Kệ Nhị Thập Nhị Vị (Dvāviṃśatyavadānakathā)

uṣvābhiprāyam //
sa āha // tāta sādhu bhadraṃ bhavatu // ity uktvā pitur vācaḥ śirasā nidhāya, śramaṇabrāhmaṇavaṇīpakebhyo dānāni dadāti puṇyāni karoti //
(Dak: 120)
atha tasya dārakasya candraprabhasya saṃsāranairguṇyaṃ bahudoṣayuktaṃ matvā agāramadhyā vasituṃ mano na ramate / vanaprasthaṃ gantumana iti cintitavān //
tasyaitad abhavat //
ayuktam etan mātāpitarāv anivedya kathaṃ gaccheyam / ata eva mātāpitarāv agre nivedya vanaprasthaṃ gaccheyam ity ārocya yena pitā tenopasaṃkrānta upasaṃkramya pitarau cāha // tātānujānīhi me gṛhāvāse bahudoṣajālaṃ matvāhaṃ vānaprastho bhaveyaṃ tat tavājñāṃ dehīti //
evam uktau pitarau sāśruvadanau gadgadakaṇṭham ucchvāsya tam ūcatuḥ // nārhaty atrātmaja nau hṛdaye śokaśalyavraṇam asaṃrūḍham eva udghaṭayituṃ parameṇa duḥkheneti //
tathā kṣamaṃ vetsi gṛhānurāgaṃ śreyaḥpathaṃ vā vanavāsasaukhyam /
asmān anāthān apahāya gehe kasmād vanaṃ vāñchasi gantum ekaḥ // Dak_11.9 //
tac chrutvā sa āha // paśyatu deva //
pramādamadakandarpalobhadveṣāspade gṛhe /
tadviruddhasya dharmasya ko 'vakāśaparigrahaḥ // Dak_11.10 //
(Dak: 121)
vikṛṣyamāṇo bahubhiḥ kukarmabhiḥ parigrahopārjanarakṣaṇākulaḥ /
aśāntacetā vyasanodayāgamaiḥ kadā gṛhasthaḥ śamamārgam eṣyati // Dak_11.11 //
iti sa parigaṇayya niścitātmā praṇayamayāni suhṛdviceṣṭitāni /
anunayamadhurākṣarair vacobhir viṣadam apāsya tapovanaṃ jagāma // Dak_11.12 //
sa tatrāpramāṇāni dhyānāni samutpādya divaṃ samabhiruroheti //
kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau tena kālena tena samayena śreṣṭhī āsīt / ayam asau candraprabho bodhisattvo vipaśvinaḥ samyaksaṃbuddhasya vihāre suvarṇamayamaṇḍalaṃ nirmāpitaḥI / tena karmaṇo vipākena kauravyakule rājatvam anubhūya bodhisattvo bhūtvāṣṭādaśāveṇikabuddhadharmān ṣaṭ pāramitāḥ pratilabdho 'bhūt / mayāpi saṃbodhau vyākṛtaḥI tena yathā praṇidhānaṃ kṛtaṃ tathābhūt nānyeneti //
(Dak: 122) mahāphalānuśaṃsā tathāgātasya maṇḍalasya phalānuśaṃsā //
punaḥ śṛṇotha //
bhavati kanakavarṇaḥ sarvarogair vimuktaḥ
suramanujaviśiṣṭaś candravad dīptakāntiḥ /
dhanakanakasamṛddho jāyate rājavaṃśe
sugatavaragṛhe 'smin maṇḍalaṃ yaḥ karoti // Dak_11.13 //
te prāpnuvanti sahasaiva janādhipatyaṃ
dīrghāyuṣo vividharogabhayair vimuktāḥ /
buddhasya ye hi bhuvanatrayapūjitasya
kṛtvā bhavanti kusumaiḥ saha maṇḍalāni // Dak_11.14 //
divyaiḥ sukhaiḥ sakalabhogavaraiś ca yuktā
martyā bhavanti kanakādhikacāruvarṇāḥ /
padmānanāḥ svavikalāṅgaviśālanetrāḥ
puṣpair gaṇasya vividhair vasudhāṃ vicitrya // Dak_11.15 //
evaṃ śikṣitavyaṃ buddheṣu bhāveṣu parītakarmaṇo 'pi mahāphalaṃ labhyate //
iti dvāviṃśatyavadānakathāyāṃ maṇḍalakathā ekādaśamaḥ paricchedaḥ //
XII. bhojanakathā
atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvaḥ sattvānāṃ kuśalasaṃjananārthaṃ bhagavantaṃ punar uvāca //
bhagavañ chrotum icchhāmi, annadānasya yat phalam /
tat sarvaṃ brūhi vādīndra kathaṃ sugatabhojanam // Dak_12.1 //
evam ukte bhagavān maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam evam āha / śṛṇu maitreya ekasminn antare saśrāvakasaṃgho rājagṛhe viharāmi veṇuvane kalandakanivāpe //
tasminn avasare tatra anyataraḥ śreṣṭhī gṛhapatiḥ prativasati sma / āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī tīrthyābhiprasannaś ca sa āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanenāvarjitaḥ / śāsane sāvatārito bhagavaty atyārtham abhiprasannaḥ // sa ca gṛhapatir udāro 'dhimuktas tenāyuṣmān mahāmaudgalyāyana uktaḥ / sahāyā me bhavanta, icchāmi bhagavataḥ pūjāṃ kartum iti / adhivāsayaty āyuṣmān mahāmaudgalyāyanas tasya gṛhapates tūṣṇībhāvena vyavasthitaḥ //
(Dak: 124)
athāyuṣmān mahāmaudgalyāyanas taṃ gṛhapatim ādāya yena bhagavāṃs
tenopasaṃkrānta upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ /
ekānte niṣaṇṇa āyuṣmān mahāmaudgalyāyano bhagavantam idam avocat // ayaṃ bhadanta gṛhapatir ākāṅkṣati bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ bhojayitum iti / tad asya bhagavān adhivāsayann anukampām upādāyeti / adhivāsayati bhagavāṃs tasya gṛhapates tūṣṇībhāvena //
atha sa gṛhapatir bhagavatas tūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā śatarasam āhāraṃ samupādāya bhagavataḥ purataḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanāni ca // āyuṣmatāpi mahāmaudgalyāyanena śakro devendro 'dhīṣṭhaḥ kriyatām asya gṛhapater upasaṃhāram iti // tatas tatkṣaṇam eva śakreṇa devendreṇa sarvaṃ veṇuvanaṃ candanavanaṃ nirmitam //
airāvatasupratiṣṭhitasadṛśāni ca nāgasahasrāṇi vālavyajanena vījayanti supriyapañcaśikhatumburuprabhṛtīni cānekāni gandharvasahasrāṇy upacitāni, ye vicitrair vādyaviśeṣair vādyaṃ kurvanti divyasudhābhojanam //
(Dak: 125)
tataḥ sa gṛhapatir divyamānuṣyair upakaraṇair bhagavantam upasthāya sarvāṅgena bhagavataḥ pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartum ārabdhaḥ // anena kuśalamūlenāhaṃ cittotpādena deyadharmaparityāgena cāndhe loke 'nāyake 'pariṇāyake buddho bhūyām iti //
atha bhagavāṃs tasya gṛhapater hetuparaṃparāṃ karmaparaṃparāṃ ca jñātvā smitaṃ prāviṣkaroti // tasmin samaye nīlapītalohitāvadātā arciṣo bhagavato mukhadvārān niścaranti / niścaritvā, adha ūrddhabhavāgraparyantam avabhāsya / atha tā arciṣo bhagavantaṃ tripradakṣiṇīkṛtya bhagavata uṣṇīṣe 'ntarhito 'bhūt //
athāyuṣmān ānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha //
nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarān niṣkasitaḥ kalāpaḥ /
avabhāsitā yena diśaḥ samantād divākareṇodayatā yathaiva // Dak_12.2 //
(Dak: 126)
vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagaty uttamahetubhūtāḥ /
nākāraṇaṃ śaṅkhammālagauraṃ smitam upadarśayanti jinā jitārayaḥ // Dak_12.3 //
tatkālaṃ svayam adhigamya vīra buddhyā śrotṝṇāṃ śravaṇa jinendra kāṅkṣatānām
/
dhīrābhir munivṛṣa vāgbhir uttamābhir utpannaṃ vyapanaya
saṃśayaṃ śubhābhiḥ // Dak_12.4 //
nākasmāl lavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitam upadarśayanti nāthāḥ / yasyārthe smitam upadarśayanti dhīrās taṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughā iti //
Dak_12.5 //
bhagavān āha // evam etad ānandaivam etan nāhetv apratyayam ānanda te tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti / paśyānandānena gṛhapatinā mamaivaṃvidhaṃ satkāraṃ kṛtam / evaṃ bhagavata eṣa ānanda gṛhapatir anena kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca trikalpāsaṃkhyeyasamudānītāṃ bodhiṃ samudānīya karuṇāparibhāvitāḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūrya divyānnado nāma samyaksaṃbuddho bhaviṣyati / ayam asya deyadharmo yo mamāntike cittaprasādaḥ //
