Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)divyav_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Bổn Sanh Thiên Cung (Divyāvadāna)

Chuyện bổn sanh (Avadāna/Jātaka) kể về tiền thân và hành trạng của đức Phật và các đệ tử. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 22 / 27 (50.000 ký tự/trang)
 yadi mārgaśīrṣe māsi devo garjati, śasyavināśo bhavati/
394.012. anyaśca tatra svāmī bhavati/
394.013. yadi cākāśe nirghoṣo bhavati, yatpūrvabhāgīyā manuṣyāsteṣāmāmayaṃ codayati/
394.013. yadi bhūmicālo bhavati, yastatra janapade pradhānapuruṣaḥ sa vadhānmokṣyati//
394.015. yadi pauṣe māse devo garjati, prathame janapadanāśo bhavati/
394.015. dvitīye mahātmanaḥ puruṣasya bandhanaṃ codayati/
394.016. prathame yāme ca yadi candroparāgo bhavati lohitavarṇaśca dṛśyate, udakāgamaṃ codayati/
394.017. mahātmamanuṣyaṃ codayti/
394.017. yadi sūryagraho bhavati, śuddhapuruṣāṇāṃ raṇam/
394.018. yadi tārakāḥ patantyo vidṛśyante, tatra janapade ākulaṃ codayati/
394.018. yadyākāśe nirghoṣo bhavati, manuṣyāṇāṃ maraṇaṃ codayati/
394.019. yadi dvitīye nirghoṣo bhavati, manuṣyāścaurairhanyante/
394.020. yadyatraiva māse tārakā utsṛṣṭā na candro dṛśyate, sasyaṃ saṃcodayati/
394.020. yadi bhūmicālo bhavati, mahāmanuṣyasya maraṇaṃ bhavati/
394.021. atraiva māse devasthānaṃ kartavyam/
394.021. vṛkṣā ropayitavyāḥ/
394.022. mūlavāstu pratiṣṭhāpayitavyam/
394.023. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin māsaparīkṣānāmādhyāyaḥ//
394.024. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin khañjarīṭakajñānaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
394.024. tacchrūyatām/
394.025. atha kim/
394.025. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
394.026. khañjarīṭakajñānam/
394.027. khañjarīṭakaśāstraṃ vai parvate gandhamādane/
394.028. kucarairdṛśyate saumya kucarasya mahābhayam//733//
394.029. yāni tāni nimittāni darśayetkhañjarīṭakaḥ/
394.030. pracarato bhaved dṛṣṭvā pañcottarapado dvijaḥ//734//
395.001. tatra sarve pravarteyuryatra yeṣu bhavedbhavet/
395.002. śādvale bahucelatvaṃ gomayeṣu prabandhatā//735//
395.003. kañcāre bahucelatvaṃ kardame bahubhakṣatā/
395.004. kṛkare svalpacelatvaṃ purīṣe tu kṛśaṃ śravaḥ//736//
395.005. bhasme vivādamaphalaṃ vālukāyāṃ tu saṃbhramaḥ/
395.006. devadvāre tu saṃmānaṃ padmeṣu bahuvittatā/
395.007. phale 'rthānuguṇaṃ proktaṃ puṣpeṣu priyasaṃgamaḥ//737//
395.008. bhayaṃ prākāraśṛṅgeṣu kaṭakeṣvaridarśanam/
395.009. pakṣayā carate vyādhiḥ patito mṛtyumādiśet//738//
395.010. sugandhatailabhūtāni maithune nidhidarśanam/
395.011. vṛkṣāgre vidyate pānaṃ gṛheṣvatha ........ lasaḥ//739//
395.012. deśabhaṅgapravāde ca bandhanaṃ vigrahīkṛte/
395.013. amṛtaṃ ca sthitaṃ dṛṣṭvā odanaṃ nātra saṃśayaḥ//740//
395.014. gavāṃ pṛṣṭhe dhruvaṃ siddhiraśvapṛṣṭhe dhruvaṃ jayaḥ/
395.015. avikānāmajānāṃ ca pṛṣṭhe sarvatra śasyate//741//
395.016. uṣṭrapṛṣṭhe dhruvaṃ kleśaḥ śvānapṛṣṭhe ca vidravaḥ/
395.017. pṛṣṭhe ca gardabhasyeha maraṇaṃ nātra saṃśayaḥ//742//
395.018. kīle tu maraṇaṃ vidyād yūpāgre ca na saṃśayaḥ/
395.019. kumbhasthāne śmaśāne vā mṛto vā yatra dṛśyate//743//
395.020. antarīkṣe praḍīnaṃ tu aphalaṃ tu vinirdiśet/
395.021. dṛṣṭvā samāgataṃ vāsaṃ prahṛṣṭaṃ khañjarīṭakam//744//
395.022. yathāsthānam yathāvarṇaṃ manuṣyāṇāṃ vinirdiśet/
395.023. viṣame svalpakakṣeṣu prasaktaḥ kalaho bhavet/
395.024. sameṣu samake kṣetre samān varṇān vinirdiśet/
395.025. nadyāṃ tu śailavāhinyāṃ pravāsamabhinirdiśet//745//
395.026. kāṣṭheṣu nātikā cintā tathāsthiṣu dhanakṣayaḥ/
395.027. yāṃ diśaṃ samudāgacchat pañcottarapadaḥ khagaḥ/
395.028. tāṃ diśaṃ gamanaṃ vidyādyathā tasya tathā punaḥ//746//
395.029. kīṭā vātha pataṅgā vā bhayam yadiha dṛśyate/
395.030. pracurāpi yadājñeyā narasyāsthīni nirdiśet//747//
396.001. apāṃ samīpe gajamastake vā sūryodaye brāhmaṇasaṃnidhau vā/
396.003. mukhyaprakāśe 'pyahimastake vā yaḥ paśyate khañjanakaṃ sa dhanyaḥ//748//
396.005. mātaṅgarājo matimāṃstriśaṅkaḥ provāca tattvaṃ khañjanaṃ ca śāstram/
396.007. snigdhe sarūkṣe viṣame same ca odeśayed doṣaguṇairyathoktaiḥ/
396.009. tamādiśettatra samīkṣya vidvāñ śubhāśubhaṃ tatphalamādiśecca//749//
396.011. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin khañjarīṭakajñānaṃ nāmādhyāyaḥ//
396.011. atha khalu bhoḥ puṣkarasāriñ śivārutaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
396.012. tacchrūyatā/
396.012. atha kim/
396.013. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
396.014. śivārutam/
396.015. namaḥ sarveṣāmāryāṇām/
396.015. namaḥ sarveṣāṃ satyavādinām/
396.015. teṣāṃ sarveṣāṃ tapasā vīryeṇa ca imaṃ śivārutaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
396.016. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ/
396.016. śāṇḍilyamidamabravīt/
396.017. yādṛśaṃ ca yathā vāśetteṣāṃ sarveṣāṃ vāśāñ śṛṇotha me/
396.017. pūrvasyāṃ diśi yadi vāśet, śivā pūrvamukhaṃ sthitvā trīn vārān vāśet, vṛddhiṃ nivedayati/
396.018. caturo vārān yadi vāśet, atra maṅgalaṃ nivedayati/
396.019. pañca vārān vāśet, varṣāṃ nivedayati/
396.019. ṣaḍvārān vāśet, paracakrabhayaṃ nivedayati/
396.020. saptavārān vāśet, bandhanaṃ nivedayati/
396.020. aṣṭa vārān vāśet, priyasamāgamaṃ nivedayati/
396.021. abhīkṣṇaṃ vāśet, paracakrabhayaṃ nivedayati/
396.021. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
396.022. dakṣiṇāyāṃ dakṣiṇamukhaṃ sthitvā trivārān vāśet, 'atṛ atṛ' kurute maraṇaṃ tatra nivedayati/
396.023. caturo vārān vāśati, dakṣiṇamukhaṃ sthitvā dakṣiṇāyā eva diśāyāḥ priyasamāgamaṃ nivedayati/
396.024. arthalābhaṃ ca nivedayati/
396.024. pañcavārān vāśet, arthaṃ nivedayati/
396.024. ṣaḍvārān vāśet, siddhiṃ nivedayati/
396.025. saptavārān vāśet vivādakalahaṃ nivedayati/
396.025. aṣṭavārān vāśet, bhayaṃ nivedayati/
396.026. abhīkṣṇaṃ vāśet, ākulaṃ nivedayati/
396.026. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
396.027. paścimāyāṃ paścimābhimukhaṃ sthitvā śivā trivārān vāśati, maraṇaṃ nivadayati/
396.028. caturvārān vāśati, bandhanaṃ nivedayati/
396.028. pañcavārān vāśati, varṣaṃ nivedayati/
396.028. ṣaḍvārān vāśati, annapānaṃ nivedayati/
396.029. saptavārān vāśati, maithunaṃ nivedayati/
396.029. aṣṭavārān vāśati, arthasiddhiṃ nivedayati/
396.030. abhīkṣṇaṃ vāśati, mahāmeghaṃ nivedayati/
396.030. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
397.001. uttarasyāṃ diśi uttarābhimukhaṃ sthitvā trivārān vāśati, puruṣasya prasthitasya nirarthakaṃ gamanaṃ bhavati/
397.002. caturvārān vāśati, rājapratibhayaṃ nivedayati/
397.002. pañcavārān vāśati, vivādaṃ nivedayati/
397.003. ṣaḍvārān vāśati, kuśalaṃ nivedayati/
397.003. saptavārān vāśati, varṣāṃ nivedayati/
397.004. aṣṭavārān vāśati, rājakuladaṇḍaṃ nivedayati/
