu carati, abhijñāsu carati, samādhiṣu carati, dhāraṇīmukheṣu carati, tathāgatabaleṣu carati, vaiśāradyeṣu carati, pratisaṃvitsu carati, mahākaruṇāyāṃ carati, aṣṭādaśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu carati. na ca śrāvakabhūmau patati na pratyekabuddhabhūmisākṣāt karoti, sattvāṃś ca paripācayati buddhakṣetraṃ ca pariśodhayati, āyuḥsaṃpadañ ca parigṛhṇāti sattvasaṃpadañ ca parigṛhṇāti buddhakṣetrasaṃpadañ ca parigṛhṇāti, bodhisattvasaṃpadaṃ ca parigṛhṇāti sarvākārajñatāṃ cānutprāpnoti.
[K. 185a18, N. 361b8, T. 290b10, P. 217b4, Ch. 582c20]
punar aparaṃ kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām udgṛhīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati yoniśaś ca manasikariṣyati, sa ebhir dṛṣṭadhārmikair guṇaiḥ samanvāgato bhaviṣyati sāṃparāyikaiś ca guṇaiḥ samanvāgato bhaviṣyati.
śakra āha: katamair bhagavan dṛṣṭadhārmikair guṇaiḥ samanvāgataḥ sa kulaputro vā kuladuhitā vā bhaviṣyati, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati yoniśaś ca manasikariṣyati.
bhagavān āha: yo hi kaścit kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām udgṛhīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati yoniśaś ca manasikariṣyati, sa na viṣeṇa kālaṃ kariṣyati, na śastreṇa kālaṃ kariṣyati, nāgninā kālaṃ kariṣyati, nodakena kālaṃ kariṣyati, yāvan naikottareṇa rāgaśatena kālaṃ kariṣyati, sthāpayitvā pūrvakarmavipākaṃ, ye ca puna rājakulād upadravā bhaviṣyanti, sacet kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ svādhyāyan rājakulam upasaṃkramiṣyati, na tasya te 'vatāraprekṣiṇām avatāraṃ lapsyate, rājaputrāś ca rājamahāmātrāś cālapitavyaṃ maṃsyante, ābhāṣitavyaṃ maṃsyante, pratisaṃmoditavyaṃ maṃsyante. tat kasya hetoḥ? yathāpi tad asyā eva prajñāpāramitāyās tejonubhāvena sacet kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ svādhyāyan rājakulam upasaṃkramiṣyati, tam enaṃ te rājaputrā vā rājamahāmātrā vā priyavacanair ālapitavyaṃ maṃsyante, ābhāṣitavyaṃ maṃsyate, pratisaṃmoditavyaṃ maṃsyate. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṝṇāṃ vā sarvasattvānām antike maitracittaṃ pratyupasthitaṃ karuṇācittaṃ muditācittam upekṣācittaṃ pratyupasthitaṃ, ebhiḥ kauśika dṛṣṭadhārmikair guṇaiḥ samanvāgataḥ sa kulaputro vā (ŚsP_II-4_59) kuladuhitā vā bhaviṣyati ya imāṃ prajñāpāramitām udgṛhīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati yoniśaś ca manasikariṣyati.
