Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu016_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Hoa Nghiêm Phẩm Nhập Pháp Giới (Gaṇḍavyūhasūtra)
Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 8 / 21 (50.000 ký tự/trang)
raṇavikurvaṇatāyai, sāpekṣaḥ sarvadharmajñānālokacakreṣu sarvatathāgatadharmacakrasaṃpratīcchanātṛptatāyai sarvakalyāṇamitrākarān sarvakalyāṇamitrasaṃbhavane, tāṃśca anyāṃśca sarvabodhisattvaguṇān saṃpaśyan anupūrveṇa yena pṛthurāṣṭraṃ janapadastenopasaṃkramya utpalabhūtiṃ gāndhikaśreṣṭhinaṃ parimārgan parigaveṣamāṇo 'drākṣīt / dṛṣṭvā ca punaryenotpalabhūtirgāndhikaśreṣṭhī tenopajagāma / upetya utpalabhūtergāndhikaśreṣṭhinaḥ pādau sirasābhivandya utpalabhūtiṃ gāndhikaśreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya utpalabhūtergāndhikaśreṣṭhinaḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahamārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitaḥ sarvabuddhasamajñānamākāṅkṣamāṇaḥ sarvabuddhapūrṇapraṇidhānamaṇḍalaṃ paripūrayitukāmaḥ sarvabuddharūpakāyaṃ draṣṭukāmaḥ sarvabuddhadharmakāyaṃ pariniṣpādayitukāmaḥ sarvabuddhadharmajñānakāyaṃ parijñātukāmaḥ sarvabodhisattvacaryāmaṇḍalaṃ pariśodhayitukāmaḥ sarvabodhisattvasamādhimaṇḍalamavabhāsayitukāmaḥ sarvabodhisattvadhāraṇīmaṇḍalaṃ saṃsthāpayitukāmaḥ sarvāvaraṇamaṇḍalaṃ vikaritukāmaḥ sarvakṣetramaṇḍalamanuvicaritukāmaḥ / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / kathaṃ pratipadyamāno bodhisattvo niryāti sarvajñatāyām? āha - sādhu sādhu kulaputra, yena te 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / ahaṃ kulaputra sarvagandhān prajānāmi / sarvagandhayogān sarvadhūpān sarvadhūpayogān prajānāmi / sarvānulepanāni sarvānulepanayogān sarvacūrṇān sarvacūrṇayogān sarvagandhānulepanacūrṇākarān prajānāmi / devagandhānapi prajānāmi / nāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyagandhānapi prajānāmi / vividhānapi gandhān prajānāmi / vyādhipraśamanagandhānapi, daurmanasyāpahāragandhānapi, laukikaprītisaṃjananagandhānapi, kleśojjvālanagandhānapi, kleśapraśamanagandhānapi, vividhasaṃskṛtaratisukhasaṃjananagandhānapi, sarvasaṃskṛtodvegasaṃjananagandhānapi, madapramādāpahāragandhānapi, buddhamanasikārasamudācārasaṃbhavagandhānapi, dharmanayānugamagandhānapi, āryopabhogyagandhānapi, sarvabodhisattvagandhavimātratāmapi, sarvabodhisattvabhūmivyavasthānagandhānapi (Gv 141) prajānāmi / sarvāṃśca tānahaṃ gandhānākārato 'pi prajānāmi / saṃbhavato 'pi utpādato 'pi prādurbhāvato 'pi pariniṣpattito 'pi pariśuddhito 'pi parihārato 'pi prayogato 'pi paribhogato 'pi viṣayato 'pi prabhāvato 'pi dharmato 'pi mūlato 'pi prajānāmi // asti kulaputra manuṣyaloke nāgasaṃkṣobhasaṃbhavahastigarbho nāma gandhaḥ, yasya tilamātrā gulikā sakalaṃ pṛthurāṣṭraṃ janapadaṃ mahāgandhaghanābhrajālasaṃchannaṃ kṛtvā saptāhaṃ sūkṣmagandhodakadhārāvarṣamabhipravarṣati / tatra yeṣāṃ sattvānāṃ śarīre vā cīvare vā gandhodakadhārā nipatanti, te sarve suvarṇavarṇakusumavicitritā bhavanti / yeṣu ca bhavanavimānakūṭāgāreṣu nipatanti, te sarve suvarṇavarṇakusumavicitritā bhavanti / ye 'pi sattvāsteṣāṃ gandhameghajālānāṃ mārutasamīritānāmantarbhavanagatā gandhaṃ jighranti, te sarve saptāhamudāraprītiprāmodyaparisphuṭā bhavanti, anekavidhāni ca kāyikacaitasikāni sukhasaumanasyāni pratyanubhavanti / na caiṣāṃ śarīre vyādhirutpadyate dhātusaṃkṣobhajo vā aparaparikramiko vā / nāpi caitasikaṃ duḥkhadaurmanasyamutpadyate, na samudācarati bhayaṃ vā trāsaṃ vā cchambhitattvaṃ vā manaḥsaṃkṣobho vā vyāpādo vā / sarve ca te sattvā anyonyaṃ maitracittā bhavanti harṣaprītisaṃjātāḥ / teṣāmahaṃ kulaputra harṣaprītisaṃjātānāmāśayaviśuddhimārabhya tathā dharmaṃ deśayāmi, yathā niyatā bhavanti anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau // asti kulaputra malayaparvatasaṃbhavaṃ gośīrṣaṃ nāma candanam, yenānuliptagātro agnikhadāyāmapi prapatito na dahyate / asti kulaputra sāgarakacchasaṃbhavo aparājito nāma gandhaḥ, yenānuliptāyā bheryāḥ śaṅkhasya vā nirghoṣeṇa sarvaparacakraṃ parājayaṃ gacchati / asti kulaputra anavataptahṛdatīrasaṃbhavaṃ padmagarbhaṃ nāma kālāgaru, yasya tilamātrā gulikā sakalaṃ jambudvīpaṃ gandhena spharati / ye ca sattvāstaṃ gandhaṃ jighranti, te sarve pāpavijugupsanasaṃvaracittaṃ pratilabhante / asti kulaputra himavatparvatarājasaṃbhavā aruṇavatī nāma gandhajātiḥ, yasyā gandhamāghrāya sattvā viraktacittā bhavanti / teṣāmahaṃ tathā dharmaṃ deśayāmi, yadvirajomaṇḍalaṃ nāma samādhiṃ pratilabhante / asti kulaputra rākṣasalokasaṃbhavā sāgaragarbhā nāma gandhajātiḥ, yā rājñaścakravartinaḥ paribhogāyotpadyate, yayā dhūpitamātrayā caturaṅgo balakāyo rājñaścakravartino gaganatale pratiṣṭhate / asti kulaputra, sudharmadevasabhāsaṃbhavā śobhanavyūhā nāma gandhajātiḥ, yayā dhūpitamātrayā devā buddhagandhasmṛtiṃ pratilabhante / asti kulaputra suyāmadevarājabhavane śuddhakośānāṃ gandhajātiḥ, yayā dhūpitayā sarve suyāmadevaputrāḥ suyāmadevarājasakāśamupasaṃkrāmanti / teṣāmupasaṃkrāntānāṃ suyāmo devarājo dhārmīṃ kathāṃ kathayati / asti kulaputra tuṣitabhavane sindhuvāritā nāma gandhajātiḥ, yā dharmāsananiṣaṇṇasya ekajātipratibaddhasya bodhisattvasya purato dhūpitā mahāgandhameghena sakalaṃ dharmadhātuṃ spharitvā sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣvanekākāravyūhaṃ mahādharmameghavarṣaṃ pravarṣati / asti kulaputra sunirmitadevarājabhavane manoharā nāma gandhajātiḥ, yā sunirmitadevarājabhavane pradhūpitā saptāhamacintyadharmameghavarṣaṃ pravarṣati / etāmahaṃ (Gv 142) kulaputra gandhayuktiṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ nirāmagandhānāṃ bodhisattvānāṃ sarvakāmoccalitānāṃ kleśamārapāśavipramuktānāṃ sarvabhavagativyativṛttānāṃ jñānamāyāgatarūpavicāriṇāṃ sarvalokānupaliptānāmasaṅgaśīlānāmanāvaraṇajñānamaṇḍalaviśuddhānāmapratihatajñānagocaraviṣayāṇāṃ sarvālayaniketāniśritānāṃ sarvabhavālayaniketacāriṇāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, śīlacaryāviśuddhimukhaṃ vā paridīpayitum, anavadyacaraṇaṃ vā prabhāvayitum, avyāpādakāyavāṅbhanaḥsamudācāro vā deśayitum // gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe kūṭāgāraṃ nāma nagaram / tatra vairo nāma dāśaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidāraka utpalabhūtergāndhikaśreṣṭhinaḥ pādau śirasābhivandya utpalabhūtiṃ gāndhikaśreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya utpalabhūtergāndhikaśreṣṭhino 'ntikāt prakrāntaḥ // 22 // (Gv 143) 25 