Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu016_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Hoa Nghiêm Phẩm Nhập Pháp Giới (Gaṇḍavyūhasūtra)

Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 6 / 21 (50.000 ký tự/trang)
enendriyeśvaro dārakastenopasaṃkramya indriyeśvarasya dārakasya pādau śirasābhivandya indriyeśvaraṃ dārakamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya indriyeśvarasya dārakasya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya, anuttarayāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyam śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - ahaṃ kulaputra mañjuśriyā kumārabhūtena lipisaṃkhyāmudrāgaṇanānayaṃ śikṣayatā sarvaśilpābhijñāvabhāsajñānamukhamavatāritaḥ / so 'haṃ kulaputra, yāni imāni loke lipisaṃjñāgatāni saṃkhyāgaṇanāmudrānikṣepajñānavividhaśilpajñānānidhātutantrāṇi viṣayaprayogapratibhānakāni śoṣāpasmārabhūtapretagrahapratiṣedhakāni grāmanagaranigamapaṭṭanodyānatapovanāvasathaniveśanajñānāni abhiprāyaprakāraprāsādagavākṣakūṭāgārapariṇāhajñānāni vividhayantrarathakriyopacārajñānāni kṣemākṣemabhayābhayanimittajñānāni kṛṣivāṇijyavyavahārakriyāprayogajñānāni sarvāṅgapratyaṅgalakṣaṇacāropacāravicārajñānāni sugatidurgatikarmapathaviśuddhayanugamajñānāni kuśalākuśaladharmagaṇapūjājñānāni sugatidurgatisaṃbhārajñānāni śrāvakapratyekabuddhayānasaṃbhārajñānāni tathāgatabhūmisaṃbhārajñānāni hetukriyāprayogopacārajñānāni, tāni sarvāṇi prajānāmi / teṣu ca sattvānavatārayāmi, niveśayāmi pratiṣṭhāpayāmi śikṣayāmi śīlayāmi dṛḍhīkaromi sārikaromi saṃtarāmi saṃbhāvayāmi saṃvartayāmi unnāmayāmi vivardhayāmi nimittīkaromi koṭīkaromi viśodhayāmi vimalīkaromi uttāpayāmi prabhāsvarīkaromi vipulīkaromi
/ so 'haṃ kulaputra bodhisattvānāṃ gaṇanānayaṃ jānāmi / sa punaḥ katamaḥ? śataṃ śatasahasrāṇāṃ koṭiḥ, koṭiḥ koṭīnāmayutam, ayutamayutānāṃ niyutam, niyutaṃ niyutānāṃ bimbaram, bimbaraṃ bimbarāṇāṃ kiṃkaram, kiṃkaraṃ kiṃkarāṇāmagaram, agaramagarāṇāṃ pravaram, pravaraṃ pravarāṇāṃ maparam, maparaṃ maparāṇāṃ taparam, taparaṃ taparāṇāṃ sīmam, sīmaṃ sīmānāṃ yāmam, yāmaṃ yāmānāṃ nemam, nemaṃ nemānāmavagam, avagamavagānāṃ mṛgavam, mṛga vaṃmṛgavānāṃ virāgam, (Gv 103) virāgaṃ virāgānāṃ vigavam, vigavaṃ vigavānāṃ saṃkramam, saṃkramaṃ saṃkramāṇāṃ visaram, visaraṃ visarāṇāṃ vibhajam, vibhajaṃ vibhajānāṃ vijaṅgham, vijaṅghaṃ vijaṅghānāṃ viśodham, viśodhaṃ viśodhānāṃ vivāham, vivāhaṃ vivāhānāṃ vibhaktam, vibhaktaṃ vibhaktānāṃ vikhatam, vikhataṃ vikhatānāṃ ḍalanam, ḍalanaṃ ḍalanānāṃ avanam, avanaṃ avanānāṃ thavanam, thavanaṃ thavanānāṃ viparyam, viparyaṃ viparyāṇāṃ samayam, samayaṃ samayānāṃ vitūrṇam, vitūrṇaṃ vitūrṇānāṃ heturam, heturaṃ heturāṇāṃ vicāram, vicāraṃ vicārāṇāṃ vyatyastam, vyatyastaṃ vyatyastānāmabhyudgatam, abhyudgatamabhyudgatānāṃ viśiṣṭam, viśiṣṭaṃ viśiṣṭānāṃ nilambam, nilambaṃ nilambānāṃ haritam, haritaṃ haritānāṃ vikṣobham, vikṣobhaṃ vikṣobhāṇāṃ halitam, halitaṃ halitānāṃ hariḥ, hariḥ harīṇāmālokaḥ, ālokaḥ ālokānāṃ dṛṣṭvāntaḥ, dṛṣṭvāntaḥ dṛṣṭvāntānāṃ hetunam, hetunaṃ hetunānāṃ elam, elamelānāṃ dumelam, dumelaṃ dumelānāṃ kṣemuḥ, kṣemuḥ kṣemūnāṃ eludam, eludameludanāṃ bhāludam, bhāludaṃ bhāludānāṃ
samatā, samatā samatānāṃ visadam, visadaṃ visadānāṃ pramātram, pramātraṃ pramātrāṇāṃ amantram, amantramamantrāṇāṃ bhramantram, bhramantraṃ bhramamantrāṇāṃ gamantram, gamantraṃ gamantrāṇāṃ namantram, namantraṃ namantrāṇāṃ nahimantram, nahimantraṃ nahimantrāṇāṃ vimantram, vimantraṃ vimantrāṇāṃ paramantram, paramantraṃ paramantrāṇāṃ śivamantram, śivamantraṃ śivamantrāṇāṃ delu, delu delūnāṃ velu, velu velūnāṃ geluḥ, geluḥ gelūnāṃ kheluḥ, kheluḥ khelūnāṃ neluḥ, neluḥ, nelūnāṃ bheluḥ, bheluḥ bhelūnāṃ keluḥ, keluḥ kelūnāṃ seluḥ, seluḥ selūnāṃ peluḥ, peluḥ, pelūnāṃ meluḥ, meluḥ melūnāṃ saraḍaḥ, saraḍaḥ saraḍānāṃ bheruduḥ, bheruduḥ bherudūnāṃ kheluduḥ, kheluduḥ kheludūnāṃ māluduḥ, māluduḥ mālūdūnāṃ samulaḥ, samulaḥ samulānāmathavam, athavamathavānāṃ kamalam, kamalaṃ kamalānāmagavam, agavamagavānāmatarum, atarumatarūṇāṃ heluvaḥ, heluvaḥ hetuvānāṃ mirahuḥ, mirahuḥ mirahūṇāṃ caraṇam, caraṇaṃ caraṇānāṃ dhamanam, dhamanaṃ dhamanānāṃ pramadam, pramadaṃ pramadānāṃ nigamam, nigamaṃ nigamānāmupavartam, uparvatam, pavartānāṃ nirdeśam, nirdeśaṃ nirdeśānāmakṣayam, akṣayamakṣayāṇāṃ saṃbhūtam, saṃbhūtaṃ saṃbhūtānāṃ mamamam, mamamaṃ mamamānāṃmavadam, avadamavadānāmutpalam, utpalamutpalānāṃ padma, padmaṃ padmānāṃ saṃkhyā, saṃkhyā saṃkhyānāṃ gati, gatiḥ gatīnāmupagam, upagamupagānāmaupamyam, aupamyamaupamyānāmasaṃkhyeyam, asaṃkhyeyamasaṃkhyeyānāmasaṃkhyeyaparivartam, asaṃkhyeyaparivartamasaṃkhyeyaparivartānāmapramāṇam, apramāṇamapramāṇānāmaparimāṇam, aparimāṇamaparimāṇānāmaparimāṇaparivartam, aparimāṇaparivartamaparimāṇaparivartānāmaparyantam, aparyantamaparyantānāmaparyantaparivartam, aparyantaparivartamaparyantaparivartānāmasamantam,
asamantamasamantānāmasamantaparivartam, asamantaparivartamasamantaparivartānāmagaṇanīyam, agaṇanīyamagaṇanīyānāmagaṇanīyaparivartam, agaṇanīyaparivartamagaṇanīyaparivartānāmatulyam, atulyamatulyānāmatulyaparivartam, atulyaparivartamatulyaparivartānāmacintyam, acintyamacintyānāmaciantyaparivartam, acintyaparivartamacintyaparivartānāmamāpyam, amāpyamamāpyānāmamāpyaparivartam, amāpyaparivartamamāpyaparivartānāmanabhilāpyam, (Gv 104) anabhilāpyamanabhilāpyānāmanabhilāpyaparivartam, anabhilāpyaparivartamanabhilāpyaparivartānāmanabhilāpyānabhilāpyam, anabhilāpyānabhilāpyamanabhilāpyānabhilāpyānāmanabhilāpyānabhilāpyaparivartam, tasya purato mahān vālikārāśirabhūdanekayojanapramāṇaḥ / sa taṃ bālikārāśiṃ gaṇayaṃstulayan prasiñcan saṃkhyāmakārṣīt - iyantīmāni vālikāphalakāni, yāvadiyantyetāni vālikāphalakānyanabhilāpyaparivartānīti / sa taṃ vālikārāśiṃ gaṇanāsaṃketanirdeśena nirdiśya evamāha - eṣa kulaputra gaṇanāyogo lokadhātuparaṃparayā supravartate bodhisattvānām / anena gaṇanānayena bodhisattvāḥ pūrvasyāṃ diśi lokadhātuprasarān gaṇayanti / evaṃ dakṣiṇāyāṃ paścimāyāmuttarayāmuttarapūrvāyāṃ pūrvadakṣiṇāyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarāyāmadha ūrdhvāyāṃ diśi / anena gaṇanānayena bodhisattvā lokadhātuprasarān gaṇayanti / eṣa kulaputra gaṇanānayo daśasu dikṣu lokadhātunāmaparaṃparānirdeśeṣu pravartate bodhisattvānām / anena gaṇanānayena bodhisattvā daśasu dikṣu lokadhātunāmaparaṃparāṃ gaṇayanti / yathā lokadhātunāmaparaṃparānirdeśeṣu, evaṃ daśasu dikṣu kalpanāmaparaṃparānirdeśeṣu buddhanāmaparaṃparānirdeśeṣu dharmanāmaparaṃparānirdeśeṣu sattvanāmaparaṃparānirdeśeṣu karmanāmaparaṃparānirdeśeṣu / eṣa eva gaṇanānayo yāvaddaśasu dikṣu sarvanāmaparaṃparānirdeśeṣu pravartate bodhisattvānām / anena gaṇanānayena bodhisattvā