katamaiś ca kauśika sāṃparāyikair guṇaiḥ samanvāgato bhavati, yad uta na jātu daśabhiḥ karmapathair avirahitā bhaviṣyati, na caturbhir dhyānair na caturbhir apramāṇair na catasṛbhir ārūpyasamāpattibhiḥ, na ṣaḍbhiḥ pāramitābhir na smṛtyupasthānair na samyakprahāṇair na ṛddhipādair nendriyair na balair na bodhyaṅgair na mārgeṇa nāryasatyair na dhyānair nāpramāṇair nārūpyasamāpattibhir na vimokṣair nānupūrvavihārasamāpattibhir na śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhair nābhijñābhir na samādhibhir na dhāraṇīmukhair na tathāgatabalair na vaiśāradyair na pratisaṃvidbhir nāveṇikabuddhadharmair virahitā bhaviṣyanti, na kadācin narakeṣūpapadyate, na tiryagyonau na yamaloke, anyatra praṇidhānavaśena sattvaṃ paripākaṃ kariṣyati, sa na kadācid aṅgavihīno bhaviṣyati, na kadācid daridrakuleṣu pratyājaniṣyati, veṇukarakule vā puṣkasakule vā mauṣṭhikacaṇḍālaurānikasaukārikakuleṣu vā śūdrakuleṣu vā satatasamitaṃ dvātriṃśan mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samanvāgato bhaviṣyati, yatra ca lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhrīyante yāpayanti tatra lokadhātuṣūpapatsyate, na jātu bodhisattvābhijñābhir virahito bhaviṣyati. sa ākāṅkṣaṃ buddhakṣetrād buddhakṣetraṃ saṃkramiṣyati, buddhānāṃ bhagavatāṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya sa buddhakṣetrād buddhakṣetraṃ saṃkrāman sattvāṃś ca paripācayiṣyati, buddhakṣetraṃ ca pariśodhayiṣyati, tasmāt tarhi kauśika kulaputrair vā kuladuhitṛbhir vā imāṃ guṇasaṃpadām ākāṅkṣadbhir iyaṃ prajñāpāramitodgṛhītavyā dhārayitavā vācayitavyā paryavāptavyā yoniśaś ca manasikartavyā, sarvākārajñatācittena cāvirahitena bhavitavyaṃ, ta ebhir dṛṣṭadhārmikaiḥ sāṃparāyikaiś ca guṇaiḥ samanvāgato bhaviṣyanti, yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyante.
śatasāhasryāṃ prajñāpāramitāyām ūnaviṃśatitamaḥ parivartaḥ
(ŚsP_II-4_60)
[K. 185b15, N. 362b8, T. 291b3, P. 219a5, Ch. 583c19]
athānyatīrthikaparivrājakānāṃ śatam upārambhābhiprāyāṇāṃ yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāmaṃ nyāsīt.
atha khalu śakrasya devānām indrasyaitad abhūd, idam anyatīrthikānāṃ śatam upārambhābhiprāyāṇāṃ yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāmanti sma, ya nv ahaṃ yāvan mayā bhagavato 'ntikāt, itaḥ prajñāpāramitāyā udgṛhītaṃ tat svādhyāyaṃ kuryāṃ, yadi me 'nyatīrthikaparivrājakām upasaṃkramya bhagavato 'ntarāyaṃ ca kuryuḥ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyām.
atha śakro devānām indro yāvad bhagavato 'ntikāt prajñāpāramitāyām udgṛhītaṃ tāvat svādhyāyaṃ karoti sma.
atha te 'nyatīrthikaparivrājakā dūreṇa dūraṃ bhagavataṃ pradakṣiṇīkṛtya, tenaiva mārgena tenaiva dvāreṇa punar eva prakrāntāḥ
atha bhagavān āyuṣmataḥ śāradvatīputrasyaitad abhūt, kim atra kāraṇaṃ yena me 'nyatīrthikaparivrājakā dūreṇa dūraṃ bhagavantaṃ pradakṣiṇīkṛtya tenaiva mārgena tenaiva dvāreṇa punar eva prakrāntāḥ
atha bhagavān āyuṣmataś chāradvatīputrasya cetasaiva cetaḥ, parivitarkam ājāyāyuṣmantaṃ śāradvatīputram āmantrayataḥ śakreṇa sāradvatīputra devānām indreṇeyaṃ prajñāpāramitā samanvāhṛtā tenaite 'nyatīrthikacarakaparivrājakā dūreṇa dūraṃ tāṃ pradakṣiṇīkṛtya, tenaiva mārgena tenaiva dvāreṇa punar eva prakrāntāḥ, na hi śāradvatīputra eṣām anyatīrthikacarakaparivrājakānām ekasyāpi śuklāṅgaṃ samanupaśyāmi, sarva ete 'nyatīrthikaparivrājakāḥ pratihatacittā upārambhābhiprāyā imāṃ parṣadam upasaṃkramitavyaṃ maṃyante nāhaṃ taṃ śāradvatīputra samanupaśyāmi, sadevaloke samārake sabrahmake saśravaṇabrāhmaṇikāyāṃ prajāyāṃ yo 'syāṃ prajñāpāramitāyāṃ pratihatacitto vā upārambhābhiprāyo vā upasaṃkramen nedaṃ sthānaṃ vidyate. tat kasya hetoḥ? tathā hi śāradvatīputra ya iha trisāhasre mahāsāhasre lokadhātau cāturmahārājakāyikā devaputrās trāyastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino devaputrā brahmakāyikā brahmapurohitā brahmapārṣadyā mahābrahmaṇa ābhaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ śubhāḥ parīttaśubbā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā bṛhāḥ parīttabṛhā apramāṇabṛhā bṛhatphalā anabhrakā abṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devāḥ, ye ca śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye 'pi (ŚsP_II-4_61) bodhisattvā mahāsattvās tair iyaṃ prajñāpāramitāṃ udgṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi te prajñāpāramitā niryātāḥ sarvam.
