Tương Ưng Uẩn (Khandha Saṃyutta)

Saṁyutta Nikāya 22.100 
10. Pupphavagga 
Dutiyagaddulabaddhasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Anamataggoyaṁ, bhikkhave, saṁsāro. 
Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṁ sattānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ sandhāvataṁ saṁsarataṁ. 
Seyyathāpi, bhikkhave, sā gaddulabaddho daḷhe khīle vā thambhe vā upanibaddho. So gacchati cepi tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā upagacchati; tiṭṭhati cepi tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā upatiṭṭhati; nisīdati cepi tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā upanisīdati; nipajjati cepi tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā upanipajjati. 
Evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati. 
Vedanaṁ … 
saññaṁ … 
saṅkhāre … 
viññāṇaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati. 
So gacchati cepi ime pañcupādānakkhandhe upagacchati; 
tiṭṭhati cepi ime pañcupādānakkhandhe upatiṭṭhati; 
nisīdati cepi ime pañcupādānakkhandhe upanisīdati; 
nipajjati cepi ime pañcupādānakkhandhe upanipajjati. 
Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṁ sakaṁ cittaṁ paccavekkhitabbaṁ: 
‘dīgharattamidaṁ cittaṁ saṅkiliṭṭhaṁ rāgena dosena mohenā’ti. 
Cittasaṅkilesā, bhikkhave, sattā saṅkilissanti; 
cittavodānā sattā visujjhanti. 
Diṭṭhaṁ vo, bhikkhave, caraṇaṁ nāma cittan”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Tampi kho, bhikkhave, caraṇaṁ nāma cittaṁ citteneva cittitaṁ. Tenapi kho, bhikkhave, caraṇena cittena cittaññeva cittataraṁ. 
Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṁ sakaṁ cittaṁ paccavekkhitabbaṁ: 
‘dīgharattamidaṁ cittaṁ saṅkiliṭṭhaṁ rāgena dosena mohenā’ti. 
Cittasaṅkilesā, bhikkhave, sattā saṅkilissanti; 
cittavodānā sattā visujjhanti. 
Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekanikāyampi samanupassāmi evaṁ cittaṁ yathayidaṁ, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā. 
tepi kho, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā citteneva cittitā, tehipi kho, bhikkhave, tiracchānagatehi pāṇehi cittaññeva cittataraṁ. 
Tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṁ sakaṁ cittaṁ paccavekkhitabbaṁ: 
‘dīgharattamidaṁ cittaṁ saṅkiliṭṭhaṁ rāgena dosena mohenā’ti. 
Cittasaṅkilesā, bhikkhave, sattā saṅkilissanti; 
cittavodānā sattā visujjhanti. 
Seyyathāpi, bhikkhave, rajako vā cittakārako vā rajanāya vā lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā suparimaṭṭhe phalake vā bhittiyā vā dussapaṭṭe vā itthirūpaṁ vā purisarūpaṁ vā abhinimmineyya sabbaṅgapaccaṅgiṁ; 
evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaññeva abhinibbattento abhinibbatteti, vedanaññeva …pe… saññaññeva … saṅkhāreyeva … viññāṇaññeva abhinibbattento abhinibbatteti. 
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, 
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti? 
“Aniccaṁ, bhante”. 
“Vedanā … 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ …pe… 
“tasmātiha, bhikkhave …pe… 
evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.101 
10. Pupphavagga 
Vāsijaṭasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Jānato ahaṁ, bhikkhave, passato āsavānaṁ khayaṁ vadāmi, no ajānato no apassato. 
Kiñca, bhikkhave, jānato kiṁ passato āsavānaṁ khayo hoti? 
‘Iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; 
iti vedanā … 
iti saññā … 
iti saṅkhārā … 
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti—
evaṁ kho, bhikkhave, jānato evaṁ passato āsavānaṁ khayo hoti. 
Bhāvanānuyogaṁ ananuyuttassa, bhikkhave, bhikkhuno viharato kiñcāpi evaṁ icchā uppajjeyya: 
‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṁ vimucceyyā’ti, atha khvassa neva anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccati. 
Taṁ kissa hetu? 
‘Abhāvitattā’ tissa vacanīyaṁ. 
Kissa abhāvitattā? 
Abhāvitattā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ, abhāvitattā catunnaṁ sammappadhānānaṁ, abhāvitattā catunnaṁ iddhipādānaṁ, abhāvitattā pañcannaṁ indriyānaṁ, abhāvitattā pañcannaṁ balānaṁ, abhāvitattā sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ, abhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa. 
Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. 
Tānassu kukkuṭiyā na sammā adhisayitāni, na sammā pariseditāni, na sammā paribhāvitāni. 
Kiñcāpi tassā kukkuṭiyā evaṁ icchā uppajjeyya: 
‘aho vata me kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyun’ti, 
atha kho abhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Tathā hi pana, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā; 
tāni kukkuṭiyā na sammā adhisayitāni, na sammā pariseditāni, na sammā paribhāvitāni. 
Evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṁ ananuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi evaṁ icchā uppajjeyya: 
‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṁ vimucceyyā’ti, atha khvassa neva anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccati. 
Taṁ kissa hetu? 
‘Abhāvitattā’tissa vacanīyaṁ. 
Kissa abhāvitattā? 
Abhāvitattā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ …pe… aṭṭhaṅgikassa maggassa. 
Bhāvanānuyogaṁ anuyuttassa, bhikkhave, bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṁ icchā uppajjeyya: 
‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṁ vimucceyyā’ti, atha khvassa anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccati. 
Taṁ kissa hetu? 
‘Bhāvitattā’tissa vacanīyaṁ. 
Kissa bhāvitattā? 
Bhāvitattā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ, bhāvitattā catunnaṁ sammappadhānānaṁ, bhāvitattā catunnaṁ iddhipādānaṁ, bhāvitattā pañcannaṁ indriyānaṁ, bhāvitattā pañcannaṁ balānaṁ, bhāvitattā sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ, bhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa. 
Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. 
Tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni, sammā pariseditāni, sammā paribhāvitāni. 
Kiñcāpi tassā kukkuṭiyā na evaṁ icchā uppajjeyya: 
‘aho vata me kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyun’ti, 
atha kho bhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Tathā hi pana, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā; 
tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni, sammā pariseditāni, sammā paribhāvitāni. 
Evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṁ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṁ icchā uppajjeyya: 
‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṁ vimucceyyā’ti, atha khvassa anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccati. 
Taṁ kissa hetu? 
‘Bhāvitattā’tissa vacanīyaṁ. 
Kissa bhāvitattā? 
Bhāvitattā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ …pe… bhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa. 
Seyyathāpi, bhikkhave, palagaṇḍassa vā palagaṇḍantevāsissa vā vāsijaṭe dissanteva aṅgulipadāni dissati aṅguṭṭhapadaṁ. 
No ca khvassa evaṁ ñāṇaṁ hoti: 
‘ettakaṁ vata me ajja vāsijaṭassa khīṇaṁ, ettakaṁ hiyyo, ettakaṁ pare’ti. 
Atha khvassa khīṇe khīṇantveva ñāṇaṁ hoti. 
Evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṁ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṁ ñāṇaṁ hoti: 
‘ettakaṁ vata me ajja āsavānaṁ khīṇaṁ, ettakaṁ hiyyo, ettakaṁ pare’ti, atha khvassa khīṇe khīṇantveva ñāṇaṁ hoti. 
Seyyathāpi, bhikkhave, sāmuddikāya nāvāya vettabandhanabaddhāya vassamāsāni udake pariyādāya hemantikena thalaṁ ukkhittāya vātātapaparetāni vettabandhanāni. Tāni pāvusakena meghena abhippavuṭṭhāni appakasireneva paṭippassambhanti pūtikāni bhavanti; 
evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṁ anuyuttassa bhikkhuno viharato appakasireneva saṁyojanāni paṭippassambhanti pūtikāni bhavantī”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.102 
10. Pupphavagga 
Aniccasaññāsutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ rūparāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ bhavarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ avijjaṁ pariyādiyati, sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye kassako mahānaṅgalena kasanto sabbāni mūlasantānakāni sampadālento kasati; 
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ rūparāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ bhavarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ avijjaṁ pariyādiyati, sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Seyyathāpi, bhikkhave, pabbajalāyako pabbajaṁ lāyitvā agge gahetvā odhunāti niddhunāti nicchoṭeti; 
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Seyyathāpi, bhikkhave, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni tattha ambāni vaṇṭapaṭibandhāni sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; 
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭaṁ tāsaṁ aggamakkhāyati; 
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci mūlagandhā kāḷānusārigandho tesaṁ aggamakkhāyati; 
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṁ tesaṁ aggamakkhāyati; 
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pupphagandhā, vassikaṁ tesaṁ aggamakkhāyati; 
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci kuṭṭarājāno, sabbete rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṁ cakkavatti aggamakkhāyati; 
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci tārakarūpānaṁ pabhā, sabbā tā candimappabhāya kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ, candappabhā tāsaṁ aggamakkhāyati; 
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nataṁ abbhussakkamāno, sabbaṁ ākāsagataṁ tamagataṁ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocate ca; 
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ rūparāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ bhavarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ avijjaṁ pariyādiyati, sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati. 
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, aniccasaññā kathaṁ bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati? 
‘Iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; 
iti vedanā … 
iti saññā … 
iti saṅkhārā … 
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti—
evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, aniccasaññā evaṁ bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ rūparāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ bhavarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ avijjaṁ pariyādiyati, sabbaṁ asmimānaṁ samūhanatī”ti. 
Dasamaṁ. 
Pupphavaggo pañcamo. 
Tassuddānaṁ 
Nadī pupphañca pheṇañca, 
gomayañca nakhāsikhaṁ; 
Suddhikaṁ dve ca gaddulā, 
vāsījaṭaṁ aniccatāti. 
Majjhimapaṇṇāsako samatto. 
Tassa majjhimapaṇṇāsakassa vagguddānaṁ 
Upayo arahanto ca, 
khajjanī therasavhayaṁ; 
Pupphavaggena paṇṇāsa, 
dutiyo tena vuccatīti. 

Saṁyutta Nikāya 22.103 
11. Antavagga 
Antasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Cattārome, bhikkhave, antā. 
Katame cattāro? 
Sakkāyanto, sakkāyasamudayanto, sakkāyanirodhanto, sakkāyanirodhagāminippaṭipadanto. 
Katamo ca, bhikkhave, sakkāyanto? 
Pañcupādānakkhandhātissa vacanīyaṁ. 
Katame pañca? 
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sakkāyanto. 
Katamo ca, bhikkhave, sakkāyasamudayanto? 
Yāyaṁ taṇhā ponobhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—
kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sakkāyasamudayanto. 
Katamo ca, bhikkhave, sakkāyanirodhanto? 
Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sakkāyanirodhanto. 
Katamo ca, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminippaṭipadanto? 
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. 
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminippaṭipadanto. 
Ime kho, bhikkhave, cattāro antā”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.104 
11. Antavagga 
Dukkhasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Dukkhañca vo, bhikkhave, desessāmi dukkhasamudayañca dukkhanirodhañca dukkhanirodhagāminiñca paṭipadaṁ. 
Taṁ suṇātha. 
Katamañca, bhikkhave, dukkhaṁ? 