(Dak: 127)
etac ca prakaraṇaṃ rājā bimbisāro māgadhāś ca paricārakāc chrutvā paraṃ vismayam āpannāḥ //
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ //
paśya bhagavan yāvad anena gṛhapatinā bhagavān saśrāvakasaṃgho divyamānuṣikābhir ṛddhibhir abhyarcita iti //
bhagavān āha // tathāgatenaivaitāni karmāṇi kṛtāny upacitāni ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati / na hi bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni / śubhāśubhāni pacyante, kadāpi na praṇaśyanti //
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani pūrṇo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān // atha pūrṇo nāma samyaksaṃbuddho janapadacārikaṃ carann anyatamarājadhānīm anuprāptaḥ / aśrauṣīd rājā kṣatriyaḥ pūrṇasamyaksaṃbuddho janapadacārikāṃ caran svaviṣayam anuprāpta iti śrutvā ca punar mahatyā rājarddhyā mahatā rājānubhāvena samanvāgato yena pūrṇaḥ samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrānta upasaṃkramya pūrṇasamyaksaṃbuddhasya pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ / ekānte niṣaṇṇaṃ rājānaṃ kṣatriyaṃ pūrṇaḥ samyaksaṃbuddho bodhikarair dharmaiḥ samādāpayati //
atha rājā kṣatriyo buddhe bhagavati cittaprasādajātaḥ, pūrṇasamyakṣaṃbuddhaṃ saśrāvakasaṃghaṃ traimāsikaṃ cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglanapratyayabhaiṣajyapariṣkārair upasthāya bhagavataḥ sasaṃghasya vividhānnapānabhojyāni dadāti, bhagavato ratnamayapratimāṃ kārayitvā buddhaharṣaṃ kāritavān / yatrānekaiḥ prāṇiśatasahasrair mahāprasādo labdhaḥ //
taddhetukaṃ tatpratyayaṃ ca te parinirvṛtāḥ //
kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau tena kālena tena samayena rājā babhūvāhaṃ saḥ / yan mayā pūrṇasamyaksaṃbuddhasya tādṛśī bhojyāni ca pūjā kṛtā, tena saṃsāre 'nantaṃ sukham anubhūtaṃ tenaiva ca hetunā tathāgatasya ca me śreṣṭhinā śakreṇa ca devalokair īdṛśī pūjā kṛtā / tasmāt tarhi bhikṣava evaṃ śikṣitavyaṃ yac chāstāraṃ satkariṣyāmo gurukariṣyāma iti //
(Dak: 129) mahānuśaṃsānnadānabhojanasya // punaś ca śṛṇuta //
kāntāpāṇisarojapattravidhṛtāṃ sadvarṇagandhojjvalāṃ
svādusparśasukhāṃ surāḥ surapure yad devavṛndārakaiḥ /
bhāsvatkāñcanabhājaneṣu nihitām aśnanti divyāṃ sudhāṃ
tad buddhapramukhāryasaṃghaviṣaye nyastānnadānāt phalam // Dak_12.6 //
maitryā yaḥ saha kiṃkaraiḥ smararipuṃ nirjitya vajrāsane
kleśārīn api yo durantaviṣayān antaścarān durjanān /
skandhārātim api prasahya sugato mṛtyuṃ ca nītvā vaśaṃ
prāptaḥ sarvarasāgrabhogavaśitāṃ so 'py annadānodayāt // Dak_12.7 //
saṃpūrṇasarvāṅgasamanvitaṃ ca śrīmatsukhādyapratibhānayuktam /
āyur balaṃ varṇam udārarūpaṃ prāpnoti vidvān aśanapradānāt // Dak_12.8 //
nirjitya śatrūn balavīryayuktān lakṣmīṃ samāsādya ca ye narendrāḥ /
svādūni bhojyāni samāpnuvanti bhojyapradānād dvipadās tad etat // Dak_12.9 //
(Dak: 130)
annadānaṃ varaṃ śreṣṭham annadānāt paraṃ na hi /
kṣudduḥkhārtāt paraṃ nāsti tasmād annaṃ garīyasam // Dak_12.10 //
annena rahito yaś ca balavīryaṃ na cāsya ca /
kāryakāraṇa utsāhe tasyotsāhaṃ na vidyate // Dak_12.11 //
vratadevārcane cānye ratikrīḍā vinaśyati /
kāle bhuktaṃ vihīnasya kathājñānaṃ ca hīyate // Dak_12.12 //
yeṣām annavihīnānāṃ sarvadharmaṃ viṣīdati /
tasmāt sarvaṃ prayatnena annadānaṃ tu cīyase // Dak_12.13 //
iti dvāviṃśatyavadānakathāyāṃ bhojanakathā dvādaśaḥ paricchedaḥ //
XIII. pānakathā
atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantam etad avocat //
aparaṃ śrotum icchāmi pānadānasya yat phalam /
tat sarvaṃ vada vādīndra sarvalokābhibhodhane // Dak_13.1 //
bhagavān āha //
śṛṇu maitreya vakṣyāmi pānadānasya yat phalam /
ekāgramānaso bhūtvā nūnaṃ lokahitecchayā // Dak_13.2 //
ye saṃghe pratipādayanti muditās tṛṣṇācchidaṃ pānakaṃ hṛdyasvādurasānvitaṃ paṭutaraṃ gandhābhirāmaṃ priyam kṣitvā te 'bhavalālasā bhavabhayāṃ tṛṣṇālatāṃ prajñayā
pāraṃ yānti bhavārṇavasya niyataṃ dattvā śubhaṃ pānakam // Dak_13.3 //
tadyathānuśrūyate //
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani asminn eva bhadrakalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ lokanāyakaḥ kāśyapo nāma samyakṣaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati sma ṛṣipatane mṛgadāve // tatrānyatamā aṣṭau bhikṣava adhvānaṃ pratipannā bhagavantaṃ darśanāya te sūryāṃśubhir dagdhās tṛṣṇārtāḥ kūpasaṃnidhau gacchanti / tatrānyatarā dārikā pānīyaghaṭaṃ pūrayitvā gatā / tato bhikṣavas tām ūcuḥ // bhagini pānīyam anuprayaccheti //
tatas tasyā mātsaryam utpannam / sāgṛhītapariṣkārā bhikṣūn uvāca // bhikṣavo yadi mriyedhvaṃ tathāpi na yuṣmabhyaṃ dadāmy api pānīyam / ghaṭo me ūno bhaviṣyatīti // tato 'mī bhikṣavas tṛṣārtā nirāśayā prakrāntāḥ //
tato magadhaviṣaye mahāḍhyaḥ siṃhaketur nāma sārthavāhas tasya putrī pānīyaghaṭam ādāya pānīyaṃ gṛhītuṃ gṛhadvārād bahir niḥsṛtā // tatas te ūcuḥ //
bhadre dārike 'smākam atitṛṣā, pānīyaṃ pātuṃ tad dehīti //
atha sā dārikā paramacāturyadharmāśayā tān bhikṣūn uvāca // bhadanto bhikṣavaḥ praviśadhvam atra tiṣṭhantu / aham eva prāleyapānīyaṃ śīghrataram ānayāmi // ity uktvā sā dārikā prakrāntā, prakramitvā pānīyaghaṭaṃ tūrṇam ādāya svaniveśanaṃ praviśya pitaram uvāca // tāta bhikṣavo 'smākaṃ dvāramūleṣv avatiṣṭhanti / asminn idādyakāle pariśramatṛṣārtena cāgatāḥ / tebhyo guḍaśarkarāmarīcāni yathāyogyānusāraiḥ paritāni dadātu, pānaṃ prasajjya dadāmi //
tataḥ sa siṃhaketuḥ sārthavāhaḥ putrīvacanam upaśrutya tathā dattavān / sā dārikā paramaprītyā prasādajātena tatkṣaṇam eva śītodakaiḥ śarkarādigaṇaiḥ pānaṃ prasajjya tebhyo dattavatī // tadā bhikṣubhiḥ saṃgṛhya pītaṃ pītvā ca tāṃ dārikām ūcuḥ // bhadre dārike bhadram /
bhadram astu sadā bhadre yac cittaṃ tad abhīpsitam /
cittotsāhaṃ tathā buddhe bhavatu te sadā śubham // Dak_13.4 //
atha sā dārikā buddhanāmāśrutapūrvaṃ ca śrutvā buddhasya varṇanaṃ prasādajātena tān bhikṣūn uvāca //
bhadanto bhikṣavaḥ kutra kīdṛśo bhagavān katham /
buddhanāma na jānāmi tadviśeṣaṃ vadata guṇam // Dak_13.5 //
bhikṣava ūcuḥ // mahāprabhāvo hi dārike buddhasya / kāśyapo bhagavān sarvasattvebhyo dharmaṃ nirdiśya, atra ṛṣipatane mṛgadāve viharati //
atha sā dārikā tān bhikṣūn uvāca // bhikṣavaḥ kāśyapabuddhe prasādo me jātaḥ /
niyataṃ pūjayiṣyāmi / kāśyapabhagavate madvacanena praṇāmam alpābādhatām iti brūthaḥ //
tato bhikṣavo 'py evam eva vakṣyāma ity uktvā prakrāntāḥ //