punar aparaṃ śāradvatīputra ye 'pi te pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantaḥ saśrāvakasaṃghāḥ pratyekabuddhā bodhisattvā mahāsattvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās taiḥ sarvair iyaṃ prajñāpāramitānuparigṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitā niryātās te sarve,
ye 'pi te dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvalukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantaḥ saśrāvakasaṃghāḥ pratyekabuddhā bodhisattvā mahāsattvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās taiḥ sarvair iyaṃ prajñāpāramitānuparigṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitā niryātās te sarve,
ye 'pi te paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvalukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantaḥ saśrāvakasaṃghāḥ pratyekabuddhā bodhisattvā mahāsattvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās taiḥ sarvair iyaṃ prajñāpāramitānuparigṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitā niryātās te sarve,
ye 'pi te uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvalukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantaḥ saśrāvakasaṃghāḥ pratyekabuddhā bodhisattvā mahāsattvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās taiḥ sarvair iyaṃ prajñāpāramitānuparigṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitā niryātās te sarve,
ye 'pi te uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvalukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantaḥ saśrāvakasaṃghāḥ pratyekabuddhā bodhisattvā mahāsattvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās taiḥ sarvair iyaṃ prajñāpāramitānuparigṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitā niryātās te sarve,
ye 'pi te pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvalukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantaḥ saśrāvakasaṃghāḥ pratyekabuddhā bodhisattvā mahāsattvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās taiḥ sarvair iyaṃ prajñāpāramitānuparigṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitā niryātās te sarve,
ye 'pi te dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantaḥ saśrāvakasaṃghāḥ pratyekabuddhā bodhisattvā mahāsattvā (ŚsP_II-4_62) devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās taiḥ sarvair iyaṃ prajñāpāramitānuparigṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitā niryātās te sarve,
ye 'pi te paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantaḥ saśrāvakasaṃghāḥ pratyekabuddhā bodhisattvā mahāsattvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās taiḥ sarvair iyaṃ prajñāpāramitānuparigṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitā niryātās te sarve,
ye 'pi te adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantaḥ saśrāvakasaṃghāḥ pratyekabuddhā bodhisattvā mahāsattvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās taiḥ sarvair iyaṃ prajñāpāramitānuparigṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitā niryātās te sarve,
ye 'pi te upariṣṭād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantaḥ saśrāvakasaṃghāḥ pratyekabuddhā bodhisattvā mahāsattvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās taiḥ sarvair iyam prajñāpāramitānugṛhītā. tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitā niryātās te sarve.
[K. 186a19, N. 364a8, T. 292b5, P. 222a1, Ch. 584a23]
atha khalu mārasya pāpīyas etad abhūd, imās tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya catasraḥ parṣadaḥ saṃmukhībhūtā ime ca kāmāvacarā rūpāvacarāś ca devāḥ saṃmukhībhūtā niḥsaṃśayam atra bodhisattvā mahāsattvā vyākariṣyante, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau ya nv ahaṃ yena bhagavāṃs tenopasaṃkrameyaṃ vicakṣuṣ karaṇīya.
atha māra pāpīyāṃś caturaṅgabalakāyam abhinirmāya yena bhagavāṃs tenopasaṃkramitukāmo 'bhūt.