daśasu dikṣu sarvanāmaparaṃparānirdeśeṣu pravartate bodhisattvānām / anena gaṇanānayena bodhisattvā daśasu dikṣu sarvanāmaparaṃparāṃ gaṇayanti / etamahaṃ kulaputra, sarvadharmajñānaśilpābhijñāvantaṃ bodhisattvajñānālokaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvajagatsaṃkhyānupraviṣṭānāṃ bodhisattvānāṃ sarvadharmavidhisaṃkhyānupraviṣṭānāṃ tryadhvasaṃkhyānupraviṣṭānāṃ sarvasattvasaṃkhyānupraviṣṭānāṃ sarvadharmaskandhasaṃkhyānupraviṣṭānāṃ sarvabuddhabodhisaṃkhyānupraviṣṭānāṃ sarvadharmanāmacakravaśavartināṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, gocaro vā sūcayitum, viṣayo vā prabhāvayitum, balaṃ vā saṃvarṇayitum, āśayo vā nidarśayitum, saṃbhāro vā paridīpayitum, praṇidhānaṃ vā nirdeṣṭum, caryāṃ vā saṃdarśayitum, pāramitāpariśuddhirvā abhidyotayitum, samudāgamapariśuddhirvā saṃprakāśayitum, samādhiviṣayo vā vaktum, jñānāloko vā anugantum //
gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe samudrapratiṣṭhānaṃ nāma nagaram / tatra prabhūtā nāmopāsikā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kalyāṇamitravacanaṃ śrutvā saṃharṣitatanuruho mahāprītivegasaṃjātaḥ pramuditamānasaḥ sudurlabhāścaryāśayaratnapratilabdho vipulajagaddhitacittaceṣṭāniryāto buddhotpādaparaṃparāvatāravaśavartī dharmamaṇḍalaviśuddhimatiparamaḥ sarvatrānugatavibhaktiniryāṇanidarśanaparamaḥ tryadhvatalāsaṃbhinnabuddhaviṣayaḥ akṣayapuṇyasāgarasaṃbhūtacetāḥ mahājñānāvabhāsavaśavartī tribhuvanapurabandhanakapāṭanirbhedaḥ indriyeśvarasya dārakasya pādau śirasābhivandya indriyeśvaraṃ dārakamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya indriyeśvarasya dārakasyāntikātprakrāntaḥ // 13 //
(Gv 105)
16 Prabhūtā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kalyāṇamitrānuśāsanīmeghaṃ saṃpratīcchan, atṛpto jalanidhiriva mahāmeghavarṣaiḥ, kalyāṇamitrabhāskarajñānāṃśuparipācanaśubhadharaṇītalendriyāṅkuraprarohasaṃjātaḥ kalyāṇamitrapūrṇacandrānuśāsanyaṃśujālaprahlāditakāyacittaḥ, kalyāṇamitrānuśāsanīsalilapipāsuḥ grīṣmadinakarakiraṇapratapta iva mṛgagaṇaḥ himavatprasravasalilakalyāṇamitrānuśāsanīprabodhitacittapauṇḍarīko bhramaragaṇodvighāṭanonmiṣitakamala iva kamalākaraḥ, kalyāṇamitrānuśāsanīratnacaritāvabhāsitasaṃtānaḥ, ratnadvīpa iva vividharatnākīrṇaḥ, kalyāṇamitrānuśāsanīpuṇyajñānopacayasaṃpannaḥ mahājambuvṛkṣa iva puṣpaphalavinaddhaḥ, kalyāṇamitrānuśāsanīśrutasaṃbhārapravṛddhaḥ, mahābhujagendrapravarakrīḍāsaṃbhava iva gaganamahāghanaḥ, kalyāṇamitrānuśāsanīsamudgatāmalavicitradharmakūṭaḥ tridaśalokopaśobhita iva citrakūṭaḥ kalyāṇamitrānuśāsanyudbhūtavimalaguṇagaṇaparivṛtaḥ, abhibhūḥ, anabhibhūtaḥ, tridaśagaṇaparivṛtaḥ śakra iva asurendragaṇapramardanaḥ anupūrveṇa yena samudrapratiṣṭhānaṃ nagaraṃ tenopasaṃkrāntaḥ prabhūtāmupāsikāṃ parimārgamāṇaḥ / tasya mahājanakāya upadarśayati - eṣā kulaputra prabhūtopāsikā madhye nagarasya svagṛhe tiṣṭhatīti //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena prabhūtāyā upāsikāyā niveśanaṃ tenopasaṃkramya prāñjalībhūto dvāraśālāyāṃ pratyasthāt / sa paśyati prabhūtāyā upasikāyāḥ tadgṛhaṃ vipulavistīrṇaṃ ratnaprākāraparikṣiptaṃ caturdikṣu vibhaktadvāramasaṃkhyeyāparimāṇaratnavyūhamacintyapuṇyavipākābhinirvṛttam / sa tadgṛhaṃ praviśya samantādanuvilokayannadrākṣītprabhūtāmupāsikāṃ ratnāsanopaviṣṭaṃ navāṃ daharāṃ taruṇīṃ prathamayauvanasamudgatāmabhirūpāṃ prāsādikāṃ darśaniyāṃ paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatāṃ muktakeśīṃ nirābharaṇagātrāmavadātavastranivasanām / sthāpayitvā buddhabodhisattvānna sa kaścitsattvastadgṛhamupasaṃkrāmati, yamasau nābhibhūya tiṣṭhati kāyena va, cittādhipatyena vā, tejasā vā, varṇena vā, śriyā vā / ye ca sattvāḥ prabhūtāmupāsikāṃ paśyanti devā vā manuṣyā vā, teṣāṃ sarveṣāṃ prabhūtāyāmupāsikāyāṃ śāstṛsaṃjñābhavati / tasmiṃśca gṛhe daśāsanakoṭīsahasrāṇi prajñaptāni divyamānuṣyasamatikrāntāni bodhisattvakarmavipākapariniṣpannāni / na ca tasmin gṛhe paśyatyannapānanicayaṃ vā vastrābharaṇaparibhoganicayaṃ vā anyatraikapiṭharikāyāḥ purastānnikṣiptāyāḥ / daśa cāsyāḥ strīsahasrāṇi purataḥ sthitānyapaśyadapsarovarṇāni apsarorūpāṇi apsaraḥkalpāni apsaraśceṣṭāni apsaraḥparibhogāni apsaraupacārāṇi divyakalpadūṣyadhārīṇi divyabhūṣaṇacaritāṅgāni apsarorutamanojñaghoṣāṇi apsaraḥsamārohapariṇāhani / tāḥ tasyāḥ striyaḥ kiṃkarā vacanapratikāriṇyaḥ purata upatiṣṭhanti upavicaranti saṃprekṣante upanidhyāyanti abhivandante ālokayanti avanamanti praṇamanti namasyanti / tāsāṃ ca gātrebhyo yo gandhaḥ pravāti, sa taṃ sarvaṃ (Gv 106) nagaramabhidhūpayanti / ye ca sattvāstaṃ gandhaṃ jighranti, te sarve 'vyāpannacittā bhavanti avairacittā avihiṃsācittā īrṣyāmātsaryavigatacittā amāyāśāṭhyacittā anunītā apratihatacittā anavalīnānunnatacittāḥ samacittā maitracittā hitacittāḥ saṃvarasthacittāḥ paraparigrahānabhilāṣacittā bhavanti / ye ca tāsāṃ svaraṃ śṛṇvanti, te sarve praharṣitapramuditapraṇatacittā
bhavanti / ye ca tāḥ paśyanti, te vigatarāgamātmānaṃ saṃjānanti //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ prabhūtāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya prabhūtāmupāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjalīsthitvā evamāha - mayā ārye, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - ahaṃ kulaputra akṣayavyūhapuṇyakoṣasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / ito 'haṃ kulaputra, ekapiṭharikāyā nānādhimuktān sattvān yathābhipretabhojanaiḥ saṃtarpayāmi nānāsūpairnānārasairnānāvarṇairnānāgandhaiḥ / ato 'haṃ kulaputra ekapiṭharikāyāḥ sattvaśatamapi saṃtarpayāmi yathābhiprāyairbhojanaiḥ, sattvasahasramapi, sattvaśatasahasramapi, sattvakoṭīmapi, sattvakoṭīśatamapi, sattvakoṭīśatasahasramapi, sattvakoṭīniyutaśatasahasramapi, yāvadanabhilāpyānabhilāpyānapi sattvānnānānādhimuktān yathābhipretairbhojanaiḥ saṃtarpayāmi, saṃpravārayāmi, saṃtoṣayāmi, saṃpraharṣayāmi, saṃpramodayāmi, pariprīṇayāmi, āttamanaskān karomi / na caiṣā piṭharikā hīyate, na parihīyate, nonībhavati, na kṣīyate, na paryādānaṃ gacchati, na sīmāmupaiti, na niṣṭhāṃ gacchati / anena kulaputra paryāyeṇa jambudvīpaparamāṇurajaḥsamānapi sattvān, evaṃ cāturdvīpakalokadhātuparamāṇurajaḥ samānapi, sāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsamānapi, dvisāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsamānapi, trisāhasramahāsāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsamānapi, yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānapi sattvānupasaṃkrāntān nānādhimuktān yathābhipretairbhojanairnānāsūpairnānārasairnānāvarṇairnānāgandhaiḥ saṃtarpayāmi, saṃpravārayāmi, saṃtoṣayāmi, saṃpraharṣayāmi,