Pañcupādānakkhandhātissa vacanīyaṁ. 
Katame pañca? 
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhaṁ. 
Katamo ca, bhikkhave, dukkhasamudayo? 
Yāyaṁ taṇhā ponobhavikā …pe… vibhavataṇhā—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayo. 
Katamo ca, bhikkhave, dukkhanirodho? 
Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodho. 
Katamā ca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā? 
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. 
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.105 
11. Antavagga 
Sakkāyasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Sakkāyañca vo, bhikkhave, desessāmi sakkāyasamudayañca sakkāyanirodhañca sakkāyanirodhagāminiñca paṭipadaṁ. 
Taṁ suṇātha. 
Katamo ca, bhikkhave, sakkāyo? 
Pañcupādānakkhandhātissa vacanīyaṁ. 
Katame pañca? 
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sakkāyo. 
Katamo ca, bhikkhave, sakkāyasamudayo? 
Yāyaṁ taṇhā ponobhavikā …pe… 
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sakkāyasamudayo. 
Katamo ca, bhikkhave, sakkāyanirodho? 
Yo tassāyeva taṇhāya …pe… 
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sakkāyanirodho. 
Katamā ca, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā? 
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. 
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.106 
11. Antavagga 
Pariññeyyasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Pariññeyye ca, bhikkhave, dhamme desessāmi pariññañca pariññātāviñca puggalaṁ. 
Taṁ suṇātha. 
Katame ca, bhikkhave, pariññeyyā dhammā? 
Rūpaṁ, bhikkhave, pariññeyyo dhammo. 
Vedanā …pe… 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ pariññeyyo dhammo. 
Ime vuccanti, bhikkhave, pariññeyyā dhammā. 
Katamā ca, bhikkhave, pariññā? 
Rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, pariññā. 
Katamo ca, bhikkhave, pariññātāvī puggalo? 
Arahātissa vacanīyaṁ. 
Yvāyaṁ āyasmā evaṁnāmo evaṅgotto—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, pariññātāvī puggalo”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.107 
11. Antavagga 
Samaṇasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Pañcime, bhikkhave, upādānakkhandhā. 
Katame pañca? 
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho. 
Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānanti …pe… 
pajānanti, sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.108 
11. Antavagga 
Dutiyasamaṇasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Pañcime, bhikkhave, upādānakkhandhā. 
Katame pañca? 
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. 
Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānanti …pe… 
pajānanti, sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.109 
11. Antavagga 
Sotāpannasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Pañcime, bhikkhave, upādānakkhandhā. 
Katame pañca? 
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.10 
1. Nakulapituvagga 
Kālattayadukkhasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Rūpaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ atītānāgataṁ; 
ko pana vādo paccuppannassa. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṁ rūpasmiṁ anapekkho hoti; 
anāgataṁ rūpaṁ nābhinandati; 
paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. 
Vedanā dukkhā … 
saññā dukkhā … 
saṅkhārā dukkhā … 
viññāṇaṁ dukkhaṁ atītānāgataṁ; 
ko pana vādo paccuppannassa. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṁ viññāṇasmiṁ anapekkho hoti; 
anāgataṁ viññāṇaṁ nābhinandati; 
paccuppannassa viññāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotī”ti. 
Dasamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.110 
11. Antavagga 
Arahantasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Pañcime, bhikkhave, upādānakkhandhā. 
Katame pañca? 
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho. 
Yato kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādāvimutto hoti. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.111 
11. Antavagga 
Chandappahānasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Rūpe, bhikkhave, yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā, taṁ pajahatha. 
Evaṁ taṁ rūpaṁ pahīnaṁ bhavissati ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ. 
Vedanāya …pe… 
saññāya … 
saṅkhāresu … 
viññāṇe yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā, taṁ pajahatha. 
Evaṁ taṁ viññāṇaṁ pahīnaṁ bhavissati ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhamman”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.112 
11. Antavagga 
Dutiyachandappahānasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Rūpe, bhikkhave, yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā ye upayupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā, te pajahatha. 
Evaṁ taṁ rūpaṁ pahīnaṁ bhavissati ucchinnamūlaṁ …pe… 
vedanāya … 
saññāya … 
saṅkhāresu yo chando …pe… 
evaṁ te saṅkhārā pahīnā bhavissanti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā. 
Viññāṇe yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā ye upayupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā, te pajahatha. 
Evaṁ taṁ viññāṇaṁ pahīnaṁ bhavissati ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhamman”ti. 
Dasamaṁ. 
Antavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Anto dukkhañca sakkāyo, 
pariññeyyā samaṇā duve; 
Sotāpanno arahā ca, 
duve ca chandappahānāti. 

Saṁyutta Nikāya 22.113 
12. Dhammakathikavagga 
Avijjāsutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… 
ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘avijjā, avijjā’ti, bhante, vuccati. 
Katamā nu kho, bhante, avijjā; 
kittāvatā ca avijjāgato hotī”ti? 
“Idha, bhikkhu, assutavā puthujjano rūpaṁ nappajānāti, rūpasamudayaṁ nappajānāti, rūpanirodhaṁ nappajānāti, rūpanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānāti; 
vedanaṁ nappajānāti … 
saññaṁ … 
saṅkhāre nappajānāti …pe… 
viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānāti. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhu, avijjā; 
ettāvatā ca avijjāgato hotī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.114 
12. Dhammakathikavagga 
Vijjāsutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘vijjā, vijjā’ti, bhante, vuccati. 
Katamā nu kho, bhante, vijjā; 
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti? 
“Idha, bhikkhu, sutavā ariyasāvako rūpaṁ pajānāti, rūpasamudayaṁ … rūpanirodhaṁ … rūpanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti. 