Vairaḥ / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kūṭāgāranagarābhimukhaṃ mārgaṃ pratipadyamāno 'nuvicaran, mārganimnatāṃ mārgonnatatāṃ mārgasamatāṃ mārgaviṣamatāṃ mārgasarajaskatāṃ mārgavirajaskatāṃ mārgakṣematāṃ mārgagahanatāṃ mārgānāvaraṇatāṃ mārgakuṭilatāṃ mārgarjukatāmanuvilokya evaṃ cittamutpādayāmāsa - idaṃ khalu me tasya kalyāṇamitrasyopasaṃkramaṇaṃ bodhisattvamārgapratipattihetubhūtaṃ sattvānugrahazñānamārgapratipattihetubhūtaṃ bhaviṣyati / pāramitāmārgapratipattihetubhūtaṃ sarvasattvānugrahajñānamārgapratipattihetubhūtaṃ bhaviṣyati / sarvasattvānunayapratighonnāmāvanāmaprapātavinivṛttaye sarvasattvaviṣamamatipratinivāraṇatāyai sarvasattvakleśarajaḥpraśamanāya, sarvasattvavividhākuśaladṛṣṭisthāṇukaṇṭakaśarkarakaṭhallāpanayanāya, anāvaraṇadharmadhātuparamatāyaiḥ, akṣuṇṇasarvajñatāpuropanayanāya hetubhūtaṃ bhaviṣyati / tatkasya hetoḥ? kalyāṇamitrākarāḥ sarvakuśaladharmāḥ / kalyāṇamitrādhīnā sarvajñatā / sa evaṃ cintāmanasikāraprayukto durāsadasamudācāro 'nupūrveṇa yena kūṭāgāraṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya vairaṃ dāśaṃ parimārgan parigaveṣamāṇo 'drākṣīnmahānagaramukhe sāgarāvatāratīre vairaṃ dāśaṃ vaṇikūśatasahasrairanekaiśca prāṇiśatasahasrairvicitrāṃ kathāṃ śrotukāmaiḥ parivṛtaṃ samudrakathāsaṃprakāśanatayā buddhaguṇasamudrān sattvānāmārocayamānam / dṛṣṭvā ca yena vairo dāśaḥ, tenopajagāma / upetya vairasya dāśasya pādau śirasābhivandya vairaṃ dāśamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya vairasya dāśasya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāhamayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - sādhu sādhu kulaputra, yastvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya mahājñānapratilambhasaṃbhavahetuṃ paripṛcchasi / vividhasaṃsāraduḥkhasamudācārasaṃbhavahetuṃ sarvajñatādvīpādhiṣṭhānagamanasaṃbhavahetum abhedyamahāyānasaṃbhavahetuṃ śrāvakapratyekabuddhabhūmipātabhayavigamamārgapratipattisaṃbhavahetuṃ vividhaśāntasamādhimukhāvartanayādhigamajñānamārgasaṃbhavahetuṃ sarvatragāminībodhisattvacaryāvicārapraṇidhirathacakrāparāhatamārgasaṃbhavahetuṃ sarvatejaūrmivyūhabodhisattvacaryāsvabhāvanayamārgasaṃbhavaviśuddhihetuṃ sarvadharmadiṅbhukhāparāntamārgasaṃbhavaviśuddhihetuṃ sarvajñatāsāgarāvatāramārgasaṃbhavaviśuddhihetuṃ paripṛcchasi / ahaṃ kulaputra iha mahāsāgaratīrakūṭāgāre mahānagare prativasāmi mahākaruṇādhvajāṃ bodhisattvacaryāṃ pariśodhayan / so 'haṃ kulaputra jambudvīpe daridrān sattvānavalokya eṣāmarthāya tathā tapastapyāmi, yaduta abhiprāyameṣāṃ paripūrayiṣyāmi / lokāmiṣasaṃgrahaṃ kariṣyāmi / dharmasaṃbhogena cainān saṃtoṣayiṣyāmi puṇyasaṃbhāramārgameṣāmupadekṣyāmi / jñānasaṃbhāraṃ saṃjanayiṣyāmi / kuśalamūlabalaṃ saṃvardhayiṣyāmi / bodhicittamutpādayiṣyāmi / bodhyāśayaṃ viśodyayiṣyāmi / mahākaruṇābalamupastambhayiṣyāmi / saṃsāraduḥkhaṃ vyupaśamayiṣyāmi / saṃsāracaryāparikhedabalamupastambhayiṣyāmi / sattvasāgarasaṃgrahaṇe cainānniyojayiṣyāmi / guṇasāgarapratipattimukhe ca pratiṣṭhāpayiṣyāmi / (Gv 144) dharmasāgarajñānālokaṃ caiṣāmupasaṃhariṣyāmi / sarvabuddhasāgaraṃ caiṣāmabhimukhamāvartayayiṣyāmi / sarvajñatāsāgare cainānavatārayiṣyāmi // evaṃ cintāmanasikāraprayukto 'haṃ kulaputra iha sāgaratīrakūṭāgāranagare pravicarāmi / evaṃ jagaddhitasukhaprayukto 'haṃ kulaputra sarvamahāsāgararatnadvīpān prajānāmi / sarvaratnākarān sarvaratnagotrāṇi sarvaratnamūlaṃ prajānāmi / sarvanāgabhavanāni sarvanāgasaṃkṣobhān sarvayakṣabhavanāni sarvayakṣasaṃkṣobhān sarvarākṣasabhavanāni sarvarākṣasabhayapraśamanāni sarvabhūtabhavanāni sarvabhūtāntarāyavyupaśamanāni prajānāmi / sarvāvantaṃ saṃbhavāvartaparivarjanaṃ mahormiveśaparihāramudakavarṇavimātratāṃ prajānāmi / candrādityajyotirgrahagaṇaparivartanaṃ rātriṃdivakṣaṇalavamūhūrtaṃ prajānāmi / gamanāgamanaviśeṣatāṃ kṣemākṣematāṃ yānapātrayantrakriyādṛḍhatāṃ yānaparihāraṃ yānavāhanaṃ mārutasaṃgrahaṇaṃ mārutotpādanaṃ yānāvartanaṃ yānaparivartanaṃ yānasaṃsthāpanaṃ yānasaṃpreṣaṇaṃ prajānāmi / so 'haṃ kulaputra evaṃjñānasamanvāgataḥ satataṃ sattvārthakāryaprayukto vaṇiggaṇaṃ dṛḍhena yānena kṣemeṇa śivenābhayena yathāpraharṣaṃ pramodayan dhārmyā kathayā yathābhiprāyeṇa ratnadvīpamupanayāmi / sarvaratnasamṛddhiṃ caiṣāṃ kṛtvā punarjambūdvīpamupanayāmi / na ca mama kulaputra kadācit kiṃcid yānapātraṃ vipannapūrvam / yeṣāṃ ca sattvānāmahaṃ kulaputra cakṣuṣāmābhāsamāgacchāmi, ye ca sattvā mama dharmadeśanāṃ śṛṇvanti, teṣāṃ sarvasaṃsārasāgarasaṃsīdanabhayāni vigacchanti, sarvajñatāsāgarāvatārajñānaṃ cāmukhībhavati / tṛṣṇāsāgarocchoṣaṇatāyai ca pratipadyante, tryadhvasāgarajñānālokaṃ ca pratilabhante / sarvasattvaduḥkhasāgarakṣayāya cābhyutsahante / sarvasattvacittasāgarakāluṣyaprasādanatāyai ca prayujyante / sarvakṣetrasāgaraviśuddhaye vīryamārabhante / sarvadiksāgaraspharaṇatāyai ca na vinivartante / sarvajagadindriyasāgarasaṃbhedaṃ ca pratividhyanti / sarvasattvacaryāsāgaraṃ cānuvartante / yathāśayajagatsāgarapratibhāsaprāptāśca bhavanti // etasya ahaṃ kulaputra mahākarūṇādhvajasya amoghadarśanaśravaṇaṃ saṃvāsānusmṛtirnāma nadīnirghoṣasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāṃ sarvasaṃsārasāgaravicāriṇāṃ sarvakleśāsāgarānupaliptānāṃ sarvadṛṣṭigatasāgarasaṃgrahagrāhabhayavigatānāṃ sarvadharmasāgarasvabhāvajalavicāriṇāṃ sarvajagatsāgarasvabhāvatalavicāriṇāṃ sarvajagatsāgarasaṃgrahavastusaṃgrahaṇajālānāṃ sarvajñatāsāgarasaṃvāsināṃ sarvasattvābhiniveśasāgaranirmathanānāṃ sarvakālasāgarasaṃbhinnavihāriṇāṃ sarvajagatsāgaraparipākatattvābhijñānāṃ sarvajagatsāgaravinayakālānatikrāntānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum // gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe nandihāraṃ nāma nagaram / tatra jayottamo nāma śreṣṭhī prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vairasya dāśasya pādau śirasābhivandya vairaṃ dāśamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya aśrumukho rudan kalyāṇamitradarśanābhilāṣāvitṛpto vairasya dāśasyāntikātprakrāntaḥ // 23 // (Gv 145) 26 Jayottamaḥ / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mahāmaitryapramāṇasattvadhātuspharaṇacitto mahākaruṇāsnehābhiṣyanditasaṃtāno vipulapuṇyajñānasaṃbhāravyūhopacitaḥ sarvakleśarajastamomalapaṅkāpagato dharmasamatānugamo nimnonnatasarvajñatāmārgaprasṛtaḥ aparimāṇākuśaladharmāvatāramukhoddhṛtaḥ sarvākuśalābhedyadṛḍhavīryabalaparākramaḥ acintyabodhisattvasamādhivipulaprasrabdhimukhasamarpitaḥ prajñābhāskaratejovabhāsavidhūtaniravaśeṣāvidyāndhakāraḥ sukhaśītalopāyamāruteritajñānakusumāvakīrṇo mahāpraṇidhānasamudraniryāṇajñānanayānukūlaḥ apratihatadharmadhātuspharaṇajñānaḥ akṣuṇṇasarvajñatāpurapraveśābhimukhaḥ bodhisattvamārgamabhikāṅkṣamāṇo yena nandihāraṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya jayottamaṃ śreṣṭhinaṃ parimārgan parigaveṣamāṇo 'drākṣīt pūrveṇa nadihārasya nagarasya paryante vicitradhvajāyāmaśokavanikāyāmanekagṛhapatisahasraparivṛtaṃ vividhāni nagarakāryāṇi pariniṣṭhāpayantaṃ tadāgamya ca dhārmīṃ kathāṃ kathayantam, sarvāhaṃkārasamudyotāya, sarvamamakārotsargāya, sarvaparigrahaparityāgāya, sarvavastugrahaṇapratinisargāya, sarvābhiniveśanirdāraṇāya, sarvatṛṣṇābandhanacchedanāya, sarvadṛṣṭigatakapāṭanirbhedanāya, sarvasaṃśayavimativicikitsātimiravidhamanāya, māyāśāṭhyakāluṣyāpanayanāya, īrṣyāmātsaryamalasaṃśodhanāya, cittasaraḥprasādanāya, anāvilacittatāyāṃ sattvapratiṣṭhāpanatāyai, anāvilaśraddhābalotpādanatayā buddhadarśanābhirocanatāyai, bodhisattvabalodbhāvanatayā buddhadharmasaṃpratīcchanatāyai, bodhisattvacaryāsūcanatayā bodhisattvasamādhibalajananatāyai, bodhisattvaprajñābalasaṃdarśanatayā bodhisattvasmṛtibalaviśuddhyuttāraṇatāyai dharmaṃ deśayamānaṃ yaduta bodhicittotpādābhirocanāya // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastatkathāparyavasānamāgamayitvā jayottamasya śreṣṭhinaḥ pādayoḥ praṇipatya suciramabhināmya dharmagauravapratilabdhenāśayena evaṃ vācamudīrayāmāsasudhano 'smi, sudhano 'smi ārya, bodhisattvacaryāṃ parimārgāmi / tadvadatu me āryo yathāhaṃ bodhisattvacaryāyāṃ śikṣeyam / yathā śikṣamāṇaḥ sarvasattvaparipākavinayakāyeṣvabhimukho bhaveyam / sarvabuddhadarśanaṃ na vijahyām / sarvabuddhadharmaṃ śṛṇuyām / sarvabuddhadharmameghān saṃdhārayeyam / sarvabuddhadharmanayeṣu pratipadyeyam / sarvalokadhātuṣu bodhisattvacaryāyāṃ careyam / sarvakalpasaṃvāseṣu bodhisattvacaryayā na parikhidyeyam / sarvatathāgatavikurvitānyājānīyām / sarvabuddhādhiṣṭhānāni saṃpratīccheyam / sarvatathāgatabaleṣu ca avabhāsaṃ pratilabdho bhaveyam // atha khalu jayottamaḥ śreṣṭhī sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - sādhu sādhu kulaputra, yena te anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / ahaṃ kulaputra sarvagāminībodhisattvacaryāmukhaṃ pariśodhayāmi yaduta abhāvapratiṣṭhitānabhisaṃskāravipratilābhabalena / so 'hamiha sarvagāminībodhisattvacaryāpariśuddhimukhe sthitvā sarvatrisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvatridaśadevalokeṣu sarvayāmabhavaneṣu sarvatuṣitadevalokeṣu sarvanirmāṇaratidevalokeṣu sarvaparanirmitavaśavartidevalokeṣu (Gv 146) sarvamārabhavaneṣu sarvakāmādhātuṣu devanikāyāntargateṣu sarvadevabhavaneṣu sarvanāgalokeṣu sarvanāgabhavaneṣu, sarvayakṣalokeṣu sarvayakṣabhavaneṣu, sarvarākṣasalokeṣu sarvarākṣasabhavaneṣu, sarvakumbhāṇḍalokeṣu sarvakumbhāṇḍabhavaneṣu, sarvapretalokeṣu sarvapretabhavaneṣu, sarvagandharvalokeṣu sarvagandharvabhavaneṣu, sarvāsuralokeṣu sarvāsurabhavaneṣu, sarvagaruḍalokeṣu sarvagaruḍabhavaneṣu, sarvakinnaralokeṣu sarvakinnarabhavaneṣu, sarvamahoragalokeṣu sarvamahoragabhavaneṣu, sarvamanuṣyalokeṣu sarvamanuṣyabhavaneṣu, sarvagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīṣu sarvakāmadhātvantargatāsu sarvasattvagatiṣu dharmaṃ deśayāmi / adharmaṃ pratijahāmi / vivādaṃ praśamayāmi / vigrahaṃ vyāvartayāmi / kalahaṃ vyupaśamayāmi / yuddhaṃ nivārayāmi / raṇamupaśamayāmi / vairamuparamayāmi / bandhanāni cchinadmi / cārakāṇi bhinadmi / bhayāni vinivartayāmi / akuśalakarmābhisaṃskārān samucchinadmi / prāṇivadhāt sattvān vinivārayāmi / adattādānāt kāmamithyācārāt mṛṣāvādāt paiśunyāt pārūṣyāt saṃbhinnapralāpādabhidhyāyā vyāpādāt mithyādṛṣṭeḥ sattvānnivārayāmi / sarvakāryebhyaḥ sattvān vinivārayāmi / sarvadharmakuśaladharmakriyāsvanuvartayāmi / sarvasattvān sarvaśilpāni śikṣayāmi / lokahitāvahāni sarvaśāstrāṇi dyotayāmi, prakalpayāmi, prakāśayāmi, prabhāvayāmi lokapraharṣaṇatāyai / sattvaparipākāya sarvapāṣaṇḍānanuvartayāmi / uttarijñānaviśeṣasūcanatāyai sarvadṛṣṭigatavinivartanatāyai sarvabuddhadharmārocanatāyai yāvadbrahmaloke 'pi sarvarūpadhātukān devānabhibhūya dharmaṃ deśayāmi / yathā ceha trisāhasramahāsāhasre lokadhātau, tathā daśasu dikṣu daśānabhilāpyabuddhakṣetrakoṭīniyutaśatasahasraparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu dharmaṃ deśayāmi / buddhadharmān deśayāmi / bodhisattvadharmān śrāvakadharmān pratyekabuddhadharmān deśayāmi / narakān deśayāmi / narakagāminīṃ pratipadaṃ deśayāmi / nairayikasattvakāraṇāṃ deśayāmi / tiryagyoniṃ deśayāmi / tiryagyonigatisaṃbhedaṃ tiyagyonigatigāminīṃ pratipadaṃ tiryagyonyupapattiduḥkhaṃ deśayāmi / yamalokaṃ deśayāmi, yamalokagāminīṃ pratipadaṃ yamalokaduḥkhaṃ deśayāmi / svargalokaṃ deśayāmi, svargalokagāminīṃ pratipadaṃ svargalokaratyupacāraparibhogaṃ deśayāmi / manuṣyalokaṃ deśayāmi, manuṣyalokagatigāminīṃ pratipadaṃ manuṣyalokasukhaduḥkhānubhavavaicitryaṃ deśayāmi / iti hi kulaputra lokadharmaṃ deśayāmi / lokasamudayaṃ lokāstaṃgamanaṃ lokādīnavaṃ lokaniḥsaraṇamapi deśayāmi, yaduta bodhisattvamārgasaṃprakāśanatāyai saṃsāradoṣavinivartanatāyai sarvajñatāguṇasaṃdarśanatāyai bhavagatisaṃmohaduḥkhasaṃpraśamanatāyai anāvaraṇadharmatārocanatāyai lokapravṛttikriyāparidīpanatāyai sarvalokapravṛttisukhaduḥkhasūcanatāyai sarvajagatpratiṣṭhāsaṃjñāgatavibhāvanatāyai anālayatathāgatadharmābhidyotanatāyai sarvakarmakleśacakravyāvartanatāyai tathāgatadharmacakrapravartanasūcanatāyai dharmaṃ deśayāmi / etamahaṃ kulaputra sarvagāminībodhisattvacaryāviśuddhimukhamavabhāsapratiṣṭhitānabhisaṃskāravimalavyūhaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvābhijñānāṃ bodhisattvānāṃ sarvakṣetratalamāyāgatajñānaśarīraspharaṇānāṃ samantacakṣurjñānabhūmipratilabdhānāṃ sarvavākpatharutavijñaptiparamaśrotrāṇāṃ tryadhvaspharaṇadharmamukhālokavaśitāprāptānāṃ sarvadharmasamavasaraṇajñānavaśitādhipativīrapuruṣāṇāmacintyāpramāṇayathāśayasattvavijñapanāsaṃbhinnasvaramaṇḍalaprabhūtaruciratanujihvānāṃ (Gv 147) nānābhiprāyasattvasamudraruciravarṇasaṃsthānasarvabodhisattvasamamāyopamaśarīrāṇāṃ sarvatathāgatādvayākalpācintyaśarīraparamāṇāṃ sarvatryadhvānusṛtajñānakāyānāṃ gaganatalavipulāpramāṇagocaraviṣayāṇāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum // gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe śroṇāparānteṣu janapadeṣu kaliṅgavanaṃ nāma nagaram / tatra siṃhavijṛmbhitā nāma bhikṣuṇī prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako jayottamasya śreṣṭhinaḥ pādau śirasābhivandya jayottamaṃ śreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya jayottamasya śreṣṭhino 'ntikāt prakrāntaḥ // 24 // (Gv 148) 27 Siṃhavijṛmbhitā / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa yena śroṇāparānte janapade kaliṅgavanaṃ nāma nagaram, tenopajagāma / upetya siṃhavijṛmbhitāṃ nāma bhikṣuṇīṃ paryeṣamāṇaḥ pratisattvaṃ paripṛcchan yato yataḥ paryaṭati, tena tenaiva anekāni kumāraśatāni anekāni kumārikāśatāni rathyācatvaraśṛṅgāṭakebhyaḥ saṃbhūya anubadhnanti sma / anekāni ca puruṣaśatāni anekāni ca strīśatānyarocayāmāsuḥ - eṣā kulaputra siṃhavijṛmbhitā bhikṣuṇī ihaiva kaliṅgavane nagare jayaprabhānupradatte sūryaprabhe mahodyāne prativasati aparimāṇānāṃ sattvānāmarthāya dharmaṃ prakāśayamānā // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena tatsūryaprabhaṃ mahodyānaṃ tenopasaṃkramya samantādanuvicaran anuvilokayan adrākṣīttasmin mahodyāne candrodgatān nāma vṛkṣān kūṭāgārasaṃchannānarcirvarṇārcirnirbhāsān samantādyojanamābhayā spharamāṇān, saṃpracchadanāmāṃśca patravṛkṣān chatrākārān saṃsthānaparṇacchadanān nīlavaidūryavarṇapayodāvabhāsān, kusumakośanāmāṃśca puṣpavṛkṣān himavatparvatarājaramaṇīyavicitrasaṃsthānān nānāvarṇākṣayakusumaughapravarṣaṇān tridaśapuropaśobhanapārijātakakovidārasadṛśān, sadāpakvānanupamasvāduphalanicitanāmāṃśca suphalavṛkṣān suvarṇameruśikharasaṃsthānān sadāphalasaṃpannān, vairocanakośanāmnaśca maṇirājavṛkṣānanupamamaṇiratnarājasaṃsthānān divyaratnasragmālābharaṇacintārājamaṇiratnapramuktakośasamṛddhidharān asaṃkhyeyavarṇamaṇiratnākārān, prasādananāmāṃśca vastravṛkṣān nānāvarṇadivyaratnavastrakośapramuktapralambopaśobhitān, pramodananāmnaśca vādyavṛkṣān divyātirekatūryamanojñamadhuranirghoṣān, samantaśubhavyūhanāmnaśca gandhavṛkṣān sarvadigapratihatasarvākāramanojñagandhābhipramodanānadrākṣīt / utsasarastaḍāgapuṣkiriṇīśca saptaratneṣṭakānicitāścaturdikṣu vibhaktaratnasopānāḥ kālānusāricandanaparidigdhavividharatnavedikāparivṛtāḥ, nīlavaidūryamaṇirājakṛtatalasaṃsthānāḥ, jāmbūnadakanakavālikāstīrṇatalāḥ, manojñadivyagandhāṣṭāṅgopetavāriparipūrṇāḥ, vicitravarṇadivyagandhasparśaratnotpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchāditasalilāḥ, divyātirekamanojñarūpanānāśakunigaṇamadhuranirghoṣanikūjitāḥ, vividhadivyaratnasuruciradrumapaṅkiparikṣepopaśobhitāḥ / sarveṣu ca teṣu nānāratnavṛkṣamūleṣu vicitramanojñarūpāṇi ratnasiṃhāsanāni prajñaptāni acintyānekavividharatnavyūhāni, nānādivyaratnavastraprajñaptopacārāṇi, sarvākāradivyagandhadhūpanirdhūpitāni, divyātikrāntaratnapaṭṭābhipralambitavicitraratnavitānavitatāni, nānāratnavicitrajāmbūnadakanakajālasaṃchannāni, ratnakiṅkiṇījālamanojñamadhuranirghoṣāṇi, anekadivyaratnāsanaśatasahasraparivārāṇyapaśyat / sa kvacidratnavṛkṣamūle ratnapadmagarbhasiṃhāsanaṃ prajñaptamapaśyat / kvacidgandharājamaṇiratnapadmagarbhasiṃhāsanam, kvacinnāgavyūhamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, kvacidratnasiṃhaskandhamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, kvacidvairocanamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, kvaciddigvirocanamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, (Gv 149) kvacidindravajramaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, kvacijjagadrocanamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, kvacidratnavṛkṣamūle sitābhamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanaṃ prajñaptamapaśyat / sarvāvacca tanmahodyānaṃ nānāratnākīrṇatalaṃ mahāsāgaramiva ratnadvīpākīrṇamapaśyat nīlavaiḍūryarājakhacitasarvaratnapratyarpitakācilindikasukhasaṃsparśabhūmibhāgaṃ caraṇanikṣepotkṣeponnāmāvanāmavigataṃ vajraratnarājamayasukhasaṃsparśamanojñagandhanalinasaṃstīrṇatalaṃ haṃsakrauñcamayūrakuṇālakalaviṅkakokilajīvaṃjīvakarutanirnādamadhuranirghoṣaṃ divyaratnacandanadrumavanasuracitapraviṣṭavyūhopaśobhitaṃ vicitraratnapuṣpamegharatnakusumākṣayadhārābhipravarṣitaṃ miśrakāvanaprativiśiṣṭaṃ suracitanānāratnakūṭāgārātulagandharājasatatapradhūpitopacāraṃ sudharmadevasabhāprativiśiṣṭavyūhaṃ upariṣṭāddivyātirekavicitraratnajālasaṃchannaṃ muktāmaṇipuṣpahārakalāpapralambitopaśobhitadeśaṃ samantādratnakiṅkiṇīvicitravinyāsojjvalitasuvarṇajālapariṣkṛtaṃ vividhavādyavṛkṣaratnatālakiṅkiṇījālamārutasamīritamadhuramanojñaśabdanirghoṣaṃ vaśavartidevarājapramukhāpsaraḥsaṃgītirutaparamaramaṇīyanirghoṣaṃ vicitravarṇadivyakalpadūṣyameghābhipravarṣaṇavirājitaṃ mahāsāgaramivānantavarṇāvabhāsamasecanakadarśanamacintyāsaṃkhyeyaratnavyūhakūṭāgāraśatasahasrapratimaṇḍitaṃ tridaśendrapuramiva sudarśanaṃ sarvākāranānāratnabhaktipratimaṇḍitaṃ supariṇatacchatravinyāsasamantaśubhadarśanaṃ mahendralokamiva citrakūṭopaśobhitaṃ sadāpramuktamanojñamahāprabhāvabhāsaṃ jagadrocanamaṇiratnarājaprabhājvalitamiva mahābrahmavihāramasaṃkhyeyalokadhātvadhiṣṭhānākāśakośavipulāpramāṇāvakāśaṃ tatsūryaprabhaṃ mahodyānamapaśyat siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyā mahatā acintyarddhiprabhāvabalādhānena // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ imānevamapramāṇācintyaguṇasamuditān mahodyānavyūhān bodhisattvakarmavipākapariniṣpannān lokottaravipulakuśalamūlanirjātānacintyabuddhapūjopasthānaniṣyandasaṃbhavān sarvalokagatānavaśeṣakuśalamūlāsaṃhāryān māyāgatadharmasvabhāvanirvṛttān vimalavipulaśubhapuṇyavipākasaṃbhūtān siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyāḥ pūrvasukṛtasucaritaniṣyandabalādhānasaṃbhūtānasādhāraṇān saśrāvakapratyekabuddhairasaṃhāryān sarvatīrthyaparapravādibhiranavamardyān sarvamārapathasamudācārairanavalokyān sarvabālapṛthagjanaiḥ samantādanuvilokayannadrākṣīt / sarveṣu ca teṣu nānāratnavṛkṣamūlagateṣu mahāsiṃhāsaneṣu siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ saṃniṣaṇṇāṃ mahāparivāraparivṛtāṃ prāsādikenātmabhāvena praśānteryāpathāṃ śāntendriyāṃ śāntamanasaṃ suguptāṃ jitendriyāṃ nāgamiva sudāntāṃ hradamiva acchānāvilaviprasannacittāṃ cintāmaṇirājamiva sarvakāmapradāṃ padmamiva vāriṇānupaliptāṃ lokadharmaiḥ, siṃha iva vigatabhayaromaharṣāṃ vaiśāradyaviśuddhyā, mahācalendrarājamivāprakampāṃ śīlaviśuddhyā, manoharagandharājamiva jagaccittaprahlādanakarīṃ himacandanamiva kleśaparidāhapraśamanakarīṃ sudarśanabhaiṣajyarājamiva sarvajagadduḥkhavyupaśamanakarīṃ varuṇapāśamivāmoghadarśanāṃ tathāgataprabhāmiva kāyacittaprasrabdhisukhasaṃjananīṃ mahābrahmāṇamiva