Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatana Saṃyutta)

va saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ byākaroti: 
‘“khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti pajānāmī’ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.154 
15. Navapurāṇavagga 
Indriyasampannasutta 
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘indriyasampanno, indriyasampanno’ti, bhante, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, bhante, indriyasampanno hotī”ti? 
“Cakkhundriye ce, bhikkhu, udayabbayānupassī viharanto cakkhundriye nibbindati …pe… 
jivhindriye ce, bhikkhu, udayabbayānupassī viharanto jivhindriye nibbindati …pe… 
manindriye ce, bhikkhu, udayabbayānupassī viharanto manindriye nibbindati. 
Nibbindaṁ virajjati …pe… vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. 
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti. 
Ettāvatā kho, bhikkhu, indriyasampanno hotī”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.155 
15. Navapurāṇavagga 
Dhammakathikapucchasutta 
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘dhammakathiko, dhammakathiko’ti, bhante, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, bhante, dhammakathiko hotī”ti? 
“Cakkhussa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Cakkhussa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Cakkhussa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṁvacanāya …pe… 
jivhāya ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṁvacanāya …pe… 
manassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Manassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Manassa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṁvacanāyā”ti. 
Dasamaṁ. 
Navapurāṇavaggo pañcamo. 
Tassuddānaṁ 
Kammaṁ cattāri sappāyā, 
anantevāsi kimatthiyā; 
Atthi nu kho pariyāyo, 
indriyakathikena cāti. 
Saḷāyatanavagge tatiyapaṇṇāsako samatto. 
Tassa vagguddānaṁ 
Yogakkhemi ca loko ca, 
Gahapati devadahena ca; 
Navapurāṇena paṇṇāso, 
Tatiyo tena vuccatīti. 

Saṁyutta Nikāya 35.156 
16. Nandikkhayavagga 
Ajjhattanandikkhayasutta 
“Aniccaṁyeva, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṁ aniccanti passati, sāssa hoti sammādiṭṭhi. 
Sammā passaṁ nibbindati. 
Nandikkhayā rāgakkhayo; 
rāgakkhayā nandikkhayo. 
Nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccati …pe… 
aniccaṁyeva, bhikkhave, bhikkhu jivhaṁ aniccanti passati, sāssa hoti sammādiṭṭhi. 
Sammā passaṁ nibbindati. 
Nandikkhayā rāgakkhayo; 
rāgakkhayā …pe… 
cittaṁ suvimuttanti vuccati …pe… 
aniccaṁyeva, bhikkhave, bhikkhu manaṁ aniccanti passati, sāssa hoti sammādiṭṭhi. 
Sammā passaṁ nibbindati. 
Nandikkhayā rāgakkhayo; 
rāgakkhayā nandikkhayo. 
Nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccatī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.157 
16. Nandikkhayavagga 
Bāhiranandikkhayasutta 
“Anicceyeva, bhikkhave, bhikkhu rūpe aniccāti passati, sāssa hoti sammādiṭṭhi. 
Sammā passaṁ nibbindati. 
Nandikkhayā rāgakkhayo; 
rāgakkhayā nandikkhayo. 
Nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccati. 
Anicceyeva, bhikkhave, bhikkhu sadde … 
gandhe … 
rase … 
phoṭṭhabbe … 
dhamme aniccāti passati, sāssa hoti sammādiṭṭhi. 
Sammā passaṁ nibbindati. 
Nandikkhayā rāgakkhayo; 
rāgakkhayā nandikkhayo. 
Nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccatī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.158 
16. Nandikkhayavagga 
Ajjhattaaniccanandikkhayasutta 
“Cakkhuṁ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, cakkhāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassatha. 
Cakkhuṁ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasikaronto, cakkhāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassanto cakkhusmimpi nibbindati. 
Nandikkhayā rāgakkhayo; 
rāgakkhayā nandikkhayo. 
Nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccati. 
Sotaṁ, bhikkhave, yoniso manasi karotha … 
ghānaṁ … 
jivhaṁ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, jivhāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassatha. 
Jivhaṁ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasikaronto, jivhāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassanto jivhāyapi nibbindati. 
Nandikkhayā rāgakkhayo; 
rāgakkhayā nandikkhayo. 
Nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccati. 
Kāyaṁ … 
manaṁ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, manāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassatha. 
Manaṁ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasikaronto, manāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassanto manasmimpi nibbindati. 
Nandikkhayā rāgakkhayo; 
rāgakkhayā nandikkhayo. 
Nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccatī”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.159 
16. Nandikkhayavagga 
Bāhiraaniccanandikkhayasutta 
“Rūpe, bhikkhave, yoniso manasi karotha, rūpāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassatha. 
Rūpe, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasikaronto, rūpāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassanto rūpesupi nibbindati. 
Nandikkhayā rāgakkhayo; 
rāgakkhayā nandikkhayo. 
Nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccati. 
Sadde … 
gandhe … 
rase … 
phoṭṭhabbe … 
dhamme, bhikkhave, yoniso manasi karotha, dhammāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassatha. 
Dhamme, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasikaronto, dhammāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassanto dhammesupi nibbindati. 
Nandikkhayā rāgakkhayo; 
rāgakkhayā nandikkhayo. 
Nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccatī”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.15 
2. Yamakavagga 
Paṭhamaassādapariyesanasutta 
“Cakkhussāhaṁ, bhikkhave, assādapariyesanaṁ acariṁ. 
Yo cakkhussa assādo tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā cakkhussa assādo paññāya me so sudiṭṭho. 
Cakkhussāhaṁ, bhikkhave, ādīnavapariyesanaṁ acariṁ. 
Yo cakkhussa ādīnavo tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā cakkhussa ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho. 
Cakkhussāhaṁ, bhikkhave, nissaraṇapariyesanaṁ acariṁ. 
Yaṁ cakkhussa nissaraṇaṁ tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā cakkhussa nissaraṇaṁ, paññāya me taṁ sudiṭṭhaṁ. 