saṃpramodayāmi, pariprīṇayāmi, āttamanaskān karomi / na ca eṣā piṭharikā hīyate,na parihīyate, nonībhavati, na kṣīyate, na paryādānaṃ gacchati, na sīmāmupaiti, na niṣṭhāṃ na paryantaṃ na pariniṣṭhāṃ gacchati / sacet kulaputra daśadiksarvalokadhātuparyāpannāḥ sarvasattvā madantikamupasaṃkrameyurnānādhimuktā nānābhiprāyāḥ, tānapi sarvān yathābhipretairbhojanaiḥ saṃtarpeyayam, yāvadāttamanaskān kuryām / yathā nānābhojanaiḥ evaṃ nānāpānavidhibhiḥ nānārasāgraiḥ nānāśayanairnānāvasraiḥ nānāpuṣpairnānāmālyairnānāgandhairnānādhūpairnānāvilepanairnānācūrṇairnānāratnairnānābharaṇairnānāratnarathairnānāchatrairnānādhvajairnānāpatākābhirnānāvidhopakaraṇaviśeṣaiḥ saṃtarpayeyam, yāvadāttamanaskān kuryām / api tu khalu punaḥ kulaputra ye kecit pūrvasyāṃ diśi (Gv 107) ekasmin, lokadhātau śrāvakapratyekabuddhā antimadehadhāriṇaḥ śrāvakapratyekabodhiphalamanuprāpnuvanti, sarve te mamāhāraṃ paribhujya / yathā pūrvasyāṃ diśi ekasmin lokadhātau, evaṃ ye lokadhātuśate, lokadhātusahasre, lokadhātuśatasahasre, lokadhātukoṭyām, lokadhātukoṭīśate, lokadhātukoṭīsahasre, lokadhātukoṭīśatasahasre, lokadhātukoṭīniyutaśatasahasreṣu, ye jambudvīpaparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu cāturdvīpakalokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu sāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu dvisāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu trisāhasramahāsāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu ye kecit kulaputra, pūrvasyāṃ diśi yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu śrāvakapratyekabuddhā antimadehadhāriṇaḥ śrāvakapratyekabodhiphalamanuprāpnuvanti, sarve te mamāhāraṃ paribhujya / yathā pūrvasyāṃ diśi, evaṃ dakṣiṇāyāṃ paścimāyāmuttarāyāmuttarapūrvasyāṃ pūrvadakṣiṇāyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarāyāṃ adha ūrdhvāyāṃ diśi //
ye kecit, kulaputra, pūrvasyāṃ diśi ekasmin lokadhātau ekajātipratibaddhā bodhisattvāḥ, sarve te mamāhāraṃ paribhujya bodhimaṇḍe niṣadya sasainyaṃ māraṃ parājitya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante / yathā pūrvasyāṃ diśi ekasmin lokadhātau, evaṃ ye lokadhātuśate, lokadhātusahasre, lokadhātuśatasahasre lokadhātukoṭyāṃ lokadhātukoṭīśate lokadhātukoṭīsahasre lokadhātukoṭīśatasahasre lokadhātukoṭīniyutaśatasahasre, ye jambūdvīpaparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu cāturdvīpakalokadhātuparamāṇurajaḥsameṣui sāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu dvisāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu trisāhasramahāsāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣuḥ, ye kecit kulaputra pūrvasyāṃ diśi yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣvekajātipratibaddhā bodhisattvāḥ, sarve te mamāhāraṃ paribhujya bodhimaṇḍe niṣadya sasainyaṃ māraṃ parājitya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyate / yathā pūrvasyāṃ diśi, evaṃ dakṣiṇāyāṃ paścimāyāmuttarāmuttarapūrvāyāṃ pūrvadakṣiṇāyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarāyāmadho diśi, ye kecit kulaputra, ūrdhvāyāṃ diśi ekasmin lokadhātāvekajātipratibaddhā bodhisattvāḥ, sarve te mamāhāraṃ paribhujya bodhimaṇḍe niṣadya sasainyaṃ māraṃ parājitya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante / yathordhvāyāṃ diśi ekasmin lokadhātau, evaṃ ye lokadhātuśate lokadhātusahasre lokadhātuśatasahasre lokadhātukoṭyāṃ lokadhātukoṭīśate lokadhātukoṭīsahasre lokadhātukoṭīśatasahasre lokadhātukoṭīniyutaśatasahasre ye jambūdvīpaparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu cāturdvīpakalokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu sāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu dvisāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu trisāhasramahāsāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu ye kecitkulaputra ūrdhvāyāṃ diśi yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāaṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu ekajātipratibaddhā bodhisattvāḥ, sarve te mamāhāraṃ paribhujya bodhimaṇḍe niṣadya sasainyaṃ māraṃ parājitya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante //
paśyasi tvaṃ kulaputra imāni daśastrīsahasrāṇi mama parivāram? āha - paśyāmi (Gv 108) ārye / āha - etatpramukhāni kulaputra strīṇāṃ daśāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi mama sabhāgacaritāni ekapraṇidhānāni ekakuśalamūlāni ekaniryāṇavyūhāni ekādhimuktipathaviśuddhāni mama sabhāgasmṛtiviśuddhāni sabhāgagativiśuddhāni sabhāgabudhyapramāṇāni sabhāgendriyapratilabdhāni sabhāgacittaspharaṇāni sabhāgagocaraviṣayāṇi sabhāgadharmanayāvatīrṇāni sabhāgārthaviniścatāni sabhāgadharmārthodyotanāni sabhāgarūpaviśuddhāni sabhāgabalāpramāṇāni, sabhāgavairyāparājitāni sabhāgadharmarutaghoṣāṇi, sabhāgasvaraviśuddhāni, sarvavyavahāreṣu sabhāgaguṇaviśuddhāni, apramāṇaguṇavarṇatayā sabhāgakarmaviśuddhāni, anavadyakarmavipākaviśuddhyā sabhāgamahāmaitrīspharaṇāni, sarvajagatparitrāṇatayā sabhāgamahākaruṇāspharaṇāni, sarvajagatparipācanākhedatayā sabhāgakāyakarmaviśuddhāni, yathāśayasarvasattvasaṃtoṣaṇakāyasaṃdarśanatayā sabhāgavākkarmaviśuddhāni dharmadhātuniruktivyavahāreṣu, sabhāgopasaṃkramaṇāni sarvabuddhaparṣanmaṇḍaleṣu, sabhāganirjavanāni sarvabuddhakṣetreṣu, sarvabuddhapūjopasthānatāyai sabhāgapratyakṣajñānāni sarvadharmanayānugameṣu, sabhāgacaryāviśuddhāni sarvabodhisattvabhūmipratilābheṣu / etāni kulaputra daśastrīsahasrāṇi ekakṣaṇena daśa diśaḥ spharanti, yadutaikajātipratibaddhān bodhisattvān bhojanena pratipādanatāyai asyā eva piṭharikāyā bhojanamādāya / daśa diśaḥ spharanti asyā eva piṭharikāyā bhojanamādāya / daśa diśaḥ spharanti caramabhavikān sarvaśrāvakapratyekabuddhayānikān piṇḍapātena pratipādanatāyai / spharitvā sarvapretagaṇān bhojanena saṃtarpayanti / sā ahaṃ kulaputra asyā eva piṭharikāyā devān devabhojanena saṃtarpayāmi / nāgānnāgabhojanena, yakṣān yakṣabhojanena, gandharvān gandharvabhojanena, asurānasurabhojanena, garuḍān garuḍabhojanena, kinnarān kinnarabhojanena, mahoragān mahoragabhojanena, manuṣyān manuṣyabhojanena, amanuṣyānamanuṣyabhojanena saṃtarpayāmi / āgamayasva kulaputra muhūrtaṃ yāvatpratyakṣo bhaviṣyasi
