Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)sspp2_4u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Bát-nhã Một trăm ngàn bài tụng, Quyển II-4 (Śatasāhasrikā Prajñāpāramitā II-4)

Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 5 / 12 (50.000 ký tự/trang)
ratnamayāni stūpakoṭīniyutaśatasahasrāṇi drakṣanti tāṃś ca tathāgatastūpān puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvarachattradhvajapatākābhir bahuvidhābhiś ca pujābhiḥ satkriyamānān gurukriyamānāṃ mānyamānān pūjyamānān (ŚsP_II-4_93) drakṣyati,
adhastād diśi bahūni buddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇi parinirvānti drakṣyanti, teṣāṃ ca tathāgatānāṃ bahūni saptaratnamayāni stūpakoṭīniyutaśatasahasrāṇi drakṣanti tāṃś ca tathāgatastūpān puṣpadhūpagandhai mālyavilepanacūrṇacīvarachattradhvajapatākābhir bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ satkriyamānān gurukriyamānāṃ mānyamānān pūjyamānān drakṣyati,
upariṣṭād diśi bahūni buddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇi parinirvānti drakṣyanti, teṣāṃ ca tathāgatānāṃ bahūni saptaratnamayāni stūpakoṭīniyutaśatasahasrāṇi drakṣanti tāṃś ca tathāgatastūpān puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvarachattradhvajapatākābhiṛ bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ satkriyamānān gurukriyamānāṃ mānyamānān pūjyamānān drakṣyati,
[K. 194b2, N. 382b8, T. 306a9, P. 252b8, Ch. 695a25]
sa khalu punaḥ kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā imān eva rūpān bhadrakā svapnān drakṣyati, sa sukham eva śayyāṃ kalpayiṣyati sukhaṃ ca prativibhotsyate srotaprakṣiptaś cāsya kāyo bhhaviṣyati, laghusaṃjñā ca kāye saṃjñāsyate na gurusaṃjñā na cāsya balavatyāhāragṛddhir bhaviṣyati na cīvaragṛddhir bhaviṣyati na glānapratyayabhaiṣajyapariṣkāragṛdhir bhaviṣyati, mṛddhī cāsyāhārasaṃjñā bhaviṣyati mṛddhīcīvarasaṃjñā bhaviṣyati mṛddhīglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraṃ saṃjñā bhaviṣyati.
tad yathāpi nāma kauśika yogācārasya bhikṣoḥ samādhavyutthitasya manasikārapariṣyandi tena cittena balavatyāhāragṛddhir bhaviṣyati mṛdukā cāsyāhārasaṃjñā bhaviṣyati.
evam eva kauśika tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā na bakavatyāhāragṛddhir bhaviṣyati. tat kasya hetoḥ? tathā hi tasyā mānuṣyāḥ kāye srota upasaṃhariṣyati.
ye pūrvasyāṃ diśi buddhā bhagavato ye ca bodhisattvā ye ca devanāgayakṣagandhharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās te 'sya kāye srota upasaṃhariṣyanti,
ye ca dakṣiṇasyāṃ diśi buddhā bhagavato ye ca bodhisattvā ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās te 'sya kāye srota upasaṃhariṣyanti,
ye paścimāyāṃ diśi buddhā bhagavato ye ca bodhisattvā ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās te 'sya kāye srota upasaṃhariṣyanti,
(ŚsP_II-4_94)
ye ca uttarasyāṃ diśi buddhā bhagavato ye ca bodhisattvā ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās te 'sya kāye srota upasaṃhariṣyanti,
ye uttarapūrvasyāṃ diśi buddhā bhagavato ye ca bodhisattvā ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās te 'sya kāye srota upasaṃhariṣyanti,
pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi ye buddhā bhagavato ye ca bodhisattvā ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās te 'sya kāye srota upasaṃhariṣyanti,
dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi ye buddhā bhagavato ye ca bodhisattvā ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās te 'sya kāye srota upasaṃhariṣyanti,
paścimottarasyāṃ diśi ye buddhā bhagavato ye ca bodhisattvā ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās te 'sya kāye srota upasaṃhariṣyanti,
adhastād diśi ye buddhā bhagavato ye ca bodhisattvā ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās te 'sya kāye srota upasaṃhariṣyanti,
upariṣṭād diśi ye buddhā bhagavato ye ca bodhisattvā ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās te 'sya kāye srota upasaṃhariṣyanti.
imām api kauśika dṛṣṭadhārmikān guṇān parigṛhītukāmena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā iyam eva prajñāpāramitāprayatvataḥ srotavyodgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā yoniśaś ca manasikartavyāḥ. sarvākārajñatācittena cāvirahitena bhavitavyāḥ.
atha cet sa kauśika kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ nodgṛhīyān na dhārayen na vācayen na paryavāpnuyān na yoniśaś ca manasikuryāt tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitāṃ pustakagatāṃ kṛtvā satkartavyā gurukartavyā mānayitavyā pūjayitavyā puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś cchattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ.
evaṃ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahujanahitāya pratipanno bhaviṣyati bahujanasukhāya pratipanno bhaviṣyati, yo hi kaścit kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā puṇyaṃ prasaviṣyati na tve vayaḥ samatād (ŚsP_II-4_95) daśasu dikṣu lokadhātuṣu tathāgatān arhataḥ samyakṣaṃbuddhān saśrāvakasaṃghān yāvaj jīvaṃ satkuryād gurukuryād mānayet pūjayed cīvarapiṇḍapātraśayanāśanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ parinirvṛtān tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ saśrāvakasaṃghānāṃ saptaratnamayān stūpākāryat, tāṃś ca yāvaj jīvaṃ satkuryād mānayet pūjayet puṣpair mālyair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiś patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ.
śatasāhasryāḥ prajñāpāramitāya ekaviṃśatitamaḥ parivartaḥ
(ŚsP_II-4_96)
[K. 194b21, N. 383b8, T. 3O7a3, P. 254b3, Ch. 695c6]
atha bhagavāñ chakraṃ devānām indram āmantrayata: sacet tvaṃ kauśikemaṃ jāmbūdvīpaṃ pūrṇaṃ cūḍikāvabaddhaṃ tathāgataśarīrāṇāṃ labhethā yac ceyaṃ prajñāpāramitāṃ pustakaṃ likhitvopanāmyeta, kiṃ tvaṃ tata udgṛhīyāḥ?