atha śakrasya devānām indrasyaitad abhūt, māro batāyaṃ pāpīyāṃ caturaṅgabalakāyam abhinirmāya yena bhagavāṃs tenopasaṃkramitukāmaḥ, yaś cāyaṃ mārapāpīyāñ caturaṅgabalakāyasya vyūho nāyaṃ rājño bimbisārasya caturaṅgasya balakāyasyaivaṃrūpo vyūho na rājñaḥ prasenajito na sākyānāṃ na licchavīnāṃ caturaṅgasya balakāyasyaivaṃrūpavyūhaḥ yo 'yaṃ caturaṅgo varakāyo māreṇa pāpiyasā nirmitaḥ dīrgharātraṃ khalu punar mārapāpīyān bhagavato 'vatārasaṃprekṣyāvatāragaveṣī samyakprayuktānāṃ ca sattvānāṃ viheṭhanābhiprāyaḥ, ya nv aham imāṃ (ŚsP_II-4_63) prajñāpāramitāṃ samanvāhareyaṃ smṛtyā ca svādhyāyaṃ kuryāt.
atha śakro devānām indra imāṃ prajñāpāramitāṃ samanvāharati sma, smṛtyā ca svādhyāyaṃ karoti sma, yathā yathā śakro devānām indra imāṃ prajñāpāramitāṃ svādhyāyaṃ karoti sma, tathā tathā mārapāpīyāṃs tenaiva mārgeṇa tenaiva dvāreṇa punar eva pratyudāvartate sma.
atha tatra parṣadi cāturmahārājakāyikā devaputrā yāvad akaniṣṭhā devās te divyāni puṣpāṇi vāsāṃsi cābhinirmāya vaihāyasy antarikṣe sthitvaiva yena bhagavāṃs tenākṣipanti sma, yena bhagavāṃs tenābhiprakiranti sma. evaṃ ca vācam abhāṣanta, ciraṃ bateyaṃ jāmbūdvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ prajñāpāramitā bhagavatāṃ yāvat kileyaṃ jāmbūdvīpakān manuṣyān prajñāpāramitānuvartiṣyante tāvan na tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntardhānaṃ bhaviṣyati saddharmasya ca cirasthitikatāṃ bhaviṣyati, saṃgharatnasya ca loke prādurbhāvo bhaviṣyati, bodhisattvānāṃ ca mahāsattvānāṃ caryāviśeṣaḥ prajñāsyate, yatra ca digbhāge imāṃ prajñāpāramitāṃ te kulaputrā kuladuhitaro vā likhiṣyanti dhārayiṣyanti pustakagatām api kṛtvā ālokajātā ca sā dik pratikāṅkṣitavyā sanāthāvigatās tamondhakārā ca me sā dik pratikāṅkṣitavya.
[K. 186b9, N. 265a1, T. 293a2, P. 223a2, Ch. 584c1]
atha bhagavāñ chakraṃ devānām indrakāṃś cākaniṣṭhaparyato devaputrān etad avocat: evam etat kauśikaivam etat, evam etad devaputrā evam etat, yāvad imāṃ prajñāpāramitāṃ jāmbūdvīpakā manuṣyā anuvartiṣyante, tāvat tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntardhānaṃ bhaviṣyati saddharmasya ca cirasthitikatā bhaviṣyati saṃgharatnasya ca loke prajñāyate yāvat trisāhasramahāsāhasre lokadhātau yāvat samanto daśasu dikṣu lokadhātuṣu tathāgatasyārhantaḥ samyaksaṃbuddhasyāntardhānaṃ bhaviṣyati, sarvadharmasya ca cirasthitikatā bhaviṣyati, saṃgharatnasya ca loke prādurbhāvo bhaviṣyati, bodhisattvānāṃ ca mahāsattvānāṃ caryāviśeṣaḥ prajñāsyate, yatra ca digbhāge imāṃ prajñāpāramitāṃ te kulaputrā kuladuhitaro vā likhiṣyanti dhārayiṣyanti pustakagatām api kṛtvā ālokajātā ca sā dik pratikāṅkṣitavyā sanāthāvigatās tamondhakārā ca me sā dik pratibhāti.