397.004. abhīkṣṇaṃ vāśati, yakṣarākṣasapiśācakumbhāṇḍabhayaṃ nivedayati/
397.005. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
397.006. diśi vidiśi caiva giriprāgbhāreṣu śikhareṣu nirdeśaṃ taṃ ca śṛṇotha me/
397.006. "amūṃ tuṣyet pipāsārtāṃ vidyāsiddhyai tathaiva ca"/
397.008. vidyālambhaṃ dhanalambhaṃ nirdiśecca vicakṣaṇaḥ/
397.009. tīrthākāravṛkṣamūle vāśatī yadi dṛśyate//750//
397.010. sarvatra siddhiṃ nirdiśet/
397.010. na ca śṛgālabhaye śivā (vā)me sameti apramattena smṛtimatā pūjayitavyā śivā nityam/
397.011. gandhapuṣpopahāreṇa śuśrūṣā kartavyā/
397.011. evamarcyamānā sarvasiddhiṃ nivedayiṣyati/
397.012. evam "sarve 'rthāstasya sidhyanti triśaṅkorvacanam yathā"/
397.012. krauṣṭriko yadi vāśati, arthalambhaṃ nivedayati/
397.013. adhomukho yadi vāśati, nidhānaṃ tatra nivedayati/
397.013. ūrdhvamukho yadi vāśati, varṣāṃ tatra nivedayati/
397.014. dvipathe yadi vāśati, pūrvamukhaṃ sthitvā arthalābhaṃ nivedayati/
397.015. dakṣiṇābhimukho yadi vāśati, yathāpriyasamāgamanaṃ nivedayati/
397.015. dvipathe pañcimābhimukho yadi vāśati, kalahaṃ vivādaṃ vigrahaṃ maraṇaṃ ca nviedayati/
397.016. kūpakaṇaṭhake yadi vāśati, arthaṃ tatra nivedayati/
397.017. śādvale yadi vāśati, arthasiddhiṃ nivedayati/
397.017. atimṛdukam yadi vāśati, vyādhikaṃ tatra nivedayati/
397.018. gītahāreṇa yadi vāśati, arthamanarthaṃ ca nivedayati/
397.019. tribhirvārairarthaṃ caturbhiranarthaṃ pañcabhiḥ priyasamāgamaṃ ṣaḍbhirbhojanaṃ saptabhirbhayamaṣṭabhirvigrahaṃ vivādaṃ ca/
397.020. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
397.021. "atha bhūyaḥ pravakṣyāmi anupūrvaṃ śṛṇotha me"/
397.021. nānāhāre yadi vāśati, mārge saṃsthitasyāpi sarvaṃ vakṣyāmi taṃ śṛṇotha me/
397.022. saṃprasthitasya puruṣasya śivā vāśati vā, yā pūrvamukhaṃ sthitvā kṣipragamanamarthasiddhiṃ nivedayati/
397.023. atha dakṣiṇamukhaṃ vāśati, yā arthasiddhiṃ nivedayati/
397.024. paścānmukhaṃ vāśati, bhayaṃ nivedayati/
397.024. athottaramukhaṃ vāśati, arthalābhaṃ nivedayati/
397.025. atha saṃprasthitasya vāśati, yā purataḥ sthitvā upakleśaṃ nivedayati/
397.025. atha dakṣiṇe vāśati, yadi dakṣiṇāmukhā eva diśaḥ karmasiddhiṃ ca nivedayati/
397.026. paścimato yadi vāśati, caurato 'hitamasya duḥkhadaurmanasyaṃ nivedayati/
397.027. atha mārge vrajato dakṣiṇato vāśati, mahāvyādhimanarthaṃ caurā muṣanti tannivedayati/
397.028. glānasya yadi vāśati, dakṣiṇamukham, "na sa cikitsituṃ śakyo mṛtyudūtena coditah"/
397.029. glānasya yadi vāśati, uttaramukhaṃ sthitvā ārogyadhanalābhaṃ ca nivedayati/
397.030. atha mūrdhnā vāśati, yā upakleśaṃ nivedayati/
397.030. atha paścimamukhaṃ sthitvā yā anyonyaṃ vyāharate, yamaśāsanam /
397.031. nānāhāre yadi vāśati, yā saṃkṣobhaṃ nivedayati/
397.032. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
398.001. śivā purataḥ puruṣasya mārgaprayātasya yadi vāśati, yā agrataḥ kṣemamārgaṃ vijñāpayati/
398.002. arthasiddhiṃ nivedayati/
398.002. mārgaṃ vrajato 'sya śivā vāmenāgatya gacchate, dakṣiṇamukhaṃ kṣemamārgaṃ vijānīyādarthasiddhiṃ ca nivedayati/
398.003. mārge vrajataḥ puruṣasya śivā vāmenāgatya purato vāśati, yā tathā sabhayaṃ mārgaṃ vijñāpayati/
398.004. nivarteta vicakṣaṇaḥ/
398.004. dakṣiṇāṃ diśaṃ vāmaṃ gatvā vāmataḥ parivarteta "na tanmārgeṇa gantavyaṃ triśaṅkuvacanam yathā"/
398.005. purataḥ śivā gatvā agrataśca niṣīdati, sabhayaṃ mārgaṃ vijānīyāt/
398.006. nivarteta vicakṣaṇaḥ/
398.006. śivā purata āgatya vāmena parivartate, 'bhayametīha' tenāpi bhayaṃ jānīyādvicakṣaṇaḥ/
398.007. senāyāmāvāhitāyāṃ śivā vāśati, paścimaṃ nivartanaṃ nivedayati/
398.008. yadi gacchetparājayaḥ/
398.008. senā na gacchet/
398.008. senāyāṃ vrajamānāyāṃ śivā āgacchedagrataḥ senājayaṃ nivedayati/
398.009. paracakraparājayaṃ ca nivedayati/
398.009. sārthasya vrajamānasya śivā gacchatyagrataḥ kṣemamārgaṃ nivedayati/
398.010. arthasiddhiṃ tathaiva ca/
398.011. puruṣasya pathi vrajato vāmato vāśati, mārgaṃ nivedayati/
398.011. "tanmāgeṇa  gantavyaṃ triśaṅkuvacanam yathā"//
398.012. "grāmasya nagarasyāpi caityasthāne tathaiva ca"/
398.012. pūrveṇottareṇāpi śivā vāśati, kṣemaṃ tatra nivedayati/
398.013. dakṣiṇe paścime yadi vāśati, yā bhayaṃ tatra nivedayati/
398.014. vāmato na praśaṃsanti tathaiva vidiśāsu ca/
398.015. atidīrghātirūkṣā vā kāle māsāntike tathā/
398.016. adharāṃ tu bhayaṃ vakṣye triśaṅkuvacanam yathā//751//
398.017. madhusvarāṃ śivāṃ jñātvā kāle vele upasthite/
398.018. kṣemaṃ caivārthasiddhiśca cintitavyaṃ vicakṣaṇaiḥ//752//
398.019. vyādhirupadravāśca, "sarvaṃ tu praśamam yānti triśaṅkuvacanam yathā"/
398.020. śivārutasyopacāro digvidiśāsu nimittā grahītavyāḥ/
398.020. yaḥ śivāyā divaso bhavati, sa divaso jñātavyaḥ/
398.021. puṣpagandhamālyopahārastaddivase upapādayitavyaḥ/
398.021. nityaṃ devatāgurukeṇa bhavitavyam/
398.021. devyā gurukeṇa bhavitavyam/
398.022. devyai śuśrūṣā kartavyā/
398.022. sarvārthān saṃpādayiṣyati/
398.022. sarvakāryāṇi nivedayati//
398.024. yatkiṃcitkāryamārabhiṣyati, tatsarvaṃ nivedayati/
398.024. devyai sarjaraso guggulu ca dhūpayitavyam/
398.025. puṣpabaliśca yathākāle dāpayitavyaḥ/
398.025. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
398.026. śivārutakathane 'tra vidyāṃ vakṣyāmi yathāsatyaṃ bhaviṣyati/
398.027. nama āraṇyāyai/
398.027. cīriṇyai svāhā sarjarasadhūpam/
398.028. ayaṃ bhoḥ puṣkarasāriñ śivārutanāmādhyāyaḥ//
399.001. athātaḥ puṣkarasārin pāṇilekhānāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
399.001. tacchrūyatām/
399.001. atha kim/
399.002. kathayatu bhagavāṃstriśaṅkuh--
399.003. pāṇilekhā/
399.004. athātaḥ saṃpravakṣyāmi narāṇāṃ karasāṃsthitam/
399.005. lakṣaṇaṃ sukhaduḥkhānāṃ jīvitaṃ maraṇaṃ tathā//753//
399.006. aṅguṣṭhamūlamāśritya ūrdhvarekhā pravartate/
399.007. tatra jātaṃ sukhataraṃ dvitīyā jñānamantare//754//
399.008. tṛtīya sā lekhā yatra pradeśinyā pravartate/
399.009. tatroktā hetavaḥ śāstre samāsena caturvidhāḥ//755//
399.010. aparvasu ca parvāṇi nakṣatrāṇāmupadravaḥ/
399.011. dviniḥsṛto viśuddhātmā jīvedvarṣaśataṃ hi saḥ//756//
399.012. triṃśat gtribhāgena jānīyādardhe pañcāśadāyuṣaḥ/
399.013. saptatistryaṃśabhāgeṣu atyantānugate śatam//757//
399.014. āyurlekhā pradṛśyaiva vyantarāyaḥ prakāśyate/
399.015. nakṣatrasaṃjñayā jñeyā manujairarthaśastathā//758//
399.016. aṅguṣṭhodaramārge tu yāvatyo yasya rājayaḥ/
399.017. tasyāpatyāni jānīyāt tāvanti nātra saṃśayaḥ//759//
399.018. dīrghāyuṣaṃ vijānīyād dīrghalekhā tu yā bhavet/
399.019. hrasvāyuṣaṃ vijānīyāddhrasvalekhā tu yā bhavet//760//
399.020. aṅguṣṭhamūle yavako rātrau janmābhinirdiśet/
399.021. divā tu janma nirdiṣṭamaṅguṣṭhayavake dhruvam//761//
399.022. avyakto yavako yatra tatra lagnaṃ vinirdiśet/
399.023. lagnaṃ puṃsaṃjñako jñeyo 'horātraṃ vinirdiśet//762//