śakra āha: sacen me bhagavann ayaṃ jāmbūdvīpaḥ pūrṇacūḍikāvabaddhas tathāgataśarīrāṇāṃ dīpeta yac ceyaṃ prajñāpāramitā pustakaṃ likhitvopanāmyeta imām evāhaṃ bhagavan prajñāpāramitāṃ gṛhṇīyām. tat kasya hetoḥ? na me bhagavan tatra tathāgataśarīreṣv agauravaṃ nāpratyayaṃ nābahumānatā nāpy ahaṃ bhagavaṃs tathāgataśarīrāṇi, na satkartukāmo na gurukartukāmo na mānayitukāmo na pūjayitukāmaḥ, api tu khalu punar bhagavan prajñāpāramitā niryātāni tāni śarīrāṇi tena tena tathāgataśarīrāṇi satkriyante gurukriyante mānyante pūjayante prajñāpāramitā paribhāvitāni śarīrāṇi tena tāni tathāgataśarīrāṇi pūjā labhante, yadāhaṃ bhagavan tathāgataśarīrāṇi satkuryāṃ gurukuryāṃ mānayeyaṃ pūjayeyaṃ divyaiḥ puṣpair divyair mālyair divyair gandhair divyair vilepanair divyaiś cūrṇair divyaiś cīvarair divyaiś chattrair divyair dhvajair divyābhiḥ patākābhir divyaiś ca vādyais tat prajñāpāramitā paribhāvitānīti kṛtvā yac ca tathāgataśarīrāṇi sadevamānuṣāsurena lokena satkrīyante gurukriyante mānyante pūjyante tat prajñāpāramitā paribhāvitānīti kṛtvā.
atha khalv āyuṣmāñ chāradvatīputraḥ śakraṃ devānām indram etad avocat: iyaṃ kauśika prajñāpāramitā agrāhyā arūpiṇī anidarśanā apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇā. tat kathaṃ tvam agrāhyā prajñāpāramitām arūpiṇīm anidarśanām apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇā grahītavyāṃ maṃyase. tat kasya hetoḥ? na hi prajñāpāramitā grahāya notsargāya pratyupasthitā na hānaye na vṛddhaye nācayāya notkṣepāya na saṃkleśāya na vyavadānāya na buddhadharmāṇāṃ dātrī na pṛthagjanadharmāṇāṃ chorayitrī na bodhisattvadharmāṇāṃ dātri na pratyekabuddhadharmāṇāṃ dātrī na śrāvakadharmaṇāṃ dātrī na śaikṣāśaikṣādharmāṇāṃ dātrī na pṛthagjanadharmāṇāṃ chorayitrī nāsaṃskṛtadhātor dātrī na saṃskṛtadhātoś chorayitrī na dānapāramitāyā dātrī na śīlapāramitāyā dātrī na kṣāntipāramitāyā dātrī na vīryapāramitāyā dātrī na dhyānapāramitāyā dātri na prajñāpāramitāyā dātrī.
nādhyātmaśūnyatāyā dātrī, na bahirdhāśūnyatāyā dātrī, nādhyātmabahirdhāśūnyatāyā (ŚsP_II-4_97) dātrī, na śūnyatāśūnyatāyā dātrī, na mahāśūnyatāyā dātrī, na paramārthaśūnyatāyā dātrī, na saṃskṛtaśūnyatāyā dātrī, nāsaṃskṛtaśūnyatāyā dātrī, nātyantaśūnyatāyā dātrī, nānavarāgraśūnyatāyā dātrī, nānavakāraśūnyatāyā dātrī, na prakṛtiśūnyatāyā dātrī, na sarvadharmaśūnyatāyā dātrī, na svalakṣaṇaśūnyatāyā dātrī, nānupalambhaśūnyatāyā dātrī, nābhāvaśūnyatāyā dātrī, na svabhāvaśūnyatāyā dātrī, nābhāvasvabhāvaśūnyatāyā dātrī.
na smṛtyupasthānānāṃ dātrī, na samyakprahāṇānāṃ dātrī, na ṛddhipādānāṃ dātrī, nendriyāṇāṃ dātrī, na balānāṃ dātrī, na bodhyaṅgānāṃ dātrī, nāryāṣṭāṅgasya mārgasya dātrī, nāryasatyānāṃ dātrī, na dhyānānāṃ dātrī, nāpramāṇānāṃ dātrī, nārūpyasamāpattīnāṃ dātrī, na vimokṣāṇāṃ dātrī, nānupūrvavihārasamāpattīnāṃ dātrī, na śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānāṃ dātrī, nābhijñānāṃ dātrī, na samādhīnāṃ dātrī, na dhāraṇīmukhānāṃ dātrī, na tathāgatabalānāṃ dātrī, na vaiśāradyānāṃ dātrī, na pratisaṃvidāṃ dātrī, na mahākaruṇāyā dātrī, nāveṇikabuddhadharmāṇāṃ dātrī, na srotaāpattiphalasya dātrī, na sakṛdāgāmiphalasya dātrī, nānāgāmiphalasya dātrī, nārhattvasya dātrī, na pratyekabodher dātrī, na mārgākārajñatāyā dātrī, na sarvākārajñatāyā dātrī,
śakra āha: evam etad bhadanta śāradvatīputraivam etad yo bhadanta śāradvatīputraivaṃ jānāti, na prajñāpāramitā buddhadharmāṇāṃ dātri na pṛthagjanadharmaṇāṃ chorayitrī na bodhisattvadharmāṇāṃ dātrī na pratyekabuddhadharmāṇāṃ dātrī na śrāvakadharmāṇāṃ dātrī na śaikṣāśaikṣadharmāṇāṃ dātrī na pṛthagjanadharmāṇāṃś chorayitrī nāsaṃskṛtadhātor dātri na saṃskṛtadhātor chorayitrī.
na dānapāramitāyā dātrī na śīlapāramitāyā dātrī na kṣāntipāramitāyā dātrī na vīryapāramitāyā dātrī na dhyānapāramitāyā dātrī na prajñāpāramitāyā dātrī.
nādhyātmaśūnyatāyā dātrī, na bahirdhāśūnyatāyā dātrī, adhyātmabahirdhāśūnyatayā dātrī, na śūnyatāśūnyatāyā dātrī, na mahāśūnyatāyā dātrī. na paramārthaśūnyatāyā dātri, na saṃskṛtaśūnyatāyā dātri, nāsaṃskṛtaśūnyatāyā dātrī, nātyantaśūnyatāyā dātrī, nānavarāgraśūnyatāyā dātrī, nānavakāraśūnyatāyā, dātrī, na prakṛtiśūnyatāyā dātrī, na sarvadharmaśūnyatāyā dātrī, na svalakṣaṇaśūnyatāyā dātrī, nānupalambhaśūnyatāyā dātrī, nābhāvaśūnyatāyā dātrī, na svabhāvaśūnyatāyā dātrī, (ŚsP_II-4_98) nābhāvasvabhāvaśūnyatāyā dātrī.
na smṛtyupasthānānāṃ dātri, samyakprahāṇānāṃ dātrī, na ṛddhipādānāṃ dātrī, nendriyāṇāṃ dātrī, na balānāṃ dātrī, na bodhyaṅgānāṃ dātrī, nāryāṣṭāṅgasya mārgasya dātri, nāryasatyānāṃ dātrī, na dhyānānāṃ dātrī, nāpramāṇānāṃ dātrī, nārūpyasamāpattīnāṃ dātrī, na vimokṣāṇāṃ dātrī, nānupūrvavihārasamāpattīnāṃ dātrī, na śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānāṃ dātrī, nābhijñānāṃ dātrī, na samādhīnāṃ dātri, na dhāraṇīmukhānāṃ dātrī, na tathāgatabalānāṃ dātrī, na vaiśāradyānāṃ dātrī, na pratisaṃvidāṃ dātri, na mahākaruṇāyā dātri, nāveṇikabuddhadharmāṇāṃ dātrī, na srotaāpattiphalasya dātrī, na sakṛdāgāmiphalasya dātri, nānāgāmiphalasya dātrī, nārhattvasya dātrī, na pratyekabodher dātri, na mārgākārajñatāyā dātrī, na sarvākārajñatāyā dātrī. sa prajñāpāramitāyāṃ caratīḥ sa prajñāpāramitāṃ bhāvayati.