atha te devaputrā punar api divyāni kusumāni abhinirmāya yena bhagavāṃs tenābhiprakiranti sma, evañ ca vācam abhāṣanta, yo hi kaścid bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati (ŚsP_II-4_64) dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati yoniśas manasikariśyati. na tasya māro vā mārakāyikā vā devatā avatāraprakṣiṇo 'vatāraṃ lapsyante, vayam api bhagavaṃs tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā satatasamitaṃ rakṣāvaraṇaguptiṃ saṃvidhāsyāmaḥ. tat kasya hetoḥ? śāstāram eva bhagavaṃs tam asya mahāśāstāram anyataraṃ vā yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vemāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati, yoniśaś ca manasikariṣyati.
atha śakro devānām indro bhagavantam etad avocat: na te bhagavan kulaputro vā kuladuhitaro vā avarakena kuśalamūlena samanvāgatā bhaviṣyanti, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati, yoniśaś ca manasikariṣyati, sarvajinamanasikārās te bhagavan kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti, bahubuddhaparyupāsitāś ca te bhagavan kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, kalyāṇamitraparigṛhītāś ca te bhagavan kulaputrā vā kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti. tat kasya hetoḥ? ato hi bhagavan sarvākārajñatā gaveṣitavyā yad uta prajñāpāramitāyāḥ, ataś ca punar bhagavan prajñāpāramitā gaveṣitavyā, yad uta sarvākārajñatāyāḥ. tat kasya hetoḥ? tathā hi bhagavan nānyā prajñāpāramitānyā sarvākārajñatānyā prajñāpāramitā iti hi prajñāpāramitā ca sarvākārajñatā nānyādvayam etad advaidhīkāram.
bhagavān āha: evam etat kauśikaivam etat prajñāpāramitāniryātā hi kauśika tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ sarvākārajñatā, sarvākārajñātāniryātā ca prajñāpāramitā. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika nānyā prajñāpāramitānyā sarvākārajñatā nānyā sarvākārajñatānyā prajñāpāramitā iti hi prajñāpāramitā ca sarvākārajñatā cādvayam etad advaidhīkāram.
śatasāhasryāṃ prajñāpāramitāyāṃ viṃśatitamaḥ parivartaḥ
(ŚsP_II-4_65)
[K. 187a3, N. 365b8, T. 293b6, P. 224b2, Ch, 585a15]
atha khalv āyuṣmān ānando bhagavantam etad avocat: na tathā bhagavān dānapāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā śīlapāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā kṣāntipāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā vīryapāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā dhyānapāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā prajñāpāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati.
na tathā bhagavān adhyātmaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā bahirdhāśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathādhyātmabahirdhāśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā śūnyatāśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā mahāśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā paramārthaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā saṃskṛtaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā saṃskṛtaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathātyantaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathānavarāgraśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathānavakāraśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā prakṛtiśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā sarvadharmaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā svalakṣaṇaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathānupalambhaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathābhāvaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā svabhāvaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathābhāvasvabhāvaśūnyatāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, yathā prajñāpāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati.
na tathā smṛtyupasthānānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā samyakprahāṇānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā ṛddhipādānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathendriyāṇāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā balānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā bodhyaṅgānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathāryāṣṭāṅgasya mārgasya nāmadheyaṃ parikīrtayati, yathā prajñāpāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati. na tathāryasatyānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā dhyānānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathārūpyasamāpattīnāṃ nāmadheyaṃ prarikīrtayati, yathā prajñāpāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati. na tathāṣṭānāṃ vimokṣamukhānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā navānupūrvavihārasamāpattīnāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānāṃ (ŚsP_II-4_66) nāmadheyaṃ parikīrtayati, yathā prajñāpāramitāyā nāmadḥeyaṃ parikīrtayati. na tathā samādhīnāṃ nāmadheyani parikīrtayati, na tathā dhāraṇīmukhānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, yathā prajñāpāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati. na tathā daśānāṃ tathāgatabalānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tatha caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā catasṛṇāṃ pratisaṃvidāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā mahāmaitryā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathā mahākaruṇāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati, na tathāṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ nāmadheyaṃ parikīrtayati, yathā prajñāpāramitāyā nāmadheyaṃ parikīrtayati.