vigatarāgadoṣamohaparyutthānām udakaprasādakamaṇiratnarājamiva kleśāvilasattvacittaprahlādanakarīṃ sukṣetramiva kuśalamūlavivardhanīm / teṣu cāsanaparivāreṣu vicitrāṃ parṣadaṃ saṃniṣaṇṇāmadrākṣīt // (Gv 150) sa kvacidāsanaparivāre maheśvaradevaputrapramukhānāṃ śuddhāvāsakāyikānāṃ devaputrāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmakṣayavimokṣasaṃbhedaṃ nāma dharmamukhaṃ prakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre rucirabrahmapramukhānāṃ brahmakāyikānāṃ devaputrāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ samantatalabhedaṃ nāma svaramaṇḍalaviśuddhiṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre vaśavartidevarājapramukhānāṃ paranirmitavaśavartidevarājapramukhānāṃ paranirmitavaśavartināṃ devaputrāṇāṃ sadevakanyāparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ bodhisattvāśayaviśuddhivaśitāvyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre sunirmitadevarājapramukhānāṃ nirmāṇaratīnāṃ devaputrāṇāṃ sadevakanyāparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ sarvadharmaśubhavyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre saṃtuṣitadevarājapramukhānāṃ tuṣitakāyikānāṃ devaputrāṇāṃ sadevakanyāparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ svacittakośāvartaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre suyāmadevarājapramukhānāṃ devaputrāṇāṃ sadevakanyāparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmanantavyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre śakradevarājapramukhānāṃ trāyastriṃśakāyikānāṃ devaputrāṇāṃ sadevakanyāparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmudvegamukhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre sāgaranāgarājapramukhānāṃ śataraśminandopanandamanasyairāvatānavataptaprabhṛtīnāṃ nāgarājñāṃ sanāgakanyānāṃ nāgakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ buddhaviṣayaprabhāvyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre vaiśravaṇamahārājapramukhānāṃ yakṣendrāṇāṃ sayakṣakanyāyakṣakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ jagatparitrāṇakośaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre dhṛtarāṣṭragandharvarājapramukhānāṃ gandharvāṇāṃ sagandharvakanyāgandharvakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmakṣayapraharṣaṇaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre rāhvasurendrapramukhānāmasurendrāṇāṃ sāsurakanyāsurakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ dharmadhātujñānayavegavyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre mahāvegadhārigaruḍendrapramukhānāṃ garuḍendrāṇāṃ sagaruḍakanyāgarūḍakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ bhavasāgarasaṃtrāsaviṣayaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre drumakinnararājapramukhānāṃ kinnarendrāṇāṃ sakinnarakanyākinnarakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ buddhacaryāvabhāsaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre bhṛkuṭīmukhamahoragendrapramukhānāṃ mahoragendrāṇāṃ samahoragakanyāmahoragakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ buddhaprītisaṃbhavaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre 'nekeṣāṃ strīpuruṣadārakadārikāśatasahasrāṇāṃ (Gv 151) saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ jñānaviśeṣagamanaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre nityaujoharadrumarājarākṣasendrapramukhānāṃ rākṣasendrāṇāṃ sarākṣasakanyārākṣasakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ kṛpāsaṃbhavaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre śrāvakayānādhimuktānāṃ sattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ jñānaviśeṣaprabhāvaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāpaśyat / kvacidāsanaparivāre pratyekabuddhayānādhimuktānāṃ sattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmudārabuddhaguṇāvabhāsaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre mahāyānādhimuktānāṃ sattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ samantamukhaṃ nāma samādhijñānālokamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre prathamacittotpādikānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ sarvabuddhapraṇidhikūṭaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre dvitīyabhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ virajomaṇḍalaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre tṛtīyabhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ praśāntavyūhaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre caturthībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ sarvajñatāvegaviṣayasaṃbhavaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre pañcamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ cittalatākusumagarbhaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānamapaśyat / kvacidāsanaparivāre ṣaṣṭhībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ vairocanagarbhaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre saptamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ samantabhūmyalaṃkāraṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre aṣṭamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ dharmadhātupañjarasuvibhaktaśarīraviṣayaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre navamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmanilambhabalanilayavyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre daśamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmanāvaraṇamaṇḍalaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre saṃniṣaṇṇasya vajrapāṇiparṣanmaṇḍalasya siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ jñānavajranārāyaṇavyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / iti hi yāvatyaḥ sarvopapattyāyatanasaṃbhedeṣu sattvaprajñaptayaḥ sattvagatayaḥ, tāsu ye sattvāḥ paripakvā vainayikā bhājanībhūtāḥ, teṣāṃ tasmin mahodyāne samavasṛtya pratyekamāsanaparivārasaṃniṣaṇṇānāṃ nānāśayānāṃ nānādhimuktānāṃ niyatāśayānāṃ ghanarasaśraddhānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ (Gv 152) tathā tathā dharmaṃ deśayamānāmapaśyat, yatsarve niyatā bhavantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / tatkasya hetoḥ? yathāpi tatsiṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyāḥ samantacakṣurupekṣāvatīpramukhāni sarvabuddhadharmanirdeśapramukhāni dharmadhātutalaprabhedapramukhāni sarvāvaraṇamaṇḍalavikiraṇapramukhāni