Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu016_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Hoa Nghiêm Phẩm Nhập Pháp Giới (Gaṇḍavyūhasūtra)

Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 12 / 21 (50.000 ký tự/trang)
aticittakṣaṇaṃ sarvabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānaśītyanuvyañjanojjvalāṃstathāgatanirmitakāyameghān niścaramāṇān sarvabuddhakṣetrasamudraspharaṇān sarvatathāgatadharmacakranirghoṣanigarjanān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //
punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān buddhavikurvitameghān saprathamacittotpādān saṣaṭpāramitāmārgaviśuddhivyūhān sabodhisattvabhūmyākramaṇavikurvitān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe /
punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyātpraticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān devendrakāyameghān niścaramāṇān sarvalokadhātuspharaṇān sadevendravikurvitān devendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //
punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyāt praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānnāgendrakāyameghān sanāgendravikurvitān nāgendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhāmi //
punaraparaṃ kulaputra tasya bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān yakṣendrakāyameghān sayakṣendravikurvitān sarvadharmadhātuspharaṇān yakṣendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //
punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān gandharvendrakāyameghān sagandharvendravikurvitān sarvadharmadhātuspharaṇān gandharvendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //
(Gv 224)
punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānasurendrakāyameghānniścaramāṇān sāsurendravikurvitānasurendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā sarvadharmadhātugatānāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //
punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān garuḍendrakāyameghānniścaramāṇān sagaruḍendravikurvitān garuḍendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sarvadharmadhātugatānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //
punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromakūpādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kinnarendrakāyameghān niścaramāṇān sakinnarendravikurvitān kinnarendrakāyasaṃdarśanavinayānāṃ sattvānāṃ dharmadhātugatānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //
punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān mahoragendrakāyameghān niścaramāṇān samahoragendravikurvitān mahoragendrakāyasaṃdarśanavineyānāṃ sarvadharmadhātugatānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //
punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān manuṣyendrakāyameghānniścarataḥ samanuṣyendravikurvitān manuṣyendrakāyasaṃdarśanavineyānāṃ sarvadharmadhātugatānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmāṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //
punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān brahmendrakāyameghānniścarataḥ sabrahmendravikurvitān brahmendrakāyasaṃdarśanavineyānāṃ sarvadharmadhātugatānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā brahmasvararutanirghoṣeṇa dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān dharmadhātuvipulāṃścittakṣaṇe cittakṣaṇe sarvajñatāsahagatān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //
na ca pratilabdhapūrvān pratilabhe / nādhigatapūrvānadhigacchāmi / nāvatīrṇapūrvānavatarāmi / na sphūṭapūrvān spharāmi / na dṛṣṭapūrvān paśyāmi / na ca śrutapūrvān śṛṇomi / tatkasya hetoḥ? kiṃcāpi dharmasvabhāvalakṣaṇaparijñeyāḥ sarvadharmāḥ, ekalakṣaṇāstrayadhvapathāvatārāḥ punaranantamadhyanirdeśāḥ sarvadharmāḥ //
ayamasya kulaputra vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūhasya bodhisattvavimokṣanayasamudrasyāvabhāsaḥ / api tu anantamadhyaḥ khalveṣa vimokṣo dharmadhātunayasamudrāvatāraṇatvāt / akṣaya (Gv 225) eṣa vimokṣaḥ sarvajñatācittotpādāsaṃbhinnatvāt / aparyanta eṣa vimokṣo bodhisattvacakṣurvijñeyatvāt / atula eṣa vimokṣo 'saṃbhinnadharmadhātunayatalaspharaṇatvāt / samantamukha eṣa vimokṣa ekārambaṇasarvavikurvitasamavasaraṇatvāt / amogha eṣa vimokṣaḥ sarvadharmaśarīrādvayasamudācāratvāt / anutpanna eṣa vimokṣo māyopamasamudācāratvāt / pratibhāsopama eṣa vimokṣo sarvajñatāpraṇidhānapratibhāsasaṃbhūtatvāt / nirmitopama eṣa vimokṣo bodhisattvacaryāsunirmitatvāt / mahāpṛthivīsadṛśa eṣa vimokṣaḥ sarvajagatpratiśaraṇatvāt / apskandhopama eṣa vimokṣaḥ sarvajaganmahākaruṇābhiṣyandanatayā / tejaḥskandhopama eṣa vimokṣaḥ sarvasattvatṛṣṇāsnehaparyādānatayā / vāyuskandhopama eṣa vimokṣaḥ sarvasattvasarvajñatāpratiṣṭhāpanatayā / sāgaropama eṣa vimokṣaḥ sarvajagadguṇālaṃkārālayatvāt / meruparvatarājopama eṣa vimokṣaḥ sarvadharmajñānaratnasamudrābhyudgatatvāt / vyūhanayavātamaṇḍalasadṛśa eṣa vimokṣaḥ sarvadharmavimokṣavidhivyūhanatayā / gaganopama eṣa vimokṣastradhvaprāptasarvatathāgatavikurvitāvakāśatvāt / mahāmeghopama eṣa vimokṣaḥ sarvasattvābhimukhadharmameghābhipravarṣaṇatvāt / ādityopama eṣa vimokṣaḥ sarvasattvājñānatamondhakāravidhamanatayā / candropama eṣa vimokṣo mahāpuṇyajñānasamudrasusamārjitatvāt / tathāgatopama eṣa vimokṣaḥ sarvatrānugatatvāt / svacchāyopama eṣa vimokṣaḥ karmadharmasunirmitatvāt / pratiśrutkopama eṣa vimokṣo yathādhimuktasarvadharmanirghoṣanigarjanatayā / pratibhāsopama eṣa vimokṣo yathāśayasarvasattvavijñāpanatayā / drumarājopama eṣa vimokṣaḥ sarvabuddhavikurvitasaṃkusumitatvāt / vajropama eṣa vimokṣo 'bhedyadharmatvāt / cintārājamaṇiratnopama eṣa vimokṣo 'nantamadhyavikurvitasamudrābhinirharaṇatayā / vimalagarbhamaṇirājopama eṣa vimokṣaḥ sarvatryadhvatathāgatavikurvitavijñaptyanāvaraṇatayā / nandidhvajamaṇiratnopama eṣa vimokṣaḥ sarvabuddhadharmacakrasamatānirghoṣatvāt / evamaparimāṇopamopanyāsānugamanirdeśo batāyaṃ kulaputra vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūho bodhisattvavimokṣaḥ //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ praśāntarutasāgaravatīṃ rātridevatāmetadavocat - kathaṃ pratipadyamānasya devate bodhisattvasya ayamevaṃrūpo vimokṣaḥ saṃpadyate? āha - daśeme kulaputra bodhisattvānāṃ mahāsaṃbhārā mahāvitānadharmā mahāvisphārā mahādyutayo mahāvabhāsā mahāprabhāvabhāsā mahābhāgā mahāvibhāgā mahāsaṃbhavā mahāvibhavāḥ, yeṣu pratipadyamānānāṃ bodhisattvānāmayamevaṃrūpo vimokṣaḥ saṃpadyate / katame daśa? yaduta dānaṃ bodhisattvasya yathāśayasarvasattvasamudrasaṃtoṣaṇaprasṛtaṃ mahāvitānadharmaḥ / śīlaṃ bodhisattvasya sarvatathāgataguṇasamudrāvatārapratipattiprasṛtaṃ mahāvitānadharmaḥ / kṣāntirbodhisattvasya sarvadharmasvabhāvanidhyaptiprasṛtaṃ mahāvitānadharmaḥ / vīryaṃ bodhisattvasya sarvajñatāsamārambhāvivartyaprasṛtaṃ mahāvitānadharmaḥ / dhyānaṃ bodhisattvasya sarvasattvakleśapratāpapraśamanaprasṛtaṃ mahāvitānadharmaḥ / prajñā bodhisattvasya sarvadharmasamudraprajñāprasṛtā mahāvitānadharmaḥ / upāyo bodhisattvasya sarvasattvasamudraparipākavinayaprasṛto (Gv 226) mahāvitānadharmaḥ / praṇidhānaṃ bodhisattvasya sarvakṣetrasamudraprasṛtamaparāntakoṭīgatakalpasarvakṣetrabodhisattvacaryāvataraṇatāyai mahāvitānadharmaḥ / balaṃ bodhisattvasya sarvadharmadhātunayasamudraprasṛtaṃ sarvakṣetreṣu pratikṣaṇamabhisaṃbodhidarśanāpratiprasrabdhaye mahāvitānadharmaḥ / jñānaṃ bodhisattvasya tathāgatabalaprasṛtaṃ tryadhvasarvadharmānāvaraṇajñānavijñaptaye mahāvitānadharmaḥ / ime kulaputra daśa bodhisattvānāṃ mahāsaṃbhārāṃ mahāvitānadharmāḥ, yeṣu pratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāmayamevaṃrūpo vimokṣaḥ saṃpadyate, viśudhyati saṃbhavati saṃvardhate samudeti prādurbhavati saṃvartate sārībhavati vipulībhavati pariniṣpadyate saṃtiṣṭhate //
sudhana āha - kiyacciraṃ saṃprasthitāsi devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau? sā avocat - asti kulaputra asya kusumatalagarbhavyūhālaṃkārasya lokadhātusamudrasya pūrveṇa daśalokadhātusamudrasahasrāṇyatikramya pareṇa sarvaratnavimalaprabhāvyūho nāma lokadhātusamudraḥ / tasya madhye sarvatathāgataprabhāpraṇidhinirghoṣo nāma lokadhātuvaṃśaḥ / tasya madhye kanakavimalaprabhāvyūho nāma lokadhātuḥ sarvaratnameghavicitra adholokadhātau sarvaratnahārajālasāgarapratiṣṭhitaḥ sarvagandhavajramaṇirājavyūhaśarīraḥ kūṭāgārapariṇāhasaṃsthāno viśuddho 'saṃkliṣṭaḥ divyavimānabhavanameghasaṃchāditaḥ / tatra samantāvabhāsadhvajo nāma kalpaḥ / tasmin lokadhātau sarvaratnagarbhavicitrābho nāma bodhimaṇḍo 'bhūt / tatra bhagavānavivartyadharmadhātunirghoṣo nāma tathāgato 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ / ahaṃ ca tena kālena tena samayena tasmin bodhivṛkṣe puṇyapradīpasaṃpatketuprabhā nāma bodhimaṇḍadevatā abhūvam / tayā me tasya tathāgatasya abhisaṃbodhivikurvitaṃ dṛṣṭvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / tasya ca me tathāgatasya sahadarśanena tathāgataguṇasamudrāvabhāso nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva lokadhātau samantasaṃpūrṇaśrīgarbhāyāṃ rājadhānyāṃ tatraiva bodhimaṇḍe dharmadrumaparvatatejo nāma tathāgato 'bhisaṃbuddhaḥ / ahaṃ ca tataścyutvā tatraiva bodhimaṇḍe jñānaśrīpuṇyaprabhā nāma rātridevatā abhūvam / tayā me tasya bhagavato dharmadrumaparvatatejastathāgatasya dharmacakrapravartanavikurvitaṃ dṛṣṭvā sarvajagatsaṃdarśanasamatāvabhāsaviṣayo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe sarvadharmasāgaranirghoṣarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena sarvadharmabhūmisaṃvardhanasthāno nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe ratnaraśmipradīpadhvajarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ, tasya me sahadarśanena samantavṛkṣaprabhamegho nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe guṇasumeruprabhatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena buddhasamudrāvabhāso nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe dharmameghanirghoṣarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena dharmasāgarapradīpo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe jñānolkāvabhāsarājo nāma tathāgata ārāgito devakanyābhūtayā / tasya me sahadarśanena sarvasattvaduḥkhapraśamanapratibhāsapradīpo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe (Gv 227) dharmavikurvitavegadhvajaśrīrnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena tryadhvatathāgatasaṃprasthānāvabhāsagarbho nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe dharmapradīpavikramajñānasiṃho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena sarvalokāpratihatajñānacakraprabhatejo
nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe jñānabalaparvatatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena tryadhvasarvasattvacaryendriyaprabhāso nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / iti hi kulaputra tasmin samaye mayā kanakavimalaprabhe lokadhātau tasmin samantāvabhāsadhvajakalpe daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāḥ tathāgatā ārāgitāḥ / keciddevendrabhūtayā kecinnāgendrabhūtayā kecidyakṣendrabhūtayā kecidgandharvendrabhūtayā kecidasurendrabhūtayā kecidgaruḍendrabhūtayā kecitkinnarendrabhūtayā kecinmahoragendrabhūtayā kecinmanuṣyendrabhūtayā kecidbrahmendrabhūyatā keciddevabhūtayā kecinmanuṣyabhūtayā kecitstrībhūtayā kecitpuruṣabhūtayā keciddārakabhūtayā keciddārikābhūtayā ārāgitāḥ / sarve ca me tathāgatāḥ pūjitā yathāsaṃprāptaiḥ pūjāpariṣkāraiḥ / sarve ca te tathāgatā upasthitāḥ / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ dharmadeśanā śrutā //
sā ahaṃ tataścyutvā tasminneva lokadhātau buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kalpān bodhisattvacaryāṃ caritvā tataścyutvā iha kusumatalagarbhavyūhālaṃkāre lokadhātusamudre asmin sahālokadhātāvupapannā / tayā me bhagavān krukucchandastathāgata ārāgitaḥ / tasya ca me sahadarśanena sarvāndhakāravirajapratibhāso nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ kanakamunistathāgata ārāgitaḥ / tasya ca me sahadarśanena sarvakṣetrasāgarāvabhāsānugataspharaṇo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ kāśyapastathāgataḥ ārāgitaḥ / tasya ca me sahadarśanena sarvasattvamantrasamudranigarjanasvaranirghoṣo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaramayaṃ bhagavān vairocanastathāgata ārāgitaḥ / tadbodhimaṇḍe tathāgatābhisaṃbodhivikurvitamukhasamudrān praticittakṣaṇe saṃdarśayamānān dṛṣṭvā mayā eṣa vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūho bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ, yasya sahapratilambhāddaśabuddhakṣetrānabhilāpyānabhilāpyaparamāṇurajaḥsamān / sarvadharmadhātunayasamudrānavatīrṇā / teṣu ca sarvadharmadhātunayasamudrāntargateṣu sarvabuddhakṣetreṣu yāni sarvaparamāṇurajāṃsi, teṣu ekaikasmin paramāṇurajasi daśānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāni buddhakṣetrāṇyavatīrya paśyāmi / teṣu ca sarvakṣetreṣvekaikasmin buddhakṣetre bhagavantaṃ vairocanaṃ bodhimaṇḍavaragataṃ praticittakṣaṇamabhisaṃbodhivikurvitaṃ saṃdarśayamānānekaikena ca abhisaṃbodhivikurvitena sarvadharmadhātunayasāgarān spharantaṃ paśyāmi / teṣāṃ ca sarvatathāgatānāmekaikasya ca tathāgatasya pādamūlagatamātmānaṃ saṃjāne / ye ca teṣu lokadhātuṣu te tathāgatā bodhimaṇḍagatā dharmaṃ deśayanti, taṃ sarvaṃ śṛṇomi / ye ca teṣāṃ sarvatathāgatānāṃ nirmāṇasamudrāḥ sarvaromavivarebhyo niścarya dharmameghasamudrān nigarjamānān nānāvikurvitāni saṃdarśayamānān (Gv 228) sarvadharmadhātudiksamudrāntargateṣu kṣetrasamudreṣu sarvalokadhātuvaṃśeṣu sarvalokadhātuprasareṣu sarvasattvaprasareṣu nānāgatyupapanneṣu sattvāśayavaśena nānāsaṃjñāgatairdharmacakraṃ pravartayanti, taṃ sarvaṃ saṃdhārayāmi, pratipadye, nidhyāyāmi / sarvārthapadavyañjanodgrahavegavikramayā dhāraṇyā udgṛhṇāmi sarvadharmamaṇḍalaviśuddhigarbhānugamayā prajñayā pariśodhayāmi / sarvadharmasāgarapravicayābhijñayā gatyānugacchāmi / tryadhvavipulayā buddhyā spharāmi / tathāgatasamatānugāminyā prajñayā sāmīkaromi / sarvadharmanayānabhinirharāmi / sarvadharmamegheṣu sūtrāntameghānabhinirharāmi / sarvasūtrāntamegheṣu dharmasamudrān parisaṃsthāpayāmi / sarvadharmasamudreṣu dharmaparivartān samavasarāmi / sarvadharmaparivarteṣu dharmameghān saṃjāne / sarvadharmamegheṣu dharmormīn saṃjanayāmi / sarvadharmormiṣu