Sotassāhaṁ, bhikkhave … 
ghānassāhaṁ, bhikkhave … 
jivhāyāhaṁ bhikkhave, assādapariyesanaṁ acariṁ. 
Yo jivhāya assādo tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā jivhāya assādo paññāya me so sudiṭṭho. 
Jivhāyāhaṁ, bhikkhave, ādīnavapariyesanaṁ acariṁ. 
Yo jivhāya ādīnavo tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā jivhāya ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho. 
Jivhāyāhaṁ, bhikkhave, nissaraṇapariyesanaṁ acariṁ. 
Yaṁ jivhāya nissaraṇaṁ tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā jivhāya nissaraṇaṁ, paññāya me taṁ sudiṭṭhaṁ …pe… 
manassāhaṁ, bhikkhave, assādapariyesanaṁ acariṁ. 
Yo manassa assādo tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā manassa assādo paññāya me so sudiṭṭho. 
Manassāhaṁ, bhikkhave, ādīnavapariyesanaṁ acariṁ. 
Yo manassa ādīnavo tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā manassa ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho. 
Manassāhaṁ, bhikkhave, nissaraṇapariyesanaṁ acariṁ. 
Yaṁ manassa nissaraṇaṁ tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā manassa nissaraṇaṁ, paññāya me taṁ sudiṭṭhaṁ. 
Yāvakīvañcāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ channaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññāsiṁ …pe… 
paccaññāsiṁ. 
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi: 
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.160 
16. Nandikkhayavagga 
Jīvakambavanasamādhisutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati jīvakambavane. 
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi: 
“bhikkhavo”ti …pe… 
“samādhiṁ, bhikkhave, bhāvetha. 
Samāhitassa, bhikkhave, bhikkhuno yathābhūtaṁ okkhāyati. 
Kiñca yathābhūtaṁ okkhāyati? 
Cakkhuṁ aniccanti yathābhūtaṁ okkhāyati, rūpā aniccāti yathābhūtaṁ okkhāyati, cakkhuviññāṇaṁ aniccanti yathābhūtaṁ okkhāyati, cakkhusamphasso aniccoti yathābhūtaṁ okkhāyati, yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi aniccanti yathābhūtaṁ okkhāyati …pe… 
jivhā aniccāti yathābhūtaṁ okkhāyati …pe… 
mano aniccoti yathābhūtaṁ okkhāyati, dhammā aniccāti yathābhūtaṁ okkhāyati …pe… 
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi aniccanti yathābhūtaṁ okkhāyati. 
Samādhiṁ, bhikkhave, bhāvetha. 
Samāhitassa, bhikkhave, bhikkhuno yathābhūtaṁ okkhāyatī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.161 
16. Nandikkhayavagga 
Jīvakambavanapaṭisallānasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati jīvakambavane. 
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi …pe… 
“paṭisallāne, bhikkhave, yogamāpajjatha. 
Paṭisallīnassa, bhikkhave, bhikkhuno yathābhūtaṁ okkhāyati. 
Kiñca yathābhūtaṁ okkhāyati? 
Cakkhuṁ aniccanti yathābhūtaṁ okkhāyati, rūpā aniccāti yathābhūtaṁ okkhāyati, cakkhuviññāṇaṁ aniccanti yathābhūtaṁ okkhāyati, cakkhusamphasso aniccoti yathābhūtaṁ okkhāyati, yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi aniccanti yathābhūtaṁ okkhāyati …pe… 
mano aniccoti yathābhūtaṁ okkhāyati, dhammā … 
manoviññāṇaṁ … 
manosamphasso … 
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi aniccanti yathābhūtaṁ okkhāyati. 
Paṭisallāne, bhikkhave, yogamāpajjatha. 
Paṭisallīnassa, bhikkhave, bhikkhuno yathābhūtaṁ okkhāyatī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.162 
16. Nandikkhayavagga 
Koṭṭhikaaniccasutta 
Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho āyasmā koṭṭhiko bhagavantaṁ etadavoca: 
“sādhu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu, yamahaṁ bhagavato dhammaṁ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan”ti. 
“Yaṁ kho, koṭṭhika, aniccaṁ tatra te chando pahātabbo. 
Kiñca, koṭṭhika, aniccaṁ? 
Cakkhu kho, koṭṭhika, aniccaṁ; tatra te chando pahātabbo. 
Rūpā aniccā; tatra te chando pahātabbo. 
Cakkhuviññāṇaṁ aniccaṁ; tatra te chando pahātabbo. 
Cakkhusamphasso anicco; tatra te chando pahātabbo. 
Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi aniccaṁ; tatra te chando pahātabbo …pe… 
jivhā aniccā; tatra te chando pahātabbo. 
Rasā aniccā; tatra te chando pahātabbo. 
Jivhāviññāṇaṁ aniccaṁ; tatra te chando pahātabbo. 
Jivhāsamphasso anicco; tatra te chando pahātabbo. 
Yampidaṁ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi aniccaṁ; tatra te chando pahātabbo …pe… 
mano anicco; tatra te chando pahātabbo. 
Dhammā aniccā; tatra te chando pahātabbo. 
Manoviññāṇaṁ aniccaṁ; tatra te chando pahātabbo. 
Manosamphasso anicco; tatra te chando pahātabbo. 
Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi aniccaṁ; tatra te chando pahātabbo. 
Yaṁ kho, koṭṭhika, aniccaṁ tatra te chando pahātabbo”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.163 
16. Nandikkhayavagga 
Koṭṭhikadukkhasutta 
Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko …pe… bhagavantaṁ etadavoca: 
“sādhu me, bhante …pe… vihareyyan”ti. 
“Yaṁ kho, koṭṭhika, dukkhaṁ tatra te chando pahātabbo. 
Kiñca, koṭṭhika, dukkhaṁ? 
Cakkhu kho, koṭṭhika, dukkhaṁ; tatra te chando pahātabbo. 
Rūpā dukkhā; tatra te chando pahātabbo. 
Cakkhuviññāṇaṁ dukkhaṁ; tatra te chando pahātabbo. 
Cakkhusamphasso dukkho; tatra te chando pahātabbo. 
Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi dukkhaṁ; tatra te chando pahātabbo …pe… 
jivhā dukkhā; tatra te chando pahātabbo …pe… 
mano dukkho; tatra te chando pahātabbo. 
Dhammā dukkhā; tatra te chando pahātabbo. 
Manoviññāṇaṁ dukkhaṁ; tatra te chando pahātabbo. 
Manosamphasso dukkho; tatra te chando pahātabbo. 
Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi dukkhaṁ; tatra te chando pahātabbo. 
Yaṁ kho, koṭṭhika, dukkhaṁ tatra te chando pahātabbo”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.164 
16. Nandikkhayavagga 
Koṭṭhikaanattasutta 
Ekamantaṁ …pe… 
vihareyyanti. 
“Yo kho, koṭṭhika, anattā tatra te chando pahātabbo. 
Ko ca, koṭṭhika, anattā? 
Cakkhu kho, koṭṭhika, anattā; tatra te chando pahātabbo. 
Rūpā anattā; tatra te chando pahātabbo. 
Cakkhuviññāṇaṁ anattā; tatra te chando pahātabbo. 
Cakkhusamphasso anattā; tatra te chando pahātabbo. 
Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi anattā; tatra te chando pahātabbo …pe… 
jivhā anattā; tatra te chando pahātabbo …pe… 
mano anattā; tatra te chando pahātabbo. 
Dhammā anattā; tatra te chando pahātabbo. 
Manoviññāṇaṁ … 
manosamphasso … 
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi anattā; tatra te chando pahātabbo. 
Yo kho, koṭṭhika, anattā, tatra te chando pahātabbo”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.165 
16. Nandikkhayavagga 
Micchādiṭṭhipahānasutta 
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… 
ekamantaṁ nisinno so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“kathaṁ nu kho, bhante, jānato kathaṁ passato micchādiṭṭhi pahīyatī”ti? 
“Cakkhuṁ kho, bhikkhu, aniccato jānato passato micchādiṭṭhi pahīyati. 
Rūpe aniccato jānato passato micchādiṭṭhi pahīyati. 
Cakkhuviññāṇaṁ aniccato jānato passato micchādiṭṭhi pahīyati. 
Cakkhusamphassaṁ aniccato jānato passato micchādiṭṭhi pahīyati …pe… 
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi aniccato jānato passato micchādiṭṭhi pahīyati. 
Evaṁ kho, bhikkhu, jānato evaṁ passato micchādiṭṭhi pahīyatī”ti. 
Dasamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.166 
16. Nandikkhayavagga 
Sakkāyadiṭṭhipahānasutta 
Atha kho aññataro bhikkhu …pe… 
etadavoca: 
“kathaṁ nu kho, bhante, jānato kathaṁ passato sakkāyadiṭṭhi pahīyatī”ti? 
“Cakkhuṁ kho, bhikkhu, dukkhato jānato passato sakkāyadiṭṭhi pahīyati. 
Rūpe dukkhato jānato passato sakkāyadiṭṭhi pahīyati. 
Cakkhuviññāṇaṁ dukkhato jānato passato sakkāyadiṭṭhi pahīyati. 
Cakkhusamphassaṁ dukkhato jānato passato sakkāyadiṭṭhi pahīyati …pe… 
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi dukkhato jānato passato sakkāyadiṭṭhi pahīyati. 
Evaṁ kho, bhikkhu, jānato evaṁ passato sakkāyadiṭṭhi pahīyatī”ti. 
Ekādasamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.167 
16. Nandikkhayavagga 
Attānudiṭṭhipahānasutta 
Atha kho aññataro bhikkhu …pe… 
etadavoca: 
“kathaṁ nu kho, bhante, jānato kathaṁ passato attānudiṭṭhi pahīyatī”ti? 
“Cakkhuṁ kho, bhikkhu, anattato jānato passato attānudiṭṭhi pahīyati. 
Rūpe anattato jānato passato attānudiṭṭhi pahīyati. 
Cakkhuviññāṇaṁ anattato jānato passato attānudiṭṭhi pahīyati. 
Cakkhusamphassaṁ anattato jānato passato attānudiṭṭhi pahīyati. 
Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi anattato jānato passato attānudiṭṭhi pahīyati …pe… 
jivhaṁ anattato jānato passato attānudiṭṭhi pahīyati …pe… 
manaṁ anattato jānato passato attānudiṭṭhi pahīyati. 
Dhamme … 
manoviññāṇaṁ … 
manosamphassaṁ … 
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi anattato jānato passato attānudiṭṭhi pahīyatī”ti. 
Dvādasamaṁ. 
Nandikkhayavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Nandikkhayena cattāro, 
jīvakambavane duve; 
Koṭṭhikena tayo vuttā, 
micchā sakkāya attanoti. 

Saṁyutta Nikāya 35.168 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattaaniccachandasutta 
“Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ, tatra vo chando pahātabbo. 
Kiñca, bhikkhave, aniccaṁ? 
Cakkhu, bhikkhave, aniccaṁ; tatra vo chando pahātabbo …pe… 
jivhā aniccā; tatra vo chando pahātabbo …pe… 
mano anicco; tatra vo chando pahātabbo. 
Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ, tatra vo chando pahātabbo”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.169 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattaaniccarāgasutta 
“Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ, tatra vo rāgo pahātabbo. 
Kiñca, bhikkhave, aniccaṁ? 
Cakkhu, bhikkhave, aniccaṁ; 
tatra vo rāgo pahātabbo …pe… 
jivhā aniccā; 
tatra vo rāgo pahātabbo …pe… 
mano anicco; 
tatra vo rāgo pahātabbo. 
Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ, tatra vo rāgo pahātabbo”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.16 
2. Yamakavagga 
Dutiyaassādapariyesanasutta 
“Rūpānāhaṁ, bhikkhave, assādapariyesanaṁ acariṁ. 