na prajñāpāramitā dvayato 'nugantavyā, advayā hi prajñāpāramitā, na dhyānapāramitā dvayato 'nugantavyā, advayā hi dhhyānapāramitā, na vīryapāramitā dvayato 'nugantavyā, advayā hi vīryapāramitā, na kṣāntipāramitā dvayato 'nugantavyā, advayā hi kṣāntipāramitā, na śīlapāramitā dvayato 'nugantavyā, advayā hi śīlapāramitā, na dānapāramitā dvayato 'nugantavyā, advayā hi dānapāramitā.
atha bhagavāñ chakro devānām indrāya sādhukāram adāt: sādhu sādhu kauśikaivam etad yathā nirdiśasi,
na hi prajñāpāramitā dvayato 'nugantavyā. tat kasya hetoḥ? advayā hi prajñāpāramitā, na hi dhyānapāramitā dvayato 'nugantavyā, tat kasya hetoḥ? advayā hi dhyānapāramitā, na hi prajñāpāramitā dvayato 'nugantavyā. tat kasya hetoḥ? advayā hi prajñāpāramitā, na hi dhyānapāramitā dvayato'nugantavyā, tat kasya hetoḥ? advayā hi dhyānapāramitā, na hi vīryapāramitā dvayato 'nugantavyā. tat kasya hetoḥ? advayā hi vīryapāramitā, na hi kṣāntipāramitā dvayato 'nugantavyā, tat kasya hetoḥ? advayā hi kṣāntipāramitā, na hi śīlapāramitā dvayato 'nugantavyā. tat kasya hetoḥ? advayā hi śīlapāramitā, na hi dānapāramitā dvayato 'nugantavyā, tat kasya hetoḥ? advayā hi dānapāramitā.
dharmadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ prajñāpāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika dharmadhātuś ca prajñāpāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, dharmadhātoḥ sa kauśika dvayam icched (ŚsP_II-4_99) yo dhyānapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika dharmadhātuś ca dhyānapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, dharmadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yo vīryapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika dharmadhātuś ca vīryapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, dharmadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ kṣāntipāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika dharmadhātuś ca kṣāntipāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, dharmadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ śīlapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika dharmadhātuś ca śīlapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, dharmadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yo dānapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika dharmadhātuś ca dānapāramitā cādvayam etad advaidhīkāram.
tathatāyāḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ prajñāpāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika tathatā ca prajñāpāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, tathatāyāḥ sa kauśika dvayam icched yo dhyānapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika tathatā ca dhyānapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, tathatāyāḥ sa kauśika dvayam icched yo vīryapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika tathatā ca vīryapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, tathatāyāḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ kṣāntipāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika tathatā ca kṣāntipāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, tathatāyāḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ śīlapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika tathatā ca śīlapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, tathatāyāḥ sa kauśika dvayam icched yo dānapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika tathatā ca dānapāramitā cādvayam etad advaidhīkāram.
bhūtakoṭeḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ prajñāpāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika bhūtakoṭiś ca prajñāpāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, bhūtakoṭeḥ sa kauśika dvayam icched yo dhyānapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika bhūtakoṭiś ca dhyānapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, bhūtakoṭeḥ sa kauśika dvayam icched yo vīryapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika bhūtakoṭiś ca vīryapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, bhūtakoṭeḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ kṣāntipāramitāyā (ŚsP_II-4_100) dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika bhūtakoṭiś ca kṣāntipāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, bhūtakoṭeḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ śīlapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika bhūtakoṭiś ca śīlapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, bhūtakoṭeḥ sa kauśika dvayam icched yo dānapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśika bhūtakoṭiś ca dānapāramitā cādvayam etad advaidhīkāram.
acintyadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ prajñāpāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśikācintyadhātuś ca prajñāpāramitā cādvayam etad advaidhīkāram, acintyadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yo dhyānapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśikācintyadhātuś ca dhyānapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, acintyadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yo vīryapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśikācintyadhhātuś ca vīryapāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, acintyadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ kṣāntipāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśikācintyadhātuś ca kṣāntipāramitā cādvayam etad advaidhīkāraṃ, acintyadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yaḥ śīlapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśikācintyadhātuś ca śīlapāramita cādvayam etad advaidhīkāraṃ, acintyadhātoḥ sa kauśika dvayam icched yo dānapāramitāyā dvayam icchet. tat kasya hetoḥ? tathā hi kauśikācintyadhātuś ca dānapāramitā cādvayam etad advaidhīkāram.
[K. 196a8, N. 386a4, T. 3O9a7, P. 259b3, Ch. 697c10]
atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat: namaskaraṇīyeyaṃ bhagavan prajñāpāramitā sadevamānuṣāsureṇa lokeṇa yatra śikṣitvā bodhisattvā mahāsattvānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbuddhyate, abhisaṃbhotsyante ca, yadāhaṃ bhagavan sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ tasminn evendrāsane niṣaṇṇo bhavāmi yan me svakam āsanaṃ tatra devaputrā mamopasthānāyāgacchanti, te māṃ pūjayanti yadā tatra na gacchāmi tatrāsanena niṣaṇṇo bhavāmi tadā te devaputrās tāṃ sabhām āgatya tad āsanaṃ namaskṛtya pradakṣiṇīkṛtya punar eva prakrāmati. iha śakro devānām indro niṣadya devebhyas trayastriṃśebhyo dharmaṃ deśayati. evam etad bhagavan yatreyaṃ prajñāpāramitā likhitvā dhārayiṣyate svādhyāyiṣyate, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayiṣyate, tatra ye te daśadiglokadhātuṣu devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakiṃnaramahoragās (ŚsP_II-4_101) te tāṃ prajñāpāramitāṃ vanditvā namaskṛtya prakramiṣyanti, ito niryātā hi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā ito niryātāś ca sarvaśrāvakapratyekabuddhā ito niryātaṃ ca sattvānāṃ sarvasukhopadhānaṃ yad api tathāgataśarīrāṇi pūjā labhante tad api prajñāpāramitā paribhāvitatvāt pūjāṃ pratilabhante. tat kasya hetoḥ? prajñāpāramitā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya bodhisattvacārikāṃ carataḥ sarvajñajñānasyāśrayabhūtā pratyayabhūtā kāraṇabhūtā āhārikā tasmāt tarhi bhagavann anayor dvayoḥ pratyaṅgayor imām evāhaṃ bhagavan prajñāpāramitāṃ gṛhṇīyāṃ yadāhaṃ bhagavann imāṃ prajñāpāramitām udgṛhīṣyāmy udgṛhya svādhyāyaṃ karomi dharmāntargatena mānasena nimittaṃ apy ahaṃ bhagavan tasmin samaye na samanupaśyāmi bhayasya vā stambhitatvasya vā. tat kasya hetoḥ?
animittā hi bhagavan prajñāpāramitā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan prajñāpāramitā, animittā hi bhagavan dhyānapāramitā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan dhyānapāramitā, animittā hi bhagavan vīryapāramitā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan vīryapāramitā, animittā hi bhagavan kṣāntipāramitā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan kṣāntipāramitā, animittā hi bhagavan śīlapāramitā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan śīlapāramitā, animittā hi bhagavan dānapāramitā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan dānapāramitā.