399.024. divasaṃ janma nirdiśed rātrau strīsaṃjñako bhavet/
399.025. rātriḥ saṃdhyā samākhyātā bhāgairanyair na saṃśayaḥ/
399.026. puṃsaṃjñādudayaṃ teṣāmahorātrāntikaṃ vadet//763//
399.027. aṅguṣḍhamūle yavake śale saukhyaṃ vidhīyate/
399.028. aśvād bhadraṃ vijānīyādaṅguṣṭhayavakeṣviha//764//
399.029. yavamālā ca matsyaḥ syādaṅguṣṭhayavako ratau/
399.030. bālayauvanamadhyānte sukhaṃ tasyābhinirdiśet//765//
399.031. yasya syād yavakaścāpi cāpo vā svastikastathā/
399.032. taleṣu yeṣu dṛśyante dhanyante dhanyāste puruṣā hyamī//766//
400.001. matsyo dhānyaṃ bhaved bhogāyāmiṣādau yave dhanam/
400.002. bhogasaubhāgyaṃ jānīyānmīnādau nātra saṃśayaḥ//767//
400.003. patākābhirdhvajairvāpi śaktibhistomaraistathā/
400.004. talasthairaṅkuśaiścāpi vijñeyaḥ pṛthivīpatiḥ/
400.005. rājavaṃśaprasūtaṃ ca rājamātraṃ vinirdiśet//768//
400.006. preṣkyante śākhayā pañca haste catvāra eva ca/
400.007. kṣatriyo vā bhaved bhogī rājabhiścāpi satkṛtaḥ//769//
400.008. vaiśyo 'tha kṣatriyo vāgmī dhanadhānyaṃ na saṃśayaḥ/
400.009. śūdro vipulabhāgī syāt parvaśīlo 'tha naiṣṭhikaḥ//770//
400.010. satatamabhipūjyaḥ syāt sarveṣāṃ ca priyaṃvadaḥ/
400.011. viśīlaḥ śīlakuñco vā bahubhir na bahustathā//771//
400.012. śyāmavarṇātha bhinnā vā sā lekhā duḥkhabhāginī/
400.013. trilekhā yasya dṛśyante yasya pūrṇāḥ karasthitāḥ/
400.014. mahābhogo mahāvidvāñ jīvedvarṣaśataṃ ca saḥ//772//
400.015. ajapadaṃ rājacchatraṃ śaṅkhacakrapuraskṛtam/
400.016. taleṣu yasya dṛśyante taṃ vidyāt pṛthivīpatim//773//
400.017. bhagastu bhāgyāya dhvajaiḥ patākairhastyaśvamālāṅkuśataśca rājā/
400.019. matsyo nu pānāya yavo dhanāya vedistu yajñāya gavāṃ ca goṣṭhaḥ//774//
400.021. anāmikāparva atikramed yadi kaniṣṭhikā varṣaśataṃ sa jīvati/
400.023. same tvaśītirvarṣāṇi saptabhiryathā nadīnāṃ bharitāya nirdiśed//775//
400.025. śarīravarṇaprabhavāṃ tu lekhāṃ savaiśikhāṃ varṇavihīnakāṃ ca/
400.027. samīkṣya nīcottamamadhyamānāṃ dāridryamadhye caratāṃ vijānatām//776//
400.029. abhyañjanodvartanasatkarīradhyakṣacurṇaiśca vimṛjya pāṇim/
400.031. prakṣālya caikāntaraghṛṣṭalekhāmekāgracittastu karaṃ parīkṣet//777//
401.001. valayasamanarādhipaṃ bhajantyaḥ samanugatā maṇibandhane tu tisraḥ/
401.003. dvirapi ca  bhavāntare mahātmā vipuladhanaśriya āha vastralābhaḥ//778//
401.005. dadati satatamunnatastu pāṇirbhavati cirāya tu dīrghapīnapāṇiḥ/
401.007. paripatati śirāviruddhapāṇirdhanamadhigacchati māṃsagūḍhapāṇiḥ//779//
401.009. sudṛśa  sādhavaste kuṭilakṛtairvinimīlitaiśca dhūrtāḥ/
401.011. bhavati rudhirasaṃnibhaḥ suraktaściramiha piṇḍitapāṇirīśvaraḥ syāt//780//
401.013. dhṛtaruciramanāḥ śilāravindairjvalanakaṣāyasuvarṇapāṇirā/
401.015. bhavati bahudhano nigūḍhapāṇiściramiha jīvati pānabhogabhogī//781//
401.017. subhaga iha tathoṣṇadīrghapāṇirdhruvamiha śītalapāṇikastu ṣaṇḍhaḥ/
401.019. iha hi bahudhano balena yuktaḥ sutanususaṃcitapāṇirekhako yaḥ//782//
401.021. dhanamupanayatīha pāṇilekhā kṛtajanitā jalavacca yā sudīrghā/
401.023. jalavadanugatā suvarṇavarṇā dhanamadhigacchati niṃnaśonnatā yā//783//
401.025. dhanamupalabhate suraktapāṇirvipulamatho ca nirantarāṅguliḥ syāt/
401.027. balipuruṣamapi tyajeddhi vittaṃ ditavivaśā (?) ca viśīrṇavarṇalekhā//784//
401.029. apagataghṛtavarṇapāṇilekho bhavati naro dhanavān balena yuktaḥ/
401.031. asubhṛtisadṛśā bhavettathā bhūṣaṇavṛta  ekabhāryā//785//
402.001. bhavati bahudhano dhanairvihīnaḥ śrutamadhigamya viśālapāṇilekhaḥ/
402.003. ṛjubhirahinīlanirmalā karatalarāji //786//
402.005. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin karatalalekhānāmādhyāyaḥ//
402.006. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin vāyasarutaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
402.006. tacchrūyatām/
402.007. atha kim/
402.007. kathayatu bhagavāṃstriśaṅkuḥ/
402.007. namo 'rhatām/
402.007. teṣāṃ namaskṛtvā--
402.008. vāyasarutam/
402.009. idaṃ śāstraṃ pravakṣyāmi vāyasānāṃ śubhāśubham/
402.010. jayaṃ parājayaṃ caiva lābhālābhaṃ tathaiva ca//787//
402.011. sukhaduḥkhaṃ priyāpriyaṃ jīvitaṃ maraṇaṃ tathā/
402.012. vāyasānāṃ vacaḥsiddhiṃ pravakṣyāmi yathāvidhi//788//
402.013. devāḥ pravadanti śreṣṭhā vāyasānāṃ namo namaḥ/
402.014. āgatā mānuṣaṃ lokaṃ vāyasā balibhojanāḥ//789//
402.015. prasthitasya yadādhvānamagrato vāyaso bhavet/
402.016. vyāharan kṣīrivṛkṣastho nirdiśedarthasiddhitām//790//
402.017. svareṇa parituṣṭena phalavṛkṣasamāśritaḥ/
402.018. punarāgamanaṃ caiva siddhamarthaniveditam//781//
402.019. vivṛddhavṛkṣapatrāṇi madhuraṃ cānuvāsati/
402.020. asūpaṃ nirdiśed bhojyaṃ guḍamiśraṃ tu gorasam//782//
402.021. dṛṣṭastu tuṇḍapādena ātmanaḥ parimārjati/
402.022. pāyasaṃ sarpiṣā miśraṃ tatra vidyānna saṃśayaḥ//783//
402.023. rūkṣaṃ nirgharṣate tuṇḍaṃ śiraśca parimārjati/
402.024. saphalaṃ vṛkṣamāsthāya dhruvaṃ māṃsena bhojanam//784//
402.025. locayati vyāharati phalavṛkṣasamāśritaḥ/
402.026. vyādhena ca hataṃ māṃsaṃ nivedayati bhojanam//785//
402.027. ghoraṃ vyāharate kāryaṃ vāyaso vṛkṣamāśritaḥ/
402.028. kalahaṃ saṃgrāmabhayaṃ tatra vidyānna saṃśayaḥ//786//
402.029. śuṣkavṛkṣe niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/
402.030. kalahaṃ sumahat kṛtvā na cārthaṃ tatra sidhyati//787//
402.031. kṣīrivṛkṣe niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/
402.032. krameṇa yugamātreṇa na cārthaṃ tatra sidhyate//788//
403.001. śuṣkavṛkṣe niṣīditvā 'kāmukākam' pravāśati/
403.002. tatkṣaṇaṃ saṃnivedeti tatra caurabhayaṃ bhavet//799//
403.003. śuṣkavṛkṣe niṣīditvā 'kāmukākam' pravāśati/
403.004. pṛṣṭhena darśayedbhāraṃ kṣudhāpīḍāṃ ca nirdiśet//800//
403.005. pakṣaṃ vidhūyamāno yaḥ paśyan pathasya vāśati/
403.006. na tatra gamanaṃ kuryāccauraiḥ pathamupadrutam//801//
403.007. rajjuṃ vā phalakaṃ vāpi yadi karṣati vāyasaḥ/
403.008. na tatra gamanaṃ śreyaścauraiḥ pathamupadrutam//802//
403.009. gomaye śuṣkakāṣṭhe vā yadi vāśati vāyasaḥ/
403.010. kalahaḥ kuvaco vyādhir na cārthaṃ tatra sidhyati//803//
403.011. tṛṇaṃ vā yadi vā kāṣṭhaṃ darśayecca sadā khagaḥ/
403.012. purataḥ śuṣkapāṇistu tatra caurabhayaṃ bhavet//804//
403.013. sārthopari niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/
403.014. nipatet sārthamadhye 'smiṃś caurasainyaṃ na saṃśayaḥ//805//
403.015. yadā pradakṣiṇaṃ trastaṃ vāśanti vividhaṃ khagāḥ/
403.016. śuṣkavṛkṣe niṣīditvā tatra vidyānmahābhayam//806//
403.017. bhītastrastaḥ parītaśca yastu vyāharate khagaḥ/
403.018. paribādhan diśaḥ sarvāstatra bhayamupasthitam//807//
403.019. gacchantaṃ samanugacchetpuraḥ sthitvā tu vyāharet/
403.020. na tatra gamanaṃ kuryānmārgamatra praśātanam//808//
403.021. vāstumadhye pratisthāne kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/
403.022. vyādhiṃ tatra vijānīyād vāse vā gṛhasvāminām//809//
403.023. śakaṭasya yathā śabdaṃ viśrabdhaṃ vāśati vāyasaḥ/
403.024. dūrādabhyāgataṃ jñātvā prasiddhiṃ cābhinirdiśet//810//
403.025. gargare ghaṭake caiva sthālikapiṭhareṣu vā/
403.026. niṣaṇṇo vāśati kākaḥ prasiddhaṃ gamanaṃ dhruvam//811//
403.027. āsane śayane vāpi sthito vāśati vāyasaḥ/
403.028. prasiddhaṃ gamanaṃ brūyātproṣitena samāgamaḥ//812//
403.029. brahmasthāne niṣīditvā dhruvaṃ vāśati vāyasaḥ/
403.030. arthalābhaṃ vijānīyāddhanalābhaṃ ca ākaret//813//
403.031. brahmasthāne niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ vāśati/
403.032. saṃdhisthāne hareccaurastatra vai nāsti saṃśayaḥ//814//
404.001. devatādevatānāṃ ca devasyopavanāni ca/
404.002. yasya vācaṃ vadettasya arthalābhaṃ vinirdiśet//815//
404.003. lākṣāharidrāmañjiṣṭhāharitālamanaḥśilāḥ/
404.004. yasyāharetpurastasya svarṇalābhaṃ vinirdiśet//816//
404.005. pātraṃ ca pātrakaṃ caiva mṛttikāvarabhājanam/
404.006. yasya yasya harettasya dravyalābhaṃ vinirdiśet//817//
404.007. saṃghībhūtvā yugamātraṃ śubhaṃ tiṣṭhati vāyasaḥ/
404.008. kāṣṭhaṃ vā vāyasā yatra gṛhamāropayanti ca/
404.009. nigadantyatra vijānīyād yācakāttu mahābhayam//818//
404.010. nīlaṃ pītaṃ lohitaṃ ca pratisaṃharaṇāni ca/
404.011. nigṛhṇanti yatra kākā vyādhiṃ tatra vinirdiśet//819//
404.012. grāmānte bhayamākhyāti kāko vā vāśati dhruvam/
404.013. pratyekato vā vāśati vidyāttatra mahābhayam//820//
404.014. vāyaso 'stha gṛhītvā vai pragacchedanudakṣiṇam/
404.015. niṣīdan saphale vṛkṣe sa vadenmāṃsabhojanam//821//
404.016. yasya śīrṣe niṣīditvā karṇaṃ karṣati vāyasaḥ/
404.017. abhyantare saptarātrānmaraṇaṃ tasya nirdiśet//822//
404.018. karake codake caiva snigdhadeśeṣu vāśati/
404.019. ūrdhvamukhaṃ nirīkṣaṃstu jagad vṛṣṭiṃ vinirdiśet//823//
404.020. svareṇa parituṣṭena tīrthavṛkṣeṣu vāśati/
404.021. ūrdhvamukhaṃ tathā vakti vātavṛṣṭiṃ vinirdiśet//824//
404.022. kāyaṃ kilakilāyaṃstu snigdhadeśeṣu vāśati/
404.023. vakṣo vidhunvan vāyasaḥ sadyo vṛṣṭiṃ vinirdiśet//825//
404.024. svareṇa parituṣṭena snigdhaṃ madhuraṃ vāśati/
404.025. sakṣarasadravaṃ bhāgaṃ vāśati bhojanaṃ bhavet//826//
404.026. prakāre toraṇāgre vā yadi vāśati vāyasaḥ/
404.027. abhīkṣṇaṃ gharṣate tuṇḍaṃ saṃgrāmaṃ tatra nirdiśet//827//
404.028. maṇḍalāni vāvartāni bahirvā nagarasya ca/
404.029. vairaṃ ca vigrahaṃ ghoraṃ tatra caiva vinirdiśet//828//
404.030. grāme vā nagare vāpi kurvate yatra maṇḍalam/
404.031. ūrdhvamukhaṃ vāśanto vai viṣaṇṇatvaṃ samutthitam//829//
405.001. pūrveṇa caiva grāmasya yadā sūyati vāyasī/
405.002. alpodakenotplavanti vanāni nagarāṇi ca//830//
405.003. purastāddakṣiṇe pārśve yadi sūyati vāyasī/
405.004. varṣati prathame māse paścāddevo na varṣati/
405.005. kṛṣṭadhānyāni vardhante māṣadhānyaṃ vinaśyati//831//
405.006. dakṣiṇe vṛkṣaśikhare yadā sūyati vāyasī/
405.007. maṇḍūkakīṭakamakṣā cauraśca bahulībhavet//832//
405.008. paścimottarapāśva tu yadā sūyati vāyasī/
405.009. aśanir nipatettatra bhayaṃ ca mṛgapakṣiṇām//833//
405.010. uttare vṛkṣaśikhare yadā sūyati vāyasī/
405.011. pūrvamuptaṃ vijānīyācchasyaṃ samupajāyate//834//
405.012. upari vṛkṣaśikhare yadā sūyati vāyasī/
405.013. alpodakaṃ vijānīyātsthale bījāni ropayet//835//
405.014. yadā tu madhye vṛkṣasya nilayaṃ karoti vāyasī/
405.015. madhyaṃ varṣate varṣaṃ madhyaśasyaṃ prajāyate//836//
405.016. skandhamūle tu vṛkṣasya yadā sūyati vāyasī/
405.017. anāvṛṣṭirbhaved ghorā durbhikṣaṃ tatra nirdiśet//837//
405.018. caturaḥ pañca vā potān yadā sūyati vāyasī/
405.019. subhikṣaṃ ca bhavettatra phalānāmuditaṃ bhavet//838//
405.020. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin vāyasarutaṃ nāmādhyāyaḥ//
405.021. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin dvāralakṣaṇaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
405.021. tacchrūyatām/
405.022. atha kim/
405.022. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
405.023. dvāralakṣaṇam/
405.024. mohendramatha divyaṃ ca māṅgalyaṃ pūrvataḥ smṛtam/
405.025. dakṣiṇe tu diśo bhāge pūṣā ca pitryameva ca//839//
405.026. sugrīvaṃ puṣpadantaṃ ca paścimenātra nirdiśet/
405.027. bhallātakaṃ rājayakṣmaṃ vidyāduttarataḥ śubham//840//
405.028. janmasampadvipatkṣetrakṣemapratyarisādhanam/
405.029. atha vai dhanamitraṃ ca paramaṃ mairameva ca//841//
405.030. uvāca vidhivatprājño viśvakarmā mahāmatiḥ/
405.031. vāstūnāṃ guṇadoṣau ca pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ//842//
406.001. samaṃ syāccaturasraṃ ca vistīrṇā caiva mṛttikā/
406.002. kṣīrivṛkṣākulaṃ dhanyaṃ brāhmaṇasya praśasyate//843//
406.003. pūrvāyatanatayā vāstu rathacakrākṛti ca yat/
406.004. raktapāṃśurbhavedyatra rājñāṃ tattu praśasyate//844//
406.005. trikoṇaṃ kuśasaṃstrīrṇamuttānaṃ madhuraṃ ca yat/
406.006. vyāyamato jalaṃ caiva vāstu tasya dhanauṣadhī//845//
406.007. aṅgārākārasaṃsthānaṃ gomukhaṃ śakaṭākṛti/
406.008. anāvāsyaṃ ca tat proktam yacca putrakṣayāvaham//846//
406.009. yattu kañjarakakṣaistat tyaktaṃ varṣodakena ca/
406.010. apasavyodakaṃ caiva dūrataḥ parivarjayet//847//
406.011. viprasya caturasraṃ tu kṣātriyaṃ parimaṇḍalam/
406.012. daśadvādaśakaṃ vaiśye śūdrasya tatra lekhanam//848//
406.013. vāstupūrvottare deśe gokulaṃ tatra kārayet/
406.014. tathaiva cāgniśālāṃ tu pūrvadakṣiṇato diśi//849//
406.015. varṣavṛṣyāyudhāgārān dakṣiṇena niveśayet/
406.016. paścimottarataścātra vaṇigbhāṇḍaṃ niveśayet//850//
406.017. uttarāyāṃ tu kartavyaṃ varcaḥsthānamanuttaram/
406.018. eśānyāmeva sarvāṇi prāsādaśca puromukhaḥ//851//
406.019. avidhiparivarteta tatra vairaṃ vadho bhavet/
406.020. racitasarvadvārāṇāmāyāmo dviguṇo mataḥ//852//
406.021. kuryātsurabhavanānām yatheṣṭaṃ dvārakāṇyapi/
406.022. taddvārabāhuparyante striyo dṛṣṭā doṣāvahāḥ//853//
406.023. vidviṣasya salokasya dvāre syānnu karagraha/
406.024. mahendre pure vā rājyaṃ sūrye sūraprabhāvatā//854//
406.025. satye mṛdurmṛgo śūro 'ntarīkṣe dhanakṣayaḥ/
406.026. vāyavye tu bahuvyādhirbhage bhāgyaviparyayaḥ//855//
406.027. puṣpe tu subhago nityaṃ vitathe 'pyaśubho bhavet/
406.028. śoke bhūtavikāraḥ syāt śoṣe tasya viṣaṇṇatā//856//
406.029. bhallātake gṛhe vāso rājayakṣme samāvṛtiḥ/
406.030. hrade reṇupariśrāva āditye tu kalirdhruvam//857//
406.031. nāgarāje nāgabhayaṃ mahaśced dīrghamāyuṣam/
406.032. bhavedasya ca yad dvāraṃ tatrāgnibhayamādiśet//858//
407.001. kṣayaṃ vidyāttasya tasya dhanasya kulasya ca/
407.002. yame mṛtyuṃ vijānīyātkule śreṣṭhottamasya ca/
407.003. bhṛṅgirāje tu matimān gandharve gandhamālyatā//859//
407.004. bhṛṅge krodhaḥ kaliścaiva pitari bhogasampadaḥ/
407.005. dauvārike svalpadhanaṃ sugrīve rājapūjitaḥ//860//
407.006. puṣpadante dhanāvāptirvaruṇe jalacitratā/