Yo rūpānaṁ assādo tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā rūpānaṁ assādo paññāya me so sudiṭṭho. 
Rūpānāhaṁ, bhikkhave, ādīnavapariyesanaṁ acariṁ. 
Yo rūpānaṁ ādīnavo tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā rūpānaṁ ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho. 
Rūpānāhaṁ, bhikkhave, nissaraṇapariyesanaṁ acariṁ. 
Yaṁ rūpānaṁ nissaraṇaṁ tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā rūpānaṁ nissaraṇaṁ, paññāya me taṁ sudiṭṭhaṁ. 
Saddānāhaṁ, bhikkhave … 
gandhānāhaṁ, bhikkhave … 
rasānāhaṁ, bhikkhave … 
phoṭṭhabbānāhaṁ, bhikkhave … 
dhammānāhaṁ, bhikkhave, assādapariyesanaṁ acariṁ. 
Yo dhammānaṁ assādo tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā dhammānaṁ assādo paññāya me so sudiṭṭho. 
Dhammānāhaṁ, bhikkhave, ādīnavapariyesanaṁ acariṁ. 
Yo dhammānaṁ ādīnavo tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā dhammānaṁ ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho. 
Dhammānāhaṁ, bhikkhave, nissaraṇapariyesanaṁ acariṁ. 
Yaṁ dhammānaṁ nissaraṇaṁ tadajjhagamaṁ. 
Yāvatā dhammānaṁ nissaraṇaṁ, paññāya me taṁ sudiṭṭhaṁ. 
Yāvakīvañcāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ channaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññāsiṁ …pe… paccaññāsiṁ. 
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi: 
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.170 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattaaniccachandarāgasutta 
“Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ, tatra vo chandarāgo pahātabbo. 
Kiñca, bhikkhave, aniccaṁ? 
Cakkhu, bhikkhave, aniccaṁ; 
tatra vo chandarāgo pahātabbo …pe… 
jivhā aniccā; 
tatra vo chandarāgo pahātabbo …pe… 
mano anicco; 
tatra vo chandarāgo pahātabbo. 
Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ, tatra vo chandarāgo pahātabbo”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.171–173 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Dukkhachandādisutta 
“Yaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ, tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Kiñca, bhikkhave, dukkhaṁ? 
Cakkhu, bhikkhave, dukkhaṁ; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo …pe… 
jivhā dukkhā …pe… 
mano dukkho; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Yaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.174–176 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Anattachandādisutta 
“Yo, bhikkhave, anattā, tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Ko ca, bhikkhave, anattā? 
Cakkhu, bhikkhave, anattā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo …pe… 
jivhā anattā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo …pe… 
mano anattā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Yo, bhikkhave, anattā tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.177–179 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirāniccachandādisutta 
“Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ, tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Kiñca, bhikkhave, aniccaṁ? 
Rūpā, bhikkhave, aniccā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Saddā aniccā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Gandhā aniccā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Rasā aniccā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Phoṭṭhabbā aniccā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Dhammā aniccā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.17 
2. Yamakavagga 
Paṭhamanoceassādasutta 
“No cedaṁ, bhikkhave, cakkhussa assādo abhavissa, nayidaṁ sattā cakkhusmiṁ sārajjeyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi cakkhussa assādo tasmā sattā cakkhusmiṁ sārajjanti. 
No cedaṁ, bhikkhave, cakkhussa ādīnavo abhavissa, nayidaṁ sattā cakkhusmiṁ nibbindeyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi cakkhussa ādīnavo tasmā sattā cakkhusmiṁ nibbindanti. 
No cedaṁ, bhikkhave, cakkhussa nissaraṇaṁ abhavissa, nayidaṁ sattā cakkhusmā nissareyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi cakkhussa nissaraṇaṁ tasmā sattā cakkhusmā nissaranti. 
No cedaṁ, bhikkhave, sotassa assādo abhavissa … 
no cedaṁ, bhikkhave, ghānassa assādo abhavissa … 
no cedaṁ, bhikkhave, jivhāya assādo abhavissa, nayidaṁ sattā jivhāya sārajjeyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi jivhāya assādo, tasmā sattā jivhāya sārajjanti. 
No cedaṁ, bhikkhave, jivhāya ādīnavo abhavissa, nayidaṁ sattā jivhāya nibbindeyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi jivhāya ādīnavo, tasmā sattā jivhāya nibbindanti. 
No cedaṁ, bhikkhave, jivhāya nissaraṇaṁ abhavissa, nayidaṁ sattā jivhāya nissareyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi jivhāya nissaraṇaṁ, tasmā sattā jivhāya nissaranti. 
No cedaṁ, bhikkhave, kāyassa assādo abhavissa … 
no cedaṁ, bhikkhave, manassa assādo abhavissa, nayidaṁ sattā manasmiṁ sārajjeyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi manassa assādo, tasmā sattā manasmiṁ sārajjanti. 
No cedaṁ, bhikkhave, manassa ādīnavo abhavissa, nayidaṁ sattā manasmiṁ nibbindeyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi manassa ādīnavo, tasmā sattā manasmiṁ nibbindanti. 
No cedaṁ, bhikkhave, manassa nissaraṇaṁ abhavissa, nayidaṁ sattā manasmā nissareyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi manassa nissaraṇaṁ, tasmā sattā manasmā nissaranti. 
Yāvakīvañca, bhikkhave, sattā imesaṁ channaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññaṁsu, neva tāva, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā vihariṁsu. 
Yato ca kho, bhikkhave, sattā imesaṁ channaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññaṁsu, atha, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā viharantī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.180–182 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhiradukkhachandādisutta 
“Yaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ, tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Kiñca, bhikkhave, dukkhaṁ? 
Rūpā, bhikkhave, dukkhā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Saddā … 
gandhā … 
rasā … 
phoṭṭhabbā … 
dhammā dukkhā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Yaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ, tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.183–185 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirānattachandādisutta 
“Yo, bhikkhave, anattā, tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Ko ca, bhikkhave, anattā? 