bhagavān āha: prajñāpāramitā ānandaḥ pūrvāṅgamā pariṇāyikā yad uta pañcānāṃ pāramitānāṃ sarvaśūnyatānāṃ saptatriṃśānāṃ bodhipakṣāṇāṃ dharmāṇāṃ, āryasatyānāṃ caturṇāṃ dhyānānāṃ caturṇām apramāṇānāṃ catasṛṇām ārūpyasamāpattīnām aṣṭāṇāṃ vimokṣāṇāṃ navānupūrvavihārasamāpattīnāṃ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānām abhijñānāṃ samādhīnāṃ dhāraṇīmukhānāṃ daśatathāgatabalānāṃ caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ pratisaṃvidāṃ mahāmaitryā mahākaruṇāyā aṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇām. tat kiṃ manyase? ānandāpariṇāmitaṃ dānaṃ sarvākārajñatāyāṃ dānapāramitā bhavati.
āha: no hīdaṃ bhagavan.
bhagavān āha: tat kim apariṇāmitaṃ śīlaṃ sarvākārajñatāyāṃ śīlapāramitā bhavati?
āha: no hīdaṃ bhagavan.
bhagavān āha: tat kim apariṇāmitaṃ kṣāntiṃ sarvākārajñatāyāṃ kṣāntipāramitā bhavati?
āha: no hīdaṃ bhagavan.
bhagavān āha: tat kim apariṇāmitaṃ vīryaṃ sarvākārajñatāyāṃ vīryapāramitā bhavati?
āha: no hīdaṃ bhagavan.
bhagavān āha: tat kim apariṇāmitaṃ dhyānaṃ sarvākārajñatāyāṃ dhyānapāramitā bhavati?
āha: no hīdaṃ bhagavan.
bhagavān āha: tat kim apariṇāmitaṃ prajñāṃ sarvākārajñatāyāṃ prajñāpāramitā bhavati?
(ŚsP_II-4_67)
āha: no hīdaṃ bhagavan. api tu khalu punaḥ kathaṃ bhagavan dānapāramitāṃ sarvākārajñatāyāṃ dānapāramitā bhavati? kathaṃ bhagavan śīlapāramitāṃ sarvākārajñatāyāṃ śīlapāramitā bhavati? kathaṃ bhagavan kṣāntipāramitāṃ sarvākārajñatāyāṃ kṣāntipāramitā bhavati? kathaṃ bhagavan vīryapāramitāṃ sarvākārajñatāyāṃ vīryapāramitā bhavati? kathaṃ bhagavan dhyānapāramitāṃ sarvākārajñatāyāṃ dhyānapāramitā bhavati? kathaṃ bhagavan prajñāpāramitāṃ sarvākārajñatāyāṃ prajñāpāramitā bhavati?
bhagavān āha: advayayogenānanda pariṇāmitaṃ sarvākārajñatāyāṃ dānapāramitā bhavaty anutpādayogenānupalambhayogena pariṇāmitaṃ sarvākārajñatāyāṃ dānapāramitā bhavati, advayayogena pariṇāmitaṃ śīlaṃ sarvākārajñatāyāṃ śīlapāramitā bhavaty anutpādayogenānupalambhayogena pariṇāmitaṃ śīlaṃ sarvākārajñatāyāṃ śīlapāramitā bhavati, advayayogena pariṇāmitaṃ kṣāntiḥ sarvākārajñatāyāṃ kṣāntipāramitā bhavaty anutpādayogenānupalambhayogena pariṇāmitā kṣāntiḥ sarvākārajñatāyāṃ kṣāntipāramitā bhavati, advayayogena pariṇāmitaṃ vīryaṃ sarvākārajñatāyāṃ vīryapāramitā bhavati, anutpādayogenānupalambhayogena pariṇāmitaṃ vīryaṃ sarvākārajñatāyāṃ vīryapāramitā bhavati, advayayogena pariṇāmitaṃ dhyānaṃ sarvākārajñatāyāṃ dhyānapāramitā bhavaty anutpādayogenānupalambhayogena pariṇāmitaṃ dhyānaṃ sarvākārajñatāyāṃ dhyānapāramitā bhavati, advayayogena pariṇāmitā prajñā sarvākārajñatāyāṃ prajñāpāramitā bhavaty anutpādayogenānupalambhayogena pariṇāmitā prajñā sarvākārajñatāyāṃ prajñāpāramitā bhavati.