407.007. asure maraṇaṃ ghoraṃ roge tu bahudoṣatā//861//
407.008. baliṃśca upahārāṃśca pravakṣyāmi yathāgṛham/
407.009. vicitrairvidiśairgandhaiḥ paripūjya baliṃ haret//862//
407.010. kalatre hetubījāni madhyame 'rjitameva tu/
407.011. mahendre muktapuṣpāṇi pāvake ca payo dadhi//863//
407.012. āditye parideyaṃ tu bhaktaṃ caiva priyaṅgavaḥ/
407.013. antarīkṣe jalaṃ divyaṃ puṣpāṇi jalajāni ca//864//
407.014. nandā pratipadā jñeyā ṣaṣṭhī trayodaśī jayā/
407.015. tāsu tāsu dhruvaṃ kuryātprājño hyevaṃ vicakṣaṇaḥ//865//
407.016. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin dvāralakṣaṇaṃ nāmādhyāyaḥ//
407.017. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin dvādaśarāśikaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
407.017. tacchrūyatām/
407.018. atha kim/
407.018. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
407.019. dvādaśarāśikaḥ/
407.020. ataḥ paraṃ pravakṣyāmi cittavijñānakāṇḍakam/
407.021. yathādṛṣṭāntenaivenaṃ narāṇāṃ samudāhṛtam//866//
407.022. tadahaṃ saṃpravakṣyāmi cittavijñānamuttamam/
407.023. dvādaśaiva tu cittāste ye loke pracaranti vai//867//
407.024. tānahaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇu tattvena me tataḥ/
407.025. dvādaśaiva tu kuryācca maṇḍalāni vicakṣaṇaḥ//868//
407.026. prathamaṃ meṣo nāma syād dvitīyaṃ tu vṛṣaḥ smṛtaḥ/
407.027. tṛtīyaṃ mithunaṃ nāma caturthaṃ cāpi karkaṭaḥ//869//
407.028. pañcamaṃ cāpi siṃhastu ṣaṣṭhaṃ kanyā iti smṛtam/
407.029. tulā tu saptamaṃ jñeyā vṛścikastu tathāṣṭamam//870//
407.030. dhanvī tu navamaṃ jñeyā daśamaṃ makaraḥ smṛtaḥ/
407.031. kumbhaścaikādaśaṃ jñeyo dvādaśaṃ mīna ucyate//871//
408.001. horā śarīraṃ jātasya dvitīye cintitaṃ dhanam/
408.002. tṛtīye bhrātaraścaiva caturthe svajanastathā//872//
408.003. cintyate pañcame putraḥ ṣaṣṭhe maṇḍale śatrutā/
408.004. saptame dārasamyogo hyaṣṭame naidhanaṃ smṛtam//873//
408.005. navame cintyate dharmo daśame karmajaṃ phalam/
408.006. ekādaśe cārthalābho dvādaśe vyarthasambhavaḥ//874//
408.007. ete dvādaśa cittāstu yathā dṛṣṭā maharṣibhiḥ/
408.008. sarvabhūtātmabhūtāśca yathājñeyāsta dehinām//875//
408.009. āgatya pṛcchate kaścit prathamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
408.010. śirastu spṛśate yaśca śabdaśca upalakṣyate//876//
408.011. vyādhitaṃ caiva hyātmānamāgneyāśca vinaṣṭayaḥ/
408.012. yadi brūyāttadā tasya ātmārthaṃ cintitaṃ bhavet//877//
408.013. kāñcanaṃ rajataṃ tāmraṃ lohaṃ caiva bhṛśaṃ bhavet/
408.014. sa ca sarvagataścaiva agniraśnāti niścitam//878//
408.015. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātamāgneyaṃ tasya nirdiśet/
408.016. yādṛśaśca bhavecchabdastādṛśaṃ tena cintitam//879//
408.017. puruṣaḥ kaścidāgatya dvitīyaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
408.018. grīvāṃ vā parimārjayed galaṃ ca cibukaṃ punaḥ//880//
408.019. yadi śabdaśca śrūyeta dṛṣṭā gāvastathaiva ca/
408.020. īdṛśaṃ ca dṛṣṭvotpātaṃ gośabdaṃ tatra nirdiśet/
408.021. atha vā yādṛśaḥ śabdastādṛśaṃ tena cintitam//881//
408.022. puruṣaḥ kaścidāgatya tṛtīyaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
408.023. mārjayenmukhadeśaṃ tu strīcittaṃ tasya nirdiśet//882//
408.024. atha śabdo bhavettatra śrūyantāṃ tādṛśāstu te/
408.025. jātaṃ prajātamupajātaṃ tathā jāto bhaviṣyati//883//
408.026. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ garbhaṃ tasya vinirdiśet/
408.027. atha vā yādṛśaḥ śabdastādṛśaṃ tena cintitam//884//
408.028. puruṣaḥ kaścidāgatya caturthaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
408.029. kacchapaṃ spṛśate yastu kalahaṃ tatra nirdiśet/
408.030. svajanavyavahārastu sati kalaha na saṃśayaḥ//885//
408.031. ākaṭṭā kaṭṭeti śabdā bhavanti ca nirantaram/
408.032. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ kalahaṃ tatra nirdiśet//886//
409.001. puruṣaḥ kaścidāgatya pañcamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
409.002. hṛdayaṃ spṛśate yastu apatyaṃ tatra cintitam//887//
409.003. pravāsakaśca vijñeyaḥ paragrāmagato mṛtaḥ/
409.004. śastradravyaṃ ca yattasya brāhmaṇānāṃ kule sthitam//888//
409.005. atha śabdo bhavettatra yaṃ dṛṣṭvā tu maharṣibhiḥ/
409.006. putraputreti yacchabdo yadgataṃ gatameva ca/
409.007. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ maraṇaṃ tatra nirdiśet//889//
409.008. puruṣaḥ kaścidāgatya ṣaṣṭhaṃ tu maṇḍalaṃ spṛśet/
409.009. spṛśate cāpi pārśvāni gātracintā tu cintitā//890//
409.010. vigrahastu mahāghoraḥ śatruścāpi pravadhyate/
409.011. atha vā tatra ye śabdāḥ śrotavyāste na saṃśayaḥ//891//
409.012. ayaṃ tu prakṣaraścaivaṃ hataśca vihatastathā/
409.013. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātamarivigrahamādiśet/
409.014. atha vā yādṛśaḥ śabdastādṛśaṃ tena cintitam//892//
409.015. puruṣaḥ kaścidāgatya saptamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
409.016. hastena mardayed hastaṃ tathā nāḍīṃ ca mardayet//893//
409.017. niveśacintā vijñeyā anyagrāmagatā bhavet/
409.018. tatreme bhavanti śabdāḥ śrotavyā bhūmimicchatā//894//
409.019. sthitaṃ niviṣṭaṃ vartaṃ ca kṛtaṃ hastagataṃ tathā/
409.020. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ niveśaṃ tasya nirdiśet/
409.021. yādṛśo vā śrutaḥ śabdastādṛśaṃ tena cintitam//895//
409.022. puruṣaḥ kaścidāgatya aṣṭamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
409.023. udaraṃ caiva phicakaṃ dve ime parimārjayet//896//
409.024. nidhanaṃ dṛśyate tasya maraṇaṃ cāpi dṛśyate/
409.025. yadi bhaved bhavenmṛtyuryaścānyapriyasaṃgamaḥ//897//
409.026. tatreme śabdāḥ śrotavyā mṛta eva bhaviṣyati/
409.027. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ vyāpattiṃ tasya nirdiśet//898//
409.028. puruṣaḥ kaścidāgatya navamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
409.029. ūruṃ ca spṛśate bhūyo dharmacintā ca cintitā//899//
409.030. tatra śabdāśca śrotavyā bhavanti hi na saṃśayaḥ/
409.031. yajan hi yājakaścaiva yajamānastathaiva ca/
409.032. śabdānevaṃvidhāñ śrutvā yajñacintāṃ tu nirdiśet//900//
410.001. puruṣaḥ kaścidāgatya daśamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
410.002. karmacintā vicintyeti gṛhakarma na saṃśayaḥ//901//
410.003. spṛśate jānunī caiva karmacintāṃ tu nirdiśet/
410.004. tatra śabdā bhavantīme śrotavyāśca na saṃśayaḥ//902//
410.005. bhūmikarma ca kṣetraṃ ca kṣetrakarma tathaiva ca/
410.006. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ karmacintāṃ vinirdiśet//903//
410.007. puruṣaḥ kaścidāgatya ekādaśaṃ tu saṃspṛśet/
410.008. jaṅghe tu spṛśate bhūyo hyarthalābhaṃ vinirdiśet//904//
410.009. tatreme śabdāḥ śrotavyā bhavantīha na saṃśayaḥ/
410.010. paṇasuvarṇacelāni dhānyaṃ samaṇikuṇḍalam//905//
410.011. etādṛśaṃ ravaṃ śrutvā hiraṇyaṃ tasya nirdiśet/
410.012. atha vā yādṛśaḥ śabdastādṛśaṃ phalamādiśet//906//