Rūpā, bhikkhave, anattā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Saddā … 
gandhā … 
rasā … 
phoṭṭhabbā … 
dhammā anattā; tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo. 
Yo, bhikkhave, anattā tatra vo chando pahātabbo, rāgo pahātabbo, chandarāgo pahātabbo”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.186 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattātītāniccasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, aniccaṁ atītaṁ …pe… jivhā aniccā atītā …pe… mano anicco atīto. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati …pe… jivhāyapi nibbindati …pe… manasmimpi nibbindati. 
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. 
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.187 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattānāgatāniccasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, aniccaṁ anāgataṁ …pe… jivhā aniccā anāgatā …pe… mano anicco anāgato. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.188 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattapaccuppannāniccasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, aniccaṁ paccuppannaṁ …pe… jivhā aniccā paccuppannā …pe… mano anicco paccuppanno. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.189–191 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattātītādidukkhasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, dukkhaṁ atītaṁ anāgataṁ paccuppannaṁ …pe… jivhā dukkhā atītā anāgatā paccuppannā …pe… mano dukkho atīto anāgato paccuppanno. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.18 
2. Yamakavagga 
Dutiyanoceassādasutta 
“No cedaṁ, bhikkhave, rūpānaṁ assādo abhavissa, nayidaṁ sattā rūpesu sārajjeyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi rūpānaṁ assādo, tasmā sattā rūpesu sārajjanti. 
No cedaṁ, bhikkhave, rūpānaṁ ādīnavo abhavissa, nayidaṁ sattā rūpesu nibbindeyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi rūpānaṁ ādīnavo, tasmā sattā rūpesu nibbindanti. 
No cedaṁ, bhikkhave, rūpānaṁ nissaraṇaṁ abhavissa, nayidaṁ sattā rūpehi nissareyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi rūpānaṁ nissaraṇaṁ, tasmā sattā rūpehi nissaranti. 
No cedaṁ, bhikkhave, saddānaṁ … 
gandhānaṁ … 
rasānaṁ … 
phoṭṭhabbānaṁ … 
dhammānaṁ assādo abhavissa, nayidaṁ sattā dhammesu sārajjeyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi dhammānaṁ assādo, tasmā sattā dhammesu sārajjanti. 
No cedaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ ādīnavo abhavissa, nayidaṁ sattā dhammesu nibbindeyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi dhammānaṁ ādīnavo, tasmā sattā dhammesu nibbindanti. 
No cedaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ nissaraṇaṁ abhavissa, nayidaṁ sattā dhammehi nissareyyuṁ. 
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi dhammānaṁ nissaraṇaṁ, tasmā sattā dhammehi nissaranti. 
Yāvakīvañca, bhikkhave, sattā imesaṁ channaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññaṁsu, neva tāva, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā vihariṁsu. 
Yato ca kho, bhikkhave, sattā imesaṁ channaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññaṁsu, atha, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā viharantī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.192–194 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattātītādianattasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, anattā atītaṁ anāgataṁ paccuppannaṁ …pe… jivhā anattā …pe… mano anattā atīto anāgato paccuppanno. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.195–197 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirātītādianiccasutta 
“Rūpā, bhikkhave, aniccā atītā anāgatā paccuppannā. Saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā aniccā atītā anāgatā paccuppannā. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.198–200 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirātītādidukkhasutta 
“Rūpā, bhikkhave, dukkhā atītā anāgatā paccuppannā. Saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā dukkhā atītā anāgatā paccuppannā. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.19 
2. Yamakavagga 
Paṭhamābhinandasutta 
“Yo, bhikkhave, cakkhuṁ abhinandati, dukkhaṁ so abhinandati. 
Yo dukkhaṁ abhinandati, ‘aparimutto so dukkhasmā’ti vadāmi. 
Yo sotaṁ …pe… 
yo ghānaṁ …pe… 
yo jivhaṁ abhinandati, dukkhaṁ so abhinandati. 
Yo dukkhaṁ abhinandati, ‘aparimutto so dukkhasmā’ti vadāmi. 
Yo kāyaṁ …pe… 
yo manaṁ abhinandati, dukkhaṁ so abhinandati. 
Yo dukkhaṁ abhinandati, ‘aparimutto so dukkhasmā’ti vadāmi. 
Yo ca kho, bhikkhave, cakkhuṁ nābhinandati, dukkhaṁ so nābhinandati. 
Yo dukkhaṁ nābhinandati, ‘parimutto so dukkhasmā’ti vadāmi. 
Yo sotaṁ …pe… 
yo ghānaṁ …pe… 
yo jivhaṁ nābhinandati, dukkhaṁ so nābhinandati. 
Yo dukkhaṁ nābhinandati, ‘parimutto so dukkhasmā’ti vadāmi. 
Yo kāyaṁ …pe… 
yo manaṁ nābhinandati, dukkhaṁ so nābhinandati. 
Yo dukkhaṁ nābhinandati, ‘aparimutto so dukkhasmā’ti vadāmi.” 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.1 
1. Aniccavagga 
Ajjhattāniccasutta 
Evaṁ me sutaṁ. 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. 
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi: 
“bhikkhavo”ti. 
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. 
Bhagavā etadavoca: 
“Cakkhuṁ, bhikkhave, aniccaṁ. 
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ; 
yaṁ dukkhaṁ tadanattā. 
Yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Sotaṁ aniccaṁ. 
Yadaniccaṁ …pe… 
ghānaṁ aniccaṁ. 
Yadaniccaṁ …pe… 
jivhā aniccā. 
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ; 
yaṁ dukkhaṁ tadanattā. 
Yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Kāyo anicco. 
Yadaniccaṁ …pe… 
mano anicco. 
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ; 
yaṁ dukkhaṁ tadanattā. 
Yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, sotasmimpi nibbindati, ghānasmimpi nibbindati, jivhāyapi nibbindati, kāyasmimpi nibbindati, manasmimpi nibbindati. 