athāṣṭau bhikṣava ṛṣipatane mṛgadāve yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntā upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇāḥ / caikānte niṣaṇṇās tasyā dārikāyā alpābādhatāṃ kuśalavārttāṃ procuḥ // tato bhagavān kāśyapaḥ sabhāṃ kāritavān //
atha tasyā dārikāyā manasy etad abhavat / yan nv aham aṣṭau bhikṣūn pānapradānaiḥ saṃtoṣitā, tat tathā me manaḥ saṃtoṣitā bhavāmi / tathā bhagavantaṃ kāśyapaṃ pānena pratipādayāmi ca saṃghān // tataḥ sā dārikā pitaraṃ nivedya sajjīkṛtā bhagavantaṃ mānitum //
tataḥ siṃhaketuḥ sārthavāhas tasyā dārikāyāḥ prasādam abhivṛddhyarthaṃ yad yad abhiprāyaṃ tat tat tasyai dattāni // tato 'sau dārikā bhagavān kāśyapaḥ saśrāvakasaṃghaḥ śvo 'ntargṛhe bhakṣyeṇopanimantritaḥ // adhivāsitaṃ ca bhagavatā tasyā anugrahārtham // atha sā dārikā prabhūtagandhamālyavilepanasaṃgrahaṃ kṛtavatī // sā cāhārapānādi sajjīkṛtya bhagavato dūtena kālam ārocayati // samayo bhadanta sarvaṃ sajjīkṛtaṃ, yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti //
(Dak: 135)
atha kāśyapo bhagavān bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena siṃhaketoḥ sārthavāhasya niveśanaṃ tenopasaṃkrānta upasaṃkramya purastād bhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ // atha sā dārikā sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā pādārghaṃ dattvā pañcakāmaguṇaiḥ svahastena saṃtarpitā //
punaḥ svecchayā kāritāni śarkarāpānaguḍapāna-oṣadhīpānakṣīrapānamadhurasapānāni samarpitāni // tatas tatliāgatena tasyāḥ prasādam abhivṛddhyartham atṛṣṇayāpi sukhena pītam / tathāgatānāṃ kadā cana tṛṣṇā na vidyate na bubhūkṣā na śramo na styānamiddhaṃ na śītoṣṇatā, na gātre malena sajjate, pṛthivyām avakramati rajasā nopaliptapādas tathāpi pādaprakṣālitaṃ snānam api kṛtaṃ lokānuvartanārthaṃ sattvānāṃ phalaprāptihetor bhuñjati pibati / yad yad dadāti tat tat pratigṛhītas tathāgataiḥ // atha sā dārikā tathāgatena sukhena pītaṃ dṛṣṭvātyantaṃ prasādya mūlanikṛntanam iva bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā praṇidhānaṃ kṛtam //
(Dak: 136)
anena kuśalamūlenāhaṃ yatra yatropapadyate tatra tatra jātau jātau jātismarā bhaveyam / tad anusmṛtya buddhe bhagavati pūjite prasannā bhavāmi / tathāgataṃ pūjāsatkāraṃ karisyāmīti // tataḥ sā dārikā buddheṣv abhiprasādya kālagatā praṇīteṣu deveṣu trāyatriṃśeṣūpapannā // pañcaśataparivārāparivṛtā sābhūd divyaprāsāde sukhopaviṣṭe nānāsaṃgītivādyapravādite niṣpuṃsake / aciropapannasya striyā vā puruṣasya vā trīṇi cittāny utpadyante / kutaś cyutā kutropapannā kena karmaṇeti // sā paśyati, mānuṣyebhyaś cyutā ihopapannā / api tu kāśyape bhagavati satkārakṛtā tena kuśalamūlena deveṣvūpapannā iti //
atha sā pānadāyikādevakanyāyā etad abhavat // na mama pratirūpaṃ syād yad ahaṃ
paryuṣitaparivāsā, kāśyapabhagavantaṃ darśanāyopasaṃkrameyam iti /
jñānadarśanaṃ pravartate // kāśyapo bhagavān budhakāryaṃ kṛtvā nirvāṇaṃ yayau // tasya dhātustūpo mahān vartate // atha tasyā etad abhavat // aho mandabhāgyāhaṃ kutra darśayeyam ahaṃ bhagavantaṃ kāśyapam // atha sānusmarati śrutaṃ mayā, sarṣapaphalamātraṃ tathāgatānāṃ śarīradhātuṃ pūjayiṣyatin, tair viśuddhiphalaṃ prāpyate / pāpātmanaḥ pāpaṃ praśamaṃ gacchati // ity uktvā sā pānapradāyikā devakanyā pañcaśataparivārāsurakanyāparivṛtā rātrau praśāntāyāṃ vividhāni māndāravāṇi pārijātādi gandhamālyapuṣpadhūpādinā gṛhītvā yatra kāśyapabhagavato dhātustūpas tatrāgatya māndāravaiḥ puṣpair avakirati // avakīrya pradakṣiṇīkṛtya svabhavanaṃ gatā //
atha tasyāḥ pānapradāyikādevakanyāyās tṛṣā na babādhe, tad eva
manuṣyabhūte 'ṣṭabhyo 'ṣṭāṅgapānīyaṃ nisṛṣṭam anena kuśalamūlena /
tasmād bhikṣavo manujaiḥ pānadānaṃ pradātavyam udapānakādi kartavyaṃ taḍāgavāpīkūpapuṣkariṇyādi kartavyam // bhikṣava ūcuḥ // prabodho 'haṃ sugata prabodho 'haṃ bhagavan / athāpy anyā strī bhikṣubhyo mātsaryakāriṇī pānīyaṃ na dadāti strī kutra gatā kiṃ phalaṃ prāptam iti //
bhagavān āha // kiṃ vaktavyaṃ bhikṣavo 'sau dārikā tena mātsaryeṇāsevitena bhāvitena bahulīkṛtena kālaṃ kṛtvā preteṣūpapannā dagdhasthūṇākṛtiḥ svakeśaromasaṃchannā sūcīcchidropamamukhā, asthiyantrabahūcchritaiḥ parvatopamakukṣi ādīptā prajvalitā ekajvalībhūtā pyāyāntī ārtasvaraṃ krandantī tṛṣārtā duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukām amanāpāṃ vedanāṃ vedayamānā // atha sā tṛṣṇayā pānīyaṃ pātuṃ yatra yatrābhigacchati tato darśanamātreṇa cāsyā nadyudapānāni śuṣyanti // yadā devo varṣati tadāsyā upari savisphuliṅgam aṅgāravarṣaṃ patati //
evaṃvidhāṃ duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukām amanāpāṃ vedanāṃ vedayate //
tasmād bhikṣavo yan mātsaryaprahāṇāya vyāyantavyam //
mahāpuṇyatā pānadānatā mahānuśamsā, punaḥ śṛṇuta bhikṣavaḥ //
preṅkhannīlasarojagarbham amalaṃ yat padmarāgāruṇaṃ
kāmyaṃ kāñcanabhājane vinihitaṃ prāleyamiśraṃ madhu /
kiṃcittāmravilocanapriyatamāpratyarpitaṃ pīyate
saṃgītadhvanisaṃgataṃ naravarais tat pānadānāt phalam // Dak_13.6 //
(Dak: 139)
yad vaiḍūryendranīlapravaraviracitair bhājanaiḥ śātakaumbhair
devā divyāṅganābhiḥ stanakalaśabharavyāptavakṣaḥ sthalābhiḥ /
pānaṃ prītiprasaktāḥ saha madhu madhuraṃ mādhavaṃ vā pibanti
proktaṃ prājñaiḥ phalaṃ tad guṇanicitagaṇe pānadānasya ramyam // Dak_13.7 //
yat pānaṃ varṇagandhaprabhṛtiguṇayutaṃ kalpitaṃ tṛḍvināśi
śleṣmāghātogravātapraśamanacaturaṃ pippalīkhaṇḍacūrṇam /
grīṣme prāleyabhinnaṃ śaśikarasadṛśe bhājane saṃskṛtaṃ tad
dattvā saṃghe prabhaktyāmarabhuvanagato divyam āpnoti pānam // Dak_13.8 //
madhumadhuram udāram ādareṇa pravaragaṇāya dadāti pānakaṃ yaḥ /
divi bhuvi sakale sa pānam agryaṃ pibati ciraṃ pravarāṅganopanītam // Dak_13.9 //
śraddhāprasannamanaso bhuvi ye manuṣyāḥ saṃghāya pānakavaraṃ pradiśanti kāle / samsāraparvatadarītaṭavāsasaṃsthās te prāpnuvanti satataṃ madhuraṃ supānam //
Dak_13.10 //
(Dak: 140)
ye saṃghe pratipādayanti muditās tṛṣṇācchidaṃ pānakaṃ
hṛdyasvādurasānvitaṃ paṭutaraṃ gandhābhirāmaṃ priyam /
kṣitvā te 'bhavalālasā bhavabhayāṃ tṛṣṇālātam prajñayā
pāraṃ yānti bhavārṇavasya niyataṃ dattvā śubhaṃ pānakam // Dak_13.11 //
iti dvāviṃśatyavadānakathāyāṃ pānakathā trayodaśamaḥ paricchedaḥ //
XIV. vastrakathā
atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantam etad avocat //
śrotum icchāmi tan nātha tava vaco 'mṛtopamam /
vastrāṇāṃ ca kathāṃ bhavyāṃ kathayasva mahāvibho // Dak_14.1 //
bhagavān āha //
śṛṇu maitreya vakṣye 'haṃ vastradānasya varṇanam /
kathinavastradānena saha vastreṇa jāyate // Dak_14.2 //