animittā hi bhagavann adhyātmaśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann adhyātmaśūnyatā, animittā hi bhagavan bahirdhāśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan bahirdhāśūnyatā, animittā hi bhagavann adhyātmabahirdhāśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann adhyātmabahirdhāśūnyatā, animittā hi bhagavañ chūnyatāśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavañ chūnyatāśūnyatā, animittā hi bhagavan mahāśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan mahāśūnyatā, animittā hi bhagavan paramārthaśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan paramārthaśūnyatā, animittā hi bhagavan saṃskṛtaśūnyatā aliṅga anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan saṃskṛtaśūṅyatā, animittā hi bhagavann asaṃskṛtaśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhāra hi bhagavann asaṃskṛtaśūnyatā, animittā hi bhagavann atyantaśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann atyantaśūnyatā, animittā hi bhagavann anavarāgraśūnyatā aliṅgā (ŚsP_II-4_102) anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann anavarāgraśūnyatā, animittā hi bhagavann anavakāraśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann anavakāraśūnyatā, animittā hi bhagavan prakṛtiśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan prakṛtiśūnyatā, animittā hi bhagavan sarvadharmaśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan sarvadharmaśūnyatā, animittā hi bhagavan svalakṣaṇaśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan svalakṣaṇaśūnyatā, animittā hi bhagavann anupalambhaśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann anupalambhaśūnyatā, animittā hi bhagavann abhāvaśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann abhāvaśūnyatā, animitta hi bhagavan svabhāvasūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan svabhāvaśūnyatā, animitta hi bhagavann abhāvasvabhāvaśūnyatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann abhāvasvabhāvaśūnyatā.
animittāni hi bhagavan smṛtyupasthānāny aliṅgāny anabhilāpyāny apravyāhārāṇi hi bhagavan smṛtyupasthānāni, animittāni hi bhagavan samyakprahāṇāny aliṅgāny anabhilāpyāny apravyahārāṇi hi bhagavan samyakprahāṇāni, animittā hi bhagavann ṛddhipadā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann ṛddhipādaḥ, animittāni hi bhagavann indriyāṇy aliṅgāny anabhilāpyāny apravyāhāraṇi hi bhagavann indriyāṇi, animittāni hi bhagavan balāny aliṅgāny anabhilapyāny apravyāhārāṇi hi bhagavann indriyāṇi, animittāni hi bhagavan bodhyaṅgāny aliṅgāny anabhilāpyāny apravyāhāraṇi hi bhagavan bodhyaṅgāni, animittaḥ hi bhagavann āryāṣṭāṅgo mārgo 'liṅgo 'nabhilāpyo 'pravyāhāro hi bhagavann āryāṣṭāṅgo mārgaḥ, animittāni hi bhagavann āryasatyāny aliṅgāny anabhilāpyāny apravyāhārāṇi hi bhagavann āryasatyāni, animittāni hi bhagavan dhyānāny aliṅgāny anabhilāpyāny apravyahārāṇi hi bhagavann dhyānāni, animittāni hi bhagavann apramāṇāny anabhilāpyāny apravyāhāṛāṇi hi bhagavann apramāṇāni, animittā hi bhagavann ārūpyasamāpattayo 'liṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann ārūpyasamāpattayaḥ, animittā hi bhagavan vimokṣā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan vimokṣāḥ, animittā hi bhagavann anupūrvaviharasamāpattayo 'liṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann anupūrvaviharasamāpattayaḥ, animittāni hi bhagavañ chūnyatānimittāpraṇihitavimokṣasamukhāny aliṅgāny anabhilāpyāny apravyāhārāṇi hi bhagavañ chūnyatanimittāpraṇihitavimokṣamukhāni, animittā hi (ŚsP_II-4_103) bhagavann abhijñā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann abhijñāḥ, animittā hi bhagavan samādhayo 'liṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan samādhayaḥ, animittāni hi bhagavan dhāraṇīmukhany aliṅgāny anabhilāpyāny apravyāhārāṇi hi bhagavan dhāraṇīmukhāni, animittāni hi bhagavaṃs tathāgatabalāny aliṅgāny anabhilāpyāny apravyāhārāṇi hi bhagavaṃs tathāgatabalāni, animittāni hi bhagavan vaiśāradyāny aliṅgāny anabhilāpyāny apravyāhārāṇi hi bhagavan vaiśāradyāni, animittā hi bhagavan pratisaṃvido 'liṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan pratisaṃvidaḥ, animittā hi bhagavan mahākaruṇāliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan mahākaruṇā, animittā hi bhagavann āveṇikabuddhadharmā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavann āveṇikabuddhadharmāḥ, animittā hi bhagavan sarvajñatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan sarvajñatā, animittā hi bhagavan mārgākārajñatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan mārgākārajñatā, animittā hi bhagavan sarvākārajñatā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā hi bhagavan sarvākārajñatā.
[K. 196b21, N. 388a1, T. 310b5. P. 263a1, Ch. 698b24]
saced bhagavan prajñāpāramitā nimittam abhaviṣyan nānimittaṃ naiva tasya tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sarvadharmān nimittān aliṅgān abhilāpyān apravyāhārān viditvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhya sattvānām animittam aliṅgam anabhilāpyam apravyāhāraṃ dharmaṃ deśayiṣyati, yasmāt tarhi bhagavan prajñāpāramitā animittā aliṅgā anabhilāpyā apravyāhārā tamāt tathāgataḥ, sarvadharmān aliṅgān anabhilāpyān apravyāhārān viditvānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya sattvānām animittam aliṅgam anabhilāpyam apravyāhāraṃ dharmaṃ deśayiṣyati. tasmāt tarhi bhagavann iyaṃ prajñāpāramitā sadevamanuṣāsureṇa lokena satkartavyā gurukartavyā mānayitavyā pūjayitavyā puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ. likhitvā ca satkartavyā gurukartavyā mānayitavyā pūjayitavyā puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ.
yo hi kaścid bhagavann imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati yoniśaś ca manasikariṣyati, tāṃ ca likhitvā satkariṣyati gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati, puṣpair mālyair gandhair (ŚsP_II-4_104) vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ.
tasya narakagatiḥ pratikāṅkṣitavyā na tiryagyonir na yamalokagatiḥ pratikāṅkṣitavyā, na śrāvakabhūmir na pratyekabuddhabhūmiḥ pratikāṅkṣitavyā, yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyate. avirahitaś ca bhaviṣyati tathāgatadarśanena sattvaparipācakena ca buddhakṣetrād buddhakṣetraṃ saṃkramiṣyati, tāṃś ca tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkurvan gurukurvan mānayet pūjayet, puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaih.
punar bhagavan saced ayaṃ trisāhasro lokadhātuś cūḍikāvabaddhaḥ syāt tathāgataśarīraiḥ pūrṇo yac ceyaṃ prajñāpāramitā likhitvopanāmyate. anayor ahaṃ bhagavan dvayor bhāgayor imām eva prajñāpāramitāṃ gṛhṇīyām. tat kasya hetoḥ? ato niryātā hi bhagavans tathāgatās tāni ca tathāgataśarīrāṇi tena tāni tathāgataśarīrāṇi satkriyante gurukriyante mānyante pūjyante yāni kulaputrāś ca kuladuhitaraś ca satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvā na durgatiṃ vinipātaṃ gacchanti. divyamānuṣīḥ saṃpattīr anubhūya yathā praṇidhānaṃ parinirvāti. yadi vā śrāvakayānena yadi vā pratyekabuddhayānena yadi vā samyaksaṃbuddhayānena, api tu khalu punar bhagavan yac ca tathāgatadarśanaṃ yac ca prajñāpāramitāyā darśanaṃ tulyam etat. tat kasya hetoḥ? tathā hi bhagavan prajñāpāramitā ca tathāgataś cādvayam etad advaidhīkāram.