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. 
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.201–203 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirātītādianattasutta 
“Rūpā, bhikkhave, anattā atītā anāgatā paccuppannā. Saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā anattā atītā anāgatā paccuppannā. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.204 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattātītayadaniccasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, aniccaṁ atītaṁ. 
Yadaniccaṁ, taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ …pe… 
jivhā aniccā atītā. 
Yadaniccaṁ, taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ …pe… 
mano anicco atīto. 
Yadaniccaṁ, taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.205 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattānāgatayadaniccasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, aniccaṁ anāgataṁ. 
Yadaniccaṁ, taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ …pe… 
jivhā aniccā anāgatā. 
Yadaniccaṁ, taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ …pe… 
mano anicco anāgato. 
Yadaniccaṁ, taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.206 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattapaccuppannayadaniccasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, aniccaṁ paccuppannaṁ. 
Yadaniccaṁ, taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ …pe… 
jivhā aniccā paccuppannā. 
Yadaniccaṁ, taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ …pe… 
mano anicco paccuppanno. 
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.207–209 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattātītādiyaṁdukkhasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, dukkhaṁ atītaṁ anāgataṁ paccuppannaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ …pe… 
jivhā dukkhā …pe… 
mano dukkho atīto anāgato paccuppanno. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.20 
2. Yamakavagga 
Dutiyābhinandasutta 
“Yo, bhikkhave, rūpe abhinandati, dukkhaṁ so abhinandati. 
Yo dukkhaṁ abhinandati, ‘aparimutto so dukkhasmā’ti vadāmi. 
Yo sadde …pe… 
gandhe … 
rase … 
phoṭṭhabbe … 
dhamme abhinandati, dukkhaṁ so abhinandati. 
Yo dukkhaṁ abhinandati, ‘aparimutto so dukkhasmā’ti vadāmi. 
“Yo ca kho, bhikkhave, rūpe nābhinandati, dukkhaṁ so nābhinandati. 
Yo dukkhaṁ nābhinandati, ‘aparimutto so dukkhasmā’ti vadāmi. 
Yo sadde …pe… 
gandhe … 
rase … 
phoṭṭhabbe … 
dhamme nābhinandati, dukkhaṁ so nābhinandati. 
Yo dukkhaṁ nābhinandati, ‘aparimutto so dukkhasmā’ti vadāmi.” 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.210–212 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattātītādiyadanattasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, anattā atītaṁ anāgataṁ paccuppannaṁ. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ …pe… 
jivhā anattā …pe… 
mano anattā atīto anāgato paccuppanno. 
Yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.213–215 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirātītādiyadaniccasutta 
“Rūpā, bhikkhave, aniccā atītā anāgatā paccuppannā. 
Yadaniccaṁ, taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Saddā … 
gandhā … 
rasā … 
phoṭṭhabbā … 
dhammā aniccā atītā anāgatā paccuppannā. 
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ. 
Yaṁ dukkhaṁ tadanattā. 
Yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.216–218 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirātītādiyaṁdukkhasutta 
“Rūpā, bhikkhave, dukkhā atītā anāgatā paccuppannā. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Saddā … 
gandhā … 
rasā … 
phoṭṭhabbā … 
dhammā dukkhā atītā anāgatā paccuppannā. 
Yaṁ dukkhaṁ, tadanattā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.219–221 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirātītādiyadanattasutta 
“Rūpā, bhikkhave, anattā atītā anāgatā paccuppannā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Saddā … 
gandhā … 
rasā … 
phoṭṭhabbā … 
dhammā anattā atītā anāgatā paccuppannā. 
Yadanattā, taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.21 
2. Yamakavagga 
Paṭhamadukkhuppādasutta 
“Yo, bhikkhave, cakkhussa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṁ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. 
Yo sotassa …pe… 
yo ghānassa … 
yo jivhāya … 
yo kāyassa … 
yo manassa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṁ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. 
Yo ca kho, bhikkhave, cakkhussa nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṁ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo. 
Yo sotassa … 
yo ghānassa … 
yo jivhāya … 
yo kāyassa … 
yo manassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṁ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.222 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattāyatanaaniccasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, aniccaṁ …pe… jivhā aniccā …pe… mano anicco. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.223 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattāyatanadukkhasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, dukkhaṁ …pe… jivhā dukkhā …pe… mano dukkho. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.224 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Ajjhattāyatanaanattasutta 
“Cakkhu, bhikkhave, anattā …pe… jivhā anattā …pe… mano anattā. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.225 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirāyatanaaniccasutta 
“Rūpā, bhikkhave, aniccā. Saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā aniccā. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.226 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirāyatanadukkhasutta 
“Rūpā, bhikkhave, dukkhā. Saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā dukkhā. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 

Saṁyutta Nikāya 35.227 
17. Saṭṭhipeyyālavagga 
Bāhirāyatanaanattasutta 
“Rūpā, bhikkhave, anattā. Saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā anattā. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 
Saṭṭhipeyyālo samatto. 
Tassuddānaṁ 
Chandenaṭṭhārasa honti, 
atītena ca dve nava; 
Yadaniccāṭṭhārasa vuttā, 
tayo ajjhattabāhirā; 
Peyyālo saṭṭhiko vutto, 
buddhenādiccabandhunāti. 
Suttantāni saṭṭhi. 

Saṁyutta Nikāya 35.228 
18. Samuddavagga 
Paṭhamasamuddasutta 
“‘Samuddo, samuddo’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati. 
Neso, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. 
Mahā eso, bhikkhave, udakarāsi mahāudakaṇṇavo. 
Cakkhu, bhikkhave, purisassa samuddo; 
tassa rūpamayo vego. 
