Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu014_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Thập Địa (Daśabhūmikasūtram)
Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 3 / 5 (50.000 ký tự/trang)
ca nirodhaṃ sākṣātkaroti, (na ca sasṃkṛtātyantavyupaśamavitarkadoṣairlipyate) // sa evaṃ jñānabalādhānaprāptaḥ samādhijñānabalabhāvanābhinirhṛtayā buddhyā mahatopāyaprajñābalādhānena saṃsāramukhaṃ cādarśayati / nirvāṇasatatāśayaśca bhavati / mahāparivāraparivṛtaśca bhavati / satatasamitaṃ ca cittavivekapratilabdho bhavati / traidhātukopapattiṃ ca praṇidhānavaśenābhinirharati sattvaparipācanārtham / na ca lokadoṣairlipyate / śāntapraśāntopaśāntaśca bhavati / upāyena ca jvalati / jvalaṃśca na dahate / saṃvartate ca buddhajñānena / vivartate ca śrāvakapratyekabuddhabhūmibhyām / buddhajñānaviṣayakośaprāptaśca bhavati / māraviṣayagataśca dṛśyate / caturmārapathasamatikrāntaśca bhavati / māraviṣayagocaraṃ cādarśayati / sarvatīrthyāyatanopagataśca dṛśyate / buddhatīrthyāyatanānutsṛṣṭāśayaśca bhavati / sarvalokakriyānugataśca dṛśyate / lokottaradharmagatisamavasaraṇaśca bhavati / sarvadevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaśakrabrahmalokapālātirekavyūhālaṃkāraviṭhapanāprāptaśca bhavati / sarvabuddhadharmatimanasikāraṃ ca na vijahāti // tasyaivaṃ jñānasamanvāgatasya asyāṃ saptasyāṃ dūraṃgamāyāṃ bodhisattvabhūmau sthitasya bodhisattvasya bahavo buddhā ābhāsamāgacchanti ... / tāṃśca tathāgatānarhataḥ samyaksaṃbuddhān paryupāsate / teṣāṃ ca sakāśādgauravacitrīkāreṇa satkṛtya dharmadeśanāṃ śṛṇoti, udgṛhṇāti dhārayati / śrutvā ca yathāvatsamāpattiprajñājñānālokena prayujyate / pratipattitaścādhārayati / śāsanasaṃdhārakaśca bhavati teṣāṃ buddhānāṃ mahātmanām / asaṃhāryaśca sarvaśrāvakapratyekabuddhābhisamayaparipṛcchāsu / tasya bhūyasyā mātrayā sattvānugrahāya gambhīradharmakṣāntirviśuddhyati / tasya ... anekān kalpāṃstāni kuśalamūlānyuttapyante, pariśuddhyanti, karmaṇyāni ca bhavanti, paryavadānaṃ cāgacchanti / anekāni kalpaśatāni ... anekāni kalpakoṭiniyutaśatasahasrāṇi tāni kuśalamūlānyuttapyante, pariśuddhyanti, karmaṇyāni ca bhavanti, paryavadānaṃ cāgacchanti / tadyathāpi nāma bho jinaputrāḥ tadeva jātarūpaṃ sarvaratnapratyuptaṃ bhūyasyā mātrayottaptataraṃ bhavati, prabhāsvarataraṃ bhavati, asaṃhāryataraṃ ca bhavatyanyābhyo bhūṣaṇavikṛtibhyaḥ, evameva bho jinaputrāḥ ... tāni kuśalamūlānyupāyaprajñājñānābhinirhṛtāni bhūyasyā mātrayottaptatarāṇi (Dbh 41) bhavanti prabhāsvaratarāṇi, paryavadātatarāṇi asaṃhāryatarāṇi ca bhavanti sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ / tadyathāpi nāma bho jinaputrāḥ sūryābhā asaṃhāryā bhavanti sarvajyotirgaṇacandrābhābhiścaturṣu mahādvīpeṣu, sarvasnehagatāni bhūyastvena pariśoṣayanti, sarvaśasyāni paripācayanti, evameva bho jinaputrā ... tāni kuśalamūlānyasaṃhāryāṇi bhavanti sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ, caturviparyāsagatāni ca sarvakleśasnehagatāni bhūyastvena pariśoṣayanti / kleṣāvilāni ca sarvasaṃtānāni paripācayanti / tasya daśabhyaḥ pāramitābhya upāyakauśalyapāramitā atiriktatamā bhavati, na ca pariśeṣā na samudāgacchati yathābalaṃ yathābhajamānam / iyaṃ bho jinaputrā bodhisattvasya dūraṃgamā nāma saptamī