punar aparaṃ bhagavan yac ca tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas triṣu prātihāryeṣu sthitvā dharmadeśayet sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthodānanidānetyuktakajātakavaipulyādbhutadharmāvadānopadeśāt, yac ca kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām udgṛhya paryavāpya parasmai deśayet tulyam etat. tat kasya hetoḥ? ito niryātā hi bhagavan tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā iti niryātāni trīṇi prātihāryāṇi. ito niryātaṃ sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthodānanidānetyuktakajātakavaipulyadbhutadharmāvadānopadeśāḥ.
punar aparaṃ bhagavan yac ca pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvalukopamāṃ tathāgatān arhantaḥ samyaksaṃbuddhaḥ, daksiṇasyāṃ diśi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, paścimāyāṃ diśi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, uttarasyāṃ diśi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, uttarapūrvasyāṃ diśi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, dakṣiṇapaścimāyāṃ (ŚsP_II-4_105) diśi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, paścimottarasyāṃ diśi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, adhastād diśi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, upariṣṭād diśi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, triṣu prātihāryeṣu sthitvā dharmaṃ deśayati, sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthodānanidānetyuktakajātakavaipulyādbhutadharmāvadānopadeśān yac ca kulaputro vā kuladuhitā vemāṃ prajñāpāramitām udgṛhya paryavāpya parasmai deśayet tulyam etat. tat kasya hetoḥ? ito niryātā hi te daśasu dikṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā ito niryātā tāni triṇi prātihāryāṇi ito niryātaṃ sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthodānaṃ nidānetyuktakajātakavaipulyādbhutadharmāvadānopadeśāḥ.
punar aparaṃ bhagavan yac ca te daśasu dikṣv ekaikasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ satkriyeran gurukriyeran mānayeran pūjayeran puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ. yaś ca prajñāpāramitā pustakaṃ likhitvā satkriyeta gurukriyeta mānyeta pūjyeta puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyais tulyam etat. tat kasya hetoḥ? ito niryātā hi tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ.
punar aparaṃ bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām udgṛhīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati yoniśaś ca manasikariṣyati parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayiṣyati tasya narakagatiḥ pratikāṅkṣitavyā na tiryagyonir na yamalokagatiḥ pratikāṅkṣitavyā na śrāvakabhūmir na pratyekabuddhabhūmiḥ pratikāṅkṣitavyā. tat kasya hetoḥ? tathā hi sa kulaputro vā kuladuhitā vā sthito 'vaivartyabhūmau veditavyaḥ. tat kasya hetoḥ? tathā hi sa imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvodgṛhṇāti dhārayati vācayati paryavāpnoti yoniśaś ca manasikaroti tāṃ ca likhitvā satkaroti gurukaroti mānayati pūjayati puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyais tathā hi bhagavan sarvabhayapraśamani sarvaroganirghātanīyaṃ prajñāpāramitā.
punar aparaṃ bhagavan yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvodgṛhīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati tāṃ ca satkariṣyati gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyais tasya na kutaścid bhayaṃ pratikāṅkṣitavyā, tad yathāpi nāma (ŚsP_II-4_106) bhagavan dhanikabhayabhītaḥ puruṣo rājānaṃ seveta rājānam upatiṣṭheta sa rājānaṃ sevamāno rājānam upatiṣṭhamāno yata evāsya bhayaṃ bhavati ta evaivaṃ sevante na ca sa tebhyo bibheti. tat kasya hetoḥ? evam etad bhagavan bhavati yo rājaniḥśrito bhavati balavatiniśrito bhavati.
evam eva bhagavan prajñāpāramitā paribhāvitāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhate. yad api bhagavan sarvākārajñatājñānaṃ tad api prajñāpāramitāparibhāvitaṃ draṣṭavyam, tasmād ahaṃ bhagavann anayor dvayoḥ pratyaṅgayor imām eva prajñāpāramitāṃ gṛhṇīyāt. tat kasya hetoḥ? ito niryātāni hi bhagavan tathāgataśarīrāṇy ato niryātāni dvātriṃśan mahāpuruṣalakṣaṇāny ato niryātāni tathāgatasya daśatathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikabuddhadharmāḥ, ato niryātā mahāmaitrī mahākaruṇā ato niryātā bhagavan pañcapāramitā pāramitānāmadheyaṃ labhate, yāvad ato niryātā tathāgatasya sarvākārajñatā yatra bhagavan grāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīṣu yatra ca trisāhasramahāsāhasre lokadhātāv iyaṃ prajñāpāramitodgrahīṣyati dhārayiṣyate vācayiṣyate paryavāpsyate tāṃ ca likhitvā satkariṣyati gurukariṣyati mānayiṣyate pūjayiṣyate, tena tatra manuṣyo vā amanuṣyo vāvatāraprekṣy avatāragaveṣy avatāraṃ lapsyate. sarve ca te anupūrveṇa parinirvānadharmāṇo bhaviṣyanti, trayāṇāṃ yānānāṃ manyat amānyat anena yānena. evaṃ mahārthikā bhagavann iyaṃ prajñāpāramitā, atra hi nāma bhagavaṃs trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvānāṃ buddhasatyena pratyupasthitā buddhotpādo bhagavaṃs tatra lokadhātau pratikāṅkṣitavyā, yatra lokadhātāv iyaṃ prajñāpāramitā pracariṣyate, tad yathāpi nāma bhagavann anargho 'yaṃ mahāmaṇiratnaṃ bhavet, tac ca mahāmaṇiratnam ebhir evaṃrūpair guṇaiḥ samanvāgataṃ bhavet,
yatra yatra tan mahāmaṇiratnaṃ sthāpyet, tatra tatrāmanuṣyā avatāraṃ na labheran, yatrāmanuṣyagṛhītā stri vā puruṣo vā bhavet, tatra tan mahāmaṇiratnaṃ praveśet, tataḥ so 'manuṣyas tasya mahāmaṇiratnasya tejo sahamānaḥ kṣipram evāprakrāman nāvatiṣṭheta pittena vā dahyamānasya tan mahāmaṇiratnaṃ śarīre sthāpyeta tad api pittam atigṛhṇīyāt pātābhibhūte vā śarīre tan mahāmaṇiratnaṃ sthāpyet tad api vā taṃ atigṛhṇīyāt.