dharmaprītivegasāgarān pratilabhe / sarvadharmaprītivegasāgareṣu bhūmipratilambhavegānabhinirharāmi / sarvabhūmivegeṣu samādhisamudravegānabhinirharāmi / sarvasamādhisamudramegheṣu buddhadarśanasamudrān pratilabhe / sarvabuddhadarśanasamudreṣvavabhāsasamudrān pratilabhe / sarvāvabhāsasamudreṣu tryadhvajñānamaṇḍalabhūmīḥ parisaṃsthāpayāmi anantamadhyadiksāgaraspharaṇayogena, aprameyatathāgatapūrvāntacaryāsamudrāvataraṇayogena, aprameyatathāgatapūrvayogasamudrajñānāvabhāsayogena, aprameyatathāgatajñānālokapratilambhayogena, aprameyatathāgataśīlamaṇḍalapariśuddhyavabhāsayogena, aprameyatathāgatakṣāntibhūmipariśodhanayogena, aprameyatathāgatamahāvīryavegavivardhanavikramajñānāvabhāsapratilambhayogena, aprameyatathāgatadhyānamaṇḍaladhyānāgamasamudrapariśuddhiprayogāvabhāsapratilambhayogena, aprameyatathāgataprajñāpāramitānayasāgarapariśuddhivijñaptyavabhāsayogena, aprameyatathāgatopāyakauśalyapāramitānayasamudrāvataraṇayogena, aprameyatathāgatapraṇidhānapāramitānayasamudrāvataraṇayogena, aprameyatathāgatapuṇyajñānabalapāramitāsaṃvardhanasaṃvasanajñānapratilambhayogena, aprameyatathāgatajñānapāramitānayasāgaravicārapralambhayogena, aprameyatathāgatapūrvabodhisattvabhūmyākramaṇajñānāvabhāsapratilambhayogena, aprameyatathāgatabhūmyākramaṇasaṃdhivikurvitakalpasāgarasaṃvasanayogena, aprameyatathāgatapūrvabodhisattvabhūmimaṇḍalākramaṇayogena, aprameyatathāgatabodhisattvabhūmisaṃvasanayogena, aprameyatathāgatabodhisattvabhūmipariśodhanayogena, aprameyatathāgatajñānasāgaravicāraṇayogena, aprameyatathāgatajñānāvabhāsapratilābhayogena, aprameyatathāgatabodhisattvabhūtāśeṣapūrvabuddhadarśanānubandhavijñaptiyogena, aprameyatathāgatabodhisattvabhūtāśeṣapūrvabuddhasamudradarśanakalpasamudrasaṃvāsayogena, aprameyatathāgatapūrvabodhisattvabhūtāśeṣakṣetrasamudraspharaṇakāyābhinirhārajñānāvabhāsapratilābhayogena, aprameyatathāgatavipulapūrvabodhisattvacaryānavaśeṣadharmadhātuspharaṇayogena, aprameyatathāgatapūrvabodhisattvacaryānānopāyasukhasarvasattvaparipācanavinayasaṃdarśanayogena, aprameyatathāgatasarvadiksamudrānavaśeṣaprabhāprasaraspharaṇayogena, aprameyatathāgatasattvābhimukhavikurvitasaṃdarśanayogena, aprameyatathāgatabhūmyākramaṇajñānāvabhāsayogena, aprameyatathāgatābhisaṃbodhivikurvaṇajñānāvabhāsapratilābhayogena, aprameyatathāgatadharmacakrapravartanasarvadharmameghānavaśeṣasaṃpratīcchanasaṃdhāraṇayogena, aprameyatathāgatalakṣaṇasamudravijñaptijñānāvabhāsapratilābhayogena,
aprameyatathāgatakāyasamudrasamudācāravijñaptyavabhāsapratilābhayogena, aprameyatathāgatavipulaviṣayajñānāvabhāsapratilābhayogena / (Gv 229) teṣāṃ ca tathāgatānāṃ praticittakṣaṇaṃ prathamacittotpādamādāya yāvatsaddharmāntardhānaṃ sarvamavatarāmi //
yatpunarevaṃ vadasi - kiyaccirapratilabdhastvayāyaṃ vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūho bodhisattvavimokṣa iti / yanmayā vibuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānāṃ buddhakalpānāṃ pareṇa kanakavimalaprabhāyāṃ lokadhātau puṇyapradīpasaṃpatsamantaketuprabhā bodhivṛkṣadevatā abhūt, tayā avaivartyadharmadhātunirghoṣasya tathāgatasya dharmadeśanāṃ śrutvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya tān vibuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kalpān bodhisattvacaryāṃ caritvā iha sahāyāṃ lokadhātāvupapadya krakucchandapramukhāḥ śākyamuniparyavasānā bhadrakalpikāstathāgatā ārāgitāḥ / anāgatāṃśca sarvānārāgayiṣyāmi / yatheha lokadhātau, tathā sarvalokadhātuṣvanāgatān buddhavaṃśānārāgayiṣyāmi, pūjayiṣyāmi / adyāpi hi kulaputra sā kanakavimalaprabhā lokadhātustiṣṭhati acchinnabuddhavaṃśaḥ / tasmāttarhi kulaputra iha naye mahatā bodhisattvavikrameṇa prayoktavyam //
atha khalu praśāntarutasāgaravatī rātridevatā tasyāṃ velāyāmetameva vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhūyasyā mātrayā pradarśayamānā sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
śṛṇu sūdhanā vacanametu mamā yathayaṃ vimokṣa pratilabdhu śubham /
śrutvā ca prītibalu saṃjaniyā etaṃ vimokṣanayamotarahi // 1 //
bahu kalpasāgara purā caritā cittāśayaṃ svaku viśodhayati /
adhimuktivega vipulāṃ janiyā sarvajñajñānanagarābhimukham // 2 //
śrutvā triyadhvaparamā sugatānadhimukti teṣu vipulāṃ janiya /
sarvaiḥ sukhaiḥ saparivāra mayā te upasthitāḥ sabahukalpaśatān // 3 //
dṛṣṭvā mayā purimakāḥ sugatāḥ saṃpūjitā janahitāya caran /
dharmaśca me nirupamo 'yu śrutaḥ prītibalaṃ vipulaṃ saṃjaniyā // 4 //
(Gv 230)
mātā pitā gurujanaḥ satataṃ maya satkṛtā hitasukhena tadā /
upasthānu gauravasthitāya kṛtaṃ etaṃ vimokṣanayamotaramāṇā // 5 //
jīrṇāturā dhanavihīna narā vikalendriyā dukhi anātha bahū /
te me sukhe sthapiya maitramanā sudhanā sanātha kṛta jātiśatān // 6 // rājāgnitaskarajalaprabhavā siṃhadvipā hi paraśatrubhayāt /
vividhairbhayairbhavasamudragatā maya trāyitā vicaratīya purā // 7 //
kleśapratāpita sadā tribhave karmaiḥ prabhāvita tathā aśubhaiḥ /
saṃsāraparvataprapātagatā maya trāyitā bhavagatīṣu prajā // 8 //
ye duḥkhadurgatiprapātabhayāḥ tīvrā nirantarakharā subahū /
jātījarāmaraṇarogabhayā loke mayā śamita te nikhilā // 9 //
saṃsāratīvradukhasaṃśamanaṃ sattvān sarvasukhasaṃjananam /
atyantabuddhasukhasaṃjananaṃ aparāntakalpa praṇidhānu mama // 10 //
etamahaṃ kulaputra vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvadharmadhātunayasāgarāvatīrṇānāṃ bodhisattvānāmādhyātmikabāhyaniravaśeṣaduḥkhavipramuktānāṃ sarvakalpasaṃjñāgatajñānapratilabdhānāṃ sarvalokadhātusamudrasaṃbhavavibhavajñānavakuśalānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva bodhimaṇḍe bhagavato vairocanasya parṣanmaṇḍale sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśrīrnāma rātridevatā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