/ samantarabhaṣitā ceyaṃ vāk prabhūtayopāsikayā, atha tāvadeva aparimāṇāḥ sattvāḥ pūrveṇa gṛhadvāreṇa praviśanti sma yaduta prabhūtayopāsikayā pūrvapraṇidhānanimantritāḥ / evaṃ dakṣiṇena paścimeṇottareṇa gṛhadvāreṇa aparimāṇāḥ sattvāḥ praviśanti sma yaduta prabhūtayopāsikayā pūrvapraṇidhānanimantritāḥ / tān prabhūtopāsikā teṣvāsaneṣu niṣadya yathābhipretairbhojanairnānāsūpairnānārasairnānāvarṇairnānāgandhaiḥ saṃtarpayati, saṃpravārayati, saṃtoṣayati, saṃpraharṣayati, saṃpramodayati pariprīṇayati, āttamanaskān karoti / yathā nānābhojanaiḥ, evaṃ nānāpānavidhibhiḥ, nānārasāgraiḥ, nānāsanaiḥ, nānāśayanaiḥ nānāyānairnānāvastraiḥ nānāpuṣpairnānāmālyaiḥ nānāgandhairnānādhūpaiḥ nānāvilepanairnānācūrṇaiḥ nānābharaṇaiḥ nānāratnarathaiḥ nānāchatrairnānādhvajairnānāpatākābhiḥ nānāvidhopakaraṇaviśeṣaiḥ saṃtarpayati, yāvadāttamanaskān karoti / devān devabhojanena saṃtarpayati / nāgān yakṣān gandharvānasurān garuḍān kinnarān mahoragān manuṣyānamanuṣyān tattadeva bhojanena saṃtarpayati yāvadāttamanaskān karoti / na ca sā piṭharikā hīyate, na parihīyate, nonībhavati, na kṣīyate, na paryādānaṃ gacchati, na sīmāmupaiti, na niṣṭhāṃ na paryantaṃ na pariniṣṭhāṃ gacchati //
(Gv 109)
atha khalu prabhūtopāsikā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - etamahaṃ kulaputra akṣayavyūhapuṇyakośaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyamakṣayapuṇyānāṃ bodhisattvānāṃ mahāpuṇyasāgarākṣayatayā, gaganakalpānāṃ susaṃbhūtavipulapuṇyopacayatayā, cintārājamaṇiratnakalpānāṃ sarvajagatpraṇidhipūraṇatayā, mahāpuṇyacakravālānāṃ sarvajagatkuśalamūlārakṣaṇatayā, mahāpuṇyameghānāṃ sarvajagadratnapāṇyabhipravarṣaṇatayā, mahāpuṇyakośādhyakṣāṇāṃ dharmanagaradvāravivaraṇatayā, mahāpuṇyapradīpānāṃ sarvajagaddāridryāndhakāravidhamanatayā caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe mahāsaṃbhavaṃ nāma nagaram / tatra vidvānnāṃ gṛhapatiḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ prabhūtāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya prabhūtāmupāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya prabhūtāyā upāsikāyā darśanāvitṛpto 'ntikātprakrāntaḥ // 14 //
(Gv 110)
17 Vidvān /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'kṣayavyūhapuṇyakośavimokṣāvabhāsapratilabdhaḥ taṃ puṇyasāgaramanuvicintayan, tatpuṇyagaganamavalokayan, taṃ puṇyarāśimādadan, taṃ puṇyaparvatamabhirohan, taṃ puṇyanicayaṃ saṃgṛhṇan, taṃ puṇyaudhamavagāhayamānaḥ, tatpuṇyatīrthamavataran, taṃ puṇyamaṇḍalaṃ pariśodhayan, taṃ puṇyanidhiṃ saṃpaśyan, taṃ puṇyanayamanusmaran, tāṃ puṇyanetrīṃ samanvāharan, taṃ puṇyavaṃśaṃ pariśodhayan, anupūrveṇa yena mahāsaṃbhavaṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya vidvāṃsaṃ gṛhapatiṃ parimārgati, parigaveṣati, vyavalokayati kalyāṇamitrāṇyabhilaṣan / kalyāṇamitradarśanavāsitayā sataṃtyā, kalyāṇamitrādhiṣṭhānena āśayena, kalyāṇamitrānugatena prayogena, kalyāṇamitropacārāparikhinnena vīryeṇa, kalyāṇamitrādhīnaiḥ sarvakuśalamūlaiḥ, kalyāṇamitraniyataiḥ sarvapuṇyasaṃbhāraiḥ, kalyāṇamitravivardhitairupāyakauśalyacaritaiḥ, aparapratyayena kalyāṇamitropacārakauśalyena, vivardhamānaiḥ sarvakuśalamūlaiḥ, viśuddhayatā bodhisattvādhyāśayena, saṃvardhamānairbodhisattvendriyaiḥ, paripācyamānaiḥ sarvakuśalamūlaiḥ, saṃvardhamānairmahāpraṇidhānābhinirhāraiḥ, vipulībhavantyā mahākaruṇayā, sarvajñatāyā āsannībhūtamātmānaṃ saṃpaśyan samantabhadrabodhisattvacaryāyāḥ, sarvabuddhebhyo dharmāvabhāsaṃ saṃpratīcchan, vivardhamānena daśatathāgatabalāvabhāsena vidvāṃsaṃ gṛhapatiṃ parigaveṣamāṇo adrākṣīnmadhye nagarasya śṛṅgāṭake saptaratnavyomakoparyasaṃkhyeyaratnamaye vividhavajrendranīlaracitamaṇiratnapāde kāñcanasūtrajvālaśvete vimalagarbhamaṇiratnagarbhe pañcaratnaśatasamalaṃkṛtabimbe vicitradivyadūṣyaprajñapte ucchritadivyapaṭṭadhvajapatāke anekaratnajālasaṃchanne mahāratnavitānavitate mahāsuvarṇaratnapuṣpadāmābhipralambite bhadrāsane niṣaṇṇam,
vimalavaiḍūryadaṇḍena jāmbūnadakanakacchatreṇa dhriyatā haṃsarājanirmalacāmarasaṃvījyamānam, vividhagandhopacārapradhūpitaṃ vāmadakṣiṇena pañcabhistūryaśataiḥ pravādyadbhiḥ divyātirekamadhuranirghoṣairmahāsaṃbhavaṃ nagaraṃ paryāpannaiḥ sattvaprītisaṃjanārthaṃ divyakusumameghaiḥ pravarṣadbhirdivyamānuṣyarūpasamatikrāntaiḥ pariniṣpannabodhisattvāśayaiḥ divyātirekavibhūṣaṇasamalaṃkṛtaiḥ kiṃkaropacaraṇapratikāribhiḥ pūrvakuśalamūlasabhāgacaritairdaśabhiḥ prāṇīsahasraiḥ parivṛtam / dṛṣṭvā ca sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena vidvān gṛhapatistenopajagāma / upetya viduṣo gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya vidvāṃsaṃ gṛhapatimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahaṃ ārya sarvasattvānāmarthāya anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ saṃprasthito yaduta sarvasattvaduḥkhavyupaśamāya sarvasattvātyantasukhapratiṣṭhāpanāya sarvasattvasaṃsārasāgarābhyuddhāraṇatāyai sarvasattvadharmaratnadvīpasaṃprāpaṇatāyai sarvasattvatṛṣṇāsnehocchoṣaṇatāyai sarvasattvānāṃ mahākaruṇāsnehasaṃjananatāyai sarvasattvānāṃ kāmaratitṛṣṇāvinivartanatāyai sarvasattvānāṃ buddhajñānatṛṣṇotpādanatāyai sarvasattvānāṃ saṃsārāṭavīkāntārasamatikramaṇatāyai sarvasattvānāṃ buddhaguṇadharmārāmaratisaṃjananatāyai sarvasattvānāṃ traidhātukapurānniṣkramaṇatāyai sarvasattvānāṃ sarvajñatāpuropanayatāyai / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, (Gv 111) kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ śikṣamāṇā bodhisattvāḥ pratiśaraṇabhūtā bhavanti sarvasattvānām //
evamukte vidvān gṛhapatiḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - sādhu sādhu kulaputra, yena te anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / durlabhāḥ kulaputra te sattvāḥ, ye 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya bodhisattvacaryāyāṃ parimārgayamāṇā na tṛpyante kalyāṇamitradarśanena / na khidyante kalyāṇamitropasaṃkramaṇeṣu / na paritapyante kalyāṇamitropacāreṣu / na daurmanasyamutpādayanti kalyāṇamitradurāsadatayā / na nivartante kalyāṇamitragaveṣaṇatayā / na vyāvartante kalyāṇamitratṛṣṇālālasahṛdayatvāt / na pratyudāvartante kalyāṇamitramukhāvalokena / na saṃsīdanti kalyāṇamitrānuśāsanīpatheṣu / na khidyante kalyāṇamitropasthānaparicaryāsu / paśyasi tvaṃ kulaputra, imaṃ mama parivāram? āha - paśyāmi ārya / āha - sarva ete kulaputra mayā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditāḥ / mayaite janitāstathāgatakule / mayaite poṣitāḥ pāramitopasaṃhāraiḥ / mayaite saṃcaritāḥ sarvaśukladharmaiḥ / mayaite vivardhitā daśasu tathāgatabaleṣu / mayaite uccālitā lokavaṃśāt / mayaite pratiṣṭhāpitāstathāgatavaṃśe / mayaite vivartitā loke gaticakrāt / mayaite āvartitā dharmacakrapravartanatāyām / mayaite sattvāḥ tāritāstryadhvāpāyagatiprapātāt / mayaite pratiṣṭhāpitā dharmasamatānugamena / evaṃ hi kulaputra bodhisattvāstrātāro bhavanti sarvasattvānām / ahaṃ kulaputra manaḥkośasaṃbhavānāṃ puṇyānāṃ lābhī / so 'hamannārthibhyo 'nnaṃ dadāmi, pānārthibhyaḥ pānam, rasāgrārthibhyo rasāgram, khādyārthibhyaḥ khādyam, bhojyārthibhyo bhojyam, lehyārthibhyo lehyam, coṣyārthibhyaścoṣyam, vastrārthibhyo vastram, puṣpārthibhyaḥ puṣpam, mālyārthibhyo mālyam, gandhārthibhyo gandham, dhūpārthikebhyo dhūpam, vilepanārthibhyo vilepanam, cūrṇārthibhyaścūrṇam, ābharaṇavibhūṣaṇārthibhya ābharaṇavibhūṣaṇāni, ratnārthibhyo ratnāni, suvarṇārthibhyaḥ suvarṇam, rūpyārthibhyo rūpyam, muktārthibhyo muktām, pratiśrayārthibhyaḥ