ekasminn antare kāle kapilavastuni viharāmi nyagrodhārāme saśrāvakasaṃghaḥ //
tasmin kapilavastuni mahānagaravare, anyatamaḥ śākyeṣu rohiṇo nāma śākyaḥ prativasati, āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇapratispardhī / tasya patnyā na putro na duhitā / sa kare kapolaṃ kṛtvā cintāparo vyavasthitaḥ / anekadhanasamuditaṃ me gṛhaṃ na ca me putro na duhitā / mamātyayād avaśyam eva sarvasvaṃ rājavidheyaṃ bhavisyati / iti matvātīva paridevate, paramavyākulī abhūt //
(Dak: 142)
athāsya daivayogād acireṇānyatamadevanikāyāc cyutvā tasyāḥ prajāpatyāḥ kukṣim avakrāntā / tatas tayā svāmī niveditaḥ / tataḥ svāminaivaṃ viditaṃ tataḥ svāminocyate // bhadre yadi putraṃ janiṣyasīty evaṃ kuśalam / atha duhitaraṃ tayaiva saha tvāṃ niṣkāsayāmīti //
yāvad aṣṭānāṃ navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā dārikā jātā abhirūpā prāsādikā atikrāntā manuṣyavarṇam asaṃprāptā ca divyavarṇaśuklavastraiḥ prāvṛtā aliptā garbhamalena / yāvad rohiṇena śrutaṃ prajāpatī te prasūtā dārikā jāteti / sa kupitaḥ praviṣṭaḥ / tato 'sya prajāpatyā divyavastraprāvṛtā dārikopanītā / tato rohiṇaḥ śākyo dārikāṃ dṛṣṭvā paraṃ vismayam āpanaḥ //
aho āścarya me putrī kīdṛśī rūpaśobhitā /
vastreṇa saha jātāsau kena karmaṇa jāyate // Dak_14.3 //
tatas tasyā jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpitaṃ, śuklavastraprāvṛtā tasmād bhavatu dārikāyāḥ śukleti nāma sthāpitā // sā dārikā kramato upakaraṇaviśeṣair āśu vardhate hradastham iya paṅkajam // yathā yathā ca śuklā dārikā vardhate tathā tathā tāny api vastrāṇi vardhante, na ca malinī bhavanti na cāsyā kāyo malenābhibhūyate //
(Dak: 143)
yadā śuklā dārikā krameṇa mahatī saṃvṛttā tadāsyā bahavaḥ kumārā bhāryārthe yācanakā āgacchanti rājaputrā amātyaputrāś ca / tatas tair upadrūyamāṇaḥ pitā cāsyāḥ kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ / yady ekasmai dāsyāmi, anye me 'mitrā bhaviṣyantīti //
yāvad asau dārikā pitaraṃ cintāparam avekṣyovāca // tāta kim asi cintāpara iti / tena so 'rtho vistareṇa samākhyātaḥ /
śṛṇu cintāparasyārthaṃ kathayāmi dārike nv aham /
tvām eva saha dharmāya rājaputrāḥ samāgatāḥ // Dak_14.4 //
bahavo 'mātyaputrāś ca, āgacchanti dine dine /
tasmāc cintāparo 'bhūvaṃ kasmai dāsyāmy ahaṃ nu bho // Dak_14.5 //
dārikā kathayati   tāta na te śokaḥ kartavyo nāhaṃ kāmenārthinī // yataś ca //
kāmopabhogyadhanadhānyaśarīragehaṃ sarvaṃ hy anartham aticañcalabhaṅguraṃ ca
/
saudāmanīva jagatāṃ kṣaṇamātrahṛdyaṃ dṛṣṭvāpy anarthaṃ sugate khalu
saṃvrajāmi // Dak_14.6 //
(Dak: 144)
anitya saṃsāram anitya koṣam anitya sauhṛdya saputradārā /
anitya rājyaṃ vividhopabhogyaṃ saṃsārake sarvam anityam eva // Dak_14.7 //
tasmāt susāraṃ khalu puṇyam eva bandhur na puṇyād aparo 'sti kaś cit /
dīpaś ca rātrau saghanāndhakāre sukhapradātā kaluṣaprahartā // Dak_14.8 //
tato tasmād bhagavacchāsane pravrajiṣyāmi, anujānīhi māṃ tāteti // yāvad asau mātā pitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitā / yenaiva vastreṇa pravṛtā jātā tat tenaivaṃ paripūrṇaṃ pañcacīvaraṃ saṃpannam / tayā yujyamānayā ghaṭamānayā vyāyacchamānayā, idam eva pañcagaṇḍakasaṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikaraṇavidhvaṃsanadharmatayā prāhatya sarvakleśaprahāṇād arhattvaṃ sākṣātkṛtam / arhantī saṃvṛttā, traidhātukavītarāgā samaloṣṭakāñcanā ākāśapāṇitalasamacittā vāsīcandanakalpā vidyāvidāritāṇḍakośā vidyābhijñā pratisaṃvitprāptā bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhā sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyā manyābhivādyā ca saṃvṛttā // tadā bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ // kāni bhadanta śuklayā karmāṇi kṛtāni yanāḍhye kule jātābhirūpā darśanīyā prāsādikā śuklavastraprāvṛtā jātā pravrajya cārhattvaṃ sākṣātkṛtam iti //
bhagavān āha // śuklayaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmaṇi kṛtāny upacitāni vipacyante śubhāny aśubhāni / tac chṛṇu //
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani asminn eva bhadrakalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ purusadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca
buddho bhagavān vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve /
yāvad anyatarā śreṣṭhibhāryā śraddhā bhadrā kalyāṇāśayā, kena cid eva karaṇīyena ṛṣipatanaṃ gatā //
athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakaṃ sahadarśanāc ca bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇā dharmaśravaṇāya / tato 'syā bhagavatā kāśyapena dharmo deśitas tayā labdhaprasādayā bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ mama gṛhe pūjāyāmi / ity uktvā sā bhikṣusaṃghāya kathinacīvaram anupradattaṃ krameṇa ca mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitā //
kiṃ manyadhve bhikṣavo yāsau śreṣṭhibhāryā, eṣaivāsau śuklā bhikṣuṇī / yad anayā bhikṣusaṃghāya kathinacīvaram anupradattaṃ tena śuklavastraprāvṛtā jātā / yad brahmacaryavāsaḥ paripālitas teneha janmany arhattvaṃ sākṣātkṛtam iti //
vastrapradānasya mahānuśaṃsā manuṣyalokeṣu ca devaloke /
yat kāṅkṣavastraṃ tad eva labhante ye caiva lokāḥ khalu bhaktipūrvaiḥ // Dak_14.9 //
ye nīlapītaharitāruṇaśuklacitravarṇaprabhedaracitojjvalavastramālām / yacchanti lokagurave sagaṇottamāya te prāpnuvanty abhimatapravarāmbarāṇi //
Dak_14.10 //
(Dak: 147)
yaḥ saṃghāyāśeṣagaṇānāṃ pravarāya śrāddho bhaktyā cīvaramālāṃ pradadāti / sa prāpnoti hrīvasanaṃ vastravariṣṭhaṃ kāṣāyaṃ ca kleśakaṣāyapratipakṣam //
Dak_14.11 //
dattvā satpiṅgacitrastabakaviracitā nīlapītāvadātai
raktair anyaiś ca ramyaiḥ suruciravasanaiś cīvaraiś cārumālāḥ /
divyaṃ vāmuktavastraṃ sugatasutagaṇāyābhirūpo manojño
hrīvastrālaṃkṛtātmā bhavati paṭumatiḥ sarvadharmeśvaraḥ saḥ // Dak_14.12 //
punaś ca //
grīvāśiraścaraṇabāhusamāśritasya vaiḍūryahāṭakamayasya samuktakasya /
gātrasya bhūṣaṇavidher divi vā kṣitau vā śreṣṭhaṃ vibhūṣaṇam ataḥ pravadanti
vastram // Dak_14.13 //
na kevalam //
rūpānvito 'pi kulajo 'pi vicakṣaṇo 'pi
lokeṣu śāstramaya _ ^ kṛtaśramo 'pi /
śīlādibhir guṇagaṇaiḥ samalaṃkṛto 'pi
na bhrājate divi suvastram ṛte manuṣyaḥ // Dak_14.14 //
tasmād vibhūṣaṇam atulyam avekṣya vastraṃ
śītoṣṇatāmasakasaṃprativāraṇaṃ ca /
(Dak: 148)
hrīvastram apratisamaṃ samavāptukāmair
vastrapradānam asakṛn manujaiḥ pradeyam // Dak_14.15 //
candrāṃśuvisphuritacāmarahemadaṇḍaiḥ
siṃhāsane pariniṣadya sitātapatraiḥ /
sauvarṇaratnamakuṭaiḥ śirabhūṣito 'pi