410.013. puruṣaḥ kaścidāgatya dvādaśaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
410.014. pādau ca spṛśate pṛcchaṃś cittaṃ cāpyanarthikam//907//
410.015. yastu taccintito hyartha āśā āgantukā ca yā/
410.016. atha vā śabdāḥ śrotavyā nimittajñānapāragaiḥ//908//
410.017. nirāśaścaiva ghoṣaśca nirāśaṃ tasya nirdiśet/
410.018. atha vā yādṛśaḥ śabdastādṛśaṃ tena cintitam//909//
410.019. aya bhoḥ puṣkarasārin dvādaśarāśiko nāmādhyāyaḥ//
410.020. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin kanyālakṣaṇaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
410.020. tacchrūyatām/
410.021. atha kim/
410.021. kathayatu bhagavāṃstriśaṅkuh--
410.022. kanyālakṣaṇam/
410.023. tattvaṃ vijñāyate yena yena śubhamupasthitam/
410.024. ninditaṃ ca praśastaṃ ca strīṇāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam//910//
410.025. pitaraṃ mātaraṃ caiva mātulaṃ bhrātaraṃ tathā/
410.026. vimbādvimbaṃ parīkṣyeta triśaṅkuvacanam yathā//911//
410.027. muhūrte tithisampanne nakṣatre cāpi pūjite/
410.028. tadvijñaiḥ saha saṃgamya kanyāṃ paśyeta śāstravit//912//
410.029. hastau pādau nirīkṣata nakhāni hyaṅgulīstathā/
410.030. pāṇilekhāśca jaṅghe ca kaṭi nābhyūrumeva ca//913//
411.001. oṣṭhau jihvāṃ ca dantāṃśca kapolau nāsikāṃ tathā/
411.002. akṣibhruvau lalāṭaṃ ca karṇau keśāṃstathaiva ca//914//
411.003. romarājīṃ svaraṃ varṇaṃ mantritaṃ gītameva ca/
411.004. matiṃ sattvaṃ samīkṣeta kanyānāṃ śāstrakovidaḥ/
411.005. tatra pūrvaṃ parīkṣeta svayameva vicakṣaṇaḥ//915//
411.006. haṃsasvarā meghavarṇā nārī madhuralocanā/
411.007. aṣṭau putrān prasūyeta dāsīdāsaiḥ samāvṛtā//916//
411.008. vyāvartāścatvāro yasyāḥ sarve caiva pradakṣiṇāḥ/
411.009. samagātravibhaktāṅgī putrānaṣṭau prasūyate//917//
411.010. maṇḍūkakukṣiryā nārī saiśvaryamadhigacchati/
411.011. dhanyān sā janayetputrāṃsteṣāṃ prītiṃ ca bhuñjate//918//
411.012. yasyāḥ pāṇitale vyaktaḥ kacchapaḥ svastiko dhvajaḥ/
411.013. aṅkuśaṃ kuṇḍalaṃ mālā dṛśyante supratiṣṭhitāḥ/
411.014. ekaṃ sā janayetputraṃ taṃ ca rājānamādiśet//919//
411.015. yasyāḥ pāṇau pradṛśyeta koṣṭhāgāraṃ satoraṇam/
411.016. api dāsakule jātā rājapatnī bhaviṣyati//920//
411.017. dvātriṃśaddaśanā yasyāḥ sarve gokṣīrapāṇḍarāḥ/
411.018. samaśikharisnigdhābhā rājānaṃ sā prasūyate//921//
411.019. snigdhā kāraṇḍavaprekṣā hariṇākṣī tanutvacā/
411.020. raktoṣṭhajihvā sumukhī rājānamupatiṣṭhati//922//
411.021. sūkṣmā ca tuṅganāsā ca muktamāraktimodarī/
411.022. subhrūḥ suvarakeśāntā sā tu kanyā bahuprajā//923//
411.023. aṅgulyaḥ saṃhitāḥ kāntā nakhāḥ kamalasaṃnibhāḥ/
411.024. suṛjuraktacaraṇā sā kanyā sukhamedhate//924//
411.025. yasyāvartau samau snigdhau ubhau pārśvau susaṃsthitau/
411.026. ...............ṛājapatnī tu sā bhavet//925//
411.027. pradakṣiṇaṃ prakrameta prekṣate ca pradakṣiṇam/
411.028. pradakṣiṇasamācārāṃ kanyāṃ bhāryarthamāvahet//926//
411.029. ūrū jaṅghe ca pārśve ca tathā vikramaḥ saṃsthitaḥ/
411.030. raktānte vipule netre sā kanyā sukhamedhate//927//
411.031. mṛgākṣī mṛgajaṅghā ca mṛgagrīvā mṛgodarī/
411.032. yuktanāmā tu yā nārī rājānamupatiṣṭhate//928//
412.001. yasyāgralalitāḥ keśā mukhaṃ ca parimaṇḍalam/
412.002. nābhiḥ pradakṣiṇāvartā sā kanyā kulavardhinī//929//
412.003. nātidīrghā nātihrasvā supratiṣṭhatanutvacā/
412.004. sukhasaṃsparśakeśāgrā saubhāgyaṃ nātivartate//930//
412.005. kāntajihvā tu yā nārī raktoṣṭhī priyabhāṣiṇī/
412.006. tādṛśīṃ varayetprājño gṛhārthaṃ sukhamedhinīm//931//
412.007. nīlotpalasuvarṇābhā dīrghāṅgulitalā tu yā/
412.008. sahasrāṇāṃ bahūnāṃ tu svāminī sā bhaviṣyati//932//
412.009. dhanadhānyaiḥ samāyuktāmāyuṣā yaśasā śriyā/
412.010. kanyāṃ lakṣaṇasampannāṃ prāpya vardhati mānavaḥ//933//
412.011. kīrtitāstu mayā dhanyā maṅgalyakṣaṇāḥ striyaḥ/
412.012. apraśastaṃ pravakṣyāmi yathoddeśena lakṣaṇam//934//
412.013. ūrdhvaprekṣī adhaḥprekṣī yā ca tiryak ca prekṣiṇī/
412.014. udbhrāntā vipulākṣī ca varjanīyā vicakṣaṇaiḥ//935//
412.015. bhinnāgraśatikā rūkṣāḥ keśā yasyāḥ pralambikāḥ/
412.016. citrāvalī citragātrā bhavati kāmacāriṇī//936//
412.017. kāmukā piṅgalā caiva gaurī caivātikālikā/
412.018. atidīrghā atihrasvā varjanīyā vicakṣaṇaiḥ//937//
412.019. yasyāstrīṇi pralambanti lalāṭamudaraṃ sphicau/
412.020. trīṃśca sā puruṣān hanti devaraṃ śvaśuraṃ patim//938//
412.021. pārśvato romarājī tu vinatā ca kaṭirbhavet/
412.022. dīrghamāyuravāpnoti dīrghakālaṃ ca duḥkhitā//939//
412.023. kākajaṅghā ca yā nārī raktākṣī ghargharasvarā/
412.024. niḥsukhā ca nirāśā ca varjitā naṣṭabāndhavā//940//
412.025. atisthūlodaram yasyāḥ pralambo niṃnasaṃnibhaḥ/
412.026. atyantamavaśā nārī bahuputrā suduḥkhitā//941//
412.027. yā tu sarvasamācārā mṛdvaṅgī samatāṃ gatā/
412.028. sarvaiḥ samairguṇairyuktā vijñeyā kāmacāriṇī//942//
412.029. yasyā romacite jaṅghemukhaṃ ca parimaṇḍalam/
412.030. putraṃ vā bhrātaraṃ vāpi jāramicchati tādṛśī//943//
412.031. yasyā bāhuprakoṣṭhau dvau romarājīsamāvṛtau/
412.032. uttaroṣṭhe ca romāṇi sā tu bhakṣayate patim//944//
413.001. yasyā hastau ca pādau ca cchidrau dantāntarāṇi ca/
413.002. patinopārjitaṃ dravyaṃ na tasyā ramate gṛhe//945//
413.003. yasyāstu vrajamānāyāḥ sphuṭante parvasaṃdhayaḥ/
413.004. sā jñeyā duḥkhabahulā sukhaṃ naivādhigacchati//946//
413.005. yasyā kaniṣṭhikā pāde bhūmiṃ na spṛśate 'ṅguliḥ/
413.006. kaumāraṃ sā patiṃ tyaktvā ātmanaḥ kurute priyam//947//
413.007. anāmāṅguliḥ pādasya mahīṃ na spṛśate 'ṅguliḥ/
413.008. na sā ramati kaumāraṃ bandhakītvena jīvati//948//
413.009. yasyāḥ pradeśinī pāde 'ṅguṣṭhaṃ samatikramet/
413.010. kumārī kurute jāram yauvanasthā viśeṣataḥ//949//
413.011. āvartaḥ pṛṣṭhato yasyā nābhī sā cānubandhati/
413.012. na sā ramati kaumāraṃ dvitīyaṃ labhate patim//950//
413.013. vikṛtā sthirajālā ca rūkṣagaṇḍaśiroruhā/
413.014. api rājakule jātā dāsītvamadhigacchati//951//
413.015. yasyāstu hasamānāyā gaṇḍe jāyati kūpakam/
413.016. agnikārye 'pi sā gatvā kṣipraṃ doṣaṃ kariṣyati//952//
413.017. samāsamagatā subhrūrgaṇḍāvartā ca yā bhavet/
413.018. pralamboṣṭhī tu yā nārī naikatra ramate ciram//953//
413.019. lambodarī sthūlaśirā raktakṣī piṅgalānanā/
413.020. aṣṭau bhakṣayate vīrānnavame tiṣṭhate ciram//954//
413.021. na devikā na nadikā na ca daivatanāmikā/
413.022. vṛkṣagulmasanāmā ca varjanīyā vicakṣaṇaiḥ//955//
413.023. nakṣatranāmā yā nārī yā ca gotrasanāmikā/
413.024. suguptā rakṣitā vāpi manasā pāpamācaret//956//
413.025. dārān vivarjayedetān yā mayā parikīrtitāḥ/
413.026. praśastā yāstu pūrvoktāstādṛśīyānnarah(?) sadā//957//
413.027. padmāṅkuśasvastikavardhamānaiścakradhvajābhyāṃ kalaśena pāṇau/
413.029. śaṅkhātapatrottamalakṣaṇaiśca saṃpattaye sādhu bhavanti kanyāḥ//958//