pratiśrayam, āsanārthibhya āsanam, śayanārthibhyaḥ śayanam, glānapratyayabhaiṣajyapariṣkārārthibhyo glānapratyayabhaiṣajyapariṣkārān, yānārthibhyo yānam, vāhanārthibhyo vāhanam, hastyaśvarathagogardabhamahiṣaiḍakārthibhyo hastyaśvarathagogardabhamahiṣaiḍakān, chatradhvajapatākārthibhyaśchatradhvajapatākāḥ, dāsīdāsārthibhyo dāsīdāsān, māṇavaparivārārthibhyo māṇavaparivāram, stryarthibhyaḥ striyaḥ, kumāryarthibhyaḥ, kumārīm, makuṭacūḍāmaṇyarthibhyo makuṭacūḍāmaṇīn, sacarmacūḍāmaṇyarthibhyo sacarmacūḍāmaṇīn, nīlavimalakeśamaṇḍalārthibhyo nīlavimalakeśamaṇḍalam, yāvadvividhasarvopakaraṇarthibhyo vividhasarvopakaraṇāni prayacchāmi / āgamaya kulaputra mūhūrtaṃ yāvatpratyakṣo bhaviṣyasi / samanantarabhāṣitāyāṃ cāsyāṃ vāci viduṣā gṛhapatinā, atha tāvadeva aparimāṇāḥ sattvā viduṣā gṛhapatinā pūrvapraṇidhānābhinimantritāḥ saṃnipatitāḥ / nānādigbhyo nānājanapadapradeśebhyo nānānagarebhyo nānānigamebhyo nānāpaṭṭanebhyo nānākarvaṭebhyo nānāsattvajātibhyo (Gv 112) nānāsattvakulebhyo nānāsattvakulavimātratābhyo nānāgatiparivartebhyo nānāpratiṣṭhānasaṃjñānagatibhyo nānāyatanaviśuddhā nānāhārārthino nānāhārābhilāṣiṇo nānāśayā śucyannapānakāmā māṃsārthino vividhabhojanavimātratābhikāṅkṣiṇo vividhagativiśeṣopapatyāyatanasthitāḥ yaduta manuṣyeṣvodanakulmāṣasūpamatsyamāṃsādivividhakavalīkāhārārthinaḥ / yathā manuṣyeṣu, evaṃ sarvagativicāreṣu nānābhojanapānārthina upasaṃkrāntāḥ yaduta bodhisattvānubhāvena asaṅgatyāgadundubhinirghoṣeṇa bodhisattvapraṇidhinimantritāḥ / tamupasaṃkramya vidvāṃsaṃ gṛhapatiṃ yācante 'valokayanti nirīkṣante vijñāpayanti //
atha khalu vidvān gṛhapatistān yācanakān saṃnipatitān viditvā muhūrtamanuvicintya gaganatalamavalokayati sma / tasya tato gaganatalādvividhā bhojanapānavidhayo nānārasā nānāvarṇā nānāgandhā avalambya hastatale pratyatiṣṭhan / sa tānyādāya tān yathāsaṃnipatitān yācanakān nānādhimuktān yathābhipretairbhojanapānavidhibhiḥ sarvopakaraṇaviśaiṣaiḥ saṃtarpayati saṃpravārayati saṃtoṣayati saṃpraharṣayati saṃpramodayati pariprīṇayati, āttamanaskān karoti / uttare vai nānāmiṣeṇa saṃtarpya tebhyo dharmaṃ deśayet / yaduta vipulajñānasaṃbhāropacayahetuṃ paridīpayan, sarvadāridryāsaṃbhavahetuṃ paridīpayan, mahābhogatāsamudāgamasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, dharmajñānanayapratiulābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, vipulapuṇyasaṃbhāropacayahetuṃ paridīpayan, prītibhakṣabhojanapratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, lakṣaṇānuvyañjanopacitaśarīrapratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, anavamṛdyabalapariśuddhipratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, anantarāhāraprajñāpratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, sarvamārabalapramardanāparyādattapuṇyabalapratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan dharmaṃ deśayet / so 'nnārthina upasaṃkrāntān gaganatalānnānānnavidhīn gṛhītvā saṃtarpya tebhya āyurvarṇabalamukhapratibhānaṃ saṃpaśyan pratilābhāya dharmaṃ deśayet / sa pānārthina upasaṃkrāntānnānāvidhaiḥ pānairudāraiḥ kalyāṇairanavadyairmanaḥsaṃpraharṣakaiḥ saṃtarpya tebhyaḥ saṃsāratṛṣṇārativinivartanatāyai buddhadharmaratitṛṣṇāsaṃjananatāyai dharmaṃ deśayet / rasarasāgrārthina upasaṃkrāntānnānāvidharasarasāgrairmadhurāmlalavaṇakaṭutiktakaṣāyaiḥ saṃtarpayāmāsa / uttare caiṣāṃ rasarasāgratāmahāpuruṣalakṣaṇapratilābhāya dharmaṃ deśayet / sa yānārthino nānādiksrotobhyāgatānnānāvidhayānadānaiḥ saṃgṛhya tebhyo mahāyānādhirohaṇatāyai dharmaṃ deśayet / sa nānādigāgatān vastrārthina upasaṃkrāntān viditvā muhūrtaṃ vicintya gaganatalamullokayati sma / tasya tato gaganatalānnānāraṅgānyanekavarṇāni viśuddhāni nīlapītalohitāvadātamāñjiṣṭhasphaṭikavarṇāni
vividhāni vastrāṇyavalambya hastatale pratyatiṣṭhan / sa taistān yācanakān pratipādya tebhyo 'nuttaratathāgatahrayapatrāpyasuvarṇavarṇacchavitāpratilābhaviśuddhaye dharmaṃ deśayet / pratyekameva sarvopakaraṇavidhibhiryathāgatān yācanakān pratipādya tebhyo yathārhaṃ dharmaṃ deśayet //
(Gv 113)
atha khalu vidvān gṛhapatiḥ sudhanasya śreṣṭhidārakasya tamacintyaṃ bodhisattvavimokṣaviṣayamupadarśya evamāha - etamahaṃ kulaputra manaḥkośasaṃbhavavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ pariṣkāravaśitāprāptānāṃ bodhisattvānāṃ ratnapāṇinā pratilabdhānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, vikurvitaṃ vā nidarśayitum, ye te sarvalokadhātūnanavaśeṣaṃ pāṇinā saṃchādya buddhapūjāvidhānatāyai sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣu nānāvarṇaratnameghān pravarṣanti / evaṃ nānāvarṇā bharaṇameghān nānāvarṇakūṭāgārameghān nānāvarṇavicitravastrameghān nānādivyatūryatālopacārasaṃgītimanojñāmadhuranirghoṣān nānāvarṇagandhameghān nānāvarṇadhūpamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāsarvopakaraṇameghān sarvākārasarvabuddhapūjāmeghān pravarṣanti / sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣu sarvasattvabhavaneṣu yaduta sarvabuddhapūjopasthānatāyai sarvasattvadhātuparipākavinayāya ca //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe siṃhapotaṃ nāma nagaram / tatra ratnacūḍo nāma dharmaśreṣṭhī prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto viduṣi gṛhapatau dharmagauravācchiṣyabhāvamupadarśya tadadhiṣṭhānātsarvabuddhadharmān saṃpaśyan, tadadhīnāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan, kalyāṇamitrānācchedyaprematāmupadarśayan, kalyāṇamitreṣvatyantājñācintyatāṃ saṃdarśayan, kalyāṇamitravaśavartitāmanuvartayan, kalyāṇamitrānuśāsanīvacanaṃ śuśrūṣamāṇaḥ, kalyāṇamitraprabhavaṃ śraddhendriyaṃ nidhyāyan, kalyāṇamitrānuśāsanyanupreṣitaḥ, kalyāṇamitrābhirādhanānuvartanacitto viduṣo gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya vidvāṃsaṃ gṛhapatimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya viduṣo gṛhapaterantikātprakrāntaḥ // 15 //