bodhisattvabhūmiḥ samāsanirdeśataḥ, yasyāṃ pratiṣṭhito bodhisattvo bhūyastvena vaśavartī bhavati devarājaḥ kṛtī prabhuḥ sattvānāmabhisamayajñānopasaṃhāreṣvaparyantaḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhaparipṛcchāsu kuśalaḥ sattvānniyāmamavakrāmayitum / yacca kicit ... // dūraṃgamā nāma saptamī bhūmiḥ // (Dbh 42) 8 acalā nāma aṣṭamī bhūmiḥ / vajragarbho bodhisattva āha - yo 'yaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattvaḥ saptasu bodhisattvabhūmiṣu sukṛtavicayaḥ prajñopāyābhyāṃ supariśodhitamārgaḥ susaṃbhṛtasaṃbhāraḥ suparibaddhamahāpraṇidhānaḥ adhiṣṭhitatathāgatādhiṣṭhānaḥ svakuśalamūlabalādhānaprāptaḥ tathāgatabalavaiśāradyāveṇikabuddhadharmānugatasaṃjñāmanasikāraḥ supariśodhitādhyāśayasaṃkalpa puṇyajñānabalābhyudgataḥ mahākaruṇākṛpābhyāṃ sarvasattvānutsṛṣṭaprayogaḥ apramāṇajñānapathānugataḥ, sa sarvadharmāṇāmādyanutpannatāṃ ca yathābhūtamavatarati / ajātatāṃ ca alakṣaṇatāṃ ca asaṃbhūtatāṃ ca avināśitāṃ ca aniṣṭhitatāṃ ca apravṛttitāṃ ca anabhinivṛttitāṃ ca abhāvasvabhāvatāṃ ca ādimadhyaparyavasānasamatāṃ ca tathatāvikalpasarvajñajñānapraveśatāṃ ca sarvadharmāṇāṃ yathābhūtamavatarati / sa sarvaśaścittamanovijñānavikalpasaṃjñāpagato 'navagṛhītākāśasamo 'bhyavakāśaprakṛtito 'vatīrṇo 'nutpattikadharmakṣāntiprāpta ityucyate // tatra bhavanto jinaputrā evaṃ kṣāntisamanvāgato bodhisattvaḥ sahapratilambhādacalāyā bodhisattvabhūmergambhīraṃ bodhisattvavihāramanuprāpto bhavati durājñātamasaṃbhinnaṃ sarvanimittāpagataṃ sarvasaṃjñāgrahavyāvṛttamapramāṇamasaṃhāryaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ sarvavivekābhimukhībhūtam / tadyathāpi nāma bhavanto jinaputrā bhikṣurṛddhimāṃścetovaśipāramitāprāpto 'nupūrveṇa navamaṃ nirodhaṃ samāpannaḥ sarveñjitamanyanāspanditavikalpāpagato bhavati, evameva bhavanto jinaputrā bodhisattvo 'syā aṣṭamyā acalāyā bodhisattvabhūmeḥ sahapratilambhātsarvābhogavigato 'nābhogadharmatāprāptaḥ kāyavākcittautsukyāpagataḥ sarveñjitamanyanāspanditavikalpāpagato vipākadharmatāvasthito bhavati / tadyathāpi nāma bho jinaputrāḥ puruṣaḥ suptaḥ svapnāntaragato mahaughaprāptamātmānaṃ saṃjānīte / sa tatra mahadvyāyāmautsukyamārabhetottaraṇāya / sa tenaiva mahatā vyāyāmautsukyena vibudhyeta / samanantaravibuddhaśca vyāyāmautsukyabhayāpagato bhavet / evameva bho jinaputrā bodhisattvaścaturmahaughaprāptaṃ sattvakāyaṃ saṃjānāna uttaraṇābhiprāyaḥ sarvajñajñānābhisaṃbodhāya mahadvyāyāmautsukyamārabhate / sa mahāvīryārambhaprāptaḥ samanantaramanuprāpta imāmacalāṃ bodhisattvabhūmiṃ sarvābhogavigato bhavati / tasya sarveṇa sarvaṃ dvayasamudācāro vā nimittasamudācāro vā nābhāsībhavati / tadyathāpi nāma bho jinaputrā brahmalokopapattisthitaḥ kāmāvacarān kleśān na samudācarati, evameva bho jinaputrā bodhisattvo 'calāyāṃ bodhisattvabhūmau sthitaḥ sarvacittamanovijñānasamudācārānna samudācarati / sarvabuddhasamudācāramapi ... bodhisamudācāramapi ... bodhisattvasamudācāramapi ... pratyekabuddhasamudācāramapi ... śrāvakasamudācāramapi ... nirvāṇasamudācāramapi ... arhatsamudācāramapi ... anāgāmisamudācāramapi ... nirvāṇasamudācāramapi ... arhatsamudācāramapi ... anāgāmisamudācāramapi ... sakṛdāgāmisamudācāramapi ... srotaāpannasamudācāramapi na samudācarati / kaḥ punarvādo laukikān samudācārān samudācariṣyatīti // (Dbh 43) tasya khalu bho jinaputra bodhisattvasya evamimāmacalāṃ bodhisattvabhūmimanugatasya pūrvapraṇidhānabalādhānasthitasya buddhā bhagavantastasmin dharmamukhasrotasi tathāgatajñānopasaṃhāraṃ kurvanti / evaṃ cainaṃ bruvanti - sādhu sādhu kulaputra / eṣā paramārthakṣāntirbuddhadharmānugamāya / api tu khalu punaḥ kulaputra yā asmākaṃ daśabalacaturvaiśāradyabuddhadharmasamṛddhiḥ, sā tava nāsti / tasyā buddhadharmasamṛddheḥ paryeṣaṇāya abhiyogaṃ kuru, vīryamārabhasva / etadeva kṣāntimukhaṃ monmokṣīḥ / api tu khalu punaḥ kulaputra kiṃcāpi tvayaivaṃ śāntavimokṣavihāro 'nuprāptaḥ, imān punaraśāntānapraśāntān bālapṛthagjanān nānākleśasamudācāraprāptān vividhavitarkopahatamānasān samanvāhara, apekṣasva / api tu khalu punaḥ kulaputra pūrvapraṇidhānamanusmara sattvārthasaṃprāpaṇaṃ jñānamukhācintyatāṃ ca / api tu khalu punaḥ kulaputra eṣā sarvadharmāṇāṃ dharmatā / utpādādvā tathāgatānāmanutpādādvā sthitaivaiṣā dharmatā dharmadhātusthitiḥ yadidaṃ sarvadharmaśūnyatā sarvadharmānupalabdhiḥ / naitayā tathāgatā eva kevalaṃ prabhāvyante, sarvaśrāvakapratyekabuddhā api hyetāmavikalpadharmatāmanuprāpnuvanti / api tu khalu punaḥ kulaputra prekṣasva tāvat tvamasmākaṃ kāyāpramāṇatāṃ ca jñānāpramāṇatāṃ ca buddhakṣetrāpramāṇatāṃ ca jñānābhinirhārāpramāṇatāṃ ca prabhāmaṇḍalāpramāṇatāṃ ca svarāṅgaviśuddhyapramāṇatāṃ ca / tathaiva tvamapyabhinirhāramutpādaya / api tu khalu punaḥ kulaputra ekastveṣa āloko yo 'yaṃ sarvadharmanirvikalpālokaḥ / īdṛśāstu kulaputra dharmālokāstathāgatānāmaparyantagatā aparyantakṛtā aparyantabaddhāḥ, yeṣāṃ saṃkhyā nāsti, gaṇanā pramāṇamupaniṣadaupamyaṃ nāsti, teṣāmadhigamāya abhinirhāramutpādaya / api tu khalu punaḥ kulaputra prekṣasva tāvaddaśasu dikṣu apramāṇakṣetratāṃ ca apramāṇasattvatāṃ ca apramāṇadharmavibhaktitāṃ ca / tatsarvamanugaṇaya / yathāvattayā abhinirhāramutpādaya / iti hi bho jinaputra te buddhā bhagavanta evaṃbhūmyanugatasya bodhisattvasya evaṃ pramukhānyaprameyāṇyasaṃkhyeyāni jñānābhinirhāramukhānyupasaṃharanti, yairjñānābhinirhāramukhairbodhisattvo 'pramāṇajñānavibhaktito 'bhinirhārakarmābhiniṣpādayati // ārocayāmi te bho jinaputra, prativedayāmi / te cedbuddhā bhagavantastaṃ bodhisattvamevaṃ sarvajñajñānābhinirhāramukheṣu nāvatārayeyuḥ, tadevāsya parinirvāṇaṃ bhavetsarvasattvakāryapratiprasrabdhiśca / tena khalu punarbuddhā bhagavantastasya bodhisattvasya tāvadapramāṇaṃ jñānābhinirhārakarmopasaṃharanti, yasyaikakṣaṇābhinirhṛtasya jñānābhinirhārakarmaṇaḥ sa pūrvakaḥ prathamacittotpādamupādāya yāvatsaptamīṃ bhūmipratiṣṭhāmupāgata ārambhaḥ śatatamīmapi kalāṃ nopeti, sahasratamīmapi, śatasahasratamīmapi ... peyālaṃ ... koṭīniyutaśatasahasratamīmapi kalāṃ nopeti, saṃkhyāmapi, gaṇanāmapi, upamāmapi, upanisāmapi, yāvadaupamyamapi na kṣamate / tatkasya hetoḥ? tathā hi bho jinaputra pūrvamekakāyābhinirhāratayā caryābhinirhāro 'bhūt / imāṃ punarbhūmiṃ samārūḍhasya bodhisattvasya apramāṇakāyavibhaktito bodhisattvacaryābalaṃ samudāgacchati / apramāṇaghoṣābhinirhārataḥ apramāṇajñānābhinirhārataḥ apramāṇopapattyabhinirhārataḥ apramāṇakṣetrapariśodhanataḥ apramāṇasattvaparipācanataḥ (Dbh 44) apramāṇabuddhapūjopasthānataḥ apramāṇadharmakāyānubodhataḥ apramāṇābhijñābalādhānābhinirhārataḥ apramāṇaparṣanmaṇḍalavibhaktyabhinirhārataśca apramāṇānugatena kāyavāṅmanaskarmābhinirhāreṇa sarvabodhisattvacaryābalaṃ samudāgacchatyavicālyayogena / tadyathāpi nāma bho jinaputra mahāsamudragāmī poto 'prāpto mahāsamudraṃ sābhogavāhano bhavati / sa eva samanantaramanuprāpto mahāsamudramanābhogavāhano vātamaṇḍalīpraṇīto yadekadivasena mahāsamudre kramate, tatsarvasābhogavāhanatayā na śakyaṃ varṣaśatenāpi tāvadaprameyamanuprāptum / evameva bho jinaputra bodhisattvaḥ susaṃbhṛtamahākuśalamūlasaṃbhāro mahāyānasamudāgamābhirūḍho mahābodhisattvacaryāsāgaramanuprāpto yadekamuhūrtena jñānānābhogatayā sarvajñajñānenākramati, tanna śakyaṃ pūrvakeṇa sābhogakarmaṇā kalpaśatasahasreṇāpi tāvadaprameyamanuprāptum // tatra bho jinaputra bodhisattvo 'ṣṭamīṃ bodhisattvabhūmimanuprāpto mahatyā upāyakauśalyajñānābhinirhārānābhogaprasṛtayā bodhisattvabuddhyā sarvajñajñānaṃ vicārayan lokadhātusaṃbhavaṃ ca vicārayati, lokadhātuvibhavaṃ ca vicārayati / sa yathā ca lokaḥ saṃvartate, taṃ ca prajānāti / yathā ca loko vivartate, ... / yena ca karmopacayena lokaḥ saṃvartate, ... / yena ca karmakṣayeṇa loko vivartate, ... / yāvatkālaṃ ca lokaḥ saṃvartate, ... / yāvatkālaṃ ca loko vivartate, ... / yāvatkālaṃ ca lokaṃ saṃvṛttastiṣṭhati, ... / yāvatkālaṃ ca loko vivṛttastiṣṭhati, taṃ ca prajānāti sarvatra cānavaśeṣataḥ / sa pṛthivīdhātuparīttatāṃ ca prajānāti mahadgatatāṃ ca ... apramāṇatāṃ ca ... vibhaktitāṃ ca prajānāti / abdhātu ... / tejodhātu ... / vāyudhātu ... / sa paramāṇurajaḥsūkṣmatāṃ ca prajānāti, mahadgatatāṃ ca apramāṇatāṃ ca vibhaktitāṃ ca prajānāti / apramāṇaparamāṇurajovibhaktikauśalyaṃ ca prajānāti / asyāṃ ca lokadhātau yāvanti pṛthivīdhātoḥ paramāṇurajāṃsi tāni prajānāti / yāvanti abdhātoḥ ... / tejodhātoḥ ... / vāyudhātoḥ ... / yāvantyo ratnavibhaktayo yāvanti ca ratnaparamāṇurajāṃsi tāni prajānāti / sattvakāya ... / kṣetrakāya ... / sa sattvānāṃ kāyaudārikatāṃ ca kāyasūkṣmatāṃ ca kāyavibhaktitāṃ ca prajānāti / yāvanti paramāṇurajāṃsi saṃbhūtāni nairayikakāyāśrayatastāni prajānāti / tiryagyonikāyāśrayataḥ ... / ... yamalokakāyāśrayataḥ ... / ... asuralokakāyāśrayataḥ ... . / devalokakāyāśrayataḥ ... . / manuṣyalokakāyāśrayataḥ ... . / sa evaṃ paramāṇurajaḥprabhedajñānāvatīrṇaḥ kāmadhātusaṃvartaṃ ca prajānāti / rūpadhātuvivartaṃ ... / ārūpyadhātuvivartaṃ ca prajānāti / rūpadhātuparīttatāṃ ... . ārūpyadhātuparīttatāṃ ... / āmadhātuparīttatāṃ ca mahadgatatāṃ ca apramāṇatāṃ ca vibhaktitāṃ ca prajānāti / rūpadhātuparīttatāṃ ... ārūpyadhātuparīttataṃ ... / kāmadhātuparīttatāṃ ca mahadgatatāṃ ca apramāṇatāṃ ca vibhaktitāṃ ca prajānāti / rūpadhātvārūpyadhātuparīttatāṃ ... / traidhātukavicārajñānānugame svabhinirhṛtajñānālokaḥ sattvakāyaprabhedajñānakuśalaḥ kṣetrakāyavibhāgajñānakuśalaśca sattvopapattyāyatanābhinirhāre buddhiṃ cārayati / sa yādṛśī sattvānāmupapattiśca kāyasamudāgamaśca, tādṛśameva svakāyamadhitiṣṭhati sattvaparipācanāya / sa ekāmapi trisāhasramahāsāhasrāṃ lokadhātuṃ (Dbh 45) spharitvā sattvānāṃ svakāyaṃ vibhaktyadhimuktiṣu tathatvāyopapattaye 'bhinirharati pratibhāsajñānānugamanatayā (yathā sattvāḥ paripākaṃ gacchantyanuttarasamyaksaṃbodhivimuktaye) / evaṃ dve vā tisro