śrīcakravartir api vastram ṛte na bhāti // Dak_14.16 //
śrīmaddhanendranivasatyalakāpure ca
jihvāsahasraphaṇibhūṣitabhogavatyām /
kailāsameruśikhare surasaṃghamadhye
brahmendrarudram api vastram ṛte na bhāti // Dak_14.17 //
evaṃ bhikṣavaḥ kṛṣṇāni karmāṇy apāsya, śukleṣv eva karmasvābhogaḥ karaṇīya ity evaṃ bhikṣavaḥ śikṣitavyam //
idam avocad bhagavān āttamanasas te bhikṣavo bhāṣitam abhyanandann iti //
iti dvāviṃśatyavadānakathāyāṃ vastrakathā caturdaśamaḥ paricchedaḥ //
XV. puṣpakathā
atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantam etad avocat //
bhagavañ śrotum icchāmi puṣpasyārohaṇaṃ phalam /
puṣpāṇāṃ varṇabhedena bhāṣasva kausumāṃ kathām // Dak.15_1 //
bhagavān āha //
śakrādhikāḥ pravarabhogasamanvitās te
padmendukāntivapuṣo varakīrtiyuktāḥ /
śakrān vijitya rabhasā satataṃ bhavanti
buddhāya ye sukusumaiḥ prakiranti pūjām // Dak.15_2 //
evaṃ bahuguṇaṃ matvā matvā mahāphalaṃ punaḥ /
buddhapūjāṃ prakurvantu vividhaiḥ kusumair narāḥ // Dak.15_3 //
tadyathā //
asti deveṣu trāyatriṃśeṣu kusumagandhinī nāma devakanyā / sā puṣpavimānam āruhya svargaṃ svargād bhramati pañcaśatadevakanyāsahāyaparivṛtā // tataḥ kramataḥ sā kusumagandhinī devakanyā śakrasya devendrasya sudharmayā devasabhāyāḥ samīpam upasaṃkrāntā // atha dūrād dadarśa śakro devendras tāṃ devakanyāṃ nānāpuṣpavimānālaṃkṛtām uttaptakuśalamūlāṃ dṛṣṭvā gāthayā pratyabhāṣata //
aho āścaryamahānubhāvam kuśalamūlam yasyā devakanyāyāh //
(Dak: 150)
atha sā kusumagandhinī devakanyā tejasā prabhayā śarasya devendrasya prabhāṃ divyāṃ praśāntā, yathā śaratkāle dhavalameghaiḥ pracchannaśaśī tathābhūt // atha sa sudharmo devaputras tāṃ dṛṣṭvāvarjitamanāḥ kathayati //
gātraṃ kena vimṛṣṭakāñcananibhaṃ vaktraṃ ca candropamaṃ
gātraśrīr atulā sukāntivibhavā śakrādhikā niḥsṛtā /
saugandhaṃ surabhiṃ sudeham atulaṃ yasyā dṛṣau no bhavet
dhanyaiṣā kuśalākṛtā katham aho svargopapannā tv iti // Dak.15_4 //
bhikṣavo bhagavantam etad avocat // bhagavann asyāḥ kusumagandhinyā devakanyāyāḥ kutojanmotpattināmābhiśrotum abhilaṣanti tajjanaughāḥ //
bhagavān āha //
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo malayavatī nāma nagarī manoramaikāsti nānotsavasamāpannā bahulokasamākulā vidvajjanasamāyuktā maharddhikajanākulā nārībahusamākīrṇā rūpayauvanamaṇḍitā nagarī lakṣaṇopetā vṛkṣaprākārāvṛtā // tasyāṃ nagaryāṃ ketuvikramo nāma śreṣṭhī prativasati mahāḍhyo mahābhogo vistīrṇaparigraho dhanasamuditaḥ /
(Dak: 151)
asya cetikā ekāsti / tayā cetikayā pratidinaṃ tasyodyānapuṣpāṇi nicitvā parinivṛtya kāle mārge tathāgatasya keśanakhastūpe kavalaikāni puṣpāṇy avarohayati sāgatya, ketuvikramasya devārcanāya dadātīti / evaṃ sā cetikā pratidinaṃ tadvyapāre niyojitā / tena udyānacāriṇī bhavati // tadanantare kāle lakṣasaṃkhyāyāṃ gacchanti / tadā caityadevatā prasannībhūya tayā prasādaḥ pratilabdhaḥ // ihaiva phalam āpyate / sā cetikā paramasundarībhūya suśīlasvabhāvābhūt, punar api tasyāḥ koṣṭhāgāre dhanadhānyasamṛddhyā nānālaṃkāraparipūrṇāni bhavanti // tadā sukham anubhūyate // tadā ketuvikramaḥ paramāścaryaprāptaḥ, kathaṃ me cetikāyāḥ kalevaraṃ suṣṭhu bhūtaṃ ko hetuḥ kaḥ pratyayaḥ // tathaivānyalokā api uktāḥ ke cid āhuḥ, bata bho kathaṃ cetikā vividhavastrasaṃpannā bhavati // evam evānyajanās tāṃ dṛṣṭvāścaryaprāptā abhūvan // tatas tasyā alpāyuḥ kālaṃ kṛtvā, śrāvastyāṃ mahānagaryām anyatamadharmaśīlo nāma śreṣṭhī, tasya prajāpatyāḥ kukṣāv upapannā // tato daśamāsātyayā dārikā jātā abhirūpā prāsādikā paramasundarī, kramataḥ sā mahatī pravṛttā //
(Dak: 152)
tadāham eva śrāvakasaṃghaiḥ śrāvastyāṃ viharāmi jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme / tena khalu punaḥ samayena śrāvastyāṃ sālaprabhañjikā nāma parva pratyupasthitam / tatrānekāni prāṇiśatasahasrāṇi saṃnipātya sālapuṣpāṇy ādāya krīḍanti ramanti paricārayanti // tadā sā śreṣṭhidārikā sālapuṣpāṇy ādāya śrāvastīṃ praviśati / bhagavāṃś ca bhikṣusaṃghaparivṛtaḥ śrāvastīṃ piṇḍāya caritvā nirgacchati // dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītya cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakaṃ dṛṣṭvā punaḥ prasādajātayā sālapuṣpair avakīrṇaḥ / tataḥ pradakṣiṇīkṛtya pratinivṛttā / bhūyo 'nyāni gṛhasyārthe āneṣyāmīti // yāvad asau sālavṛkṣam adhirūḍhā patitā bhagavataḥ kṛtopasthānā sā kālagatā praṇīteṣu deveṣu trāyatriṃśeṣūpapannā // yāvad sālapuṣpavimānālaṃkṛtā svargaṃ svargād bhramantī ramantī //
evam eva bhikṣavaḥ sā dārikā, yayā arhan mārge sālapuṣpair avakīrṇaḥ / tasmād bhikṣavas tathāgateṣu kārāpayitavyāḥ satkartavyāḥ / īdṛśaṃ phalam āpyate / atha bhagavato vacanaṃ pratiśrutya prasādajātena ānando bhagavantam etad avocat //
bhagavan kīdṛśaṃ nātha lakṣapuṣpasya yat phalam /
śrotukāmaṃ mahābāho vada tvaṃ parameśvara // Dak.15_5 //
bhagavān āha //
pravakṣyāmi samāsena lokānāṃ hitahetave /
kramato lakṣapuṣpāṇāṃ śṛṇv ānanda atandritaḥ // Dak.15_6 //
brahmahatyāśataṃ pāpaṃ śatajanmakṛtāni vai /
rohaṇaṃ māghyapuṣpāṇāṃ śamayati na saṃśayaḥ // Dak.15_7 //
kṛṣṇāparājitā yena prarohante narāḥ kva cit /
sarvapāpaharā ghorān sarvaśatrūn nikṛntanam // Dak.15_8 //
nānāvighnavināśaṃ ca bhuktimuktiphalaṃ bhavet /
bhūpālasukha saṃprāpya devarājapadaṃ varam // Dak.15_9 //
śvetāparājitā nūnaṃ prarohanti ca mānavāḥ /
śāntabhūtā dhanāḍhyāś ca nānāśāstreṣu pāragāḥ // Dak.15_10 //
dhairyavīryasusaṃpannā nānābuddhisamanvitāḥ /
bhūpateḥ padaṃ saṃprāpya jāyante svargagāminaḥ // Dak.15_11 //
suvarṇayūthikāpuṣpaṃ ye prarohanti mānavāḥ /
dhanavān bhogavān bhūtvā vibhavaiḥ dhanadasamāḥ // Dak.15_12 //
ārohanti narāḥ śreṣṭhāḥ karavīrakusumaṃ param /
sarvalokavaśīprāptā devānāṃ rativardhanāḥ // Dak.15_13 //
damanapuṣpaṃ rohante manujā ye suśraddhayā /
sugandhadehagā nityam atṛptarūpa labhyate // Dak.15_14 //
kokilākṣaṃ prarohante janavān dhanavān bhavet /
yidyāvatāṃ kule jātaḥ sarvalokaiḥ prapūjyate // Dak.15_15 //
rohaṇāc campakaṃ puṣpaṃ narā ye śraddhayā kila /
kīrtiśabdaś ca lokeṣu sarvasaṃpada labhyate // Dak.15_16 //
darśanīyābhirūpāś ca kandarpasamatāṅgataḥ /
sugandhadehasaṃpannā rājalakṣmī ca labhyate // Dak.15_17 //
jātipuṣpaṃ ca rohante jātiś ca sukule gatā /
suṣṭhusugandhadehā vai dhanena dhanadasamāḥ // Dak.15_18 //
padmapuṣpaṃ naraḥ kaś cit prasannena prarohati /
buddhajñānaṃ samāpnoti jāyate kamalāsane // Dak.15_19 //
madhudaṃ madhurīpuṣpaiḥ kusumair vastradaṃ tathā /
kauśikair vastradaṃ caiva kiṃśukai raktavastradam // Dak.15_20 //
kusumaṃ pārijātaṃ ca yaḥ prarohati mānavaḥ /