Vedanaṁ … 
saññaṁ … 
saṅkhāre pajānāti …pe… 
viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhu, vijjā; 
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.115 
12. Dhammakathikavagga 
Dhammakathikasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘dhammakathiko, dhammakathiko’ti, bhante, vuccati; 
kittāvatā nu kho, bhante, dhammakathiko hotī”ti? 
“Rūpassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Rūpassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Rūpassa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Vedanāya ce, bhikkhu …pe… 
saññāya ce, bhikkhu … 
saṅkhārānañce, bhikkhu … 
viññāṇassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Viññāṇassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Viññāṇassa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṁvacanāyā”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.116 
12. Dhammakathikavagga 
Dutiyadhammakathikasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘dhammakathiko, dhammakathiko’ti, bhante, vuccati; 
kittāvatā nu kho, bhante, dhammakathiko hoti; 
kittāvatā dhammānudhammappaṭipanno hoti, kittāvatā diṭṭhadhammanibbānappatto hotī”ti? 
“Rūpassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Rūpassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Rūpassa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Vedanāya ce, bhikkhu …pe… 
saññāya ce, bhikkhu … 
saṅkhārānañce, bhikkhu … 
viññāṇassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Viññāṇassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṁvacanāya. 
Viññāṇassa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṁvacanāyā”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.117 
12. Dhammakathikavagga 
Bandhanasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī …pe… sappurisadhamme avinīto 
rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ; attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpabandhanabaddho santarabāhirabandhanabaddho atīradassī apāradassī, baddho jīyati baddho mīyati baddho asmā lokā paraṁ lokaṁ gacchati. 
Vedanaṁ attato samanupassati …pe… vedanāya vā attānaṁ. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, assutavā puthujjano vedanābandhanabaddho santarabāhirabandhanabaddho atīradassī apāradassī, baddho jīyati baddho mīyati baddho asmā lokā paraṁ lokaṁ gacchati. 
Saññaṁ … 
saṅkhāre … 
viññāṇaṁ attato samanupassati …pe… 
ayaṁ vuccati, bhikkhave, assutavā puthujjano viññāṇabandhanabaddho santarabāhirabandhanabaddho atīradassī apāradassī, baddho jīyati baddho mīyati baddho asmā lokā paraṁ lokaṁ gacchati. 
Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako ariyānaṁ dassāvī …pe… sappurisadhamme suvinīto 
na rūpaṁ attato samanupassati, na rūpavantaṁ vā attānaṁ; na attani vā rūpaṁ, na rūpasmiṁ vā attānaṁ. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sutavā ariyasāvako na rūpabandhanabaddho, na santarabāhirabandhanabaddho, tīradassī, pāradassī; ‘parimutto so dukkhasmā’ti vadāmi. 
Na vedanaṁ attato …pe… 
na saññaṁ attato …pe… 
na saṅkhāre attato …pe… 
na viññāṇaṁ attato samanupassati …pe… 
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sutavā ariyasāvako na viññāṇabandhanabaddho, na santarabāhirabandhanabaddho, tīradassī, pāradassī, ‘parimutto so dukkhasmā’ti vadāmī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.118 
12. Dhammakathikavagga 
Paripucchitasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, 
rūpaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassathā”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Sādhu, bhikkhave. 
Rūpaṁ, bhikkhave, ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Vedanaṁ … 
saññaṁ … 
saṅkhāre … 
viññāṇaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassathā”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Sādhu, bhikkhave. 
Viññāṇaṁ, bhikkhave, ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ …pe… 
evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.119 
12. Dhammakathikavagga 
Dutiyaparipucchitasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, 
rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassathā”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Sādhu, bhikkhave. 
Rūpaṁ, bhikkhave, ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. 
Vedanaṁ … 
saññaṁ … 
saṅkhāre … 
viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassathā”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Sādhu, bhikkhave. 
Viññāṇaṁ, bhikkhave, ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ … 
evaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.11 
1. Nakulapituvagga 
Kālattayaanattasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Rūpaṁ, bhikkhave, anattā atītānāgataṁ; 
ko pana vādo paccuppannassa. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṁ rūpasmiṁ anapekkho hoti; 
anāgataṁ rūpaṁ nābhinandati; 
paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. 
Vedanā anattā … 
saññā anattā … 
saṅkhārā anattā … 
viññāṇaṁ anattā atītānāgataṁ; 
ko pana vādo paccuppannassa. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṁ viññāṇasmiṁ anapekkho hoti; 
anāgataṁ viññāṇaṁ nābhinandati; 
paccuppannassa viññāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotī”ti. 
Ekādasamaṁ. 
Nakulapituvaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Nakulapitā devadahā, 
Dvepi hāliddikāni ca; 
Samādhipaṭisallāṇā, 
Upādāparitassanā duve; 
Atītānāgatapaccuppannā, 
Vaggo tena pavuccati. 

Saṁyutta Nikāya 22.120 
12. Dhammakathikavagga 
Saṁyojaniyasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Saṁyojaniye ca, bhikkhave, dhamme desessāmi saṁyojanañca. 
Taṁ suṇātha. 
Katame ca, bhikkhave, saṁyojaniyā dhammā, katamaṁ saṁyojanaṁ? 
Rūpaṁ, bhikkhave, saṁyojaniyo dhammo; 
yo tattha chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanaṁ. 
Vedanā …pe… 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ saṁyojaniyo dhammo; 
yo tattha chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanaṁ. 
Ime vuccanti, bhikkhave, saṁyojaniyā dhammā, idaṁ saṁyojanan”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.121 
12. Dhammakathikavagga 
Upādāniyasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Upādāniye ca, bhikkhave, dhamme desessāmi upādānañca. 
Taṁ suṇātha. 
Katame ca, bhikkhave, upādāniyā dhammā, katamaṁ upādānaṁ? 