(Gv 114)
18 Ratnacūḍaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ tatpuṇyatoyaṃ saṃbhāvayan, tatpuṇyakṣetraṃ saṃpaśyan, tatpuṇyasumeruṃ pariśodhayan, tatpuṇyatīrthamavagāhayamānaḥ, tatpuṇyakośaṃ vivṛṇvan, tatpuṇyanidhimavalokayan, tatpuṇyamaṇḍalaṃ pariśodhayan, tatpuṇyaskadhaṃ samādadat, tatpuṇyabalaṃ saṃjanayan, tatpuṇyavegaṃ vivardhayan, anupūrveṇa yena siṃhapotaṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya ratnacūḍaṃ dharmaśreṣṭhinaṃ parimārgamāṇo 'drākṣīdantarāpaṇamadhyagatam / tasya pādau śirasābhivandya pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / tatsādhu me āryo bodhisattvamārgamupadiśatu, yenāhaṃ mārgeṇa sarvajñatāyāṃ niryāyām //
atha khalu ratnacūḍo dharmaśreṣṭhī sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ pāṇau gṛhītvā yena svaṃ niveśanaṃ tenopasaṃkramya tadgṛhamupadarśya evamāha - prekṣasva kulaputra mama niveśanam / so 'nuvilokayan adrākṣīttadgṛhaṃ śuddhaṃ prabhāsvaraṃ jāmbūnadasuvarṇamayaṃ vipulamudviddhaṃ rūpyaprākāraparikṣiptaṃ sphaṭikaprāsādasukṛtopaśobhitaṃ vaiḍūryakūṭaśatasahasrapratimaṇḍitaṃ musāragalvasamucchritastambhaṃ suprajñaptaṃ lohitamuktāmayasiṃhāsanaṃ jyotīrasamaṇiratnasiṃhadhvajasamuchritaṃ vairocanamaṇiratnavitānavitataṃ cintāmaṇivicitrahemajālasaṃchannamasaṃkhyeyamaṇiratnapratimaṇḍitavyūhaṃ śītajalāśmagarbhamayapuṣkariṇīsamupetaṃ sarvaratnadrumaparivṛtaṃ vipulaṃ vistīrṇaṃ daśapuramudviddhamaṣṭadvāram / sa tadgṛhaṃ praviśya samantādanuvilokayati sma / sa prathame pure 'nnapānavidhiparityāgamadrākṣīt / dvitīye pure sarvavastravidhiparityāgam / tṛtīye pure sarvaratnābharaṇālaṃkāraparityāgam / caturthe pure 'ntaḥpureparibhogaratimahāpṛthivīkalyāṇakanyāratnaparityāgamadrākṣīt / pañcame pure pañcamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ dharmasaṃgītiratiprayuktānāṃ lokahitasukhacittaceṣṭānāṃ sarvaśāstrāṇyabhinirhārayatāṃ dhāraṇīnayaṃ ca samādhisamudraṃ ca samādhivyutthānaṃ ca samādhivyavacāraṃ ca jñānālokaṃ ca abhinirhārayatāṃ saṃnipātamadrākṣīt / ṣaṣṭhe pure prajñāpāramitāvihārapratilabdhānāṃ gambhīraprajñānāṃ sarvadharmapraśāntābhijñānāṃ bhūmisamādhidhāraṇīmukhagarbhasamantamukhaniryātānām anāvaraṇagocarāṇām advayasamudācārāṇāṃ dharmasaṃgītiṃ kurvatāṃ prajñāpāramitāparivartanamanusaratāṃ vibhajatāmuttānī kurvatāṃ bodhisattvānāṃ saṃnipātamadrākṣīt imāni prajñāpāramitāmukhāni saṃgāyatām - yaduta śāntigarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukham, sarvajagajjñānasuvibhaktaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, acalāvartaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, virajaḥprabhāsaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, duryodhanagarbhaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, jagadrocanāmaṇḍalaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, anugamanayamaṇḍalaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, sāgaragarbhaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, samantacakṣurupekṣāpratilabdhaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, akṣayakośānugamaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, sarvadharmanayasāgaraṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, sarvajagatsāgarānugamaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, asaṅgapratibhānaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham,
dharmameghāvalambānupūrvābhilambhanilayaṃ (Gv 115) ca nāma prajñāpāramitāmukham / itīmāni prajñāpāramitāmukhāni pramukhaṃ kṛtvā paripūrṇāni daśa prajñāpāramitāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi, yāni tān bodhisattvānanabhilāpyavyūhasuvibhaktaparṣanmaṇḍalasthitān saṃgāyato 'drākṣīt / saptame pure pratiśrutkopamakṣāntipratilabdhānāmupāyajñānaviniścayaniryātānāṃ sarvatathāgatadharmameghasaṃpratyeṣakāṇāṃ bodhisattvānāṃ saṃnipātamadrākṣīt / aṣṭame pure 'cyutagāminyabhijñāpratilabdhānāṃ sarvalokadhātvanuvicaraṇānāṃ sarvaparṣanmaṇḍalapratibhāsaprāptānāṃ sarvadharmadhātusuvibhaktaśarīrāṇāṃ sarvatathāgatapādamūlāsaṃbhinnaviṣayāṇāṃ sarvabuddhakāyasamavasaraṇānāṃ sarvatathāgataparṣanmaṇḍalapūrvagamakathāpuruṣāṇāṃ bodhisattvānāṃ saṃnipātamadrākṣīt / navame pure ekajātipratibaddhānāṃ bodhisattvānāṃ saṃnipātamadrākṣīt / daśame pure sarvatathāgatānāṃ saprathamopacittotpādacaryāniryāṇapraṇidhānasāgarān sarvabuddhadharmavikurvitaviṣayān sarvabuddhakṣetraparṣanmaṇḍalān sarvabuddhadharmacakranirghoṣān sarvasattvavinayādhiṣṭhānavyūhānadrākṣīt //
dṛṣṭvā ca ratnacūḍaṃ dharmaśreṣṭhinametadavocat - ārya, kutaste iyamevaṃrūpā saṃpadviśodhitā? kutra te kuśalamūlānyavaropitāni yasya tava iyamīdṛśī vipākasaṃpat? sa āha - smarāmi kulaputra atīte 'dhvani buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāṃ pareṇa paratareṇa cakravicitre lokadhātāvanantaraśmidharmadhātusamalaṃkṛtadharmarājo nāma tathāgato loke udapādi, vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān / sa khalu punastathāgato jñānavairocanapramukhena śrāvakakoṭīśatena jñānasūryatejaḥpramukhena ca bodhisattvakoṭīśatasahasreṇa sārdhaṃ maṇidhvajavyūharājamahodyānadharaṇipraviṣṭo rājñā dharmeśvararājena abhinimantritaḥ / tasya me tathāgatasya nagarapraviṣṭasyāntarāpaṇamadhyagatasya tūryanādanirnāditaṃ kāritam / ekā ca gandhagulikā nidhūpitā tasya bhagavataḥ sabodhisattvaśrāvakasaṃghasya pūjākarmaṇe / tayā ca gandhagulikayā nidhūpitayā saptāhaṃ sarvajambudvīpo 'nantavarṇaiḥ sarvasattvakāyasadṛśairdhūpapaṭalameghaiḥ saṃchanno 'bhūt / tebhyaśca dhūpapaṭalameghebhya evaṃrūpaḥ śabdo niścarati sma - aciantyastathāgatatryadhvavipulena skandhena samanvāgataḥ, sarvajñaḥ sarvāvaraṇavigataḥ sarvakleśavāsanāprahīṇaḥ, sarvatathāgatāvaropitā dakṣiṇā, apramāṇasarvajñātāphaladāyikā sarvajñatāsamavasaraṇā iti - yaduta asmatkuśalamūlaparipākārthamacintyasattvakuśalamūlavegasaṃjananārthaṃ ca / tebhyo dhūpapaṭalameghebhyo buddhādhiṣṭhānena ayamevaṃrūpaḥ śabdo niścacāra / tacca me kulaputra tathāgatādhiṣṭhānaṃ saṃdarśanaprātihāryakuśalamūlaṃ triṣu sthāneṣu pariṇāmitam / katameṣu triṣu? yaduta atyantasarvadāridrayasamucchedāya saddharmaśravaṇāvirahitatāyai sarvabuddhabodhisattvakalyāṇamitradarśanaparipūraye ca / etamahaṃ kulaputra, apratihatapraṇidhimaṇḍalavyūhabodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyamacintyāpramāṇaguṇaratnākarāṇāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, ye te asaṃbhinnabuddhaśarīrasāgarāvatīrṇāḥ, ye te asaṃbhinnadharmameghasaṃpratīcchakāḥ, ye te asaṃbhinnaguṇasāgarapratipannāḥ, ye te samantabhadracaryājālavisṛtāḥ, ye te asaṃbhinnasamādhiviṣayāvatīrṇāḥ (Gv 116) ye te asaṃbhinnasarvabodhisattvaikaghanakuśalamūlāḥ ye te asaṃbhinnatathāgatāvikalpavihāriṇaḥ, ye te asaṃbhinnatryadhvasamatāvatīrṇāḥ,ye te asaṃbhinnasarvakalpasaṃvāsāparikhinnāḥ,