anantasukham āpnoti sugandhadehago bhavet // Dak.15_21 //
bandhūkapuṣpasaṃrohaṃ sarvapāpāpadakṣayam /
rohanaṃ ketakīpuṣpaṃ kīrtivanto bhaven narāḥ /
sugandhasukhasampannaṃ maṅgalaṃ bhavati sarvataḥ // Dak.15_22 //
kumudapuṣpa rohante candravanmukhamaṇḍalam /
candrakāntisamaṃ saumyaṃ jāyante tridaśālaye // Dak.15_23 //
nīlotpalāni puṣpāṇi ye prarohanti śraddhayā / mukhe 'sya cotpalogandho maharddhikanṛpo bhavet //
aśokapuṣpa rohante, asamaṃca kalevaram /
sarvarogavinirmuktabhūpatitvaṃ prajāyate // Dak.15_25 //
kusumaṃ bhṛṅgarājaṃ ca rohaṇaṃ mānavāḥ parāḥ /
rogaśokamahāghorasarvavyādhiniṣūdanam // Dak.15_26 //
javākusuma rohante mānavā naranāyakāḥ l
mohanaṃ sarvalokānāṃ lokānāṃ vaśyam āgatāḥ // Dak.15_27 //
rohaṇam arkapuṣpāṇāṃ mānavāḥ śuddhamānasāḥ /
sahasraraśmisaṃyuktaḥ janavān dhanavān bhavet // Dak.15_28 //
kahlārapuṣpam ārohāt suprasannena cetasā /
nāśanaṃ sarvarogāṇāṃ lakṣmīr vahati sarvadā // Dak.15_29 //
nāgapuṣpair ihābhyarcya paratra sukhībhavet /
tathā ca mālatīpuṣpair mahāpātakanāśanam // Dak.15_30 //
bilvapattrāṇi śreṣṭhāni rohaṇāc ca atandritaḥ /
śivaṃ sarvatra prāpnoti yajjānāṃ ca sahasrakam // Dak.15_31 //
dhūrtapuṣpaṃ rohante suvarṇatulyanirmitam /
vibhavasukhasaṃpannaḥ sa bhogaphalam āpyate // Dak.15_32 //
raktapadmaiś ca saṃpūjya brahmahatyādināśanam /
dūrvakundapraroheṇa ye narā bhaktimānasāḥ /
śatajanmārjitaṃ pāpaṃ mukto bhavati tatkṣaṇāt // Dak.15_33 //
tagaraṃ puṣpa rohanti paraloke sukhāvahāḥ /
pitaraḥ prītitāṃ yānti viśeṣaiḥ śrāddhakarmakaiḥ // Dak.15_34 //
tatkārīpuṣpa rohante lakṣmīvantaḥ sadā narāḥ /
dhanadhānyasamṛddhaṃ ca īpsitārthaphalaṃ bhavet // Dak.15_35 //
mallikāpuṣpa rohante na māro kṣobhayet punaḥ /
sugandhapuṣparoheṇa sugandhaguṇakīrtanaḥ // Dak.15_36 //
bhagavān āha //
viśeṣaṃ lakṣapuṣpāṇāṃ rohaṇena phalāphalam /
uccanīcādikaṃ sarvaṃ pravakṣyāmi samāsataḥ // Dak.15_37 //
māghyapuṣpaviśiṣṭaṃ vai dharmadhāto viśeṣataḥ /
suvarṇayūthikāpuṣpaṃ karavīraṃ tadantataḥ // Dak.15_38 //
damanapuṣpāṇi tatpaścāt yaṃ ca puṣpāṇi sarvataḥ /
viśiṣṭaṃ yaṃ ca buddhānāṃ satataṃ jinabhāṣitam // Dak.15_39 //
campakajātipuṣpāṇi pārijātas tathaiva ca /
ketakīnavamālī ca padmakumuda-utpalam // Dak.15_40 //
aśoka-arkapuṣpāṇi kahlāranāgapuṣpam /
bilvapattrāṇi dhattūraṃ javāpuṣpani tathaiva ca // Dak.15_41 //
bhrṅgarājāni puṣpāṇi lakṣmīpuṣpaṃ tataḥ kramāt /
tamāranirgranthīyūthī mallikāmādhavī tathā // Dak.15_42 //
vanamālākundabandhūka na mlānaṃ kuvalakas tathā /
saireyakroraṇaś caiva madhurīkusumāvatī // Dak.15_43 //
evaṃ kramaṃ viśiṣṭaṃ ca anyeṣāṃ ca pṛthak pṛthak /
nānāvidhāni puṣpāṇi anekajātair udbhavam // Dak.15_44 //
nānyoktaṃ ca mayā ke cit sāmānyapuṣpakasya ca /
kathitaṃ jinanāthaiś ca puṣpāṇāṃ sarvataḥ kila // Dak.15_45 //
sarvapuṣpādinā caitye rohaṇāt phalam uttamam /
pṛthak pṛthak phalaṃ tasmāt puṣpāṇāṃ kathitā jināḥ // Dak.15_46 //
ānanda uvāca //
caityānāṃ ca śrutaṃ nātha lakṣapuṣpaviśeṣataḥ /
tathāgatānām anyeṣāṃ vada me vādipuṃgava // Dak.15_47 //
bhagavān āha //
pūrvoktāni ca puṣpāṇāṃ caityānām abhavat tadā /
pravakṣyāmi yathānanda sāṃnidhyaṃ śṛṇu sarvataḥ // Dak.15_48 //
tathāgateṣu aneyeṣu devatāyāṃ viśeṣataḥ /
pūrvoktāni ca puṣpāṇāṃ yathāyogyaṃ yathecchayā /
devatā varṇabhedena puṣpāṇāṃ ca tathaiva ca // Dak.15_49 //
evam ānanda jñātavyaṃ naraḥ puṣpāṇi rohayet /
pūrvoktaphalam āpnoti nityam eva na saṃśayaḥ // Dak.15_50 //
mahānuśaṃsā puṣpāṇām ārohaṇād dhi phalaṃ tathoktam /
buddheṣu bimbeṣu tathā ca stūpe anyeṣu deveṣu phalaṃ tad eva // Dak.15_51 //
punaśca //
śakrādhikāḥ pravarabhogasamanvitās te padmendukāntivapuṣo varakīrtiyuktāḥ / śakrān vijitya rabhasā satataṃ bhavanti buddhasya ye sukusumaiḥ prakiranti pūjām //
Dak.15_52 //
nīlotpalapracayatulyaśarīragandhā vikhyātakīrtivimalāyatacārunetrāḥ /
ratnopamā bhuvi caranti manuṣyabhūtā dattvā jine pravaradhūpam udāragandham
// Dak.15_53 //
vaiḍūryamuktāmaṇibhūṣitāṅgāḥ kauśeyavastrāvṛtasarvakāyāḥ /
narottamāḥ sarvajanair upetā bhavanti buddhe surabhipradānāt // Dak.15_54 //
evaṃ bhikṣavo 'pi īdṛśaphalaṃ sā cetikā prāptā //
tasmād bhikṣavas tathāgateṣu stūpabimbeṣu puṣpaiḥ pratipūjanīyāḥ // evaṃ śikṣitavyaṃ bhikṣava iti //
iti dvāviṃśatyavadānakathāyāṃ puṣpakathā pañcadaśaḥ paricchedaḥ //
XVI. praṇāmakathā
atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantaṃ praṇamyaitad avocat //
śrotum icchāmi he nātha bhagavan bhavamocaka /
tāthāgate praṇāmasya phalaṃ teṣāṃ vada prabho // Dak_16.1 //
bhagavān āha //
sādhu sādhu tva maitreya pṛcchitaṃ yan mayi tvayā /
buddhasya ca praṇāmasya phalaṃ vakṣyāmy ahaṃ nu bho // Dak_16.2 //
buddhapraṇāmasya mahānuśaṃsā surūpabhūpaṃ sukham āpnuvanti /
ye caikacittaiḥ praṇamanti bhaktyā bhavārṇavasyottaraṇāya hetum // Dak_16.3 //
bhūtapūrvaṃ maitreyātīte 'dhvany asaṃkhyeyakalpe dīpaṃkareṇa saha pūrvaṃ padmottaro nāma samyaksaṃbuddho janapadacārikāṃ carann anyatamamahājanapadaṃ prāptaḥ //
tatra mahājanapade vīthi sthitvā lokānāṃ dharmaṃ deśitavān // tasmin samaye dakṣiṇāpatho dvijottamaḥ puṣkaraśālī nāma dvātriṃśatā śiṣyagaṇaiḥ sārdhaṃ parivṛto buddhaguṇavarṇanāṃ śrutvā gṛddhakūṭe parvate dharmaśravaṇārthaṃ samāgacchati // atha te dadṛśur buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakaṃ dṛṣṭvā ca punaḥ prasādajātayā bhagavantaṃ tripradakṣiṇīkṛtya bhagavataḥ pādāv abhivanditvā ekānte niṣaṇṇāḥ / anyaikena bhagavantaṃ manasāpi na praṇāmitaḥ / bhagavati buddhe na manaḥprasannatābhūt / kiṃcitpāpaśeṣair buddhakuleṣu praveśeṣu āvilacittakuṭilacittaḥ sa tūṣṇīsthitaḥ // anye buddhe bhagavati prasannacittāḥ sthitāḥ // pravrajyāgrahaṇatatparacittān bhagavān viditvaivam āha // bho brāhmaṇa dvijottama kenārthenāgato 'si sahāyair mayi ucyatām //
brāhmaṇa uvāca //
bhagavañ śrotum icchāmi buddhānāṃ dharmam uttamam /
avitathavādī buddho hi satyavādī tathāgataḥ // Dak_16.4 //
na rāgalipto na ca dveṣalipto na mohalipto yatha śuddhaniṣkaḥ /
sarveṣu tīrtheṣv atha gāṅgavāri pavitrabhūtaḥ kaluṣair vihīnaḥ // Dak_16.5 //
dharmāvakāśaṃ ^ _ dadasva mahyaṃ vayaṃ hi mūḍhāparimuktajñānāḥ /
saṃbodhijñānaṃ jina dehi me mune tenaiva sattvān parimocayeyam // Dak_16.6 //
bhagavān āha /
sādhu sādhu dvijaśreṣṭha sādhu sādhu subhāṣitaḥ /
nayānayajña dharmajña śīlaṃ dharatu tāvatam // Dak_16.7 //
divyaṃ prayāti śīlena suṣṭhu lābhaṃ pravartate /
yaśomitra sasaṃpatti śīlaṃ dhara dvijottama // Dak_16.8 //
śīlaṃ kiṃ tu //
adrohaḥ sarvajantūnāṃ karmaṇā manasā girā /