Rūpaṁ, bhikkhave, upādāniyo dhammo, 
yo tattha chandarāgo, taṁ tattha upādānaṁ. 
Vedanā …pe… 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ upādāniyo dhammo; 
yo tattha chandarāgo, taṁ tattha upādānaṁ. 
Ime vuccanti, bhikkhave, upādāniyā dhammā, idaṁ upādānan”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.122 
12. Dhammakathikavagga 
Sīlavantasutta 
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye. 
Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami …pe… etadavoca: 
“sīlavatāvuso, sāriputta, bhikkhunā katame dhammā yoniso manasikātabbā”ti? 
“Sīlavatāvuso, koṭṭhika, bhikkhunā pañcupādānakkhandhā aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato yoniso manasi kātabbā. 
Katame pañca? 
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. 
Sīlavatāvuso, koṭṭhika, bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato yoniso manasi kātabbā. 
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati yaṁ sīlavā bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato …pe… anattato yoniso manasi karonto sotāpattiphalaṁ sacchikareyyā”ti. 
“Sotāpannena panāvuso sāriputta, bhikkhunā katame dhammā yoniso manasi kātabbā”ti? 
“Sotāpannenapi kho, āvuso koṭṭhika, bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato …pe… anattato yoniso manasi kātabbā. 
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati yaṁ sotāpanno bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato …pe… anattato yoniso manasi karonto sakadāgāmiphalaṁ sacchikareyyā”ti. 
“Sakadāgāminā panāvuso sāriputta, bhikkhunā katame dhammā yoniso manasi kātabbā”ti? 
“Sakadāgāmināpi kho, āvuso koṭṭhika, bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato …pe… anattato yoniso manasi kātabbā. 
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati yaṁ sakadāgāmī bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato …pe… anattato yoniso manasi karonto anāgāmiphalaṁ sacchikareyyā”ti. 
“Anāgāminā panāvuso sāriputta, bhikkhunā katame dhammā yoniso manasi kātabbā”ti? 
“Anāgāmināpi kho, āvuso koṭṭhika, bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato …pe… anattato yoniso manasi kātabbā. 
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati yaṁ anāgāmī bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato …pe… anattato yoniso manasi karonto arahattaṁ sacchikareyyā”ti. 
“Arahatā panāvuso sāriputta, katame dhammā yoniso manasi kātabbā”ti? 
“Arahatāpi kho, āvuso koṭṭhika, ime pañcupādānakkhandhe aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato yoniso manasi kātabbā. 
Natthi, khvāvuso, arahato uttari karaṇīyaṁ katassa vā paticayo; 
api ca ime dhammā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya ceva saṁvattanti satisampajaññāya cā”ti. 
Dasamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.123 
12. Dhammakathikavagga 
Sutavantasutta 
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye. 
Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā …pe… etadavoca: 
“Sutavatāvuso sāriputta, bhikkhunā katame dhammā yoniso manasi kātabbā”ti? 
“Sutavatāvuso koṭṭhika, bhikkhunā pañcupādānakkhandhā aniccato …pe… anattato yoniso manasi kātabbā. 
Katame pañca? 
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho. 
Sutavatāvuso koṭṭhika, bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato …pe… anattato yoniso manasi kātabbā. 
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati—yaṁ sutavā bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato …pe… anattato yoniso manasi karonto sotāpattiphalaṁ sacchikareyyā”ti. 
“Sotāpannena panāvuso sāriputta, bhikkhunā katame dhammā yoniso manasi kātabbā”ti? 
“Sotāpannenapi kho āvuso koṭṭhika, bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato …pe… anattato yoniso manasi kātabbā. 
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, āvuso, vijjati—yaṁ sotāpanno bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato …pe… anattato yoniso manasi karonto sakadāgāmiphalaṁ …pe… 
anāgāmiphalaṁ …pe… 
arahattaphalaṁ sacchikareyyā”ti. 
“Arahatā panāvuso sāriputta, katame dhammā yoniso manasi kātabbā”ti? 
“Arahatāpi khvāvuso koṭṭhika, ime pañcupādānakkhandhā aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato yoniso manasi kātabbā. 
Natthi, khvāvuso, arahato uttari karaṇīyaṁ, katassa vā paticayo; 
api ca kho ime dhammā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya ceva saṁvattanti satisampajaññāya cā”ti. 
Ekādasamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.124 
12. Dhammakathikavagga 
Kappasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
Atha kho āyasmā kappo yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho āyasmā kappo bhagavantaṁ etadavoca: 
“kathaṁ nu kho, bhante, jānato kathaṁ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī”ti? 
“Yaṁ kiñci, kappa, rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Yā kāci vedanā …pe… 
yā kāci saññā … 
ye keci saṅkhārā … 
yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Evaṁ kho, kappa, jānato evaṁ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī”ti. 
Dvādasamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.125 
12. Dhammakathikavagga 
Dutiyakappasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā kappo bhagavantaṁ etadavoca: 
“kathaṁ nu kho, bhante, jānato kathaṁ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ mānasaṁ hoti vidhā samatikkantaṁ santaṁ suvimuttan”ti? 
“Yaṁ kiñci, kappa, rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ …pe… sabbaṁ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā anupādāvimutto hoti. 
Yā kāci vedanā … 
yā kāci saññā … 
ye keci saṅkhārā … 
yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā anupādāvimutto hoti. 
Evaṁ kho, kappa, jānato evaṁ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ mānasaṁ hoti vidhā samatikkantaṁ santaṁ suvimuttan”ti. 
Terasamaṁ. 
Dhammakathikavaggo dutiyo. 