413.031. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin kanyālakṣaṇaṃ nāmādhyāyaḥ//
414.001. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin vastrādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
414.001. tacchrūyatām/
414.001. atha kim/
414.002. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
414.003. vastrādhyāyaḥ/
414.004. kṛttikāsu dahatyagnirarthalābhāya rohiṇī/
414.005. mṛgaśirā mūṣīdaṃśā ārdrā prāṇavināśinī//959//
414.006. punarvasuśca dhanyā syātpuṣye vai vastravān bhavet/
414.007. āśleṣāsu bhavenmoṣaḥ śmaśānaṃ maghayā vrajet//960//
414.008. phālgunīṣu bhaved vidyā uttarāsu ca vastravān/
414.009. hastāsu hastakarmāṇi citrāyāṃ gamanaṃ dhruvam//961//
414.010. svātyāṃ ca śobhanaṃ vastraṃ viśākhā priyadarśanam/
414.011. bahuvastrā cānurādhā jyeṣṭhā vastravināśinī//962//
414.012. mūlena kledayedvāsa āṣāḍhā rogasambhavā/
414.013. uttarā mṛṣṭabhojī syācchravaṇe cakṣuṣo rujam//963//
414.014. dhaniṣṭhā dhānyabahulā vidyācchatabhiṣe bhayam/
414.015. pūrvabhādrapade toyaṃ putralābhāya cottarā//964//
414.016. revatī dhanalābhāya aśvinī vastralābhadā/
414.017. bharaṇī ca bhayākīrṇā cauragamyā ca sā bhavet//965//
414.018. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin vastrādhyāyaḥ//
414.019. atha khalu bhoḥ puṣkarasāriṃl luṅgādhyāyaṃ pravakṣyāmi/
414.019. tacchrūyatām/
414.019. atha kim/
414.020. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
414.021. luṅgādhyāyaḥ/
414.022. kutrotpannā ime bījāh(?) śasyānāṃ ca yavādayaḥ/
414.023. yairidaṃ dhriyate viśvaṃ kṛtsnaṃ sthāvarajaṅgamam//966//
414.024. vāpayet tu kathaṃ bījaṃ lāṅgalam yojayetkatham/
414.025. keṣu nakṣatrayogeṣu tithiyogeṣu keṣu ca//967//
414.026. śāradaṃ vātha graiṣmaṃ tu kasmin māse tu vāpayet/
414.027. nimittaṃ kati śasyante kāni vā parivarjayet/
414.028. kasya vā dāpayed dhūpaṃ kena mantreṇa dāpayet//968//
414.029. pradakṣiṇasamāvṛttā yadi luṅgā prajāyate/
414.030. tadā nāgamukhī luṅgā dahati citramukhyapi//969//
415.001. darbhasūcīmukhī vāpi kāraṇaṃ tatra ko bhavet/
415.002. kati saubhikṣiko luṅgāḥ kati daurbhikṣikāḥ smṛtāḥ/
415.003. kativarṇāḥ samākhyātāḥ kativarṇā nidarśitāḥ//970//
415.004. naṣṭāpanaṣṭabījasya varṣati yadi vāsavaḥ/
415.005. nirghāto vā bhavettīvro 'thavāpi medinī calet//971//
415.006. śasyaṃ phalasya kiṃ tatra nimittamupalakṣayet/
415.007. sarvametatsamāsena śrotumicchāmi tattvataḥ//972//
415.008. puṣkarasāriṇo brāhmaṇasya vacanaṃ śrutvā triśaṅkurmātaṅgādhipatiridaṃ vacanamabravīt--
415.009. purā devāsurair nāgairyakṣarākṣasakinnaraiḥ/
415.010. sāgarādamṛtaṃ dṛṣṭaṃ manthite tu samudbhavam//973//
415.011. amṛte bhakṣyamāṇe tu bhāgaṃ prārthitavān dvijaḥ/
415.012. tato dattāḥ surairbhāgā amṛtāddaśabindavah //974//
415.013. tata utpannā ime bījā bhuvi lokasukhāvahāḥ/
415.014. yavavrīhitilāścaiva godhūmā mudgamāṣakāḥ//975//
415.015. śyāmakaṃ saptamaṃ vidyādikṣuścāṣṭamakaḥ smṛtaḥ/
415.016. śeṣāstu saṃgatā jātā bahavaḥ śasyajātayaḥ//976//
415.017. haritakeṣu sarveṣu ye cānye sattvajātayaḥ/
415.018. parito navamo binduḥ sarvadehe 'mṛto 'bhavat/
415.019. mūleṣu caiva sarveṣu bindurekaḥ prapātitaḥ//977//
415.020. āṣāḍhe śuklapakṣe 'sya vrīhidhānyāni vāpayet/
415.021. śāradādīni sarvāṇi māse bhādrapade tathā//978//
415.022. kārtike mārgaśīrṣe vā grīṣmadhānyāni vāpayet/
415.023. pañcamyāṃ śuklasaptamyāṃ ṣaṣṭhyāmekādaśīṣu ca//979//
415.024. trayodaśyāṃ dvitīyāyāṃ tathā hi navamīṣu ca/
415.025. viśeṣatastu niṃneṣu sarvabījāni hyutsṛjet//980//
415.026. bharaṇīpuṣyamūleṣu hastāśvinīmaghāsu ca/
415.027. kṛttikāsu viśākhāsu viśeṣeṇa tu śāradam//981//
415.028. saumye maitre 'nurādhe ca dhaniṣṭhāśravaṇāsu ca/
415.029. utsargaḥ sarvabījānāmuttareṣu praśasyate/
415.030. varjayejjanmanakṣatraṃ saṃgrahaṃ ca vivarjayet//982//
415.031. grāmakṣetre ca yad bījaṃ gṛhe ca gṛhadevatā/
415.032. nimittamupalakṣeta maṅgalāni śubhāni ca//983//
416.001. brāhmaṇaṃ kṣatriyaṃ kanyāmarciṣmantaṃ ca pāvakam/
416.002. vāraṇendraṃ vṛṣaṃ caiva hayaṃ vā svabhyalaṃkṛtam//984//
416.003. pūrṇakumbhaṃ dhvajaṃ chatramāmamāṃsaṃ surāṃ tathā/
416.004. uddhṛtāṃ dhāraṇīṃ caiva baddhamekapaśuṃ dadhi//985//
416.005. cakrārūḍhaṃ ca śakaṭaṃ kākārūḍhāṃ ca sūkarīm/
416.006. parasyāropaṇaṃ dṛṣṭvā sasyasampattimādiśet//986//
416.007. sarve dakṣiṇato dhanyāḥ puraśca mṛgapakṣiṇaḥ/
416.008. darśanaṃ śuklapuṣpāṇāṃ phalānāṃ caiva śasyate//987//
416.009. ajo vā vāmataḥ śasyo jambukaśca praśasyate/
416.010. vikṛtaṃ kubjakuṣṭhiṃ ca mukhaṃ śmaśrudharaṃ tathā//988//
416.011. naraṃ nirbhartsitaṃ dīnaṃ śokārtaṃ vyādhipīḍitam/
416.012. varāhavṛndaṃ sarpaṃ ca gardabhaṃ bhārahīnakam/
416.013. dṛṣṭvā nivartayed bījaṃ punargrāmaṃ praveśayet//989//
416.014. tilasya bahupūrṇasya bhāṇ:e syādvapanaṃ tathā/
416.015. śrutvā hyetāni vrajatāṃ sasyasampattimādiśet//990//
416.016. rāśisthaṃ grathitaṃ dhautaṃ svasthamaṅkuritaṃ tathā/
416.017. śrutvā saṃmārjitaṃ caiva ityāśukṛtinaṃ viduḥ//991//
416.018. śrutvā mlānaṃ ca śuṣkaṃ ca mandavṛṣṭiṃ ca nirdiśet/
416.019. śrutvā nivartayed bījaṃ punargrāmaṃ praveśayet//992//
416.020. nīyamānaṃ ca yad bījaṃ varṣate yadi vāsavaḥ/
416.021. svayameva tu tacchasyaṃ kāmaṃ kālena bhujyate//993//
416.022. nīyamānaṃ ca yad bījaṃ kampate yadi medinī/
416.023. bhramyate karṣakaḥ sthānānna tacchakyaṃ tu vāpitum//994//
416.024. nīyamānasya bījasya nirghāto dāruṇo bhavet/
416.025. svāmino maraṇaṃ kṣipraṃ śasyapālasya nirdiśet//995//
416.026. atha vā vyākulaṃ karyādrājadaṇḍaṃ nikṛntati/
416.027. dṛṣṭvā nivartayed bījaṃ punargrāmaṃ niveśayet//996//
416.028. brāhmaṇebhyo yathāśakti datvā tu saṃprayojayet/
416.029. kṛtvā suvipulāṃ vedīṃ darbhānāstīrya sarvataḥ//997//
416.030. samidbhiragniṃ prajvālya juhuyād ghṛtasarṣapam/
416.031. vedaśāntiṃ japetpūrvaṃ śasyaśāntimataḥ param//998//
417.001. japetpārāśaraṃ pūrvaṃ priyatāṃ vācayed dvijaiḥ/
417.002. prathamaṃ prānmukhaṃ bījaṃ prakṣipeduttare 'tha vā//999//
417.003. pipīlikā yadā kṣetre bījaṃ kurvanti saṃcayam/
417.004. suvṛṣṭiṃ ca subhikṣaṃ ca sarvasasyeṣu saṃpadā//1000//
417.005. haranti cet tṛṇād bījaṃ tṛṇe śasyāpahā api/
417.005. parasparaṃ ca hiṃsanti dhānyaṃ ca nidhanaṃ vrajet//1001//
417.006. sthaleṣu saṃcayaṃ dṛṣṭvā mahāvṛṣṭiṃ vinirdiśet/
417.007. dṛṣṭvā tu saṃcayaṃ niṃne 'nāvṛṣṭiṃ ca nirdiśet//1002//
417.008. yadā tu preṣitaṃ bījaṃ saptarātreṇa jāyate/
417.009. suvṛṣṭiṃ ca subhikṣaṃ ca sarvaśasyeṣu saṃpadā//1003//
417.010. yadā tu proṣitaṃ bījamardhamāsena jāyate/
417.011. alpaṃ niṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ cātra jāyate//1004//
417.012. trirātrāccatūrātrādvā yadi luṅgaḥ prajāyate/
417.013. ativṛṣṭirbhavettatra paracakrabhayaṃ viduḥ//1005//
417.014. luṅgasya tu ye pādāḥ pañca sapta nava tathā/