śleṣmaṇāropastabdhe śarīre tan mahāmaṇiratnaṃ sthāpyeta tad api śleṣmāṇam upaśāmayet sāṃnipātiko vā vyādhir bhavet, tac ca mahāmaṇiratnaṃ śarīre sthāpyeta tad api sāṃnipātikaṃ vyādhim upaśamen nāsau (ŚsP_II-4_107) vivardheta tad rātrau cāvabhāsaṃ kuryād uṣmakāle ca vartamāne yatra pradeśe tan mahāmaṇiratnaṃ sthāpyeta tat taṃ pradeśaṃ śītalaṃ kuryāt śītakāle ca vartamāne yatra pradeśe tan mahāmaṇiratnaṃ sthāpya na tat pradeśam uṣmaṃ kuryāt, yatra ca pṛthivīpradeśe tan mahāmaṇiratnaṃ s sthāpyeta tat pṛthvīpradeśe nātyuṣmaṃ nātiśītamṛdusaṃpannaṃ kuryāt yatra pṛthivīpradeśe tan mahāmaṇiratnaṃ sthāpyeta na tatra pṛthivīpradeśe āśiviṣapradeśe upacaret.
tad anye 'pi ca vṛścikādayaḥ sarīsṛpāḥ prāṇino na tatropacaret. yā kācid bhagavan strī vā puruṣo vā āśīviṣeṇa daṣṭho bhavet, tasya tan mahāmaṇiratnaṃ darśet tasya sahadarśanena tad viṣaṃ vigacchet.
ebhir bhagavann evaṃrūpair guṇaiḥ samanvāgataṃ tan mahāmaṇiratnaṃ bhavet, yāsām api bhagavan strīṇāṃ vā puruṣāṇāṃ vā arbudaṃ vā timiraṃ vā ajakaṃ vā akṣirogo vā srotarogo vā ghrāṇarogo vā jihvārogo vā kaṇṭharogo vā kāyarogo vā bhavet teṣāṃ tan māhamaṇiratnaṃ kāye sthāpyet, teṣāṃ tad arbudaṃ vā vā timiraṃ vā ajakaṃ vā akṣirogo vā srotrarogo vā ghrāṇarogo vā jihvārogo vā kaṇṭharogo vā kāyarogo vā upaśāmyet.
ebhir bhagavann evaṃrūpair guṇaiḥ samanvāgataṃ tan mahāmaṇiratnaṃ bhavet, yatrāpi bhagavann udake tan mahāmaṇiratnaṃ prakṣipet, tad eva tad udakam aṣṭāṅgopetam ekavarṇaṃ bhavet.
sacet bhagavan nīlakena cīvareṇa tan mahāmaṇiratnaṃ baddhvodake prakṣipyet, tat svabhāvam eva tad udakaṃ bhavet, sacet pītakena cīvareṇa tan mahāmaṇiratnaṃ baddhvodake prakṣipyet, tat svabhāvam eva tad udakaṃ bhavet, sacet lohitakena cīvareṇa tan mahāmaṇiratnaṃ baddhvodake prakṣipyet, tat svabhāvam eva tad udakaṃ bhavet, saced avadānakena cīvareṇa tan mahāmaṇiratnaṃ baddhvodake prakṣipyet, tat svabhāvam eva tad udakaṃ bhavet, sacet māñjiṣṭhāvarṇena cīvareṇa tan mahāmaṇiratnaṃ baddhvodake prakṣipyet, tat svabhāvam eva tad udakaṃ bhavet, sacet sphaṭikavarṇena cīvareṇa tan mahāmaṇiratnaṃ baddhvodake prakṣipyet, tat svabhāvam eva tad udakaṃ bhavet, ebhiś ca nānāprakāraiś cīvarais tan mahāmaṇiratnaṃ baddhvodake prakṣipyeta tat svabhāvam eva tad udakaṃ bhavet, yad api bhagavaṃs tatrodake kāluṣyante tan mahāmaṇiratnaṃ prasādayet, ebhir bhagavann evaṃrūpair guṇaiḥ samanvāgataṃ (ŚsP_II-4_108) tan mahāmaṇiratnaṃ bhavet, anyaiś ca evam eva bhagavann iyaṃ prajñāpāramitā divyamaṇiratnaprakhyā sarvaguṇākarabhūtā sarvapāpamocanī.
[K. 198a11, N. 391a1, T. 313a1, P. 267b1, Ch. 700b8]
atha khalv āyuṣmān ānandaḥ śakraṃ devānām indram etad avocat: tat kiṃ manyase? kauśika divyam etan maṇiratnam utāho svij jāṃbudvīpakanāṃ manuṣyāṇāṃ maṇiratnam asti.
śakra āha: divyam etad bhadanta maṇiratnam.
api tu khalu punar bhadantānanda yāni jāṃbūdvīpakānāṃ mānuṣyāṇāṃ mahāmaṇiratnāny asti tāni parīttāni gurūṇi ca, yāni divyāni tāni mahānti laghūni ca tair aṅgais tāvat suparipūrṇāni jāṃbūdvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ maṇiratnāni yathā divyāni tāni punar jāṃbūdvīpakāni ratnāni teṣāṃ divyānāṃ maṇiratnānāṃ saṃkhyāṃ vā kalāṃ vā gaṇanāṃ vā upamāṃ vā upaniśāṃ vā nopayānti.
punar api śakro devānām indro bhagavantam etad avocat: tat khalu punar bhagavan mahāmaṇiratnaṃ yasmin karaṇḍake prakṣiptaṃ bhavet yadā kṣiptaṃ bhavet yadā kṣipataṃ ca tataḥ karaṇḍakāt spṛhaṇīyam eva tat karaṇḍakaṃ bhavet tair maṇiratnaguṇaiḥ paro 'pi tatra karaṇḍake spṛhom utpādayet, evam eva bhagavan yatreyaṃ prajñāpāramitā pracariṣyati, tatra teṣāṃ kulaputrāṇāṃ vā kuladuhitṝṇāṃ vā kāyikāś cetasikā vā duḥkhopadravā manuṣyakṛtā vā amanuṣyakṛtā vā na bhaviṣyati, mahāmaṇiratnam iti bhagavan prajñāpāramitām etad adhivacanaṃ sarvākārajñatājñānasyaitad adhivacanam.
kiyanto bhagavañ chakyaṃ prajñāpāramitāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi prajñāpāramitāyā guṇāḥ prajñāpāramitāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhajanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ dhyānapāramitāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi dhyānapāramitāyā guṇā dhyānapāramitāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ vīryapāramitāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi vīryapāramitāyā guṇā vīryapāramitāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ kṣāntipāramitāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi kṣāntipāramitāyā guṇāḥ kṣāntipāramitāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhajanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ śīlapāramitāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi śīlapāramitāyā (ŚsP_II-4_109) guṇāḥ śīlapāramitāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhajanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ dānapāramitāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi dānapāramitāyā guṇā dānapāramitāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanam.
kiyanto bhagavañ chakyam adhyātmaśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy adhyātmaśūnyatāyā guṇā adhyātmaśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ bahirdhāśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayituṃ aprameyā hi bahirdhāśūnyatāyā guṇā bahirdhāśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam adhyātmabahirdhāśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy adhyātmabahirdhāśūnyatāyā guṇā adhyātmabahirdhāśūnyatayāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ śūnyatāśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi śūnyatāśūnyatāyā guṇāḥ śūnyatāśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ mahāśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi mahāśūnyatāyā guṇā mahāśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ paramārthaśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi paramārthaśūnyatāyā guṇāḥ paramārthaśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ saṃskṛtaśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi saṃskṛtaśūnyatāyā guṇāḥ saṃskṛtaśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam asaṃskṛtaśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy asaṃskṛtaśūnyatāyā guṇā asaṃskṛtaśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam atyantaśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy atyantaśūnyatāyā guṇā atyantaśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam anavarāgraśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy anavarāgraśūnyatāyā guṇā anavarāgraśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañchakyam anavakāraśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy anavakāraśūnyatāyā guṇā anavakāraśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ prakṛtiśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi prakṛtiśūnyatāyā guṇāḥ prakṛtiśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ sarvadharmaśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi sarvadharmaśūnyatāyā guṇāḥ sarvadharmaśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ (ŚsP_II-4_110) svalakṣaṇaśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi svalakṣaṇaśūnyatāyā guṇāḥ svalakṣaṇaśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam anupalambhaśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy anupalambhaśūnyatāyā guṇā anupalambhaśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam abhāvaśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy abhāvaśūnyatāyā guṇā abhāvaśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ svabhāvaśūnyatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi svabhāvaśūnyatāyā guṇāḥ svabhāvaśūnyatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam abhāvasvabhāvaśūnyatayā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy abhāvasvabhāvaśūnyatāyā guṇā abhāvasvabhāvaśūnyatayāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanam.