Tassuddānaṁ 
Avijjā vijjā dve kathikā, 
Bandhanā paripucchitā duve; 
Saṁyojanaṁ upādānaṁ, 
Sīlaṁ sutavā dve ca kappenāti. 

Saṁyutta Nikāya 22.126 
13. Avijjāvagga 
Samudayadhammasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā …pe… ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘avijjā, avijjā’ti, bhante, vuccati. 
Katamā nu kho, bhante, avijjā; 
kittāvatā ca avijjāgato hotī”ti? 
“Idha, bhikkhu, assutavā puthujjano samudayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti; 
vayadhammaṁ rūpaṁ ‘vayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti; 
samudayavayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayavayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Samudayadhammaṁ vedanaṁ ‘samudayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti; 
vayadhammaṁ vedanaṁ ‘vayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti; 
samudayavayadhammaṁ vedanaṁ ‘samudayavayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Samudayadhammaṁ saññaṁ …pe… 
samudayadhamme saṅkhāre ‘samudayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti; 
vayadhamme saṅkhāre ‘vayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti; 
samudayavayadhamme saṅkhāre ‘samudayavayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Samudayadhammaṁ viññāṇaṁ ‘samudayadhammaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti; 
vayadhammaṁ viññāṇaṁ ‘vayadhammaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti; 
samudayavayadhammaṁ viññāṇaṁ ‘samudayavayadhammaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhu, avijjā; 
ettāvatā ca avijjāgato hotī”ti. 
Evaṁ vutte, so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘vijjā, vijjā’ti, bhante, vuccati. 
Katamā nu kho, bhante, vijjā; 
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti? 
“Idha, bhikkhu, sutavā ariyasāvako samudayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti; 
vayadhammaṁ rūpaṁ ‘vayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti; 
samudayavayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayavayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti. 
Samudayadhammaṁ vedanaṁ ‘samudayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṁ pajānāti; 
vayadhammaṁ vedanaṁ ‘vayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṁ pajānāti; 
samudayavayadhammaṁ vedanaṁ ‘samudayavayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṁ pajānāti. 
Samudayadhammaṁ saññaṁ … 
samudayadhamme saṅkhāre ‘samudayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ pajānāti; 
vayadhamme saṅkhāre ‘vayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ pajānāti; 
samudayavayadhamme saṅkhāre ‘samudayavayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ pajānāti. 
Samudayadhammaṁ viññāṇaṁ ‘samudayadhammaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ pajānāti; 
vayadhammaṁ viññāṇaṁ ‘vayadhammaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ pajānāti; 
samudayavayadhammaṁ viññāṇaṁ ‘samudayavayadhammaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhu, vijjā; 
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.127 
13. Avijjāvagga 
Dutiyasamudayadhammasutta 
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye. 
Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito …pe… ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca: 
“‘avijjā, avijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, avijjā; 
kittāvatā ca avijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso assutavā puthujjano samudayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti; vayadhammaṁ rūpaṁ …pe… ‘samudayavayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Samudayadhammaṁ vedanaṁ …pe… vayadhammaṁ vedanaṁ …pe… ‘samudayavayadhammā vedanā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Samudayadhammaṁ saññaṁ …pe… 
samudayadhamme saṅkhāre …pe… vayadhamme saṅkhāre …pe… samudayavayadhamme saṅkhāre ‘samudayavayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Samudayadhammaṁ viññāṇaṁ …pe… samudayavayadhammaṁ viññāṇaṁ ‘samudayavayadhammaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Ayaṁ vuccati, āvuso, avijjā; 
ettāvatā ca avijjāgato hotī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.128 
13. Avijjāvagga 
Tatiyasamudayadhammasutta 
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye …pe… 
ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca: 
“‘vijjā, vijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, vijjā; 
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso, sutavā ariyasāvako samudayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti; vayadhammaṁ rūpaṁ …pe… samudayavayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayavayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti; 
samudayadhammaṁ vedanaṁ …pe… samudayavayadhammā vedanā … 
samudayadhammaṁ saññaṁ …pe… 
samudayadhamme saṅkhāre … vayadhamme saṅkhāre … samudayavayadhamme saṅkhāre ‘samudayavayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ pajānāti. 
Samudayadhammaṁ viññāṇaṁ … vayadhammaṁ viññāṇaṁ … samudayavayadhammaṁ viññāṇaṁ ‘samudayavayadhammaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, vijjā; 
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.129 
13. Avijjāvagga 
Assādasutta 
Bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye …pe… 
ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca: 
“‘avijjā, avijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, avijjā; 
kittāvatā ca avijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso assutavā puthujjano rūpassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Vedanāya …pe… 
saññāya … 
saṅkhārānaṁ … 
viññāṇassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, avijjā; 
ettāvatā ca avijjāgato hotī”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.12 
2. Aniccavagga 
Aniccasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
sāvatthiyaṁ. 
Tatra kho …pe… 
“rūpaṁ, bhikkhave, aniccaṁ, vedanā aniccā, saññā aniccā, saṅkhārā aniccā, viññāṇaṁ aniccaṁ. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. 
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. 
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.130 
13. Avijjāvagga 
Dutiyaassādasutta 
Bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye …pe… 
“‘vijja, vijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, vijjā; 
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso, sutavā ariyasāvako rūpassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti. 
Vedanāya …pe… 
saññāya … 
saṅkhārānaṁ … 
viññāṇassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, vijjā; 
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.131 
13. Avijjāvagga 
Samudayasutta 
Bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye …pe… 
“‘avijjā, avijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, avijjā; 
kittāvatā ca avijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso, assutavā puthujjano rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Vedanāya …pe… 
saññāya … 
saṅkhārānaṁ … 
viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, avijjā; 
ettāvatā ca avijjāgato hotī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.132 
13. Avijjāvagga 
Dutiyasamudayasutta 
Bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye …pe… 
ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca: 
“‘vijjā, vijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, vijjā; 
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso, sutavā ariyasāvako rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti. 