sarvajagatkuśalacittasaṃbhavapramukhāni viśeṣavativyūhapramukhāni asaṅganayagarbhapramukhāni dharmadhātumaṇḍalapramukhāni cittakośapramukhāni samantarucitābhinirhāragarbhapramukhāni daśaprajñāpāramitāmukhāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇyavakrāntāni / ye ca tatsūryaprabhaṃ mahodyānaṃ bodhisattvāstadanye vā sattvāḥ praviśanti siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyā darśanāya dharmaśravaṇāya, sarve te siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyāḥ prathamaṃ kuśalamūladharmasamudāneṣu niyojitā yāvadanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheravivartyāḥ kṛtāḥ // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyā imāmevaṃrūpāmudyānasaṃpadaṃ vihārasaṃpadaṃ caṃkramasaṃpadaṃ paribhogasaṃpadaṃ śayyāsanasaṃpadaṃ parṣanmaṇḍalasaṃpadamādhipateyasaṃpadamṛddhivikurvitasaṃpadaṃ sarasvatīvyūhasaṃpadaṃ dṛṣṭvā acintyaṃ ca dharmanayaṃ śrutvā vipuladharmameghābhiṣyanditacittaḥ siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyā abhimukhamāśayaviśuddhisaṃpadaṃ saṃpraṇīto 'nekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkariṣyāmīti / atha siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyāḥ sarvaṃ tanmahodyānaṃ saparṣanmaṇḍalavyūhamudāreṇāvabhāsena sphuṭamavabhāsitam / anekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtvā evaṃ saṃjānāti - pradakṣiṇīkurvaṃśca samantādabhimukhaṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmadrākṣīt / sa purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārye, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // sā avocat - ahaṃ kulaputra sarvamanyanāsamuddhātitasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / āha - ka etasya ārye sarvamanyanāsamuddhātitasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ? āha - eṣa kulaputra tryadhvagatavyūhaikacittakṣaṇakoṭivijñaptisvabhāvo jñānālokaḥ / āha - ka etasya ārye jñānālokasya viṣayaḥ? āha - etanmama kulaputra jñānālokamukhamāyūhatyā niryūhatyāḥ sarvadharmopapanno nāma samādhirājāyate, yasya samādheḥ sahapratilābhena manomayaiḥ kāyaiḥ sarvāsu daśasu dikṣu sarvalokadhātuṣvekajātipratibaddhānāṃ tuṣitabhavanagatānāṃ sarvabodhisattvānāmekaikasya bodhisattvasya anabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥ samairātmabhāvairanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamābhiḥ pūjāvimātrābhiḥ pūjāprayogāyopasaṃkramāmi, yaduta devaindrakāyairnāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyendrakāyaiḥ puṣpameghaparigṛhītairgandhameghaparigṛhītairdhūpameghaparigṛhītairmālyameghaparigṛhītairvilepanameghaparigṛhītaiścūrṇameghaparigṛhītairvastrameghaparigṛhītaiśchatrameghaparigṛhītairdhvajameghaparigṛhītaiḥ patākāmeghaparigṛhītai ratnābharaṇameghaparigṛhītai ratnajālavyūhameghaparigṛhītai ratnavitānavyūhameghaparigṛhītai ratnapradīpavyūhameghaparigṛhītai ratnāsanavyūhameghaparigṛhītaiḥ pūjāprayogāya (Gv 153) upasaṃkramāmi / yathā tuṣitabhavanagatānāmekajātipratibaddhānāṃ bodhisattvānāṃ pūjāprayogāyopasaṃkramāmi, evaṃ kukṣigatānāṃ jāyamānānāmantaḥpuramadhyagatānāmabhiniṣkramatāṃ bodhimaṇḍamupasaṃkramatāṃ bodhimaṇḍavaragatānāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhānāṃ sarvatathāgatānāṃ sarvadharmacakraṃpravartayatāmevaṃ devabhavanagatānāṃ nāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyabhavanagatānāṃ yāvatsarvajagaccittāśayān saṃtoṣayitvā parinirvāyamāṇāmevaṃrūpairmanomayairātmabhāvairevaṃrūpāṃ pūjāṃ kurvāṇānāṃ sarvatathāgatānāmupasaṃkramāmi / ye ca sattvā mamedaṃ buddhapūjopasthānakarma prajānanti, te sarve niyatā bhavanti anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / ye ca sattvā māmupasaṃkrāmanti, teṣāmahaṃ sarveṣāmetāmeva prajñāpāramitāvavādānuśāsanīṃ dadāmi / ahaṃ kulaputra jñānacakṣuṣā sarvasattvān paśyāmi / na ca sattvasaṃjñāmutpādayāmi, na manye / sarvajaganmantrasaṃjñāmudrāṃ śṛṇomi, na ca manye sarvavākpathānabhiniviṣṭatvāt / sarvatathāgatān paśyāmi, na ca manye dharmaśarīraparijñānatvāt / sarvatathāgatadharmacakrāṇi ca saṃghārayāmi, na ca manye dharmasvabhāvānubuddhatvāt / praticittakṣaṇaṃ sarvadharmadhātuṃ spharāmi, na ca manye māyāgatadharmatāvabuddhatvāt / etamahaṃ kulaputra sarvamanyanāsamuddhātitaṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāmanantamadhyadharmadhātvavatīrṇānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, ye te sarvadharmamanyanāvihāriṇaśca ekaparyaṅkena ca sarvadharmadhātuṃ spharanti / ye te svakāyāntargatāni sarvabuddhakṣetrāṇi saṃdarśayanti, ekakṣaṇena ca sarvatathāgatānupasaṃkrāmanti / yeṣāmātmabhāve sarvabuddhavikurvitāni pravartante / ye ekaromnā bahvanabhilāpyānabhilāpyāni buddhakṣetrāṇyabhūtkṣipanti / ye te svaromavivare 'nabhilāpyānabhilāpyalokadhātusaṃvartavivartakalpānādarśayanti / ye ekakṣaṇenānabhilāpyānabhilāpyakalpasaṃvāsasamatāṃ samavasaranti / ye ekakṣaṇena anabhilāpyānabhilāpyān kalpān saṃsaranti / gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe durge janapade ratnavyūhaṃ nāma nagaram / tatra vasumitrā nāma bhāgavatī prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyāḥ pādau śirasābhivandya siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyā antikāt prakrāntaḥ // 25 // (Gv 154) 28 Vasumitrā / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastayā mahāprajñāvidyutāvabhāsitacittaḥ, taṃ sarvajñajñānālokaṃ nidhyāyan, taṃ dharmatāsvabhāvabalāvabhāsaṃ samanupaśyamānaḥ, sarvasattvarutavijñaptikośaṃ dhāraṇīnayaṃ dṛḍhīkurvan, taṃ sarvatathāgatadharmacakrasaṃdhāraṇaṃ dhāraṇīnayaṃ vipulīkurvan, taṃ sarvajagaccharaṇaṃ mahākaruṇābalamupastambhayan, taṃ sarvadharmanayālokamukhasamutthānaṃ sarvajñatāvegaṃ pratyavekṣamāṇaḥ, tāṃ vipuladharmadhātumaṇḍalaspharaṇapraṇidhipariśuddhimanuvartamānaḥ, taṃ sarvadharmadigavabhāsajñānālokamuttāpayamānaḥ, tatsarvadharmadaśadiglokadhātuvyūhaspharaṇamabhijñānabalaṃ nirharan, taṃ sarvabodhisattvakarmasmṛtyupādānārambhanistīraṇapraṇidhiṃ paripūrayan anupūrveṇa yena durge janapade ratnavyūhaṃ nagaraṃ tenopasaṃkrānto vasumitrāṃ bhāgavatīṃ parimārgan / tatra ye puruṣā vasumitrāyā bhāgavatyā guṇānabhijñā jñānagocarāvidhijñāśca, teṣāmetadabhavat - kimasya evaṃ śāntadāntendriyasya evaṃ saṃprajānasya evamabhrāntasya evamavikṣiptamānasasya evaṃ yugamātraprekṣiṇaḥ evaṃ vedanābhiraparyādattacittasya evamanimittagrāhiṇaḥ sarvarūpagateṣu utkṣiptacakṣuṣaḥ evamavyagramānasasya gambhīraceṣṭasyābhirūpasya sāgarakalpasya akṣobhyānabalīnacittasya