anugrahaś ca jñānaṃ ca, śīlam etat dvijottama // Dak_16.9 //
na ca dveṣasamaṃ pāpaṃna ca kṣāntisamaṃ tapaḥ /
tasmāt kṣāntiṃ prayatnena bhāvayed vividhair nayaiḥ // Dak_16.10 //
kṣamayā svargasaṃvāsaḥ svargagāmī sa nityaśaḥ /
mahālakṣmīṃ samāsādya sa bhaved mokṣagāmikaḥ // Dak_16.11 //
hṛdā saṃbhāvanādhyānaṃ paramātmānaṃ dvijottama /
ye dhyāyanti prayatnena te yānti paramāṃ gatim // Dak_16.12 //
mohāndhakāraṃ saṃhārya buddhisūryaprakāśakaḥ /
buddhatvapadam āpnoti satataṃ mokṣago bhavet // Dak_16.13 //
prajñayā puṇyam āpnoti prajñayā dharmasaṃyutaḥ /
anantajñānaṃ saṃprāpya buddhajñānaṃ pravartate // Dak_16.14 //
paropakāraṃ kurvanti ye narāḥ śuddhamānasāḥ /
sukhaduḥkhaṃ pare jñātvā sukham āpnoti sarvadā // Dak_16.15 //
svaduḥkhaṃ paraduḥkhaṃ vā svakaṃ tulyaṃ ca kārayet / svaduḥkhalaghutāṃ prāpya paraduḥkhaṃ garīyasam //
cakampe paraduḥkhena mahīkampādrirāḍ iva // Dak_16.16 //
dhamakāryaṃ sukāryaṃ vā sucittair upadeśayet /
kāpatheṣu gate kāle yasya cittaṃ nivartayet // Dak_16.17 //
ke cid ye mānavāḥ prāṇī pakṣī vā kīṭakādayaḥ /
svaduḥkhasukhayos tulyaṃ rakṣayed duḥkhacchedanāt // Dak_16.18 //
paropakārakaṃ jñeyaṃ tatparaḥ puṇyabhāg bhavet /
tena paropakāreṇa dharmeṇa sukham āpyate /
sukhena dharmaṃ sādhyante dharmeṇa mokṣaṃ sādhyate // Dak_16.19 //
yad yat kāryaṃ samutpanne tat tat kāryaṃ samārabhet /
paropakārakaṃ jñeyaṃ bodhijñānaparāyaṇāḥ // Dak_16.20 //
etac chrutvā brāhmaṇo bhagavantam evam āha //
ke cid ye mānavāḥ prāṇī pakṣī vā kīṭakādayaḥ /
svaduḥkhaṃ svasukhaṃ tulyaṃ kena saṃcarate bhuvi // Dak_16.21 //
(Dak: 164) bhagavān āha //
bhūtapūrvaṃ brāhmaṇa kasmiṃś cic chālavatī nāma janapadaḥ paramavistārī manoharā sarvalokābhipūrṇā ṛddhā sphītā subhikṣā ca darśanīyā vyapagataḍamarā taskararogāpagatā / śālīkṣugomahiṣīsasyasaṃpannāyāṃ janapade sarvaṃdado nāma bhūpatir āsīt // sa ca bhūpatiḥ karuṇāśayaḥ sarvaprado niḥsaṅgatyāgaprakṛtir medhāvī sādhuḥ suśīia aśaṭho 'kuṭilo vyapagatarāgadveṣamoho 'nunnataḥ komalamadhurasnigdhavācā atithivanīpakaprītiḥ sarvalokapriyadarśanaḥ // tasmāt tasya rājño yaśasa sarvalokeṣu vikhyātaḥ / vanīpakānām āśāparipūritacintāmaṇisādṛśaḥ // sa sarvarājyaṃ viṣayopabhogaṃ saṃsāram asāraṃ dṛṣṭvātra sthātuṃ mano na ramate //
sa sarvarājyalakṣmīṃ paryuṣitopabhogamalinamlānakusumabandhanām iva srajaṃ parityajyānyatamaviviktam āśramapadam alaṃcakāra //
āhūyamāna iva pallavināṃ drumāṇāṃ śākhākaraiḥ
svakusumābharaṇābhirāmāiḥ /
śāntaṃ vanāntam upagamya sa bhūpatīndraḥ prāpto 'mṛtaṃ nṛpasukhair
anavāptapūrvam // 22 //
sākṣād ṛṣir iva dhyānaṃ praviśya sukhena tiṣṭhati //
(Dak: 165)
atha tasya prabhāvātiśayaṃ dṛṣṭvā sureśvaro devendras tasya tapaḥprabhāvaprahāṇān manasi trāsabhayākulāt suralokād avatīrṇaḥ śakuninirmāṇarūpaṃ kṛtvā śaradhanū dhṛtvā śareṇa taṃ prahārārthaṃ kapotam ekaṃ vegatareṇāpahāntaḥ / tapovanasthanṛpater aṅke patitaḥ // atha sa rājā karuṇāśayas taṃ dṛṣṭvā, sa bhūpatiḥ paramaprītyā svāṅke dadhānaḥ // sa kapota amitrabhayākulaḥ prāṇāntam iva hṛtkampena sthitaḥ // athānantaraṃ śakro devendro naiṣādarūpam abhinirmāya tatsamīpam upadhāvitaḥ paramapariśramam iva mahāśvāsaṃ pravartayan enaṃ pṛcchitavān //
dehi tva me kapotaṃ mahājavenāgato 'ham āhāram /
adyānnaṃ na prāptaṃ katham anannena jīvāmi // Dak_16.23 //
tapasvin //
rājovāca //
kathaṃ tyajāmi te bhadra mayi śaraṇam āgatam /
sukhaduḥkhaṃ ca sarveṣāṃ kathaṃ na jñāyase bhavān // Dak_16.24 //
mayi śaraṇāgatakapotaṃ kathaṃ tubhyaṃ bhakṣāya dadāmy aham, anītyayogyam etat //
naiṣāda uvāca // yadīmaṃ kapotaṃ na tyajase, mamāhārāmiṣaṃ dada / na ced aham eva mariṣyāmi śāpaṃ dattveti //
(Dak: 166)
evam ukte sa rājā naiṣādam uvāca // śaraṇam abhigataṃ guptyarthaṃ tavābhiprāyaṃ yathā bhavati tathā pūrayāmi //
naiṣāda uvāca // sādhu bhūpendra, evam eva sa eṣa kapotaṃ tulayā tulayitvā yaty asti kapotasyāmiṣam, anyasyāmiṣaṃ me dehīti //
rājovāca //
kathaṃ hiṃsya parātmānaṃ dāsyāmy asmai kathaṃ nu bho /
svātmānaṃ ca parātmānaṃ sukhaduḥkhaṃ ca tulyakam // Dak_16.25 //
vihiṃsya parajīvaṃ ca kiṃ dharmaṃ ca tapovratam /
paropakāraḥ kathaṃ syāc ca vihiṃsya para ātmani // Dak_16.26 //
ata evam ahaṃ dāsye svadehasyāmiṣaṃ dhruvam /
ekalopaikapoṣyeṇa, upakāraḥ kathaṃ bhavet // Dak_16.27 //
atha naiṣādas tasya śuddhāśayadṛḍham abhisamīkṣya tulānirmāṇam ādāya purato niṣadya, enam uvāca //
kṣutkṣāmatṛṣārto 'haṃ bahuvilaṃbitena kiṃ vibho /
tasmāt tūrṇam imaṃ dehi na dadāsi vrajāmy aham // Dak_16.28 //
iti niśamya tato bhūpaḥ kapotaṃ eke sthāpya svadehamāṃsaṃ vikartya tulāyāṃ prakṣipati // tato naiṣādarūpaḥ śakra ṛddhyā kapotaṃ gurutaraṃ kṛta abhūt //
(Dak: 167)
tataḥ kṣepakṣepeṇa pūritakapoto gurutaraḥ syāt / tathāpy asya nṛpateḥ priyapakṣīrakṣaṇasatyādhiṣṭhānenāskhalitacittapremay asthyavaśeṣaṃ kṛtvā tulāyām avadhāritaḥ // tato naiṣādarūpaḥ śakras taṃ dṛṣṭvā, āvarjitamanāḥ sa kathayati // sādhu sādhu mahātman sādhusvabhāva eṣa parasya kāraṇāt svajīvam api agaṇayitvā parārthakṛtas tvaṃ, kim abhilāṣitenedṛśaṃ duṣkaraṃ kṛtam //
so 'vocat //
naivāsti kāṅkṣā me kiṃ cid anuttarasaṃbodhiṃ prāpya sattvān uddhārayāmi //
iti śrutvā sa naiṣādaḥ svayaṃ vapuḥ saṃpaśya tam uvāca //
rājaṃs tava cittamīmāṃsārtham ahaṃ vicarāmi / bhadra yathā tavābhiprāyaṃ tathāstu, yathā paurāṇaṃ tathā śarīram astu // ity uktvā śakraveṣeṇa āśiṣaṃ dattvā evam astu svabhavanaṃ prakrāntaḥ //
tena samayena rājā babhūvāhaṃ sa nānyo draṣṭayyaḥ / prāṇipakṣiṣu sattveṣu samacittena caritaḥ / idānīṃ saṃsāre mahat sukhaṃ bhuktvā tathāgatabhūtena sattveṣu dharmo deśitaḥ //
(Dak: 168)
atha puṣkaraśālipramukhās te brāhmaṇaśisyakā dvātriṃśat tathāgatavacanam ākarṇya prītisaumanasyajātā bhagavantam ūcuḥ // bhagavaṃs tava śāsane pravarjiṣyāmaḥ prasannaṃ kuru //
atha bhagavāṃs teṣām āśayadhātuṃ prakṛtiṃ ca jñatva teṣām evam āha //
saced ākāṅkṣasi niṣīdeti // teṣāṃ ca / ehi bhikṣava ity ukte yat kiṃ cit tīrthikaliṅgaṃ sarvam eva tatkṣaṇam evāntaradhāt // tricīvaraṃ pātraṃ ca prādurabhūt // athocchinno keśas tad yathāpi nāmāsaṃkhyeyavarṣaśatopasaṃpannasya bhikṣor īryapathaḥ susaṃvṛto 'bhūt, saiva teṣāṃ pravarjyābhūt sopasaṃpat sabhikṣubhāveṇa //
ekasya tathāgateṣu mātsaryacittasya bhikṣoś cīvaraṃ na prādurbhūtaṃ pātraṃ ca //
atha khalu bhikṣavas tasyāṃ velāyāṃ tathāgatasya caraṇayor nipatya vijñāpayanti sma // tathāgatasyāntike śāstṭsaṃjñāprema ca prasādagauravaṃ cotpādayati sma //
atha sa ekaś cīvaranaprādurbhūtena punar api tayā vrīḍayā tathāgatasya caraṇayor praṇipatya vijñāpayām āsa // katham etad bhagavan mamaikasya cīvaraṃ notpāditam //