Yo taṁ rūpamayaṁ vegaṁ sahati, ayaṁ vuccati, bhikkhave, atari cakkhusamuddaṁ saūmiṁ sāvaṭṭaṁ sagāhaṁ sarakkhasaṁ; 
tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo …pe… 
jivhā, bhikkhave, purisassa samuddo; 
tassa rasamayo vego. 
Yo taṁ rasamayaṁ vegaṁ sahati, ayaṁ vuccati, bhikkhave, atari jivhāsamuddaṁ saūmiṁ sāvaṭṭaṁ sagāhaṁ sarakkhasaṁ; 
tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo …pe… 
mano, bhikkhave, purisassa samuddo; 
tassa dhammamayo vego. 
Yo taṁ dhammamayaṁ vegaṁ sahati, ayaṁ vuccati, bhikkhave, atari manosamuddaṁ saūmiṁ sāvaṭṭaṁ sagāhaṁ sarakkhasaṁ; 
tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo”ti. 
Idamavoca …pe… 
satthā: 
“Yo imaṁ samuddaṁ sagāhaṁ sarakkhasaṁ, 
Saūmiṁ sāvaṭṭaṁ sabhayaṁ duttaraṁ accatari; 
Sa vedagū vusitabrahmacariyo, 
Lokantagū pāragatoti vuccatī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.229 
18. Samuddavagga 
Dutiyasamuddasutta 
“‘Samuddo, samuddo’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati. 
Neso, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. 
Mahā eso, bhikkhave, udakarāsi mahāudakaṇṇavo. 
Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. 
Etthāyaṁ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā yebhuyyena samunnā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā, apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ saṁsāraṁ nātivattati …pe…. 
Santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā …pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. 
Etthāyaṁ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā yebhuyyena samunnā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ saṁsāraṁ nātivattatīti. 
Yassa rāgo ca doso ca, 
Avijjā ca virājitā; 
So imaṁ samuddaṁ sagāhaṁ sarakkhasaṁ, 
Saūmibhayaṁ duttaraṁ accatari. 
Saṅgātigo maccujaho nirupadhi, 
Pahāsi dukkhaṁ apunabbhavāya; 
Atthaṅgato so na puneti, 
Amohayī maccurājanti brūmī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.22 
2. Yamakavagga 
Dutiyadukkhuppādasutta 
“Yo, bhikkhave, rūpānaṁ uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṁ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. 
Yo saddānaṁ …pe… 
yo gandhānaṁ … 
yo rasānaṁ … 
yo phoṭṭhabbānaṁ … 
yo dhammānaṁ uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo, rogānaṁ ṭhiti, jarāmaraṇassa pātubhāvo. 
Yo ca kho, bhikkhave, rūpānaṁ nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṁ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo. 
Yo saddānaṁ …pe… 
yo gandhānaṁ … 
yo rasānaṁ … 
yo phoṭṭhabbānaṁ … 
yo dhammānaṁ nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho, rogānaṁ vūpasamo, jarāmaraṇassa atthaṅgamo”ti. 
Dasamaṁ. 
Yamakavaggo dutiyo. 
Tassuddānaṁ 
Sambodhena duve vuttā, 
Assādena apare duve; 
No cetena duve vuttā, 
Abhinandena apare duve; 
Uppādena duve vuttā, 
Vaggo tena pavuccatīti. 

Saṁyutta Nikāya 35.230 
18. Samuddavagga 
Bāḷisikopamasutta 
“Seyyathāpi, bhikkhave, bāḷisiko āmisagatabaḷisaṁ gambhīre udakarahade pakkhipeyya. 
Tamenaṁ aññataro āmisacakkhu maccho gileyya. 
Evañhi so, bhikkhave, maccho gilitabaḷiso bāḷisikassa anayaṁ āpanno byasanaṁ āpanno yathākāmakaraṇīyo bāḷisikassa. 
Evameva kho, bhikkhave, chayime baḷisā lokasmiṁ anayāya sattānaṁ vadhāya pāṇinaṁ. 
Katame cha? 
Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā. 
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilitabaḷiso, mārassa anayaṁ āpanno byasanaṁ āpanno yathākāmakaraṇīyo pāpimato …pe… 
santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā …pe…. 
Santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā. 
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilitabaḷiso mārassa anayaṁ āpanno byasanaṁ āpanno yathākāmakaraṇīyo pāpimato. 
Santi ca, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā. 
Tañce, bhikkhu, nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu na gilitabaḷiso mārassa abhedi baḷisaṁ paribhedi baḷisaṁ na anayaṁ āpanno na byasanaṁ āpanno na yathākāmakaraṇīyo pāpimato …pe…. 
Santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā …pe…. 
Santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā. 
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu na gilitabaḷiso mārassa abhedi baḷisaṁ paribhedi baḷisaṁ na anayaṁ āpanno na byasanaṁ āpanno na yathākāmakaraṇīyo pāpimato”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.231 
18. Samuddavagga 
Khīrarukkhopamasutta 
“Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno tassa parittā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṁ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṁ; ko pana vādo adhimattānaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Yo, bhikkhave, rāgo, so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno …pe…. 
Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu yo rāgo so atthi …pe…. 
Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṁ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṁ; ko pana vādo adhimattānaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Yo, bhikkhave, rāgo, so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno. 
Seyyathāpi, bhikkhave, khīrarukkho assattho vā nigrodho vā pilakkho vā udumbaro vā daharo taruṇo komārako. 
Tamenaṁ puriso tiṇhāya kuṭhāriyā yato yato ābhindeyya āgaccheyya khīran”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Taṁ kissa hetu”? 
“Yañhi, bhante, khīraṁ taṁ atthī”ti. 
“Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṁ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṁ; ko pana vādo adhimattānaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Yo, bhikkhave, rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno …pe…. 
Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu yo rāgo so atthi …pe…. 
Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṁ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṁ; ko pana vādo adhimattānaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Yo, bhikkhave, rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno. 
Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṁ āgacchanti nevassa cittaṁ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno …pe…. 
Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu …pe… manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṁ āgacchanti nevassa cittaṁ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno. 