Vedanāya …pe… 
saññāya … 
saṅkhārānaṁ … 
viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, vijjā; 
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.133 
13. Avijjāvagga 
Koṭṭhikasutta 
Bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye. 
Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṁ …pe… 
ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavoca: 
“‘avijjā, avijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, avijjā; 
kittāvatā ca avijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso, assutavā puthujjano rūpassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Vedanāya …pe… 
saññāya … 
saṅkhārānaṁ … 
viññāṇassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, avijjā; 
ettāvatā ca avijjāgato hotī”ti. 
Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavoca: 
“‘vijjā, vijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, vijjā; 
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso, sutavā ariyasāvako rūpassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti. 
Vedanāya …pe… 
saññāya … 
saṅkhārānaṁ … 
viññāṇassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, vijjā; 
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.134 
13. Avijjāvagga 
Dutiyakoṭṭhikasutta 
Bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye …pe… 
“‘avijjā, avijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, avijjā; 
kittāvatā ca avijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso, assutavā puthujjano rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Vedanāya …pe… 
saññāya … 
saṅkhārānaṁ … 
viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, avijjā; 
ettāvatā ca avijjāgato hotī”ti. 
Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavoca: 
“‘vijjā, vijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, vijjā; 
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso, sutavā ariyasāvako rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti. 
Vedanāya …pe… 
saññāya … 
saṅkhārānaṁ … 
viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, vijjā; 
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.135 
13. Avijjāvagga 
Tatiyakoṭṭhikasutta 
Taññeva nidānaṁ. 
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavoca: 
“‘avijjā, avijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, avijjā; 
kittāvatā ca avijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso, assutavā puthujjano rūpaṁ nappajānāti, rūpasamudayaṁ nappajānāti, rūpanirodhaṁ nappajānāti, rūpanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānāti. 
Vedanaṁ nappajānāti …pe… 
saññaṁ … 
saṅkhāre … 
viññāṇaṁ nappajānāti, viññāṇasamudayaṁ nappajānāti, viññāṇanirodhaṁ nappajānāti, viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, avijjā; 
ettāvatā ca avijjāgato hotī”ti. 
Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavoca: 
“‘vijjā, vijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati. 
Katamā nu kho, āvuso, vijjā; 
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti? 
“Idhāvuso, sutavā ariyasāvako rūpaṁ pajānāti, rūpasamudayaṁ pajānāti, rūpanirodhaṁ pajānāti, rūpanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti. 
Vedanaṁ … 
saññaṁ … 
saṅkhāre … 
viññāṇaṁ pajānāti, viññāṇasamudayaṁ pajānāti, viññāṇanirodhaṁ pajānāti, viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccatāvuso, vijjā; 
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti. 
Dasamaṁ. 
Avijjāvaggo tatiyo. 
Tassuddānaṁ 
Samudayadhamme tīṇi, 
assādo apare duve; 
Samudaye ca dve vuttā, 
koṭṭhike apare tayoti. 

Saṁyutta Nikāya 22.136 
14. Kukkuḷavagga 
Kukkuḷasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Rūpaṁ, bhikkhave, kukkuḷaṁ, vedanā kukkuḷā, saññā kukkuḷā, saṅkhārā kukkuḷā, viññāṇaṁ kukkuḷaṁ. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. 
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. 
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.137 
14. Kukkuḷavagga 
Aniccasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ; tatra vo chando pahātabbo. 
Kiñca, bhikkhave, aniccaṁ? 
Rūpaṁ, bhikkhave, aniccaṁ; tatra vo chando pahātabbo. 
Vedanā aniccā …pe… 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ aniccaṁ; tatra vo chando pahātabbo. 
Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ; tatra vo chando pahātabbo”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.138 
14. Kukkuḷavagga 
Dutiyaaniccasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ; tatra vo rāgo pahātabbo. 
Kiñca, bhikkhave, aniccaṁ? 
Rūpaṁ, bhikkhave, aniccaṁ; tatra vo rāgo pahātabbo. 
Vedanā aniccā … 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ aniccaṁ; tatra vo rāgo pahātabbo. 
Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ; tatra vo rāgo pahātabbo”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.139 
14. Kukkuḷavagga 
Tatiyaaniccasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ; tatra vo chandarāgo pahātabbo. 
Kiñca, bhikkhave, aniccaṁ? 
Rūpaṁ, bhikkhave, aniccaṁ, tatra vo chandarāgo pahātabbo. 
Vedanā aniccā … 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ aniccaṁ; tatra vo chandarāgo pahātabbo. 
Yaṁ, bhikkhave, aniccaṁ; tatra vo chandarāgo pahātabbo”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.13 
2. Aniccavagga 
Dukkhasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Rūpaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ, vedanā dukkhā, saññā dukkhā, saṅkhārā dukkhā, viññāṇaṁ dukkhaṁ. 
Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.140 
14. Kukkuḷavagga 
Dukkhasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Yaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ; tatra vo chando pahātabbo …pe… 
yaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ; tatra vo chando pahātabbo”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.141 
14. Kukkuḷavagga 
Dutiyadukkhasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Yaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ; tatra vo rāgo pahātabbo …pe… 
yaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ; tatra vo rāgo pahātabbo”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.142 
14. Kukkuḷavagga 
Tatiyadukkhasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Yaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ; tatra vo chandarāgo pahātabbo …pe… 
yaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ; tatra vo chandarāgo pahātabbo”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.143 
14. Kukkuḷavagga 
Anattasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Yo, bhikkhave, anattā; tatra vo chando pahātabbo. 
Ko ca, bhikkhave, anattā? 