417.015. suvṛṣṭiṃ ca subhikṣaṃ ca sarvasasyeṣu saṃpadā//1006//
417.016. syālluṅgasya tu ye pādāścatvāro 'ṣṭapadātha vā/
417.017. alpaṃ niṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ cātra nirdiśet//1007//
417.018. luṅgasya yadi pādāstu dṛśyante dvādaśa kvacit/
417.019. kvacinniṣpadyate śasyaṃ dubhikṣaṃ kvacidādiśet/
417.020. vāmāvartāḥ pradṛśyante durbhikṣaṃ tatra nirdiśet//1008//
417.021. yadā pūrvamukhī luṅgā kṣemaṃ vṛṣṭiṃ ca nirdiśet/
417.022. yadā paścānmukhī luṅgā ativṛṣṭiṃ ca nirdiśet//1009//
417.023. kṣemaṃ subhikṣaṃ caivātra yadā luṅgottarāmukhī/
417.024. haritālasuvarṇābhā bhadraśocirivotthitā//1010//
417.025. darbhasūcīmukhī cāpi dṛśyate yatra kutracit/
417.026. kvacinniṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ tatra nirdiśet//1011//
417.027. yadā nāgamukhī luṅgā dṛśyate yatra vā kvacit/
417.028. kvacinniṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ cātra nirdiśet/
417.029. tatrāśanibhayaṃ cāpi bhayaṃ meghānna saṃśayaḥ//1012//
417.030. kṛṣimūlamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram/
417.031. nāsti kṛṣisamāvṛttiḥ svayamuktaṃ svayambhuvā//1013//
418.001. nākṛṣerdharmamāpnoti nākṛṣeḥ sukhamāpnuyāt/
418.002. dharmamarthaṃ tathā kāmaṃ sarvaṃ prāpnoti karṣakaḥ//1014//
418.003. iti luṅgādhyāyaḥ//
418.004. punarapi puṣkarasārī brāhmaṇastriśaṅkur mātaṅgādhipatimetadavocat--
418.005. kathaṃ pṛthivyāṃ nāgāśca kena vā vinivāritāḥ/
418.006. kuto mūlasamutthānaṃ nirghātaḥ kutra jāyate//1015//
418.007. kutaścābhrāṇi jāyante nānāvarṇā diśo daśa/
418.008. kasyaiṣa mahataḥ śabdaḥ śrūyate dundubhisvaraḥ//1016//
418.009. ko hi sṛjati durbhikṣaṃ subhikṣaṃ caiva prāṇinām/
418.010. kastatra sa muniśreṣṭho nāma gotraṃ bravīhi me//1017//
418.011. daivatāni ca me brūhi vidhānāni svayambhuvaḥ/
418.012. yajñaṃ ca yajñabhāgaṃ ca hotavyaśca yathā baliḥ//1018//
418.013. pṛthivyāṃ daivataṃ brūhi āśrame daivataṃ brūhi/
418.014. deve tu daivataṃ brūhi kena devī sā kalpitā//1019//
418.015. pātrasya daivataṃ brūhi pūrṇakumbhasya daivatam/
418.016. karake daivataṃ brūhi tathā sthālyāṃ ca daivatam//1020//
418.017. śasyasya daivataṃ brūhi śasyapālasya daivatam/
418.018. vāyuskandhaiśca katibhiḥ śukro vegaṃ pramuñcati//1021//
418.019. atha triśaṅkurmātaṅgādhipatirbrāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇametadavocat--
418.020. pṛthvī vā vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam/
418.021. tatra saṃvartate piṇḍaṃ tato meghaḥ pravartate//1022//
418.022. eṣa vyāpnoti cākāśaṃ vāyunā janyate ghanaḥ/
418.023. ādityaraśmayo vāri samudrasya nabhastale//1023//
418.024. tajjalaṃ nāgasaṃkṣiptaṃ tato varuṇasaṃkṣayaḥ/
418.025. vāyur nabho garjayate agnirvidyotate diśaḥ//1024//
418.026. marutā kṣipyate piṇḍaṃ saṃnipātaśca garjate/
418.027. virodhanaṃ tu vāyośca agneśca anilasya ca//1025//
418.028. ākāśe vartate piṇḍaṃ paścātpatati medinīm/
418.029. yad grahāṇāmadhipatir nakṣatrajyotiṣāmapi/
418.030. tato mārutasaṃsargātparjanyamapi varṣṣati//1026//
418.031. varṣate śailaśikhare yatra saṃprasthito janaḥ/
418.032. yatra satyaṃ ca dharmaśca havirmeghaśca vartate//1027//
419.001. tatra bījāni rohanti annapānaṃ samṛdhyati/
419.002. evaṃ piṇḍāśanirādyā tato vātāśanī smṛtā/
419.003. dantāśanī tṛtīyā tu aśanistu caturthikā//1028//
419.004. pañcamī krimayaḥ proktāḥ ṣaṣṭhī tu śalabhāstathā/
419.005. saptamī syādanāvṛṣṭirativṛṣṭistastathāṣṭamī//1029//
419.006. navamī saṃbaraḥ proktā ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ/
419.007. etāstvaśanyo vyākhyātāstāsāṃ vai devatāḥ śṛṇu/
419.008. piṇḍāśanī brahmasṛṣṭā eṣā jyeṣṭhādyadevatā//1030//
419.009. dantāśanī tu sainyānāṃ grahā vātāśanī smṛtā/
419.010. adeśa.......................ḍevatāḥ//1031//
419.011. śalabhāḥ ketudaivatyā ādityā ditidevatāḥ/
419.012. śaṃsakāmativarṣasya anāvṛṣṭestu jyoti//1032//
419.013. rasya tu parjanyamākhyātā nava devatāḥ/
419.013. aśanyā devatāḥ proktā ākāśagamanārthaṃ bodhata/
419.015. pūrvamadhīndradaivatyaṃ dakṣiṇe yamadaivatam/
419.016. varuṇaṃ paścime vidyāduttare dhanadaḥ smṛtaḥ/
419.017. ..ṭyā daivataṃ viṣṇurāśramaṃ viśvadaivatam//1033//
419.018. samidhādaivatā devāstebhyo devī prakalpitā/
419.019. samidhādaivatā...........ṭognihutāśanam//1034//
419.020. vedyāṃ tu daivatam ............kārādityadaivatam/
419.021. pātrasya devatā dharmaḥ pūrṇakumbhe janārdanaḥ//1035//
419.022. caruṃ ceti.....ḍhūpasthānasya jyotiṣaḥ/
419.023. śasya......śasyapālo mahāmatiḥ/
419.024. vāyuskandhaiścaturbhistu śukro vegaṃ pramuñcati//1036//
419.025. atra madhye pṛthivyāpa āśramo viśvadaivataḥ/
419.026. tasmin deśe......yasmin prīto vṛṣadhvajaḥ//1037//
419.027. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ/
419.027. punarapi puṣkarasārī brāhmaṇastriśaṅkumevamāha--
419.028. kimarthamāśrame nityaṃ hūyate havyavāhanaḥ/
419.029. tṛṇakāṣṭhāni saṃhṛtya meghaṃ dṛṣṭvā samutthitam//1038//
419.030. ati.....ṇyate agniṃ sudāruṇam/
419.031. sarvalokahitārthāya dhyātvā divyeta cakṣuṣā/
419.032. praśamecca samāsena tadbhavārthaṃ tu ......//1039//
420.001. evamukte triśaṅkurmātaṅgādhipatirbrāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇametadavocat--
420.002. dhūmikādhyāyaḥ/
420.003. purā hi khāṇḍavadvīpamarjunena mahātmanā/
420.004. .........jvalitaṃ jātavedasā//1040//
420.005. .........prasannamānānnidhigatam/
420.006. tatra dagdhā anekā hi nāgāḥ koṭisahasraśaḥ//1041//
420.007. purā mahoragagaṇā yakṣarākṣasapannagāḥ/
420.008. pādahīnāḥ kṛtāḥ kecid bāhuhīnāḥ kṛtāpare//1042//
420.009. vaikalyaṃ karṇanāsābhyāṃ kṛtaṃ caivākṣipātanam/
420.010. tadāprabhṛti bhūtānāṃ dṛṣṭaṃ vai trāsitaṃ manaḥ//1043//
420.011. agninā tāpitāḥ kecidbāṇairanye ca sūditāḥ/
420.012. vācāṭakenāpi purā kādraveyāḥ prapātitāḥ//1044//
420.013. arciṣā havigandhena muhyamānā nabhontare/
420.014. tadvihīnāḥ patantyanye guhyakā dharaṇītale//1045//
420.015. sahāmpatistu nāṃnā sa śasyakāle tadāśrame/
420.016. śasyapālaistu satataṃ hotavyo havyavāhanaḥ//1046//
420.017. gṛhamedhī jvālayedagniṃ nirmale 'pi nabhontare/
420.018. digbhāgeṣu ca bhūtānāṃ teṣāmarthaṃ dine dine//1047//
420.019. jāgrataṃ satataṃ vahnimāśramastho 'pi dhārayet/
420.020. meghaṃ dṛṣṭvā viśeṣeṇa jvālitavyo hutāśanaḥ//1048//
420.021. sadhūmaṃ jvalitaṃ dṛṣṭvā dīpyamānaṃ tu pāvakam/
420.022. bhayamāpatate teṣāṃ nāgasainyaṃ vimuhyate//1049//
420.023. agniṃ paricarato 'sya śasyapālasya cāśrame/
420.024. agninā hūyamānena sidhyate sarvakarma ca//1050//
420.025. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin dhūmikādhyāyaḥ//
420.026. atha khalu bhoḥ puṣkarasāriṃs tithikarmanirdeśaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
420.026. tacchrūyatām/
420.027. atha kim/
420.027. kathayatu bhagavāṃstriśaṅkuh--
420.028. tithikarmanird