(Gv 231)
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ praśāntarutasāgaravatīṃ rātridevatāmābhiḥ sārūpyābhirgāthābhiradhyabhāṣata -
kalyāṇamitreṇa samānuśiṣṭe upāgatastubhya sakāśu devi /
paśyāmi te āsanu saṃniṣaṇṇā anantamadhyena samucchrayeṇa // 11 //
na varṇasaṃsthānanimittagocarairbhavāśritairnāpi ca bhāvasaṃjñibhiḥ /
na hīnasattvairviparītadarśibhiḥ śakyastava jñātumayaṃ hi gocaraḥ // 12 //
jñātuṃ na lokena sahadevakena tvadvarṇarūpasya nimitta śakyam /
kalpānanantān samudīkṣatāpi tathā hi te rūpamanantadarśanam // 13 //
skandhālayāduccalitāsi devi pratiṣṭhitā nāyataneṣu ca tvam /
lokavyatītā ca vitīrṇakāṅkṣā saṃdṛśyase loki vikurvamāṇā // 14 //
aniñjaprāptāsyanaghā asaṅgā viśodhitaṃ te varajñānacakṣuḥ /
rajaḥpathe sarvarajaḥpramāṇān yenekṣase buddha vikurvamāṇān // 15 //
kāyo hi te dharmaśarīragarbhaḥ cittaṃ ca te jñānamayaṃ asaṅgam /
samantaobhāsaprabhāsitā tvamāloku loke janayasyanantam // 16 //
cittādanantaṃ samudeti karma vicitritaḥ karmaṇa sarvalokaḥ /
cittasvabhāvaṃ ca jagadviditvā jagatsamān darśayasi svakāyān // 17 //
(Gv 232)
svapnopamaṃ lokamimaṃ viditvā buddhāṃśca sarvān pratibhāsakalpān /
dharmān pratiśrutkasamānaśeṣānasajjamānā jagati pravartase // 18 //
tryadhvasthitasyāpi janasya devi pratikṣaṇaṃ darśayasi svakāyam /
dvayapravṛttirna ca te 'sti citte dharmaṃ vadasyeva ca sarvadikṣu // 19 //
rajasyanantā hi mahāsamudrā tathāmitāḥ sattvamahāsamudrāḥ /
anantamadhyā sugatārṇavāśca vimokṣacaryasya hi gocaraste // 20 //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ praśāntarutasāgaravatīṃ rātridevatāmābhirgāthābhirabhiṣṭutya anekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya praśāntarutasāgaravatyā rātridevatāyā antikātprakrāntaḥ // 36 //
(Gv 233)
39 Sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśrīḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastaṃ vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhāvayan saṃbhāvayan praśāntarutasāgaravatyā rātridevatāyā avavādānuśāsanīmanusmaran, nigamayan, ekaikapadavyañjanānekanayāpramāṇāśayaṃ dharmatānayajñānamanusmaran, smṛtāvupanibadhnan, matyā pravicinvan, gatyā anugacchan, buddhyā vipulīkurvan, kāyena spṛṣṭvā viharan, avataran, anupraviśan, anupūrveṇa yena sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśrī rātridevatā tenopasaṃkrāntaḥ / so 'paśyat sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyaṃ rātridevatāṃ sarvanagarabhavanaprabhāsamaṇirājagarbhamahāpadmāsane niṣaṇṇāmanabhilāpyarātridevatāparivārāṃ sarvadiksattvajagadabhimukhenakāyena sarvajagadrūpasamena kāyena sarvasattvābhimukhena kāyena sarvajagadanuliptena kāyena sarvajagatsamaśarīreṇa kāyena sarvajagadabhyudgatena kāyena sarvajagatparipākavinayākūlena kāyena samantadiṅnigarjanena kāyena sarvajagadasaṃkrāntena kāyena sarvāvaraṇātyantasamuddhāṭitena kāyena tathāgatasvabhāvena kāyena sarvajagadvinayaniṣṭhāparyavasānena kāyena //
dṛṣṭvā ca tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyo rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyaṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyo rātridevatāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahaṃ khalu devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitaḥ / tadvadasva me devate kathaṃ bodhisattvo bodhisattvacaryāyāṃ carannupakārībhūto bhavati sattvānām / kathaṃ ca sattvānanuttareṇa saṃgraheṇa saṃgṛhṇāti / kathaṃ bodhisattvastathāgatānujñāto bodhisattvakarmaṇi prayukto bhavati, yathāprayuktasya bodhisattvasya āsanno bhavati dharmarājaḥ / evamukte sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśrī rātridevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - sādhu sādhu kulaputra, yastvaṃ sarvajagatparipākavinayaniṣṭhāgamanatāyai sarvatathāgatavaṃśasaṃdhāraṇaprayoganiṣṭhāgamanatāyai sarvadikprasaraspharaṇajñānaprayogatāyai sarvadharmadhātunayasāgarāvataraṇābhimukhatāyai ākāśasamatalānantajñānajñeyaspharaṇatāyai sarvatathāgatadharmacakrapratīcchanasaṃdhāraṇatāyai yathāśayasarvajagatsamudradharmameghābhipravarṣaṇacaryānayaṃ paripṛcchasi / ahaṃ kulaputra manojñarutagambhīravikurvitapraveśasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sā khalu punarahaṃ kulaputra anena vimokṣeṇa samanvāgatā asaṅgamahādharmabhāṇakapaṭṭabaddhādhyālambanaprayogā sarvatathāgatadharmakośaviśrāṇanapraṇidhānā mahākaruṇāmaitrībalapratilabdhā sarvasattvabodhicittapratiṣṭhāpanatāyai sarvasattvārthakriyāsaṃprasthitā apratiprasrabdhabodhicittakuśalamūlasaṃbhāropacayāya sarvajagatsārathibhūmisaṃprasthitā sarvasattvānāṃ sarvajñatāmārgapratiṣṭhāpanatāyai, sarvaloke dharmameghadharmasūryasaṃbhavaprayogā aprameyakuśalamūlaprabhavasarvalokāvabhāsanatāyai, sarvajagatsamacittaprasṛtāpratipraśrabdhā sarvajagatkuśalamūlābhisaṃskārasaṃmārjanaprayogavijñānatāyai, viśuddhacittaprayogā sarvakuśalakarmapathapradakṣiṇakarmāntatayā sarvasattvasārthavāhatvāya saṃprasthitā sarvākuśalakarmapathaprahīṇā (Gv 234) sarvasattvakuśaladharmapratiṣṭhāpanakarmaprayogā sarvasattvakṣemagatisaṃpradarśanaprayogā sarvasattvayānavyūhapūrvaṃgamasaṃprasthitā sarvakuśaladharmacakracaraṇasarvasattvapratiṣṭhāpanaprayogā sarvakalyāṇamitrābhedyopacaraṇābhirādhanasaṃprasthitā sarvasattvatathāgataśāsanapratiṣṭhāpanaprayogā dharmadānapūrvaṃgamasarvaśukladharmasamārambhaprayogā sarvajñatācittotpādābhijātadṛḍhābhedyāśayā vajranārāyaṇagarbhadṛḍhabuddhabalārambaṇavipulacittamaṇḍalā kalyāṇamitramupaniśritya viharāmi / sarvakleśakarmāvaraṇaparvatavikiraṇacittā sarvajñatāsaṃbhārasamārambhā sarvaśukladharmasamarjanaprayogā anantamadhyasarvajñatābhimukhārambaṇacetanāprayogaprayuktā
//
sā khalu punarahaṃ kulaputra evaṃrūpaṃ sarvasattvavijñāpanaṃ dharmālokamukhaṃ pariśodhayamānā kuśalamūlopacayasaṃbhārapratyupasthitāṃ daśabhirākārairdharmadhātuṃ vyavalokayāmi anugacchāmi prasarāmi / katamairdaśabhiḥ? yaduta aprameyaṃ dharmadhātumanugacchāmi vipulajñānālokapratilābhena / anantamadhyadharmadhātumanugacchāmi sarvatathāgatavikurvitavijñaptaye / aparyantadharmadhātumanugacchāmi sarvabuddhakṣetrākramaṇatathāgatapūjopasthānaparipūraye / asīmāprāptaṃ dharmadhātumavatarāmi sarvalokadhātusamudreṣu bodhisattvacaryāsaṃdarśanatāyai / avyavacchinnaṃ dharmadhātumavatarāmi asaṃbhinnatathāgatajñānamaṇḍalāvataraṇatāyai / ekotībhāvagataṃ dharmadhātumavatarāmi yathāśayasarvasattvavijñapanatathāgatasvaramaṇḍalāvataraṇatāyai / svabhāvavimalaṃ dharmadhātumavatarāmi sarvajagadvinayaniṣṭhāgatapūrvapraṇidhānaniṣṭhāvataraṇatāyai / sarvajagatsamatānugataṃ dharmadhātumavatarāmi samantabhadrabodhisattvacaryāprasarapraveśāya / ekālaṃkāraṃ sarvadharmadhātumavatarāmi samantabhadrabodhisattvacaryāvikurvitālaṃkārāvataraṇatāyai / avināśanaṃ dharmadhātumavatarāmi sarvakuśaladharmadhātuspharaṇaviśuddhyavināśadharmatāyai / ebhirahaṃ kulaputra daśabhirākāraiḥ sarvadharmadhātuṃ vyavalokayāmi anugacchāmi prasarāmi sarvakuśalamūlasaṃbhāropacayāya buddhamāhātmyāvataraṇatāyai acintyabuddhaviṣayānugamāya //