Rūpaṁ, bhikkhave, anattā; tatra vo chando pahātabbo. 
Vedanā anattā … 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ anattā; tatra vo chando pahātabbo. 
Yo, bhikkhave, anattā; tatra vo chando pahātabbo”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.144 
14. Kukkuḷavagga 
Dutiyaanattasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Yo, bhikkhave, anattā; tatra vo rāgo pahātabbo. 
Ko ca, bhikkhave, anattā? 
Rūpaṁ, bhikkhave, anattā; tatra vo rāgo pahātabbo. 
Vedanā anattā … 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ anattā; tatra vo rāgo pahātabbo. 
Yo, bhikkhave, anattā; tatra vo rāgo pahātabbo”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.145 
14. Kukkuḷavagga 
Tatiyaanattasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Yo, bhikkhave, anattā; tatra vo chandarāgo pahātabbo. 
Ko ca, bhikkhave, anattā? 
Rūpaṁ, bhikkhave, anattā; tatra vo chandarāgo pahātabbo. 
Vedanā anattā … 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ anattā; tatra vo chandarāgo pahātabbo. 
Yo, bhikkhave, anattā; tatra vo chandarāgo pahātabbo”ti. 
Dasamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.146 
14. Kukkuḷavagga 
Nibbidābahulasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Saddhāpabbajitassa, bhikkhave, kulaputtassa ayamanudhammo hoti—
yaṁ rūpe nibbidābahulo vihareyya. Vedanāya …pe… saññāya … saṅkhāresu … viññāṇe nibbidābahulo vihareyya. 
Yo rūpe nibbidābahulo viharanto, vedanāya … saññāya … saṅkhāresu … viññāṇe nibbidābahulo viharanto rūpaṁ parijānāti, vedanaṁ … saññaṁ … saṅkhāre … viññāṇaṁ parijānāti; 
so rūpaṁ parijānaṁ vedanaṁ parijānaṁ saññaṁ parijānaṁ saṅkhāre parijānaṁ viññāṇaṁ parijānaṁ parimuccati rūpamhā, parimuccati vedanāya, parimuccati saññāya, parimuccati saṅkhārehi, parimuccati viññāṇamhā, parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi; ‘parimuccati dukkhasmā’ti vadāmī”ti. 
Ekādasamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.147 
14. Kukkuḷavagga 
Aniccānupassīsutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Saddhāpabbajitassa, bhikkhave, kulaputtassa ayamanudhammo hoti—
yaṁ rūpe aniccānupassī vihareyya. 
Vedanāya … 
saññāya … 
saṅkhāresu … 
viññāṇe aniccānupassī vihareyya …pe… 
‘parimuccati dukkhasmā’ti vadāmī”ti. 
Dvādasamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.148 
14. Kukkuḷavagga 
Dukkhānupassīsutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Saddhāpabbajitassa, bhikkhave, kulaputtassa ayamanudhammo hoti—
yaṁ rūpe dukkhānupassī vihareyya. 
Vedanāya … 
saññāya … 
saṅkhāresu … 
viññāṇe dukkhānupassī vihareyya …pe… 
‘parimuccati dukkhasmā’ti vadāmī”ti. 
Terasamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.149 
14. Kukkuḷavagga 
Anattānupassīsutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Saddhāpabbajitassa, bhikkhave, kulaputtassa ayamanudhammo hoti—
yaṁ rūpe anattānupassī vihareyya. 
Vedanāya … 
saññāya … 
saṅkhāresu … 
viññāṇe anattānupassī vihareyya. 
Anattānupassī viharanto, vedanāya … 
saññāya … 
saṅkhāresu … 
viññāṇe anattānupassī viharanto rūpaṁ parijānāti, vedanaṁ …pe… 
saññaṁ … 
saṅkhāre … 
viññāṇaṁ parijānāti. 
So rūpaṁ parijānaṁ vedanaṁ parijānaṁ saññaṁ parijānaṁ saṅkhāre parijānaṁ viññāṇaṁ parijānaṁ parimuccati rūpamhā, parimuccati vedanāya, parimuccati saññāya, parimuccati saṅkhārehi, parimuccati viññāṇamhā, parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi; 
‘parimuccati dukkhasmā’ti vadāmī”ti. 
Cuddasamaṁ. 
Kukkuḷavaggo catuttho. 
Tassuddānaṁ 
Kukkuḷā tayo aniccena, 
dukkhena apare tayo; 
Anattena tayo vuttā, 
kulaputtena dve dukāti. 

Saṁyutta Nikāya 22.14 
2. Aniccavagga 
Anattasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Rūpaṁ, bhikkhave, anattā, vedanā anattā, saññā anattā, saṅkhārā anattā, viññāṇaṁ anattā. 
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. 
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. 
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.150 
15. Diṭṭhivagga 
Ajjhattasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhan”ti? 
Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… 
“rūpe kho, bhikkhave, sati rūpaṁ upādāya uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ. 
Vedanāya sati …pe… 
saññāya sati … 
saṅkhāresu sati … 
viññāṇe sati viññāṇaṁ upādāya uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ. 
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, 
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti? 
“Aniccaṁ, bhante”. 
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti? 
“Dukkhaṁ, bhante”. 
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya uppajjeyya ajjhattaṁ sukhadukkhan”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Vedanā …pe… 
saññā … 
saṅkhārā … 
viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti? 
“Aniccaṁ, bhante”. 
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti? 
“Dukkhaṁ, bhante”. 
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya uppajjeyya ajjhattaṁ sukhadukkhan”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Evaṁ passaṁ …pe… 
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 22.151 
15. Diṭṭhivagga 
Etaṁmamasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa: 
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassatī”ti? 
Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… 
“rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa …pe… 
viññāṇe sati, viññāṇaṁ up