kiyanto bhagavañ chakyaṃ caturṇāṃ smṛtyupasthānānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi smṛtyupasthānānāṃ guṇāḥ smṛtyupasthānānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanam, kiyanto bhagavañ chakyaṃ caturṇāṃ samyakprahāṇānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi samyakprahāṇānāṃ guṇā samyakprahāṇānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ caturṇām ṛddhipādānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy ṛddhipādānāṃ guṇā ṛddhipādānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ pañcānām indriyānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy indriyānāṃ guṇā indriyānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanam, kiyanto bhagavañ chakyaṃ pañcānaṃ balānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi balānāṃ guṇā balānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ saptānāṃ bodhyaṅgānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi bodhyaṅgānāṃ guṇā bodhyaṅgānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam āryāṣṭāṅgamārgasya guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy āryāṣtāṅgasya mārgasya guṇā āryāṣṭāṅgasya mārgasya ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ caturṇam āryasatyānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy āryasatyānāṃ guṇā aryasatyānāṃ ca tāni tathāgataśarīraṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ caturṇāṃ dhyānānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi dhyānānāṃ guṇā dhyānānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ caturṇām apramāṇānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy apramāṇānāṃ guṇā apramāṇānāṃ ca tāni (ŚsP_II-4_111) tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy ārūpyasamāpattīnāṃ guṇā ārūpyasamāpattīnāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam aṣṭānāṃ vimokṣāṇāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi vimokṣāṇāṃ guṇā vimokṣāṇāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ navānupūrvavihārasamāpattīnāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy anupūrvavihārasamāpattīnāṃ guṇā anupūrvavihārasamāpattināṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameya hi śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānāṃ guṇāḥ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam abhijñānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyāhy abhijñānāṃ guṇā abhijñānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ samādhīnāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi samādhīnāṃ guṇāḥ samādhīnāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ dhāraṇīmukhānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi dhāraṇīmukhānāṃ guṇā dhāraṇīmukhānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ daśānāṃ tathāgatabalānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi tathāgatabalānāṃ guṇāḥ tathāgatabalānāṃ ca i tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi vaiśāradyānāṃ guṇā vaiśāradyānāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ caturṇāṃ pratisaṃvidāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi pratisaṃvidāṃ guṇāḥ pratisaṃvidaṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ mahāmaitryā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi mahāmaitryā guṇāḥ mahāmaitryāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ mahākaruṇāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi mahākaruṇāyā guṇā mahākaruṇāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bbājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmāṇāṃ guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmāṇāṃ guṇā āveṇikabuddhadharmāṃ ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ sarvajñatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi sarvajñatāyā guṇā sarvajñatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ mārgākārajñatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi mārgākārajñatāyā (ŚsP_II-4_112) guṇā mārgākārajñatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ sarvākārajñatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi sarvākārajñatāyā guṇāḥ sarvākārajñatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ tathatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi tathatāyā guṇās tathatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam avitathatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy avitathatāyā guṇā avitathatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam ananyatathatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy ananyatathatāyā guṇā ananyatathatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanam, kiyanto bhagavañ chakyaṃ dharmatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi dharmatāyā guṇā dharmatāyaś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanam, kiyanto bhagavañ chakyaṃ dharmadhātor guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi dharmadhātor guṇā dharmadhātoś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanam, kiyanto bhagavañ chakyaṃ dharmasthititāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi dharmasthititāyā guṇā dharmasthititāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ dharmaniyāmatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi dharmaniyāmatāyā guṇāḥ dharmaniyāmatāyāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ bhūtakoṭer guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi bhūtakoṭer guṇā bhūtakoṭeś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanam, kiyanto bhagavañ chakyam acintyadhātor guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy acintyadhātor guṇā acintyadhātoś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanam, kiyanto bhagavañ chakyaṃ sarvavāsanānusaṃdhikleśaprahāṇasya guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi sarvavāsanānusaṃdhikleśaprahāṇasya guṇāḥ sarvavasanānusaṃdhikleśaprahāṇasya ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyaṃ sadopekṣāvihāritāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hi sadopekṣāvihāritāyā guṇāḥ sadopekṣāvihāritayāś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, kiyanto bhagavañ chakyam asaṃpramosadharmatāyā guṇāḥ parikīrtayitum aprameyā hy asaṃpramoṣadharmatāyā guṇā asaṃpramoṣadharmatāyaś ca tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanam.
tena tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante, ratnapāramitāyā bhagavaṃs tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, tena tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante, asaṃkleśāvyavadānapāramitāyā bhagavaṃs tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, tena tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante, anutpādānirodhapāramitāyā (ŚsP_II-4_113) bhagavaṃs tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, tena tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante, anāyūhāniyūhapāramitāyā bhagavaṃs tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, tena tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante, anutkṣepāprakṣepapāramitāyā bhagavaṃs tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, tena tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante, anāgatyagatyasthitipāramitāyā bhagavaṃs tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, tena tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante, dharmatāpāramitāyā bhagavaṃs tāni tathāgataśarīrāṇi bhājanaṃ, tayā ca dharmatāpāramitayā paribhāvitāni tāni tathāgataśarīrāṇi tena parinirvṛtasyāpi tasya tathāgatasya tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante.
[K. 199b7, N. 392a8, T. 315b1, P. 272a8, Ch. 703b6]
punar aparaṃ bhagavan tiṣṭhantu trisāhasramahāsāḥsro lokadhātus tathāgataśarīrāṇāṃ pūrṇacūḍikāvabaddhāḥ, sacet bhagavan daśasu dikṣuḥ gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavas tathāgataśarīrāṇāṃ pūrṇacūḍikāvabaddhā bhaveyur yac ca prajñāpāramitāpustakaṃ likhitvopanāmyetaḥ, anayor ahaṃ bhagavan dvayoḥ pratyaṅgayor imām eva prajñāpāramitāṃ gṛhīyām. tat kasya hetoḥ? ato niryātāni hi bhagavan tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya tāni tathāgataśarīrāṇi pūjyaṃte prajñāpāramitā paribhāvitani bhagavaṃs tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante.
yaḥ punar bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā tathāgataśarīrāṇi satkuryād gurukuryād mānayet pūjayet sa tasya kuśalamūlasya paryantam adhigamya devamanuṣyasaṃpattīr anubhūya kṣatriyamahāśālakuleṣu brāhmaṇamahāśālakuleṣu gṛhapatimahāśālakuleṣu cāturmahārājakāyikeṣu deveṣu trāyastriṃśeṣu deveṣu yāmeṣu deveṣu tuṣiteṣu deveṣu nirmāṇaratiṣu deveṣu paranirmitavaśavartiṣu deveṣu sukham anubhūya tenaiva kuśalamūlena duḥkhasyāntaṃ kariṣyati, etāvat tathāgataśarīrapūjāyāḥ phalam imāṃ punaḥ prajñāpāramitām udgṛhan dhārayan vācayan paryavāpnuvan yoniśaś ca manasikurvan samādhipāramitāṃ ca paripūrayiṣyanti, vīryapāramitāṃ ca paripūrayiṣyanti, kṣāntipāramitāṃ ca paripūrayiṣyanti, śīlapāramitāṃ ca paripūrayiṣyanti, dānapāramitāṃ ca paripūrayiṣyanti.
adhyātmaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, bahirdhāśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, adhyātmabahirdhāśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, śūnyatāśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, mahāśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, paramārthaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, saṃskṛtaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, asaṃskṛtaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, (ŚsP_II-4_114) atyantaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, anavarāgraśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, anavakāraśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, prakṛtiśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, sarvadharmaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, svalakṣaṇaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, anupalambhaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, abhāvaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, svabhāvaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati, abhāvasvabhāvaśūnyatāṃ paripūrayiṣyati.
catvāri smṛtyupasthānāni paripūrayiṣyati, catvāri samyakprahāṇāni paripūrayiṣyati, catura ṛddhipādān paripūrayiṣyati, pañcendriyāṇi paripūrayiṣyati, pañca balāni paripūrayiṣyati, sapta bodhyaṅgāni paripūrayiṣyati, āryāṣṭāṅgamārgaṃ paripūrayiṣyati. catvāry āryasatyāni paripūrayiṣyati, catvāri dhyānāni paripūrayiṣyati, catvāry apramāṇāni paripūrayiṣyati, catasra ārūpyasamāpattiḥ paripūrayiṣyati, aṣṭau vimokṣān paripūrayiṣyati, navānupūrvavihārasamāpattīḥ paripūrayiṣyati, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni paripūrayiṣyati, pañcābhijñāḥ paripūrayiṣyati, samādhīn paripūrayiṣyati, dhāraṇīmukhāni paripūrayiṣyati, daśa tathāgatabalāni paripūrayiṣyati, catvāri vaiśāradyāni paripūrayiṣyati, catasraḥ pratisaṃvidaḥ paripūrayiṣyati, mahāmaitrīṃ paripūrayiṣyati, mahākaruṇāṃ paripūrayiṣyati, aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmān paripūrayiṣyati.
śrāvakabhūmiṃ ca pratyekabuddhabhūmiṃ cātikramya bodhisattvaniyāmam avakramiṣyati, bodhisattvaniyāmam avakramya bodhisattvābhijñāḥ pratilapsyate, bodhisattvābhijñā pratilabhya buddhakṣetrād buddhakṣetraṃ saṃkramiṣyati, sa saṃcintyātmabhāvaṃ parigṛhīṣyati, yair ātmabhāvaḥ sattvaparipāko bhaviṣyati, yadi vā cakravartāśrayaṃ yadi vā kṣatriyamahāśālakuleṣu yadi vā brāhmaṇamahāśālakuleṣu yadi vā gṛhapatimahāśālakuleṣu yadi vā śakrarūpeṇa yadi vā brāhmaṇarūpeṇa yadi vā vaiśramaṇarūpeṇa sa tair ātmabhāvaiḥ sattvān paripācayiṣyati, tasmāt tarhi bhagavan na mama tathāgataśarīreṣv agauravaṃ nāpy apratyayā nāpy apūjayitukāmatā nāpy agrahītukāmatā.
api tu khalu punar bhagavan kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ satkurvatā gurukurvatā mānayatā pūjayata sarvabuddhadharmāṇāṃ hetur upacito bhavati sarvasaṃpattayaś ca parigṛhītā bhavanti, tathāgataśarīrāṇi satkṛtā bhavanti gurukṛtāni bhavanti yāni tāni bhavanti pūjitāni bhavanti.
punar aparaṃ bhagavan ye daśasu dikṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā (ŚsP_II-4_115) aprameyāsaṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyate yāpayanti dharmaṃ deśayanti tān dhharmakāyena ca jñānakāyena ca draṣṭukāmena pūjayitukāmena iyaṃ prajñāpāramitodgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā pūjayitavyā parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitavyā yoniśaś ca manasikartavyā, sa kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu dikṣv aprameyāsakhyeyeṣu lokadhātuṣu tāṃ tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhāṃ drakṣyati. evaṃ khalu tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā prajñāpāramitāyāṃ ca tāṃ buddhān anusmṛtibhāvayitavyā dharmatayā.
punar aparaṃ bhagavaṃs tāṃ tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān saṃdraṣṭukāmena, kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā iyaṃ prajñāpāramitodgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā pravartayitavyā pūjayitavyā parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitavyā yoniśaś ca manasikartavyā, dharmatāyā dve ime bhagavan dharmatā.
katame dve saṃskṛtā ca dharmāṇāṃ dharmatā asaṃskṛtā ca dharmāṇāṃ dharmatā asaṃskṛtā ca dharmāṇāṃ dharmatā?
tatra bhagavan katamā saṃskṛtānāṃ dharmatā? yad adhyātmaśūnyatāyaṃ jñānaṃ yad bahirdhāśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad adhyātmabahirdhāśūnyatayāṃ jñānaṃ yad śūnyatāśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad mahāśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad paramārthaśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad saṃskṛtaśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad asaṃskṛtaśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad atyantaśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad anavarāgraśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad anavakāraśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad prakṛtiśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad sarvadharmaśūnyatayāṃ jñānaṃ yad svalakṣaṇaśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad anupalambhaśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad abhāvaśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad svabhāvaśūnyatāyāṃ jñānaṃ yad abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ jñānam.
yac caturṣu smṛtyupasthānāneṣu jñānaṃ, yac caturṣu samyakprahāṇāneṣu jñānaṃ, yac caturṣv ṛddhipādeṣu jñānaṃ, yat pañcasv indriyeṣu jñānaṃ, yat pañcasu baleṣu jñānaṃ, yat saptasu bodhyaṅgeṣu jñānaṃ, yad āryāṣṭāṅge marge jñānaṃ, yac caturṣv āryasatyeṣu jñānaṃ, yac caturṣu dhyāneṣu jñānaṃ, yac caturṣv apramāṇeṣu jñānaṃ, yac catasṛṣv ārūpyasamāpattiṣu jñānaṃ, yad aṣṭāsu vimokṣeṣu jñānaṃ, yan navānupūrvavihārasamāpattiṣu jñānaṃ, yañ chūnyatānimittāpraṇihiteṣu vimokṣamukheṣu jñānaṃ, yat pañcasv abhijñāsu jñānaṃ, yat sarvasamādhiṣu jñānaṃ, yat sarvadhāraṇīmukheṣu jñānaṃ, yad daśasu tathāgatabaleṣu jñānaṃ, yac (ŚsP_II-4_116) caturṣu vaiśāradyeṣu jñānaṃ, yac catasṛṣu pratisaṃvitsu jñānaṃ, yan mahāmaitryāṃ jñānaṃ, yan mahākaruṇāyāṃ jñānaṃ, yad aṣṭādaśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu jñānaṃ, yat kuśaleṣu dharmeṣu jñānaṃ, yad akuśaleṣu dharmeṣu jñānaṃ, yat sāśraveṣu dharmeṣu jñānaṃ, yad anāśraveṣu dharmeṣu jñānaṃ, yal laukikeṣu dharmeṣu jñānaṃ, yal lokottareṣu dharmeṣu jñānaṃ