punaraparaṃ kulaputra ahamevaṃ tathāgatamāhātmyānugatairmanasikārairdaśabhirdhāraṇīmaṇḍalaparivartasahasraiḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi / katamairdaśabhiḥ? yaduta sarvadharmasamudrasamavasaraṇena ca nāmnā dhāraṇīmaṇḍalena / sarvadharmādhiṣṭhānena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvadharmameghasaṃpratīcchanena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvatathāgatasmṛtipradīpena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvasattvakarmasamudrapradīpagarbheṇa ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvayānanayasamudravimalasamavasaraṇena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvatathāgatanāmacakrāvartanirghoṣeṇa ca dhāraṇīmaṇḍalena / tryadhvabuddhapūrvanirvāṇapraṇidhānasāgaranirdeśasamavasaraṇena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvadharmābhimukhāvartavegena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvajñatāveśaprabheṇa ca nāmnā dhāraṇīmaṇḍalena / etāni ca kulaputra daśa dhāraṇīmaṇḍalāni pramukhaṃ kṛtvā daśabhirdhāraṇīmaṇḍalaparivartasahasraiḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi //
punaraparaṃ kulaputra śrutamayyā prajñayā sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi, cintāmayyā bhāvanāmayyā prajñayā sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi / ekamapi bhavaparivartamārabhya sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi / (Gv 235) sarvabhavasamudraparivartānapyārabhya sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi / ekasyāpi tathāgatasya nāmacakrasamudramārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi lokadhātusamudramārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvalokadhātusamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi buddhavyākaraṇasamudrāmārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvatathāgatavyākaraṇasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi tathāgataparṣanmaṇḍalasamudramārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvatathāgataparṣanmaṇḍalasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi tathāgatadharmacakramārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvatathāgatadharmacakrasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi sūtrāntamārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvatathāgatadharmacakrasamavasaraṇānapi sūtrāntamārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi tathāgataparṣanmaṇḍalasaṃnipātamārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvatathāgataparṣanmaṇḍalasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi sarvajñatācittamārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvabodhicittāṅgasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi yānamārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvayānaniryāṇasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / etatpramukhairahaṃ kulaputra anabhilāpyairdeśanānayābhinirhāraiḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi / evamahaṃ kulaputraṃ dharmadhātunayāsaṃbhinnāṃstathāgatasamudrānavataramāṇā sarvasattvānāṃ dharmadeśanayā anuttaradharmasaṃgrahaṃ kurvāṇā samantabhadrabodhisattvacaryāparāntakoṭīgatān kalpasamudrān saṃvasamānā etanmanojñarūtagambhīravikurvitapraveśaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhāvayāmi ekaikacittakṣaṇavivardhanena vimokṣaviṣayabhāvanānayena / ekaikena ca vimokṣaviṣayabhāvanānayena praticittakṣaṇaṃ sarvadharmadhātuṃ spharāmi //
sudhana āha - āścaryaṃ devate yāvadgambhīra eṣa bodhisattvavimokṣaḥ / kiyaccirapratilabdhaḥ tvayāyamārye bodhisattvavimokṣaḥ? āha - bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani lokadhātuparivartaparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpāṇāṃ pareṇa dharmārcinagarameghā nāma lokadhāturabhūt cāturdvīpalokadhātuparamāṇurajaḥsamagandhamaṇisumerujālapratiṣṭhitā sarvatathāgatapūrvapraṇidhāṇanirghoṣapadmasaṃdhivyūhā sarvasattvakarmasamudrasaṃbhūtamaṇirājasāgaraśarīrā mahāpadmasaṃsthānā viśuddhasaṃkliṣṭā sumeruparamāṇurajaḥsamapuṣpacakravālaparivṛtā sumeruparamāṇurajaḥsamagandhamaṇisumervabhyudgatālaṃkārā sumeruparamāṇurajaḥsamamahācāturdvīpikālaṃkārā / ekaikasyāṃ cāturdvīpikāyāmanabhilāpyānabhilāpyanagarakoṭīniyutaśatasahasrāṇyabhūvan //
tasyāṃ khalu kulaputra lokadhātau vimalaprabho nāma kalpo 'bhūt sumeruparamāṇurajaḥsamatathāgataprabhavaḥ / tasyāṃ ca dharmārcinagarameghāyāṃ lokadhātau madhyamā vicitradhvajā nāma cāturdvīpikābhūt / tasyā madhye samantaratnakusumaprabhā nāma rājadhānyabhūt / tasyā rājadhānyā nātidūre dharmarājabhavanapratibhāso nāma bodhimaṇḍo 'bhūt / tatra bodhimaṇḍe sarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājo nāma tathāgata udapādi teṣāṃ sumeruparamāṇurajaḥsamānāṃ tathāgatānāṃ prathamakalpikaḥ / tena ca samayena vimalavakrabhānuprabho nāma rājā abhūt cakravartī / tena tasya bhagavataḥ sarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājñastathāgatasyāntikāt sarvadharmasāgaro nāma sūtrānta udgṛhītaḥ / udgṛhya ca dharmacakramanupravartitam / parinirvṛtasya ca pravrajitvāśāsanaṃ saṃdhāritam / (Gv 236) śāsanāntardhānakāle ca sahasradhā bhinne śāsane daśanayaśatabhinnāyāṃ dharmadeśanāyāmanantarakalpakaṣāye pratyupasthite sarvakarmakleśāvaraṇāvṛtānāṃ sattvānāṃ kalahavigrahavivādamāpannānāṃ bhikṣūṇāṃ ca buddhaśāsanaguṇānarthikānāṃ viṣayaratiparāyaṇānāṃ rājacaurakathābhiratānāṃ strījanapadasamudrakathābhiratānāṃ lokāyatamantrābhiratānāmudvegasaṃjananārthaṃ dhārmika utkāsaḥ kṛto 'bhūt - aho bateyamanekakalpasamudānītā mahādharmolkā antardhāsyatīti saṃvegajananīyā kathā kṛtā / sa ūrdhvaṃ gaganatale saptatālamātramabhyudgamya anantavarṇānarcimeghānniścārya nānāvarṇān mahāraśmijālavyūhān kāyādutsṛjya anekavarṇayā prabhayā loke kleśatāpaṃ śamayitvā anantamadhyān sattvān bodhau pratiṣṭhāpayāmāsa / tacca tathāgataśāsanaṃ punarjvālayitvā ṣaṣṭivarṣasahasrāṇyasthāt //
tena ca samayena dharmacakranirmāṇaprabhā nāma bhikṣuṇyabhūt tasyaiva vimalacakrabhānuprabhasya cakravartino duhitā bhikṣuṇīśatasahasraparivārā / sā taṃ saṃvegaśabdaṃ śrutvā tacca mahāprātihāryaṃ dṛṣṭvā saparivārā bodhāya cittamutpādayāmāsa / tacca bhikṣuṇīśatasahasramanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāvavaivartikamabhūt / tathāgatasaṃmukhībhāvasamavasaraṇaṃ ca nāma samādhiṃ pratyalabhata / sarvatathāgatadharmacakranirmāṇaprabhaṃ ca nāma dhāraṇī sarvadharmasāgaranayapraveśāṃ ca nāma prajñāpāramitāṃ pratyalabhata / dharmacakranirmāṇaprabhā ca bhikṣuṇī sarvatathāgataśāsanasaṃbhavāvabhāsapradīpaṃ ca nāma samādhim, etaṃ ca manojñarutagambhīravikurvitapraveśaṃ ca bodhisattvavimokṣaṃ sūkṣmamṛdukaṃ pratyalabhata, yatpratilābhādasya sarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājasya tathāgatasya tatsarvaṃ vikurvitamāmukhībhūtam //
tatkiṃ manyase kulaputra anyaḥ sa tena kālena tena samayena vimalavaktrabhānuprabho nāma rājābhūccakravartī yena tatsarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājñastathāgatasya śāsane pravrajitvā dharmacakramanupravartitam, parinirvṛttasya ca śāsanāntardhānakālasamaye śāsanaṃ saṃdhāritam, mahādharmolkā ca jvalitā? na khalu punaste kulaputra evaṃ draṣṭavyam / samantabhadro bodhisattvaḥ sa tena kālena tena samayena vimalavaktrabhānuprabho nāma rājā abhūccakravartī / tatkiṃ manyase kulaputra anyā sā tena kālena tena samayena vimalavaktrabhānuprabhasya rājñaścakravartino dharmacakranirmāṇaprabhā nāma duhitā bhikṣuṇyabhūdbhikṣuṇīśatasahasraparivārā? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena dharmacakranirmāṇaprabhā nāma bhikṣuṇyabhūvam? mayā tattasya sarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājñastathāgatasya śāsanaṃ saṃdhāritam / tacca bhikṣuṇīśatasahasraṃ sarvamavaivartikaṃ kṛtamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / tathāgatasaṃmukhībhāvasamavasaraṇe ca samādhau pratiṣṭhāpitam / sarvatathāgatadharmacakravajraprabhāyāṃ dhāraṇyāṃ sarvadharmasāgaranayapraveśāyāṃ ca prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpitam //
tasya ca mayā tathāgatasyānantaraṃ vimaladharmaparvatajñānaśikharābho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ maṇḍalāvabhāsaprabhacūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmabhāskaraśrīmegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmasāgaranirdeśaghoṣo nāma tathāgata (Gv 237) ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmādityajñānamaṇḍalapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmakusumaketudhvajamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmārciḥparvataketurājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmanayagambhīraśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmajñānasaṃbhavasamantapratibhāsagarbho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānākaracūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ śailendraśrīgarbharājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantamukhajñānabhadramerurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sarvadharmavīryavegadhvajo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmaratnakusumaśrīmegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ śāntiprabhagambhīrakūṭo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśminetrapratibhāsaprabhacandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānārciśrīsāgaro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānabhadramaṇḍalo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ adhaūrdhvadigjñānāvabhāso nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmisaṃkusumitapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānasiṃhaketudhvajarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantasūryāvabhāsaprabharājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnalakṣaṇavibhūṣitamerurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sūryavikramasamantapratibhāso nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmajālavibuddhaśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmapadmapraphullitaśrīmegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ lakṣaṇasūryacakrasamantaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantāvabhāsadharmaśrīghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vaiśāradyavajranārāyaṇasiṃho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānadhvajaśūro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmapadmaphullagātro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ guṇakusumaśrīsāgaro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmadhanaśikharābhaskandho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānaśikharārcimegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantadharmadvāravahanaśikharābho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ bodhimaṇḍavibuddhaśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmolkājvalanaśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantapratibhāsacūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmameghadhvajapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vajrasāgaradhvajamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ yaśaḥparvataśrīmegho nāma tathāgata ārāgitaḥ, tasyānantaraṃ candanaśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantaśrīkusumatejābhonāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sarvasattvāvabhāsatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ guṇapadmaśrīgarbho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ gandhārciravabhāsarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ hetupadmo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ lakṣaṇaparvatavairocano nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantavighuṣṭakīrtidhvajo nāma tathāgata (Gv 238) ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samajñānaprabhāmerurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmanagaraprabhaśrīrnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ drumaparvatatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantaśrīvairocanaketurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmasāgaranirnādanirghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sarvadharmabhāvanārambhasaṃbhavatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānābhapravaro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ varalakṣaṇaśrīrnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmabalaśūladhvajo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmacakraprabhanirghoṣo
nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmiguṇamakuṭajñānaprajñāprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmacakracandrodgataśrīrnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmapadmavairocanavibuddhaketurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnapadmāvabhāsagarbho nāma tathāgataḥ ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnaśrīśikharamedhapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantasūcisuviśuddhajñānakusumo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ nānāraśmiśrīmerugarbho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmimaṇḍalaśikhararājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ puṇyameghacūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmaśikharadhvajamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ guṇaparvatatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmasūryameghapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmameghavighuṣṭakīrtirājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmamaṇḍalapaṭalamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vibuddhajñānabodhidhvajatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmamaṇḍalavibuddhaśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ kanakamaṇiparvatatejobhadro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ bhadraśrīmerutejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantaprajñaptinirghoṣamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmamalaśrīkūṭo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ gandhārcimeghaśrīrājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ kanakamaṇiparvataghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ uṣṇīṣakośasarvadharmaprabhāmaṇḍalamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmacakrajvalanatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ śailaśikharābhyudgatatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantavīryolkāvabhāsamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samādhimudrāvipulamakuṭaprajñāprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnaruciraśrīrājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmolkāratnavitānaghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmagaganakāntasiṃhaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ lakṣaṇavibhūṣitadhvajacandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmiparvatavidyotitamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ anāvaraṇadharmagaganaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / (Gv 239) tasyānantaraṃ lakṣaṇarucirasupuṣpitāṅgo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ lokendrapravaraprabhaghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sarvadharmasamādhiprabhaghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dvārasvaraprabhūtakośo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmajvalanārciḥsāgaraghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tryadhvalakṣaṇapratibhāsatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmamaṇḍalaśrīśikharābhaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmadhātusiṃhaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sarvasamādhisāgarāvabhāsasiṃho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānaprabhāso nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantaprajñābhadhamarnagarapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ //
iti hi kulaputra etadbuddhaśataṃ pramukhaṃ kṛtvā tasmin vimalābhe kalpe sumeruparamāṇurajaḥsamāstathāgatā utpannā abhūvan / teṣāṃ punaḥ kulaputra sumeruparamāṇurajaḥsamānāṃ tathāgatānāṃ sarvapaścimo dharmadhātunagarābhajñānapradīparājo nāma tathāgato 'bhūt / te khalu mayā kulaputra sumeruparamāṇurajaḥsamāstathāgatāḥ sarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājapūrvaṃgamā dharmadhātunagarābhajñānapradīparājapaścimāḥ sarve pūjitāḥ / sarveṣāṃ ca me tathāgatānāmupasthānaṃ kṛtam / sarveṣāṃ ca dharmadeśanā śrutā / sarveṣāṃ ca teṣāmahaṃ tathāgatānāṃ śāsane pravrajitā / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ śāsanaṃ saṃdhāritam / sarveṣāṃ ca mayā teṣāṃ tathāgatānāmantikādeṣa manojñarutagambhīravikurvitapraveśo bodhisattvavimokṣo vividhaiḥ pratilābhanayaiḥ pratilabdhaḥ / sarveṣāṃ ca mayā teṣāṃ tathāgatānāmantikādanantamadhyāḥ sattvasāgarāḥ paripācitāḥ / tato 'rvāgbuddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu yāvantastathāgatā utpannāḥ, sarve te mayā tathāgatāḥ dharmapratipattyā pūjitāḥ / sā khalu punarahaṃ kulaputra tata upādāya saṃsārarātrigateṣu sattveṣu ajñānanidrāprasupteṣu jāgarmi, cittanagaraṃ caiṣāṃ paripālayāmi, traidhātukanagarāccainānuccālya sarvajñatādharmanagare pratiṣṭhāpayāmi //
etamahaṃ kulaputra manojñarutagambhīravikurvitapraveśaṃ bodhisattvavimokṣaṃ lokasaṃbhinnapralāpavinivartanamadvayabhaṇitāviniyojanaṃ satyapratiṣṭhāpanaparyavasānaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāmavipratibaddhasarvavākpathasvabhāvajñānānāṃ praticittakṣaṇaṃ sarvadharmābhisaṃbodhivaśavartināṃ sarvasattvavacanarutaghoṣasāgarāvatīrṇānāṃ sarvamantrasamudrasaṃskārakuśalānāṃ sarvadharmasaṃkhyānāmasamudranayavidhijñānāṃ sarvadharmasamavasaraṇadhāraṇīsamudravaśavartināṃ sarvasattvayathāśayadharmameghābhinirhārakuśalānāṃ sarvasattvaparipākavinayacaryāparyavasānānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, sarvasattvasaṃgrahapratipattirvā jñātum, anuttaro bodhisattvakarmasamārambhaprayogo vā bodhisattvasūkṣmajñānānugamo vā bodhisattvadharmanidhānakośavibhaktavṛṣabhitā bodhisattvakarmasāṃkathyasiṃhāsanākramaṇaṃ vā jñātum / tatkasya hetoḥ? tathā hi te satpuruṣāḥ sarvadharmabhūmimaṇḍaladhāraṇyavakrāntāḥ //
gaccha kulaputra, iyamihaiva bhagavato vairocanasya pādamūle sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā nāma rātridevatā saṃnipatitā, yā mamānantaraṃ saṃniṣaṇṇā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvāḥ sarvajñatāyāṃ śikṣante, kathaṃ ca pratipadyamānāḥ sarvasattvān sarvajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayanti //
(Gv 240)
atha khalu sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśrī rātridevatā tasyāṃ velāyāmetameva manojñarutagambhīravikurvitapraveśaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānā sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
gambhīra durdṛśu vimokṣa jinātmajānāṃ ākāśalakṣaṇasamantatalapraveśaḥ /
tryadhvasthitānavataranti jinānaśeṣān yairdharmadhātuprasarāṃ ca anantamadhyān // 1 //
saṃbhārasaṃbhavavimokṣanayānanantān pratilābha dharmata acintiya aprameyān /
saṃvardhanāmapi samanta asaṅgavegam avagāha maitriṣu triyadhvanayaṣpatheṣu // 2 //
iti buddhakṣetraparivartarajaḥsamānāṃ kalpānamādigatamāsa purā hi kṣetram /
dharmārcimeghanagaraḥ śirilokadhātu kalpo babhūva vimalābha mahāprabhaśca // 3 //
tatraiva kalpi jinavaṃśi anūpachinne buddhāḥ sumeruparamāṇusamā upannāḥ /
dharmasamudraprabhagarjitarāja buddhaḥ purvaṃgamaḥ prathamakalpika āsi teṣām // 4 //
jinu dharmameghanagarābhapradīparājo yaḥ sarvapaścimu abhūtsugatāna teṣām /
te sarvi pūjita mayā upasaṃkramitvā dharmaśca teṣa mi śruto janayitva prītim // 5 //