vā catasro vā pañca vā daśa vā viṃśatirvā triṃśadvā catvāriṃśadvā pañcāśadvā śataṃ vā yāvadanabhilāpyā api trisāhasramahāsāhasrā lokadhātūḥ spharitvā sattvānāṃ svakāyaṃ ... peyālaṃ ... pratibhāsajñānānugamanatayā / sa evaṃjñānasamanvāgato 'syāṃ bhūmau supratiṣṭhita ekabuddhakṣetrācca na calati, anabhilāpyeṣu buddhakṣetreṣu tathāgataparṣanmaṇḍaleṣu ca pratibhāsaprāpto bhavati // yādṛśī sattvānāṃ kāyavibhaktiśca varṇaliṅgasaṃsthānārohapariṇāhādhimuktyadhyāśayaśca teṣu buddhakṣetreṣu teṣu ca parṣanmaṇḍaleṣu tatra tatra tathā tathā svakāyamādarśayati / sa śramaṇaparṣanmaṇḍaleṣu śramaṇavarṇarūpamādarśayati / brāhmaṇaparṣanmaṇḍaleṣu brāhmaṇavarṇarūpamādarśayati / kṣatriya ... / vaiśya ... / śūdra ... / gṛhapati ... / cāturmahārājika ... / trāyastriṃśa ... / evaṃ yāma ... / tuṣita ... / nirmāṇarati ... / paranirmitavaśavarti ... / māra ... / brahma ... / yāvadakaniṣṭha ... / śrāvakavaineyikānāṃ sattvānāṃ śrāvakakāyavarṇarūpamādarśayati / pratyekabuddhavaineyikānāṃ sattvānāṃ pratyekabuddhakāyavarṇarūpamādarśayati / bodhisattva ... / tathāgata ... / iti hi bho jinaputra yāvanto 'nabhilāpyeṣu buddhakṣetreṣu sattvānāmupapattyāyatanādhimuktiprasarāsteṣu tathatvāya svakāyavibhaktimādarśayati // sa sarvakāyavikalpāpagataḥ kāyasamatāprāptaḥ (taccāsya kāyasaṃdarśanamakṣūṇamavandhyaṃ ca sattvaparipākavinayāya) sa sattvakāyaṃ ca prajānāti / kṣetrakāyaṃ ca ... / karmavipākakāyaṃ ca ... / śrāvakakāyaṃ ca ... / pratyekabuddhakāyaṃ ca ... / bodhisattvakāyaṃ ca ... / tathāgatakāyaṃ ca ... / jñānakāyaṃ ca ... / dharmakāyaṃ ca ... / ākāśakāyaṃ ca prajānāti / sa sattvānāṃ cittāśayābhinirhāramājñāya yathākālaparipākavinayānatikramādākāṅkṣan sattvakāyaṃ svakāyamadhitiṣṭhati / evaṃ kṣetrakāyaṃ karmavipākakāyaṃ ... ātmakāyamadhitiṣṭhati / sa sattvānāṃ cittāśayābhinirhāramājñāya yaṃ yameva kāyaṃ yasmin yasmin kāye ākāṅkṣati, taṃ tameva kāyaṃ tasmin tasmin kāye (svakāyaṃ) adhitiṣṭhati / sa sattvakāyānāṃ karmakāyatāṃ ca prajānāti / vipākakāyatāṃ ca ... / kleśakāyatāṃ ca ... / rūpakāyatāṃ ca ... / ārūpyakāyatāṃ ca prajānāti / kṣetrakāyānāṃ parīttatāṃ ca prajānāti, mahadgatatāṃ ca apramāṇatāṃ ca saṃkliṣṭatāṃ ca viśuddhatāṃ ca vyatyastatāṃ ca adhomūrdhatāṃ ca samatalatāṃ ca samavasaraṇatāṃ ca digjālavibhāgatāṃ ca prajānāti / karmavipākakāyānāṃ vibhaktisaṃketaṃ prajānāti / evaṃ śrāvakākāyānāṃ pratyekabuddhakāyānāṃ bodhisattvakāyānāṃ vibhaktisaṃketaṃ prajānāti / tathāgatakāyānāmabhisaṃbodhikāyatāṃ ca prajānāti / praṇidhānakāyatāṃ ca ... / nirmāṇakāyatāṃ ca / adhiṣṭhānakāyatāṃ ca / rūpalakṣaṇānuvyañjanavicitrālaṃkārakāyatāṃ ca / prabhākāyatāṃ ca / manomayakāyatāṃ ca / puṇyakāyatāṃ ca / jñānakāyatāṃ ca / dharmakāyatāṃ ca prajānāti / jñānakāyānāṃ suvicāritatāṃ ca prajānāti / yathāvannistīraṇatāṃ ca phalaprayogasaṃgṛhītatāṃ (Dbh 46) ca laukikalokottaravibhāgatāṃ ca triyāṇavyavasthānatāṃ ca sādhāraṇāsādhāraṇatāṃ ca nairyāṇikānairyāṇikatāṃ ca śaikṣāśaikṣatāṃ ca prajānāti / dharmakāyānāṃ samatāṃ ca prajānāti / avikopanatāṃ ca avasthānasaṃketasaṃvṛttivyavasthānatāṃ ca sattvāsattvadharmavyavasthānatāṃ ca buddhadharmāryasaṃghavyavasthānatāṃ ca prajānāti / ākāśakāyānāmapramāṇatāṃ ca sarvatrānugatatāṃ ca aśarīratāṃ ca avitathānantatāṃ ca rūpakāyābhivyaktitāṃ ca prajānāti // sa evaṃ kāyajñānābhinirhāraprāpto vaśavartī bhavati sarvasattveṣu / āyurvaśitāṃ ca pratilabhate 'nabhilāpyānabhilāpyakalpāyuḥpramāṇādhiṣṭhānatayā / cetovaśitāṃ ca pratilabhate 'pramāṇāsaṃkhyeyasamādhinidhyaptijñānapraveśatayā / pariṣkāravaśitāṃ ca sarvalokadhātvanekavyūhālaṃkārapratimaṇḍitādhiṣṭhānasaṃdarśanatayā / karmavaśitāṃ ca yathākālaṃ karmavipākādhiṣṭhānasaṃdarśanatayā / upapattivaśitāṃ ca sarvalokadhātūpapattisaṃdarśanatayā adhimuktisaṃdarśanatayā sarvalokadhātubuddhapratipūrṇasaṃdarśanatayā praṇidhānasaṃdarśanatayā yatheṣṭabuddhakṣetrakālābhisaṃbodhisaṃdarśanatayā ṛddhisaṃdarśanatayā sarvabuddhakṣetra-ṛddhivikurvaṇasaṃdarśanatayā dharmasaṃdarśanatayā anantamadhyadharmamukhālokasaṃdarśanatayā jñānasaṃdarśanatayā tathāgatabalavaiśāradyāveṇikabuddhadharmalakṣaṇānuvyañjanābhisaṃbodhisaṃdarśanatayā // sa āsāṃ daśānāṃ bodhisattvavaśitānāṃ sahapratilambhena acintyajñānī ca bhavati atulyajñānī ca aprameyajñānī ca vipulajñānī ca asaṃhāryajñānī ca bhavati / tasyaivaṃbhūmyanugatasya evaṃ jñānasamanvāgatasya atyantāgavadyaḥ kāyakarmasamudācāraḥ pravartate, atyantānavadyaśca vāk ... / atyantānavadyaśca manaḥsamudācāraḥ pravartate / jñānapūrvaṃgamo jñānānuparivartī prajñāpāramitādhipateyo mahākaruṇāpūrvaka upāyakauśalyasuvibhaktaḥ praṇidhānasvabhinirhṛtastathāgatādhiṣṭhānasvadhiṣṭhito 'pratiprasrabdhasattvārthaprayogo 'paryantalokadhātuvibhaktigataḥ / samāsato bho jinaputra bodhisattvasya imāmacalāṃ bodhisattvabhūmimanuprāptasya sarvabuddhadharmasamudānayanāya kāyavāṅmanaskarmasamudācāraḥ pravartate / sa evamimāmacalāṃ bodhisattvabhūmimanuprāptaḥ supratiṣṭhitāśayabalaśca bhavati sarvakleśasamudācārāpagatatvāt / supratiṣṭhitādhyāśayabalaśca bhavati mārgāvipravāsitatvāt / mahākaruṇābalasupratiṣṭhitaśca bhavati sattvārthānutsargatvāt / mahāmaitrībala ... sarvajagatparitrāṇatvāt / dhāraṇībala ... asaṃpramoṣadharmatvāt / pratibhānabala ... sarvabuddhadharmapravicayavibhāgakuśalatvāt / abhijñābala ... aparyantalokadhātucaryāvibhāgakuśalatvāt / praṇidhānabala ... sarvabodhisattvakriyānutsargatvāt / pāramitābala ... sarvabuddhadharmasamudānayanatvāt / tathāgatādhiṣṭhānabala ... sarvākārasarvajñānābhimukhatvāt / sa evaṃbalādhānaprāptaḥ sarvakriyāśca saṃdarśayati, sarvakriyāsu ca anavadyo bhavatyanupaliptaśca // iyaṃ bho jinaputra bodhisattvasya aṣṭamī jñānabhūmiracaletyucyate 'saṃhāryatvāt / avivartyabhūmirityucyate jñānāvivartyatvāt / durāsadabhūmirityucyate sarvajagaddurjñānatvāt / kumārabhūmirityucyate (Dbh 47) anavadyatvāt / janmabhūmirityucyate yathābhiprāyavaśavartitvāt / pariniṣpannabhūmirityucyate apunaḥkāryatvāt / pariniṣṭhitabhūmirityucyate / sukṛtajñānavicayatvāt / nirmāṇabhūmirityucyate svabhinirhṛtapraṇidhānatvāt / adhiṣṭhānabhūmirityucyate / parāvikopanatvāt / anābhogabhūmirityucyate pūrvāntābhinirhṛtatvāt // evaṃ jñānasvabhinirhṛtaḥ khalu punarbho jinaputra bodhisattvo buddhagotrānugato buddhaguṇaprabhāvabhāsitastathāgateryāpathacaryācāritrānugato buddhaviṣayābhimukhaḥ satatasamitaṃ svadhiṣṭhitatathāgatādhiṣṭhānaśca bhavati śakrabrahmalokapālapratyudgataśca vajrapāṇisatatānubaddhaśca samādhibalānutsṛṣṭaśca ca apramāṇakāyavibhaktyabhinirhṛtaśca sarvakāyacaryābalopagataśca