ye te asaṃbhinnasamantacakṣurviṣayabhūmipratiṣṭhitāḥ //
gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe vetramūlako nāma janapadaḥ / tatra samantamukhe nagare samantanetro nāma gāndhikaḥ śreṣṭhī prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako ratnacūḍasya dharmaśreṣṭhinaḥ pādau śirasābhivandya ratnacūḍaṃ dharmaśreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛutya punaḥ punaravalokya ratnacūḍasya dharmaśreṣṭhino 'ntikātprakrāntaḥ // 16 //
(Gv 117)
19 Samantanetraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nantabuddhadarśanāvatīrṇo 'nantabodhisattvasamavadhānaprāpto 'nantabodhisattvamārganayāvabhāsito 'nantabodhisattvadharmanayābhiṣyanditaniścitacitto 'nantabodhisattvādhimuktipathaviśuddhiranantabodhisattvendriyāvabhāsapratilabdho 'nantabodhisattvāśayabalapratiṣṭhito 'nantabodhisattvacaryānugatacetāḥ anantabodhisattvapraṇidhānabalasaṃjāto 'nantabodhisattvāparājitadhvajo 'nantabodhisattvajñānālokaparivartī anantabodhisattvādharmāvabhāsapratilabdhaḥ anupūrveṇa yena vetramūlako nāma janapadastenopasaṃkramya samantamukhaṃ nagaraṃ parimārgan samantadigvidikṣu deśapradeśopacāreṣu nimnonnatasamaviṣameṣu aparikhinnāśayo 'viśraman samānacitto 'vivartyavīryo 'paryādattacetano 'vismṛtakalyāṇamitrānuśāsanaḥsadākalyāṇamitrasamudācārahṛdayavāsanaḥ samantamukhavijñaptīndriyaḥ sarvapramādavigato visphāritakarṇacakṣuḥ sarvataḥ parigaveṣamāṇo 'drākṣītsamantamukhaṃ nagaram, madhye vetramūlasya janapadasya daśānāṃ paṭṭanasahasrāṇāṃ nigamaṃ supariniṣṭhitaṃ dṛḍhaprākāramudviddhamaṣṭacatvaropaśobhitam / tasya madhye samantanetraṃ gāndhikamadrākṣīt gāndhikavīthyāmupaviṣṭam / dṛṣṭvā ca yena samantanetro gāndhikastenopasaṃkramya samantanetrasya gāndhikasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - sādhu sādhu kulaputra, yena te anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / ahaṃ kulaputra sarvasattvānāṃ vyādhīn prajānāmi vātasamutthānapi, pittasamutthānapi, śleṣmasamutthānapi, sabhāgakṣubhitānapi, paropakramitānapi, amanuṣyavaikārikānapi, viṣamaparopakramikānapi, vividhamantraśastravetālaprayogāgnisamutthānapi, udakasaṃkṣobhasamutthānapi, vividhabhayaṃsaṃtrāsasaṃbhavānapi / teṣāṃ ca sarvavyādhīnāṃ praśamaṃ prajānāmiyaduta snehanaṃ prajānāmi, vamanaṃ virecanamāsthāpanaṃ raktāvasecanaṃ nāsākarma karṣupariṇāhaṃ pariṣvedanamanulepanaṃ viṣapratighātaṃ bhūtagrahapratiṣedhaṃ bṛṃhaṇaṃ snapanaṃ saṃvāsanaṃ saṃvardhanaṃ varṇapariśodhanaṃ balasaṃjananaṃ prajānāmi / ye kulaputra
sattvā mamāntikamupasaṃkrāmanti daśabhyo digbhyaḥ, teṣāmahaṃ sarveṣāṃ vyādhīn praśamayāmi / vyādhipraśāntāṃśca susnātānuliptagātrān kṛtvā yathārhābharaṇavibhūṣitāṅgān yathārhavastrasaṃchāditaśarīrān vividhabhojanarasāgraiḥ saṃtarpya aparimitadhanasamṛddhān karomi / uttare caiṣāṃ rāgaprahāṇāya dharmaṃ deśayāmi aśubhopasaṃhāreṇa / doṣaprahāṇāya dharmaṃ deśayāmi mahāmaitrīsaṃvarṇanatayā / mohaprahāṇāya dharmaṃ deśayāmi dharmapravicayaprabhedapradarśanatayā / samabhāgacaryākleśaprahāṇāya dharmaṃ deśayāmi / viśeṣaparijñānayamukhasaṃprakāśanatayā bodhicittasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / sarvabuddhaguṇadharmasaṃprayuktakathāsaṃprakāśanatayā mahākaruṇāsaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / aparimāṇasaṃsāraduḥkhasaṃprakāśanatayā aparimitaguṇapratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / vipulapuṇyajñānasaṃbhāropacayasaṃvarṇanatayā mahāyānapraṇidhānasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / sarvasattvaparipākavinayasaṃdarśanatayā samantabhadrabodhisattvacaryāpratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / sarvakṣetrasarvakalpasaṃvāsacaryājālapravistaraṇatayā (Gv 118) lakṣaṇānuvyañjanopacitabuddhaśarīrapratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / dānapāramitāsaṃvarṇanatayā sarvatragāminītathāgatapariśuddhipratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / śīlapāramitāsaṃprakāśanatayā acintyatathāgatarūpavarṇaviśuddhisaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / kṣāntipāramitāsaṃprakāśanatayā duryodhanatathāgataśarīrasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / vīryapāramitāsaṃprakāśanatayā abhibhūtānabhibhūtatathāgatātmabhāvaviśuddhiṃ paridīpayāmi / dhyānapāramitāsaṃprakāśanatayā dharmaśarīraviśuddhiṃ paridīpayāmi / prajñāpāramitāsaṃprakāśanatayā sarvajagadabhimukhabuddhātmabhāvaviśuddhiṃ paridīpayāmi / upāyakauśalyapāramitāsaṃprakāśanatayā sarvakalpakālajagaccittasaṃveśanaśarīraviśuddhiṃ paridīpayāmi / praṇidhānapāramitāsaṃprakāśanatayā sarvabuddhakṣetrābhyudgatātmabhāvaviśuddhiṃ paridīpayāmi / balapāramitāsaṃprakāśanatayā sarvajagadyathāśayasaṃtoṣaṇakāyapariśuddhiṃ paridīpayāmi / jñānapāramitāsaṃprakāśanatayā paramaśubhadarśanakāyapariśuddhiṃ paridīpayāmi, yaduta sarvākuśaladharmavinivartanasaṃprakāśanatayā / evaṃ caitān dharmadānena saṃgṛhya anantadhanaratnopacayopastabdhān kṛtvā visarjayāmi / api tu khalu punarahaṃ kulaputra sarvagandhadhūpavāsanānulepanayuktīḥ prajānāmi yaduta atulagandharājapramukhāḥ / sindhuvāritagandharājapramukhā
ajitāvatigandharājapramukhā vibodhanagandharājapramukhā aruṇavatigandharājapramukhāḥ kālānusārigandharājapramukhā uragasāracandanagandharājapramukhā meghāgarugandharājapramukhā akṣobhyendriyagandharājapramukhāḥ sarvagandhayuktīḥ prajānāmi / api tu khalu punarahaṃ kulaputra sarvasattvasaṃtoṣaṇasamantamukhabuddhadarśanapūjopasthānagandhabimbaṃ prajānāmi //