āha: kathaṃ bhagavann advayayogena pariṇāmitaṃ dānaṃ sarvākārajñatāyāṃ dānapāramitā bhavati? katham anutpādayogenānupalambhayogena? kathaṃ bhagavann advayayogena pariṇāmitaṃ śīlaṃ sarvākārajñatāyāṃ śīlapāramitā bhavati? katham anutpādayogenānupalambhayogena? kathaṃ bhagavann advayayogena pariṇāmitaṃ kṣāntiḥ sarvākārajñatāyāṃ kṣāntipāramitā bhavati? katham anutpādayogenānupalambhayogena? kathaṃ bhagavann advayayogena pariṇāmitaṃ vīryaṃ sarvākārajñatāyāṃ vīryapāramitā bhavati? katham anutpādayogenānupalambhayogena? kathaṃ bhagavann advayayogena pariṇāmitaṃ dhyānaṃ sarvākārajñatāyāṃ dhyānapāramitā bhavati? katham anutpādayogenānupalambhayogena? kathaṃ bhagavann advayayogena pariṇāmitā prajñā sarvākārajñatāyāṃ (ŚsP_II-4_68) prajñāpāramitā bhavati? katham anutpādayogenānupalambhayogena?
bhagavān āha: rūpasyādvayayogena, vedanāyā advayayogena, saṃjñāyā advayayogena, saṃskārāṇām advayayogena, vijñānasyādvayayogena.
cakṣuṣa advayayogena, śrotrasyādvayayogena, ghrāṇasyādvayayogena, jihvāyā advayayogena, kāyasyādvayayogena, manaso 'dvayayogena.
rūpasyādvayayogena, śabdasyādvayayogena, gandhasyādvayayogena, rasasyādvayayogena, sparśasyādvayayogena, dharmāṇām advayayogena.
cakṣurvijñānasyādvayayogena, śrotravijñānasyādvayayogena, ghrāṇavijñānasyādvayayogena, jihvāvijñānasyādvayayogena, kāyavijñānasyādvayayogena, manovijñānasyādvayayogena.
cakṣuḥsaṃsparśasyādvayayogena, śrotrasaṃsparśasyādvayayogena, ghrāṇasaṃsparśasyādvayayogena, jihvāsaṃsparśasyādvayayogena, kāyasaṃsparśasyādvayayogena, manaḥsaṃsparśasyādvayayogena.
cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena, śrotrasaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena, ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena, jihvāsaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena, kāyasaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena, manaḥsaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena.
pṛthivīdhātor advayayogena, abdhātor advayayogena, tejodhātor advayayogena, vāyudhātor advayayogena, ākāśadhātor advayayogena, vijñānadhātor advayayogena.
avidyāyā advayayogena, saṃskārāṇām advayayogena, vijñānasyādvayayogena, nāmarūpasyādvayayogena, ṣaḍāyatanasyādvayayogena, sparśasyādvayayogena, vedanāyā advayayogena, tṛṣṇāyā advayayogena, upādānasyādvayayogena, bhavasyādvayayogena, jāter advayayogena, jarāmaraṇasyādvayayogena.
dānapāramitāyā advayayogena, śīlapāramitāyā advayayogena, kṣāntipāramitāyā advayayogena, vīryapāramitāyā advayayogena, dhyānapāramitāyā advayayogena, prajñāpāramitāyā advayayogena.
adhyātmaśūnyatāyā advayayogena, bahirdhāśūnyatāyā advayayogena, adhyātmabahirdhāśūnyatā advayayogena, śūnyatāśūnyatāyā advayayogena, mahāśūnyatāyā advayayogena, paramārthaśūnyatāyā advayayogena, saṃskṛtaśūnyatāyā advayayogena, asaṃskṛtaśūnyatāyā advayayogena, atyantaśūnyatāyā advayayogena, anavarāgraśūnyatāyā advayayogena, (ŚsP_II-4_69) anavakāraśūnyatāyā advayayogena, prakṛtiśūnyatāyā advayayogena, sarvadharmaśūnyatāyā advayayogena, svalakṣaṇaśūnyatāyā advayayogena, anupalambhaśūnyatāyā advayayogena, abhāvaśūnyatāyā advayayogena, svabhāvaśūnyatāyā advayayogena, abhāvasvabhāvaśūnyatāyā advayayogena.
smṛtyupasthānānām advayayogena, samyakprahāṇānām advayayogena, ṛddhipādānām advayayogena, indriyāṇām advayayogena, balānām advayayogena, bodhyaṅgānām advayayogena, āryāṣṭāṅgasya mārgasyādvayayogena, āryasatyānām advayayogena, dhyānānām advayayogena, apramāṇānām advayayogena, ārūpyasamāpattīnām advayayogena, vimokṣāṇām advayayogena, anupūrvavihārasamāpattīnām advayayogena, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānām advayayogena, abhijñānām advayayogena, samādhīnām advayayogena, dhāraṇīmukhānām advayayogena, daśānāṃ tathāgatabalānām advayayogena, caturṇāṃ vaiśāradyānām advayayogena, catasṛṇāṃ pratisaṃvidām advayayogena, mahāmaitryā advayayogena, mahākaruṇāyā advayayogena, aṣṭādaśānām āveṇikabuddhadharmāṇām advayayogena, srotaāpattiphalasyādvayayogena, sakṛdāgāmiphalasyādvayayogena, anāgāmiphalasyādvayayogena, arhattvasyādvayayogena, pratyekabodher advayayogena, anuttarāyāḥ samyaksaṃbodher advayayogena.
[K. 188a12, N. 368b4, T. 295b6, P. 229b1, Ch. 617a8]
āha: kathaṃ bhagavan rūpasyādvayayogena, kathaṃ vedanāyā advayayogena, kathaṃ saṃjñāyā advayayogena, kathaṃ saṃskārāṇām advayayogena, kathaṃ vijñānasyādvayayogena?
kathaṃ cakṣuṣo 'dvayayogena, kathaṃ śrotrasyādvayayogena, kathaṃ ghrāṇasyādvayayogena, kathaṃ jihvāyā advayayogena, kathaṃ kāyasyādvayayogena, kathaṃ manaso 'dvayayogena?
kathaṃ rūpasyādvayayogena, kathaṃ śabdasyādvayayogena, kathaṃ gandhasyādvayayogena, kathaṃ rasasyādvayayogena, kathaṃ sparśasyādvayayogena, kathaṃ dharmāṇām advayayogena?
kathaṃ cakṣurvijñānasyādvayayogena, kathaṃ śrotravijñānasyādvayayogena, kathaṃ ghrāṇavijñānasyādvayayogena, kathaṃ jihvāvijñānasyādvayayogena, kathaṃ kāyavijñānasyādvayayogena, kathaṃ manovijñānasyādvayayogena?
kathaṃ cakṣuḥsaṃsparśasyādvayayogena, kathaṃ śrotrasaṃsparśasyādvayayogena, (ŚsP_II-4_70) kathaṃ ghrāṇasaṃsparśasyādvayayogena, kathaṃ jihvāsaṃsparśasyādvayayogena, kathaṃ kāyasaṃsparśasyādvayayogena, kathaṃ manaḥsaṃsparśasyādvayayogena?
kathaṃ cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena, kathaṃ śrotrasaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena, kathaṃ ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena, kathaṃ jihvāsaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena, kathaṃ kāyasaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena, kathaṃ manaḥsaṃsparśapratyayavedanāyā advayayogena?
kathaṃ pṛthivīdhātor advayayogena, katham abdhātor advayayogena, kathaṃ tejodhātor advayayogena, kathaṃ vā