vasumitrayā bhāgavatyā kāryam? na hīdṛśā rāgaratā bhavanti, na viparyastacittāḥ / nedṛśānāmaśubhasaṃjñā samudācarati / nedṛśāḥ kāmadāsā bhavanti / nedṛśāḥ strīvaśagā bhavanti / nedṛśā māragocare caranti / nedṛśā māraviṣayaṃ niṣevante / nedṛśāḥ kāmapaṅke saṃsīdanti / nedṛśā mārapāśairbadhyante / nākāryakāriṇo bhavanti / ye punarvasumitrāyā bhāgavatyā guṇaviśeṣābhijñā jñānagocarapratyakṣā vā, te evamāhuḥ - sādhu sādhu kulaputra, sulabdhāste lābhāḥ, yastvaṃ vasumitrāṃ bhāgavatīṃ paripraṣṭavyāṃ manyase / niyamena tvaṃ buddhatvaṃ prārthayase / niyamena tvaṃ sarvasattvapratiśaraṇamātmānaṃ kartukāmaḥ / niyamena tvaṃ sarvasattvānāṃ rāgaśalyamuddhartukāmaḥ / niyamena tvaṃ śubhasaṃjñāṃ vikaritukāmaḥ / eṣā kulaputra vasumitrā bhāgavatī nagaraśṛṅgāṭakasyottareṇa svagṛhe tiṣṭhati // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidāraka idaṃ vacanamupaśrutya tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto yena vasumitrāyā bhāgavatyā niveśanam, tenopasaṃkramya tadgṛhamadrākṣīdvipulaṃ ca vistīrṇaṃ ca daśaratnaprākāraparikṣiptaṃ daśaratnatālapaṅktiparivṛttam / daśabhiḥ parikhābhirgandhodakābhirdivyaratnotpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchāditasalilābhiḥ aṣṭāṅgopetavāriparipūrṇābhiḥ kanakavālikāsaṃstīrṇatalābhiḥ manoharagandhalulitasugandhīkṛtodakābhiḥ anekaratnaprākāropaśobhitābhiḥ samantādanuparikṣiptam, sarvaratnamayabhavanavimānakūṭāgārasuvibhaktodviddhaniryūhatoraṇagavākṣajālārdhacandrasiṃhapañjaravicitrajyotirdhvajamaṇiratnojjvalitatejasam, asaṃkhyeyavividharatnaprākāropaśobhitaṃ vaiḍūryakhacitaratnahārasaṃskṛtatalaṃ sarvadivyasubhagandhavāsitopacāraṃ mahākālāgarudhūpadhūpitasugandhaṃ sarvānulepanaviliptopacāraṃ sarvaratnakhoṭakaracitaprākāraṃ vividharatnapratyarpitajāmbūnadajālasaṃchāditakūṭaṃ (Gv 155) kanakaghaṇṭājālaśatasahasravāteritapramuktamadhuramanojñanirghoṣaṃ sarvaratnapuṣpameghaprasṛtaprakīrṇaratnakusumālaṃkāraṃ sarvaratnavicitradhvajopaśobhitadvāraṃ nānāmaṇiratnaprabhājvālālokāparyantanirdeśaṃ prabhūtamaṇivicitradrumaśākhāvajraśilāprakaṭanidhiśatasahasranicayākṣayakośaṃ daśamahodyānapratimaṇḍitam / sa tatrāpaśyadvasumitrāṃ bhāgavatīmabhirūpāṃ prāsādikāṃ darśanīyāṃ paramayā śubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatāṃ suvarṇavarṇacchavimabhinīlakeśīṃ suvibhaktasamāṅgapratyaṅgaśarīrāṃ sarvakāmadhātukadevamanuṣyātikrāntavarṇarūpasaṃsthānaśobhāṃ brahmātirekasvarāṃ sarvasattvarutamantravidhijñāṃ sarvasvaravyūhopetakāntasvarāṃ cakrākṣaravyūhavimokṣakauśalyānugatāṃ sarvaśilpaśāstrakauśalaniryātāṃ dharmajñānamāyākauśalasuśikṣitāṃ sarvākārabodhisattvopāyanayapratilabdhāṃ vicitraratnābharaṇavibhūṣitāṃ manojñakāyāṃ sarvaratnamayaprabhāsvarajālasaṃchāditaśarīrām asaṃkhyeyadivyamaṇiratnābharaṇavyūhapratimaṇḍitojjvaladehāṃ cintārājamahāmaṇiratnābaddhamakuṭāṃ vajraratnavicitrasiṃhakāntamaṇiratnopaśobhitamadhyavaiḍūryamaṇihārāvasaktakaṇṭhāmabhinnakuśalamūlacaryāsabhāgaikapraṇidhānamanāpamahāparivārāmakṣayapuṇyajñānamahānidhānakośām / tayā ca sarvaṃ tadgṛhaṃ sarvaratnabhavanavimānavyūhaṃ svaśarīraniryātayā premaṇīyayā kāyaprahlādasukhasaṃjananyā cittaudbilyaprītikaraṇyā udārayā prabhayā sphuṭabhavabhāsitamapaśyat // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vasumitrāyā bhāgavatyāḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārye, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / sā avocat - mayā kulaputra virāga koṭīgato nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ / sāhaṃ kulaputra devānāmapsarorūpavarṇasaṃsthānārohapariṇāhātirekaprabhāsvaraviśuddhyā yathāśayādhimuktānāmābhāsamāgacchāmi / evaṃ nāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāṇāṃ kanyārūpavarṇasaṃsthānārohapariṇāhātirekaprabhāsvaraviśuddhā yathāśayādhimuktānāmābhāsamāgacchāmi / ye ca sattvā māmupasaṃkrāmanti rāgaparyavasthitacetasaḥ, teṣāmahaṃ kulaputra sarveṣāṃ rāgavirāgatāyai dharmaṃ deśayāmi / te ca taṃ dharmaṃ śrutvā rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, asaṅgaviṣayaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecinmama sahadarśanena rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, prāmodyaratiṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecidālapanamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, asaṅgasvarakośaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecitpāṇigrahamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, sarvabuddhakṣetrānugamanapratiṣṭhānaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecidekāvāsamātrakeṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, visaṃyogālokaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecitprekṣitamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, praśāntākāravyūhaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecidvijṛmbhitamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, parapravādivikṣobhaṇaṃ ca nāma bodhisattvāsamādhiṃ pratilabhante / (Gv 156) kecinnimīlanamatreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, buddhaviṣayālokaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecidāliṅganamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, sarvajagatsaṃgrahāparityāgagarbhaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecitparicumbanamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, sarvajagatpuṇyakośasaṃsparśanaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / ye kecitsattvā mamāntikamupasaṃkrāmanti, sarvāṃstānahamatraiva virāgakoṭīgate asaṅgasarvajñatābhūmyabhimukhe bodhisattvavimokṣe pratiṣṭhāpayāmi // āha - kutra tvayā ārye kuśalamūlamavaropitam, kīdṛśaṃ ca karmopacitam, yasyāstaveyamīdṛśī saṃpat? āha - smarāmi kulaputra, atīte 'dhvani atyuccagāmī nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān / tasya kulaputra atyuccagāminastathāgatasya sattvānāmanukampārthaṃ sumukhāṃ nāma rājadhānīṃ praviśataḥ indrakīlamākrāmataḥ sarvaṃ tannagaraṃ prākampata / vipulavistīrṇaṃ ca anekaratnamayaṃ saṃsthitamabhūt anekaratnaprabhāvyūhaṃ vividharatnapuṣpābhikīrṇaṃ nānādivyatūryapramuktanirghoṣam / udārāprameyadevakāyameghapracchannaṃ ca antarīkṣaṃ saṃsthitamabhūt / ahaṃ ca kulaputra tena samayena sumatirnāma śreṣṭhibhāryā abhūvam / tato me buddhaprātihāryasaṃcoditayā svāminā sārdhaṃ pradhāvitvā tasya tathāgatasya vīthīmukhamupasaṃkrāntasya udāraprasādajātayā ekā ratnakākaṇiḥ pratipāditā / tadā ca mañjuśrīḥ kumārabhūtastasya bhagavato 