Seyyathāpi, bhikkhave, khīrarukkho assattho vā nigrodho vā pilakkho vā udumbaro vā sukkho kolāpo terovassiko. 
Tamenaṁ puriso tiṇhāya kuṭhāriyā yato yato ābhindeyya āgaccheyya khīran”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Taṁ kissa hetu”? 
“Yañhi, bhante, khīraṁ taṁ natthī”ti. 
“Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṁ āgacchanti nevassa cittaṁ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno …pe…. 
Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu …pe…. 
Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṁ āgacchanti, nevassa cittaṁ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.232 
18. Samuddavagga 
Koṭṭhikasutta 
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye. 
Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi. 
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca: 
“Kiṁ nu kho, āvuso sāriputta, cakkhu rūpānaṁ saṁyojanaṁ, rūpā cakkhussa saṁyojanaṁ …pe… 
jivhā rasānaṁ saṁyojanaṁ, rasā jivhāya saṁyojanaṁ …pe… 
mano dhammānaṁ saṁyojanaṁ, dhammā manassa saṁyojanan”ti? 
“Na kho, āvuso koṭṭhika, cakkhu rūpānaṁ saṁyojanaṁ, na rūpā cakkhussa saṁyojanaṁ. 
Yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saṁyojanaṁ …pe… 
na jivhā rasānaṁ saṁyojanaṁ, na rasā jivhāya saṁyojanaṁ. 
Yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saṁyojanaṁ …pe… 
na mano dhammānaṁ saṁyojanaṁ, na dhammā manassa saṁyojanaṁ. 
Yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saṁyojanaṁ. 
Seyyathāpi, āvuso, kāḷo ca balībaddo odāto ca balībaddo ekena dāmena vā yottena vā saṁyuttā assu. 
Yo nu kho evaṁ vadeyya: 
‘kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṁyojanaṁ, odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṁyojanan’ti, sammā nu kho so vadamāno vadeyyā”ti? 
“No hetaṁ, āvuso”. 
“Na kho, āvuso, kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṁyojanaṁ, na odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṁyojanaṁ. 
Yena ca kho te ekena dāmena vā yottena vā saṁyuttā taṁ tattha saṁyojanaṁ. 
Evameva kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṁ saṁyojanaṁ, na rūpā cakkhussa saṁyojanaṁ. 
Yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saṁyojanaṁ …pe… 
na jivhā rasānaṁ saṁyojanaṁ …pe… 
na mano dhammānaṁ saṁyojanaṁ, na dhammā manassa saṁyojanaṁ. 
Yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanaṁ. 
Cakkhu vā, āvuso, rūpānaṁ saṁyojanaṁ abhavissa, rūpā vā cakkhussa saṁyojanaṁ, nayidaṁ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. 
Yasmā ca kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṁ saṁyojanaṁ, na rūpā cakkhussa saṁyojanaṁ; 
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanaṁ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya …pe…. 
Jivhā, āvuso, rasānaṁ saṁyojanaṁ abhavissa, rasā vā jivhāya saṁyojanaṁ, nayidaṁ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. 
Yasmā ca kho, āvuso, na jivhā rasānaṁ saṁyojanaṁ, na rasā jivhāya saṁyojanaṁ; yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanaṁ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya …pe…. 
Mano vā, āvuso, dhammānaṁ saṁyojanaṁ abhavissa, dhammā vā manassa saṁyojanaṁ, nayidaṁ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. 
Yasmā ca kho, āvuso, na mano dhammānaṁ saṁyojanaṁ, na dhammā manassa saṁyojanaṁ; 
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanaṁ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya. 
Imināpetaṁ, āvuso, pariyāyena veditabbaṁ yathā na cakkhu rūpānaṁ saṁyojanaṁ, na rūpā cakkhussa saṁyojanaṁ. 
Yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanaṁ …pe… 
na jivhā rasānaṁ saṁyojanaṁ …pe… 
na mano dhammānaṁ saṁyojanaṁ, na dhammā manassa saṁyojanaṁ. 
Yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanaṁ. 
Saṁvijjati kho, āvuso, bhagavato cakkhu. 
Passati bhagavā cakkhunā rūpaṁ. 
Chandarāgo bhagavato natthi. 
Suvimuttacitto bhagavā. 
Saṁvijjati kho, āvuso, bhagavato sotaṁ. 
Suṇāti bhagavā sotena saddaṁ. 
Chandarāgo bhagavato natthi. 
Suvimuttacitto bhagavā. 
Saṁvijjati kho, āvuso, bhagavato ghānaṁ. 
Ghāyati bhagavā ghānena gandhaṁ. 
Chandarāgo bhagavato natthi. 
Suvimuttacitto bhagavā. 
Saṁvijjati kho, āvuso, bhagavato jivhā. 
Sāyati bhagavā jivhāya rasaṁ. 
Chandarāgo bhagavato natthi. 
Suvimuttacitto bhagavā. 
Saṁvijjati kho, āvuso, bhagavato kāyo. 
Phusati bhagavā kāyena phoṭṭhabbaṁ. 
Chandarāgo bhagavato natthi. 
Suvimuttacitto bhagavā. 
Saṁvijjati kho, āvuso, bhagavato mano. 
Vijānāti bhagavā manasā dhammaṁ. 
Chandarāgo bhagavato natthi. 
Suvimuttacitto bhagavā. 
Iminā kho etaṁ, āvuso, pariyāyena veditabbaṁ yathā na cakkhu rūpānaṁ saṁyojanaṁ, na rūpā cakkhussa saṁyojanaṁ; 
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanaṁ. 
Na sotaṁ … 
na ghānaṁ … 
na jivhā rasānaṁ saṁyojanaṁ, na rasā jivhāya saṁyojanaṁ; 
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saṁyojanaṁ. 
Na kāyo … 
na mano dhammānaṁ saṁyojanaṁ, na dhammā manassa saṁyojanaṁ; 
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanan”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 35.