dṛṣṭo mayā prathamu kāñcanavarṇaraśmiḥ dharmaḥ samudraprabhagarjitaghoṣarājaḥ /
dvātriṃśallakṣaṇavicitritu merukalpo dṛṣṭvā ca me matirabhūtsugato bhaveyam // 6 //
sahadarśanena mama tasya tathāgatasya prādurbabhūva balavajjinacittamādyam /
sarvajñatāprasarasaṃbhavapratyayebhiḥ ākāśadhātuvimalaṃ tathatāsvabhāvam // 7 //
yena triyadhvagata sarvi sphuṭāḥ samantāt buddhāśca tatsutasamudravṛtā aśeṣāḥ /
(Gv 241)
kṣetrārṇavā api samudra sarve āsan kṛpāmṛtamahodadhi saṃbhaveta // 8 //
kāyena sarvi spharaṇārthamaśeṣa kṣetrā kāyaṃ yathāśayajagadvinidarśanāya /
kṣetrāṇyaśeṣamavabhāsanakampanāya pākāya caiva jagatāṃ janitaṃ mano me // 9 //
dvitīye yajjinasya upasaṃkramaṇe 'pi dṛṣṭāḥ kṣetrārṇaveṣu daśasu sthita ye jinendrāḥ /
kṣetrāḥ samudraparamāṇurajaḥsameṣu kṣetrārṇaveṣu jina paścimake mi dṛṣṭāḥ // 10 //
sarvāntakṣetraparivartarajaḥsameṣu kalpeṣu ye jina upanna jagatpradīpāḥ /
te sarvi pūjita mayā upasaṃkramitvā evaṃ vimokṣanayasāgaru śodhayeyam // 11 //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako manojñarutagambhīravikurvitapraveśaṃ bodhisattvavimokṣaṃ pratilabdhaḥ anantamadhyasamādhimukhasamudrāvatīrṇo vipuladhāraṇīmukhasamudrasaṃbhūtacetā bodhisattvamahābhijñāvabhāsapratilabdho mahāprītisaṃvitsāgarāvatīrṇo vipulaprītivegasāgaravivardhitacetāḥ sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyaṃ rātridevatāmābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhyaṣṭāvīt -
prajñā hi te vipula dharmasamudracārī cīrṇā ca me bhavasamudra anantamadhyān /
dīrghāyu nirjvara sujñānaśarīragarbhe tvaṃ devi rocasi imāṃ pariṣāmupetya // 12 //
budhyitva dharmaprakṛtiṃ gaganaprakāśāṃ sarvatriyadhvanayamotarase asaṅgam /
ārambaṇāni tulayasyapi cāvikalpā cittakṣaṇena api tāni acintiyāni // 13 //
niḥsattvadharmata nirīkṣasi jñānacakṣuḥ sattvodadhīn karuṇayāvatarasyanantān /
buddhyā vimokṣa sugabhīra vigāhamānā sarvān vinesi paripācayase 'prameyān // 14 //
tvaṃ dharmamaṇḍalavicāranaye vidhijñā dharmasvabhāvaprativedhanaye vibuddhā /
(Gv 242)
sarvāryamārgamamalaṃ paribhāvayantī niryātyase jagadaśeṣa viśodhayantī // 15 //
tvaṃ sattvasārathivarānabhibhūta devi sarvajñajñānamamalaṃ pratigrāhamānā /
tvaṃ dharmadhātugata sarvi spharitva sattvān dharmaṃ prakāśya bhaya sarvi śamesi loke // 16 //
vairocanapraṇidhimārganayena devi yāsyasyasaṅgavipulāmalabuddhiyuktā /
sarvatra jinabalaṃ pratipadyamānā saṃpaśyase jinavikurvita sarvakṣetraiḥ // 17 //
cittaṃ durāsadu tavā gaganaprakāśaṃ sarve kileśamali nirmalamādiśuddham /
yasmin samosari triyadhvaga sarvakṣetrā buddhāśca sātmajagaṇāḥ saha sarvasattvaiḥ // 18 //
rātriṃdivaṃ kṣaṇalavānṛtupakṣamāsān saṃvatsarāṃśca savināśavitarkakalpān /
kalpārṇavānapi sanāmasamudrasaṃkhyān saṃjñodadhīn jagatāṃ vidarśayasi kṣaṇena // 19 //
diśatāsu yāvata tu sattvacyutopapādā ye rūpiṇāmapi ca saṃjñiasaṃjñināṃ ca /
vyavahārasatyanaya otaramāṇā teṣāṃ mārgaṃ vidarśya varabodhipathe praṇesi // 20 //
vairocanapraṇidhijālakulāt prasṛtā prabhūtasarvasugataikasamucchrayācca /
tvaṃ dharmakāyapariśuddha asaṅgacittā rūpaṃ vidarśayami loki yathāśayānām // 21 //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyaṃ rātridevatāmābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyo rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyaṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyo rātridevatāyā antikātprakrāntaḥ // 37 //
(Gv 243)
40 Sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako manojñarutagambhīravikurvitapraveśaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhūyasyā mātrayā prabhāvayamānaḥ saṃbhāvayamāno vipulīkurvan yena sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā rātridevatā tenopasaṃkrāntaḥ / so 'paśyat sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsāṃ rātridevatāṃ ratnadrumāṅkuragarbhe siṃhāsane sarvagandharatnadrumaśākhe kūṭāgāre saṃniṣaṇṇāṃ daśarātridevatāsahasraparivārām //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsāyā rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārye devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ caritavyam, kathaṃ śikṣitavyam / tadvadasva me devate, kathaṃ bodhisattvā bodhisattvacaryāyāṃ caranti, kathaṃ śikṣante, kathaṃ caritvā kathaṃ śikṣitvā niryānti sarvajñatāyām //
evamukte sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā rātridevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - mama kulaputra anubhāvena sahe lokadhātau ādityāstaṃgamanakāle padmāni praphullāni sugandhībhavanti / sarve nagaranārīgaṇāścodyānagatā ratikrīḍāprayuktā gṛhagamanāya matimutpādayanti / pathotpathagatāḥ sattvā rātristhāne cetanābahulāḥ sarvajagatpālanābhimukhā bhavanti / darīgahanaguhāśrayāḥ sattvā darīgahanaguhāsu praviśanti / vṛkṣālayāśrayāḥ sattvā vṛkṣālayāśrayābhimukhā bhavanti / vilāśrayāḥ sattvā bilānyanupraviśanti / grāmanagaranigamajanapadāśrayāḥ sattvā grāmanagaranigamajanapadānanupraviśanti / udakāśrayāḥ sattvā jalamavataranti / anyadigjanapadagatāḥ sattvāḥ svajanapadadikcetanāmutpādayanti rātrau sukhasparśavihārāya //
api tu khalu punarahaṃ kulaputra naranārīgaṇānāṃ daharāṇāṃ taruṇānāṃ yauvanamadamattānāṃ nṛtyagītavādyaratipramattānāṃ sattvānāṃ kāmaguṇapramuktānāṃ jātijarāmaraṇamahāndhakārabhayapratipakṣāya kuśalamūlasaṃjānābhiyogaṃ saṃvarṇayāmi / matsariṇaḥ sattvān dāne saṃniyojayāmi / duḥśīlān sattvān śīle pratiṣṭhāpayāmi / vyāpannacittānāṃ sattvānāṃ maitrīṃ saṃvarṇayāmi / kṣubhitacittān sattvān kṣāntau pratiṣṭhāpayāmi / kusīdān sattvān bodhisattvavīryārambhe pratiṣṭhāpayāmi / vibhrāntacittān sattvān dhyāneṣu pratiṣṭhāpayāmi / duḥprajñān sattvān prajñāpāramitāyāṃ niyojayāmi / hīnayānādhimuktān sattvān mahāyān pratiṣṭhāpayāmi / traidhātukābhiniviṣṭān sattvān bhavagatiniṣṭhāmaṇḍalacāriṇo bodhisattvapraṇidhānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayāmi / āvaraṇavaśagatān sattvān karmakleśaprapīḍitān puṇyajñānabalaparihīṇān bodhisattvabalapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayāmi / ajñānatamovanaddhān sattvān ahaṃkāramamakāravidyāndhakāraprāptān bodhisattvajñānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayāmi //
api tu khalu punarahaṃ kulaputra vipulaprītisaṃbhavasaṃtuṣṭyavabhāsasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sudhana āha - ka etasya devate vipulaprītisaṃbhavatuṣṭyavabhāsasya bodhisattvavimokṣasya (Gv 244) viṣayaḥ? āha - tathāgatapuṇyasattvaṃsaṃgrahajñānopāyāvabhāsa eṣa kulaputra vimokṣaḥ / tatkasya hetoḥ? yatkiṃcit kulaputra sattvāḥ sukhamanubhavanti, sarvaṃ tattathāgatapuṇyaprabhāvena tathāgatānuśāsanīpathena tathāgatavacanapratipattyā tathāgatānuśikṣaṇena