(Dak: 169) bhagavān āha //
bhūtapūrvaṃ tathāgateṣu praṇāmakāle mātsaryadoṣād iti // evam ukte niśvasya kṣamārthanāṃ kṛtvā tathāgataṃ praṇāmitaḥ // tadā bhagavato 'nubhāvena cīvaraṃ prādurbhūtam // tatkṣaṇam eva malinībhūtam // taṃ dṛṣṭvā vrīḍāvarjitamanā bhikṣur bhagavantam evam āha // bhagavan kena karmaṇā mamaikasya cīvaraṃ na prādurbhūtaṃ, prādurbhūte punar malinībhūtam / ko hetuḥ kaḥ pratyayaḥ //
bhagavān āha //
bhūtapūrvaṃ bhikṣava atīte 'dhvany asaṃkhyeyakalpe dīpaṃkareṇa pūrvaṃ padmottaro nāma samyaksaṃbuddhaḥ sa saṃghena saha janapadacārikāṃ carann anyatamamahājanapadaṃ prāptaḥ // tatra mahājanapade vīthimadhye sthitvā dharmaṃ deśitavān // tadā sarvanāgarās tatropasaṃkrāntā dharmakathāṃ śrutavantaḥ // atha somakaumudir nāma brāhmaṇo mahāvidvāñ śiṣyaganaiḥ sārdhaṃ tāṃ vārttāṃ śrutvā yena padmottaraḥ samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrānta upasaṃkramya bhagavantaṃ praṇamya purataḥ sthitvā dharmaṃ śṛṇvanti // tadā prasādajātāḥ sarve te tathāgataśāsane pravrajyāgrahaṇaṃ cakārayām āsuḥ // te
tathāgatasyāntike śāstṛsaṃjñāpremagauravajātena bhagavataś caraṇayor nipatayanti sma /
(Dak: 170)
tena samayena somakaumudibrāhmaṇasya śiṣyas tvam asi / tvayaikena tathāgatapraṇāmakāle mātsaryacittena iti bhāvitaḥ / śramaṇavandanam akṛte kiṃ bhaviṣyati iti //
tena mātsaryakṛtena, anekavarṣaśatasahasralokair nindanīyajanma bhūtvā, mahān āśīviṣa upapannaḥ / adyāpi tavāśīviṣakaṅkālam astīti kālañjaraparvatasya kandarāyāṃ mahocchrayapramāṇaṃ parvata iva tiṣṭhati // tataḥ śatavarṣātyayād daridrakule jātas tatpaścāt tīrthiko jaṭādhārī bhikṣuko 'bhūt // tadā pāṭaliputranagare kena cid gṛhastena tīrthikān bhojanārthaṃ rasarasāgropetair āhāraṃ sajjīkṛtya tīrthikān āhūya svābhiprāyaṃ tīrthikān bhojitaḥ / tvayā dvādaśa prasthāni kṣīrodanaṃ bhuktam / tathāpi pūrṇodaro nābhūt // tadā sarve janāḥ pretabhaikṣukaṃ manyante // tadanantaraṃ tvayā vrīḍayā niśvasya cintayati // dhik jīvitam iti matvā tasmāt sthānāt prakrāntaḥ / tata ihaiva janmani cyutvā mānuṣyaṃ janma prāptavān // tadāsau brāhmaṇaḥ śiṣyagaṇaiḥ sārdham āgacchantaṃ paśyan te militvā ihāgatāḥ //
tathāgatapraṇāmamātsaryakṛtapāpena tādṛśaṃ duḥkhaṃ anubhūya adyāpi tatpāpaśeṣeṇa praṇāmo na kṛtas tenaiva hetunā cīvarādikaṃ na prādurbhūtaṃ malinībhūtaṃ ca //
(Dak: 171)
tadā sa bhikṣur evam eva bhagavan mamāparādham atyayaṃ pratigṛhnātu ity uktvā gautamasya pādayoḥ praṇipatya tiṣṭhati // tadā bhagavato 'nubhāvena tasya pāpāt parimukto 'bhūt / cīvaraṃ ca malinaṃ tyajya yathāpūrvavad bhavati // evaṃ bhikṣava mā yūyaṃ tathāgatam āyuṣmantaṃ mānasā ca vādena samudācariṣṭhavyam // he bhikṣava idānīṃ mamāntike cittaprasādajāta anena kuśalamūlena cārhattvaṃ prāpta iti //
punar api bhikṣūn āmantryaivam āha //
kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau tena kālena tena samayena somakaumudibrāhmaṇasya śiṣyatvabhūtena padmottaratathāgatapraṇāmakāle mātsaryadoseṇa īdṛśaṃ duḥkham anubhūtam // so 'haṃ somakaumudibrāhmaṇo yūyaṃ mama śiṣyāḥ // idānīm api yūyaṃ mama śiṣyā abhūvan // mayā cānekatathāgateṣūpāsitena kuśalena saṃsāre 'nantasukham anubhūya tathāgatapadaṃ prāptam // tasmād bhikṣavas tathāgate anumodayitavyāḥ sevayitavyās tathāgatasya guṇānuśaṃsā deśitavyā, tathāgataṃ praṇāmayitavyāḥ //
tathāgatānāṃ praṇāmasya mahāphalānuśaṃsā tac chṛṇuta //
yac cakravartī kṣitipapradhānaiḥ kṛtāñjaliḥ kuṇḍālacārugaṇḍaiḥ / bhaktyā sumūrdhnā bahu vandyate tad buddhapraṇāmāt kathayanti tajjñāḥ //
Dak_16.29 //
ye jātamātrāḥ prabhutāṃ prayānti śreṣṭhe kule janma sadaiva yeṣām /
hastyaśvayānaiś ca paribhramanti kṛtvā tu te śreṣṭhatare praṇāmam // Dak_16.30
//
prathayati yaśo dhatte śreyo vivardhayati dyutiṃ
harati duritaṃ sarvaṃ sarvaṃ hy arātim apohati /
sugatiniyatāṃ loke nṛṇāṃ karoti ca saṃtatiṃ
phalati ca śivāyānte 'vaśyaṃ munīndranamaskriyā // Dak_16.31 //
cakrī nṛpo yad balakīrtiyukto dvātriṃśatā lakṣaṇabhūṣitāṅgaḥ /
saṃjāyate vai kṣitipapradhāno buddhapraṇāmād dhi phalaṃ tad uktam // Dak_16.32
//
evaṃ bahuguṇaṃ matvā matvā kāyaṃ ca bhaṅguram /
buddhapraṇāmāt ko vidvān kāyakarmānyad ācaret // Dak_16.33 //
kas taṃ na namaḥ kuryād dṛṣṭvā dūrāt punarbhavād bhītaḥ /
kṛtvaikanamaskāraṃ bhavapāram avāpa yaddhetoḥ // Dak_16.34 //
evaṃ śikṣitavyaṃ kṛṣṇāni karmāṇy apāsya śukleṣv eva svābhogaḥ karaṇīya ity evaṃ bhikṣavaḥ śikṣitavyaṃ // idaṃ avocad bhagavān ātmanā ca bhikṣavo bhāṣitam abhyanandann iti //
iti dvāviṃśatyavadānakathāyāṃ praṇāmakathā soḍasamaḥ paricchedaḥ //
XVII. ujjvālikādānakathā
atha khalu bhagavān lokānukampako lokajño lokaśāstā sarvajño dhyānasukhe vijahāra // tena samayena vaiśālīnagaryāṃ mahopadravāḥ prādurbhūtāḥ //
tadātra pauralokāś ca sarve kāmātilālasāḥ /
yathākāmaṃ rasaṃ bhuktvā prācaran pāpasaṃgatam // Dak_17.1 //
tataḥ kṣatriyo 'py evaṃ kāmabhogābhimohitaḥ /
pramadāgaṇasaṃrakto nītidharmanirādaraḥ // Dak_17.2 //
dṛṣtvā sa sundarīṃ kāntām agamyām api mohitaḥ /
balenāpi samākṛṣya bubhuje svecchayā mudā // Dak_17.3 //
tathāte sarvapaurāś ca sarve 'tikleśitāśayāḥ /
saddharmāṇi pratikṣipya prācaran kāmabhoginaḥ // Dak_17.4 //
svakuladharmamaryādaṃ tyaktvācaran yathecchayā /
satyadharmaṃ pratikṣipya cerur mattadvipā iva // Dak_17.5 //
tathā nārīgaṇāś cāpi kāmakleśākulāśayāḥ /
svakuladharmam utsṛjya prācaranti yathepṣitam // Dak_17.6 //
tadātra bahavo duṣṭāś caurā dhūrtāḥ pragalbhikāḥ /
sādhujanān pratikṣipyācaran dharmanirādarāḥ // Dak_17.7 //
tadaiva pāpasaṃcārāt sarvatrāpy acarat kaliḥ /
saddharmo durbalībhūto nīcavad vilayaṃ yayau // Dak_17.8 //
tadātra prabalībhūte kalisaṃcāra vartite /
dṛṣṭvā lokādhipāḥ sarve 'bhavan duṣṭaparāṅmukhāḥ // Dak_17.9 //
evam anye 'pi devāś ca sarvatrāṇaparāṅmukhāḥ /
teṣāṃ saṃdarśanaṃ kartum api naiva vavāñchire // Dak_17.10 //
teṣāṃ trātuṃ tadeko 'pi na śasaka kathaṃ cana /
evam atra mahotpātaṃ prāvartata samantataḥ // Dak_17.11 //
sarvakleśāhatātmānaḥ pracakru vigrahaṃ mithaḥ /
teṣāṃ pāpaviśeṣeṇa prādurbhūtā upadravāḥ // Dak_17.12 //
tato 'ndhakārāś ca prādurbhūtā meghaiś channāḥ / mahatī cākālavātāśanir meghair guḍuguḍāyate / vidyutaś ca niścaranti / daśa diśaś cākulībhūtās tamo'ndhakāraś ca prādurbhūtaḥ / candrasūryau na prabhāsvarau bhavataḥ / vātavṛṣṭiḥ pravāyati / jalākulībhūtā pralayakālam iva pṛthivī na dṛdhā ca kaiś cid bhūtair āviṣṭābhūt // tadā sarvajanakāyā bhītāḥ saṃvignamanasaḥ / ye ke cid brāhmaṇagṛhapatayo brahmāṇa