'tyuccagāminastathāgatasyopasthānako 'bhūt / tenāhamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditā / etamahaṃ kulaputra virāgakoṭīgataṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyamanantopāyajñānakauśalapratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ vipulākṣayapuṇyakośānāmaparājitajñānaviṣayāṇāṃ caryāṃ jñātum, guṇān vā vaktum // gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe śubhapāraṃgamaṃ nāma nagaram / tatra veṣṭhilo nāma gṛhapatiścandanapīṭhaṃ tathāgatacaityaṃ pūjayati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vasumitrāyā bhāgavatyāḥ pādau śirasābhivandya vasumitrāṃ bhāgavatīmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya vasumitrāyā bhāgavatyā antikāt prakrāntaḥ // 26 // (Gv 157) 29 Veṣṭhilaḥ / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena śubhapāraṃgame nagare veṣṭhilasya gṛhapaterniveśanaṃ tenopajagāma / upetya veṣṭhilasya gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / so 'vocat - āhaṃ kulaputra aparyādattakoṭīgatasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / na mama kulaputra saṃtānāttathāgataḥ parinirvṛto na parinirvāti na parinirvāsyati sarvalokadhātuṣu atyantaparinirvāṇena anyatra vainayikasattvavaśamupādāya / so 'haṃ kulaputra candanapīṭhasya tathāgatacaityasya dvāramuddhāṭayāmi / tacca me caityadvāramuddhāṭayato 'kṣayabuddhavaṃśavyūho nāma bodhisattvasamādhiḥ pratilabdhaḥ / etaṃ cāhaṃ kulaputra samādhiṃ cittakṣaṇe cittakṣaṇe samāpadye / sarvatra cittakṣaṇe anekākāraviśeṣatāmadhigacchāmi // āha - ka etasya ārya samādherviṣayaḥ? āha - etaṃ mama kulaputra samādhiṃ samāpannasya asmin lokadhātuvaṃśe buddhaparaṃparayā kāśyapapramukhāḥ sarvatathāgatāḥ kanakamunikrakucchandaviśvabhukaśikhivipaśyitiṣyapuṣyayaśottarapadmottarapramukhāḥ sarvatathāgatā abhimukhā bhavanti / buddhadarśanānusaṃdhau buddhaparaṃparānupacchedena cittakṣaṇe cittakṣaṇe buddhaśataṃ paśyāmi / tadanantareṇa cittena buddhasahasramavatarāmi / tadanantareṇa cittena buddhaśatasahasramavatarāmi / evaṃ buddhakoṭīṃ buddhakoṭīśataṃ buddhakoṭīsahasraṃ buddhakoṭīśatasahasraṃ buddhakoṭyayutaṃ buddhakoṭīniyutaṃ buddhakoṭīkaṅkaraṃ buddhakoṭībimbaram / tadanantareṇa cittena yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhotpādaparaṃparāmavatarāmi / tadanantareṇa cittena jambudvīpaparamāṇurajaḥsamāṃstathāgatānavatarāmi / tadanantareṇa cittena yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃstathāgatānavatarāmi / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ prathamacittotpādasaṃbhāraparaṃparāmavatarāmi / (Gv 158) prathamacittotpādapratilambhavikurvitamavatarāmi / praṇidhānavimātratābhinirhāraviśuddhimavatarāmi / caryāviśuddhimavatarāmi pāramitāparipūrimavatarāmi / sarvabodhisattvabhūmisamudāgamamavatarāmi / kṣāntipratilambhaviśuddhimavatarāmi / mārakalivikiraṇavinarditamavatarāmi / abhisaṃbodhivikurvitavyūhamavatarāmi / buddhakṣetraviśuddhivimātratāmavatarāmi / sattvaparipākavimātratāmavatarāmi / parṣatsaṃnipātavimātratāmavatarāmi / prabhāmaṇḍalavimātratāmavatarāmi / dharmacakrapravartanavṛṣabhitāmavatarāmi / buddhavikurvitaprātihāryamavatarāmi / suvibhaktāṃ saṃbhinnāṃ caiṣāṃ dharmadeśanāṃ smarāmi, saṃdhārayāmi, smṛtyā codgṛhṇāmi / gatyā pravicinomi / bhaktyā pravibhajāmi / buddhyānugacchāmi / prajñayā prakāśayāmi / anāgatabuddhaparaṃparāṃ ca maitreyapramukhānavatarāmi / ekacittakṣaṇe buddhaśatamavatarāmi / tadanantareṇa cittena buddhasahasramavatarāmi / tadanantareṇa cittena yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥ samāṃstathāgatānavatarāmi / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ prathamacittotpādasaṃbhāraparaṃparāmavatarāmi / yāvatsuvibhaktāṃ saṃbhinnāṃ caiṣāṃ dharmadeśanāṃ smarāmi, saṃdhārayāmi, smṛtyā codgṛhṇāmi / gatyā pravicinomi / matyā pravibhajāmi / buddhyā anugacchāmi / prajñayā prakāśayāmi / yathā ceha lokadhātuvaṃśe pūrvāntāparāntaparyāpannānāṃ buddhaparaṃparāṃ paśyāmi, avatarāmi, tathā daśasu dikṣu anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu atītānāgateṣu lokadhātuvaṃśeṣu sarvatathāgataparaṃparāmavatarāmi / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ prathamacittotpādasaṃbhāraparaṃparāmavatarāmi / tāṃ ca buddhaparaṃparāvatāramavyavacchinnāṃ niṣṭhāmavatarāmi / atulaṃ śraddhāgamanīyaṃ bodhisattvavīryavyavasāyagamyaṃ bodhisattvavīryavegavivardhanamasaṃhāryaṃ sarvalokena sarvaśrāvakapratyekabuddhaistadviṣayānavakrāntaiśca bodhisattvaiḥ pratyutpannānāṃ ca daśasu dikṣu sarvalokadhātuṣu vairocanapramukhānāṃ tathāgatānāṃ paraṃparāmavatarāmi / ekacittakṣaṇe buddhaśataṃ paśyāmi avatarāmi / tadanantareṇa cittena buddhasahasramavatarāmi / tadanantareṇa cittena yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃstathāgatānavatarāmi / yaṃ ca yadā tathāgataṃ draṣṭumākāṅkṣāmi, taṃ tadā paśyāmi / yacca taibuddhairbhagavadbhirbhāṣitaṃ bhāṣante bhāṣiṣyante, tatsarva śṛṇomi / śrutvā codgṛhṇāmi / smṛtyā saṃdhārayāmi / gatyā pravicinomi / matyā pravibhajāmi / buddhyā anugacchāmi / prajñayā prakāśayāmi / etamahaṃ kulaputra aparinirvāṇakoṭīgataṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ tryadhvaikakṣaṇajñānapratilabdhānāṃ bodhisattvānāṃ kṣaṇakoṭīsamādhivyūhavihāriṇāṃ tathāgatadivasāvakrāntānāṃ sarvakalpavikalpasamatānugatānāṃ sarvabuddhasamatāsamādhyanubaddhānāmātmasattvabuddhādvayavihāriṇāṃ prakṛtiprabhāsvaradharmavyūhamaṇḍalānāṃ jñānayantralokajālaspharaṇānāṃ sarvatathāgatadharmamudrāvikopitavihāriṇāṃ sarvadharmadhātuvijñapanajñānaviṣayāṇāṃ sarvatathāgatadharmadeśanāvijñaptijñānaviṣayāṇāṃ caryāṃ jñātum, guṇān vā vaktum // gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe potalako nāma parvataḥ / tatra avalokiteśvaro nāma bodhisattvaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / tasyāṃ velāyāmime gāthe abhāṣata - gaccho hi sūdhana śirījalarājamadhye girirājapotalaki śobhani śūrabhāge / ratnāmayaṃ taruvaraṃ kusumābhikīrṇamudyānapuṣkiriṇiprasravaṇopapetam // 1 // tasmiṃśca parvatavare viharāti dhīro avalokiteśvaru vidū jagato hitāya / taṃ gaccha pṛccha sudhanā guṇa nāyakānāṃ deśiṣyate vipulaśobhi nayapraveśam // 2 // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako veṣṭhilasya gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya veṣṭhilaṃ gṛhapatimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya veṣṭhilasya gṛhapaterantikāt prakrāntaḥ // 27 // (Gv 159) 30 Avalokiteśvaraḥ / atha khalu sudhanaḥ ś