itaśca me kulaputra, sarvasattvasaṃtoṣaṇātsamantamukhabuddhadarśanapūjopasthānagandhabimbātsarvābhiprāyāḥ paripūryante, yena sarvasattvaparitrāṇālaṃkārameghānadhitiṣṭhāmi / yaduta gandhavimānālaṃ kārameghān yāvatsarvākāratathāgatapūjopasthānālaṃkārameghānadhitiṣṭhāmi / yadāhaṃ kulaputra tathāgatān pūjayitukāmo bhavāmi, tadāhamitaḥ sarvasattvasaṃtoṣaṇāt samantamukhabuddhadarśanapūjopasthānagandhabimbādaparimāṇān gandhakośakūṭāgārameghānniścārya daśadiksarvadharmadhātugateṣu sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣu sarvagandhakośakūṭāgārameghālaṃkāraṃ sarvadharmadhātumadhitiṣṭhāmi / sarvabuddhakṣetrapariśodhanameghālaṃkāraṃ gandhabhavanameghālaṃkāraṃ gandhaprākārameghālaṃkāraṃ gandhaniryūhavyūhameghālaṃkāraṃ gandhatoraṇameghālaṃkāraṃ gandhagavākṣameghālaṃkāraṃ gandhaharmikameghālaṃkāraṃ gandhārdhacandrameghālaṃkāraṃ gandhacchatrameghālaṃkāraṃ samucchritagandhadhvajameghālaṃkāraṃ gandhapatākāmeghālaṃkāraṃ gandhavitānameghālaṃkāraṃ gandhavigrahajālameghālaṃkāraṃ gandhaprabhāmeghālaṃkāraṃ gandhāvabhāsavimalavyūhameghālaṃkāraṃ sarvagandhameghapravarṣaṇālaṃkāraṃ sarvadharmadhātumadhitiṣṭhāmi / etamahaṃ kulaputra sarvasattvasaṃtoṣaṇaṃ samantamukhabuddhadarśanapūjopasthānagandhabimbaṃ dharmamukhaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bhaiṣajyarājakalpānāṃ bodhisattvānāmamoghadarśanānāmamoghaśravaṇānāmamoghasaṃvāsānāmamoghānusmṛtīnāmamoghānuvratānāmamoghanuvratānāmamoghanāmadheyagrahaṇānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, yeṣāṃ sahadarśanena ca sarvasattvānāṃ sarvakleśāḥ praśamanti, yeṣāṃ sahadarśanena sattvā vinivartante sarvāpāyagatibhyaḥ, (Gv 119) yeṣāṃ sahadarśanena sattvā avakāśaṃ labhante buddhadharmeṣu, yeṣāṃ sahadarśanena sattvānāmupaśamanti sarvaduḥkhaskandhāḥ, yeṣāṃ sahadarśanena sattvā vigatabhayā bhavanti sarvasaṃsāragatibhyaḥ, yeṣāṃ sahadarśanena sattvā abhayaprāptā bhavanti sarvajñatādigupanayatayā, yeṣāṃ sahadarśanena sattvā na pratipatanti jarāmaraṇaśvabhraprapāteṣu, yeṣāṃ sahadarśanena sattvā nirvṛtisukhaṃ pratilabhante dharmadhātusamatāsthānena //
gaccha kulaputra, idamihaiva dakṣiṇāpathe tāladhvajaṃ nāma nagaram / tatra analo nāma rājā prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ samantanetrasya gāndhikaśreṣṭhinaḥ pādau śirasābhivandya samantanetraṃ gāndhikaṃ śreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya samantanetrasya gāndhikaśreṣṭhino 'ntikāt prakrāntaḥ // 17 //
(Gv 120)
20 Analaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastāṃ kalyāṇamitraparaṃparāmanusmaran, tāni kalyāṇamitrānuśāsanīmukhāni manasikurvan, parigṛhīto 'smi kalyāṇamitrairiti svacittaṃ saṃtoṣayan, kalyāṇamitrārakṣito 'smi na bhūyo vinivartiṣyāmi anuttarāyāḥ samyaksaṃbodherityanuvicintayan pratyalabhata cittaprītim / cittaprasādaṃ cittaprāmodyaṃ cittatuṣṭiṃ cittapraharṣaḥ cittanandīṃ cittavyupaśamaṃ cittavipulatāṃ cittālaṃkāratāṃ cittāsaṅgatāṃ cittānāvaraṇatāṃ cittaviviktatāṃ cittasamavasaraṇatāṃ cittavaśitāṃ cittaiśvaryaṃ cittadharmānugamaṃ cittakṣetraspharaṇatāṃ buddhadarśanālaṃkāracittatāṃ daśabalamanasikārāvipravāsacittatāṃ pratyalabhata / so 'nupūrveṇa janapadena janapadaṃ grāmeṇa grāmaṃ deśena deśaṃ parimārgan yena tāladhvajaṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya paripṛcchati sma - kutrānalo rājeti / tamanyo janakāya etadavocat - eṣa kulaputra analo rājā arthakaraṇe siṃhāsanopaviṣṭo rājakāryaṃ karoti / janapadān praśāsti / nigrahītavyānnigṛhṇāti, pragrahītavyān pragṛhṇāti, aparādhitān daṇḍaṃ praṇayati / vivadatāṃ vivādaṃ chinatti / dīnānāśvāsayati / dṛptān damayati / prāṇivadhādvinivartayati / adattādānādvicchandayati / pariparigṛhītābhilāṣād vyupaśamayati / mṛṣāvādādvinivārayati / piśunayavacanādvivecayati / paruṣavacanādviramayati / saṃbhinnapralāpād vyāvartayati / abhidhyāyā viśleṣayati / vyāpādāddūrīkaroti mithādṛṣṭerviyojayati //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena analo rājā tenopajagāma / so 'drākṣīdanalaṃ rājānaṃ nārāyaṇavajramaṇivicitre asaṃkhyeyanānāvidhaprabhāsvaratnapāde anekaratnasuracitālaṃkārarucirabimbe, kāñcanasūtrajālaśvetasupariniṣṭhite, anekamaṇiratnadīpapradyotite, vaśirājamaṇiratnamayapadmagarbhe anekadivyaratnavastrasuprajñapte, vividhadivyagandhadhūpitopacāre ucchritaratnadhvajachatraśatasahasravirājite ratnapatākāśatasahasrodviddhopaśobhite vicitraratnapuṣpadāmakalāpābhipralambitojjvalite vividhadivyaratnavitānavitate mahāratnasiṃhāsane niṣaṇṇaṃ navaṃ daharaṃ taruṇamabhirūpaṃ prāsādikaṃ darśanīyamabhinīlapradakṣiṇāvartakeśaṃ chatrākāramūrdhānamuṣṇīṣaśirasaṃ pṛthulalāṭamabhinīlaviśālagopakṣmanayanaṃ madhuronnatacārutuṅganāsāvaṃśaṃ hiṅgulukasuvarṇasuśliṣṭauṣṭhaṃ samavahitasuśuklapūrṇacatvāriṃśaddantaṃ siṃhahanuṃ paripūrṇopacitakapolaṃ suruciracāpāyatabhruvaṃ śaśāṅkavarṇorṇayā kṛtatilakamāyatapramuktapralambakarṇaṃ pūrṇacandrasaumyavadanaṃ kamburuciravṛttagrīvaṃ śrīvatsālaṃkṛtahṛdayaṃ siṃhapūrvārdhakāyaṃ citāntarāṃsaṃ susaṃvṛttoruskandhaṃ pralambabāhuṃ jālāvanaddhāṅgulicakrāṅkitahastapādaṃ mṛdutarūṇopacitapāṇipādaṃ saptotsadaṃ vajrasadṛśamadhyaṃ bṛhadṛjugātraṃ suvartitoruṃ kośagatabastiguhyam eṇeyajaṅghaṃ dirghāṅgulimāyatapādapārṣṇi vyāmaprabhaṃ suvarṇacchavimekaikapradakṣiṇordhvāṅgaromaṃ nyagrodharājaparimaṇḍalaṃ lakṣaṇānuvyañjanopacitaśarīraṃ cintārājamaṇiratnamukuṭāvabaddhaśirasaṃ jāmbūnadakanakārdhacandraracitalalāṭālaṃkāramindranīlamaṇivimalanīlakuṇḍalapralambitakarṇamanardhyamaṇiratnahāraprabhāvabhāsitavimalavipulopacitavakṣasaṃ (Gv 121) divyottamamaṇikeyūrabalayavidaṣṭavikrīḍitabāhuṃ daśaratnaśalākāśatasuvibhaktena jāmbūnadakanakacchadanena jyotīrasamahāmaṇiratnasuviśuddhagarbheṇa ratnaghaṇṭāmālāniścaritamanojñamadhuraghoṣeṇa samantadiṅmahāmaṇiratnāvabhāsaprāptena
vimalavaiḍūryamaṇiratnadaṇḍena mahatā ratnacchatreṇa dhāryatā mahārājādhipatyaprāptamapratihataparacakraśāsanaṃ vigataparacakrabhayaiśvaryam / tasya samantāddaśāmātyasahasrāṇi saṃnipatitāni saṃniṣaṇṇāni rājakāryaprayuktānyapaśyat //
daśa cāsya kāraṇāpurūṣasahasrāṇi saṃnipatitāni purata upasthāpitāni narakapālasadṛśāni yamapuruṣakalpāni vikṛtapadadhārīṇi raudravikṛtabhayasaṃjananāni raktanayanāni saṃdaṣṭauṣṭhatrivalībhṛkuṭīkṛtavadanāni asiparaśuśaktitomarabhuśuṇḍiśūlapraharaṇagṛhītāni viṣamavikṛtaduḥsaṃsthitavadanaśarīrāṇi meghavarṇāni bhīmarūpacaṇḍasvaranirghoṣāṇi durnirīkṣyatejāṃsi mahābhayakarāṇi prāṇiśatasahasrahṛdayasaṃtrāsasaṃjananāni nigṛhītavyasattvanigrahaprayuktāni apaśyat / tatra bahūni prāṇiśatasahasrāṇi corāṇāṃ parasvāpahāriṇā parasattvabhogavipralopināṃ panthamoṣakāṇāṃ grāmanagaranigamaghoṣadāhakānāṃ kulaghātakānāṃ saṃdhicchedakānāṃ kilbiṣakāriṇāṃ garadāyakānāṃ ḍāmarikānāṃ manuṣyaghātakānāṃ paradārasevināṃ mithyāpratipannānāṃ duṣṭacetasāmabhidhyālūnāṃ vividhapāpakrūrakarmakāriṇāṃ gāḍhapañcabandhanabaddhāni analasya rājño 'ntikamupanīyamānānyapaśyat / tebhyo 'nalaṃ rājānaṃ yathārhadaṇḍaṃ praṇayantamadrākṣīt / sa tatra rājño 'nalasyājñayā keṣāṃciddhastapādacchedaṃ keṣāṃcit karṇanāsācchedaṃ keṣāṃciccakṣurutpāṭanaṃ keṣāṃcidaṅgapratyaṅgaśīrṣacchedanaṃ keṣāṃcit sarvaśarīramagninā pradīpyamānāṃ kāṃścicchinnavikṛtataptakṣārodakapariṣicyamānaśarīrān, evamanekavidhāstīvrāḥ kharāḥ kaṭukā amanāpāḥ prāṇahāriṇīḥ kāraṇāḥ kāryamāṇā apaśyat / tasmiṃśca āghātane parvatapramāṇān karacaraṇanayanakarṇanāsāśiroṅgapratyaṅgarāśīnapaśyat / triyojanagambhīraṃ ca anekayojanāyāmavistīrṇaṃ śoṇitasaro 'drākṣīt / ta