mahābhijñāvipākapariniṣpannaśca anantasamādhivaśavartī ca apramāṇavyākaraṇapratyeṣakaśca yathāparipavakkajagadabhisaṃbodhinidarśakaśca bhavati / sa evaṃ jñānabhūmyanugato mahāyānamaṇḍalānupraviṣṭaḥ suvicāritamahājñānābhijñaḥ satatasamitaṃ pramuktaprajñālokaraśmirasaṅgadharmadhātupathāvatīrṇo lokadhātupathavibhaktikovidaḥ sarvākāraguṇasaṃdarśakaḥ svacittotpādavaśavartī pūrvāntāparāntasuvicitajñānaḥ sarvamārapathāvartanavivartanajñānānugataḥ sarvatathāgataviṣayagocarānupraviṣṭo 'paryantalokadhātuprasareṣu bodhisattvacaryāṃ caratyapratyudāvartyayogena / tata ucyate bodhisattvo 'calāṃ bodhisattvabhūmimanuprāpta iti // tatra bho jinaputra acalāṃ bodhisattvabhūmimanuprāpto bodhisattvaḥ satatasamitamaparyantatathāgatadarśanāvirahito bhavati samādhibalasvabhinirhṛtatvāt / audārikaṃ buddhadarśanapūjopasthānaṃ notsṛjati / sa ekaikasmin kalpe ekaikasmin lokadhātuprasare anekān buddhān, anekāni buddhaśatāni ... peyālaṃ ... anekāni buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇi satkaroti gurukaroti mānayati pūjayati sarvākārapūjābhinirhāraṃ copasaṃharati / tāṃśca tathāgatān paryupāste, lokadhātuvibhaktipūrvakaṃ ca dharmālokopasaṃhāraṃ pratīcchati / sa bhūyasyā mātrayā tathāgatadharmakośaprāpto 'saṃhāryo bhavati lokadhātuparipṛcchānirdeśeṣu / tāni cāsya kuśalamūlānyanekān kalpānuttapyante ... / tadyathāpi nāma bho jinaputra tadeva jātarūpaṃ supariniṣṭhitaṃ kuśalena karmāreṇa suparikarmakṛtaṃ jambūdvīpasvāminaḥ kaṇṭhe śirasi vā ābaddhamasaṃhāryaṃ bhavati sarvajambūdvīpakānāṃ sattvānāmābharaṇavikṛtaiḥ, evameva bho jinaputra asyāmacalāyāṃ bodhisattvabhūmau sthitasya bodhisattvasya tāni kuśalamūlānyasaṃhāryāṇi bhavanti sarvaśrāvakapratyekabuddhairyāvatsaptamībhūmisthitaiśca bodhisattvaiḥ / imāṃ ca bhūmimanugatasya bodhisattvasya mahatī prajñājñānaprabhā sattvānāṃ kleśatamāṃsi praśamayati suvibhaktajñānamukhābhinirhāratayā / tadyathāpi nāma bho jinaputra sāhasriko mahābrahmā sāhasralokadhātuṃ (Dbh 48) maitryā spharitvā prabhayāvabhāsayati, evameva bho jinaputra bodhisattvo 'syāmacalāyāṃ bodhisattvabhūmau sthito yāvaddaśabuddhakṣetraśatasahasraparamāṇurajaḥsamān lokadhātūn mahatā maitryavabhāsena spharitvā sattvānāṃ kleśaparidāhānanupūrveṇa praśamayati, āśrayāṃśca prahlādayati / tasya daśabhyaḥ pāramitābhyaḥ praṇidhānapāramitā atiriktatamā bhavati, na ca pariśeṣāsu na samudāgacchati yathābalaṃ yathābhajamānam / iyaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattvasya acalā nāma aṣṭamī bodhisattvabhūmiḥ samāsanirdeśataḥ / vistaraśaḥ punaraparyantakalpanirdeśaniṣṭhāto 'nugantavyā / yasyāṃ pratiṣṭhito bodhisattvo bhūyastvena mahābrahmā bhavati sāhasrādhipatiḥ / abhibhūranabhibhūto 'nvarthadarśī vaśiprāptaḥ kṛtī prabhuḥ sattvānāṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhabodhisattvapāramitopadeśopasaṃhāreṣu asaṃhāryo lokadhātuvibhaktiparipṛcchānirdeśeṣu / yacca kiṃcit ... // acalā nāma aṣṭamī bhūmiḥ // (Dbh 49) 9 sādhumatī nāma navamī bhūmiḥ / vajragarbho bodhisattva āha - yo 'yaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattva evamapramāṇajñeyavicāritayā buddhyā bhūyaścottarān śāntān vimokṣānadhyavasyan adhyālambamānaḥ bhūyaścottaraṃ tathāgatajñānaṃ susamāptaṃ vicārayan tathāgataguhyānupraveśaṃ cāvataran acintyajñānamāhātmyaṃ ca pravicinvan dhāraṇīsamādhipravicayaṃ ca pariśodhayan abhijñāvaipulyaṃ cābhinirharan lokadhātuvibhaktiṃ cānugacchan tathāgatabalavaiśādyāveṇikabuddhadharmāsaṃhāryatāṃ ca parikarmayan tathāgatadharmacakrapravartanavṛṣabhatāṃ cānukramamāṇaḥ mahākaruṇādhiṣṭhānapratilambhaṃ cānutsṛjan navamīṃ bodhisattvabhūmimākramati / so 'syāṃ sādhumatyāṃ bodhisattvabhūmau sthitaḥ kuśalākuśalāvyākṛtadharmābhisaṃskāraṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / sāsravānāsravadharmābhisaṃskāraṃ ca ... / laukikalokottaradharmābhisaṃskāraṃ ca ... / cintyācintyadharmābhisaṃskāraṃ ca ... / niyatāniyatadharmābhisaṃskāraṃ ca ... / śrāvakapratyekabuddhadharmābhisaṃskāraṃ ca ... / bodhisattvacaryādharmābhisaṃskāraṃ ca ... / tathāgatabhūmidharmābhisaṃskāraṃ ca ... / saṃskṛtadharmābhisaṃskāraṃ ca.. / asaṃskṛtadharmābhisaṃskāraṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti // sa evaṃjñānānugatayā buddhyā sattvacittagahanopacāraṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / kleśagahanopacāraṃ ca ... / karmagahanopacāraṃ ca ... / indriyagahanopacāraṃ ca ... / adhimuktigahanopacāraṃ ca ... / dhātugahanopacāraṃ ca ... / āśayānuśayagahanopacāraṃ ca ... / upapattigahanopacāraṃ ca ... / vāsanānusaṃdhigahanopacāraṃ ca ... / trirāśivyavasthānagahanopacāraṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / sa sattvānāṃ cittavaimātratāṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / cittavicitratāṃ ca cittakṣaṇalaghuparivartabhaṅgabhaṅgatāṃ ca cittaśarīratāṃ ca cittānantyasarvataḥprabhūtatāṃ ca cittaprabhāsvaratāṃ ca cittasaṃkleśaniḥkleśatāṃ ca cittabandhavimokṣatāṃ ca cittamāyāviṭhapanatāṃ ca cittayathāgatipratyupasthānatāṃ ca yāvadanekāni cittanānātvasahasrāṇi yathābhūtaṃ prajānāti / sa kleśānāṃ dūrānugatatāṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / prayogānantatāṃ ca ... / sahajāvinirbhāgatāṃ ca ... / anuśayaparyutthānaikārthatāṃ ca ... / cittasaṃprayogāsaṃprayogatāṃ ca ... / upapattisaṃdhiyathāgatipratyupasthānatāṃ ca ... / traidhātukavibhaktitāṃ ca ... / tṛṣṇāvidyādṛṣṭiśalyamānamahāsāvadyatāṃ ca ... / trividhakarmaṇi dānānupacchedatāṃ ca ... / samāsato yāvaccaturaśītikleśacaritanānātvasahasrānupraveśatāṃ (Dbh 50) ca yathābhūtaṃ prajānāti / sa karmaṇāṃ kuśalākuśalāvyākṛtatāṃ ca ... / vijñaptyavijñaptitāṃ ca ... / cittasahajāvinirbhāgatāṃ ca ... / svarasakṣaṇakṣīṇabhaṅgopacayāvipraṇāśaphalānusaṃdhitāṃ ca ... / vipākavipākatāṃ ca ... kṛṣṇaśuklākṛṣṇaśuklānekadeśakarmasamādānavaimātratāṃ ca ... / karmakṣetrāpramāṇatāṃ ca ... / āryalaukikapravibhaktitāṃ ca ... / lokottaradharmavyavasthānatāṃ ca ... / (sopādānānupādānatāṃ ca ... / saṃskṛtāsaṃskṛtatāṃ ca / ) dṛṣṭadharmopapadyāparaparyāyavedanīyatāṃ ca ... / yānāyānaniyatāniyatatāṃ ca ... / samāsato yāvaccaturaśītikarmanānātvasahasrapravibhaktivicayakauśalyaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / sa indriyāṇāṃ mṛdumadhyādhimātratāṃ ca ... / pūrvāntāparāntasaṃbhedāsaṃbhedatāṃ ca ... / udāramadhyanikṛṣṭatāṃ ca ... / kleśasahajāvinirbhāgatāṃ ca ... / yānāyānaniyatāniyatatāṃ ca ... / yathāparipavkāparipakvavaineyikatāṃ ca ... / indriyajālānuparivartanalaghubhaṅganimittagrahaṇatāṃ ca ... / indriyādhipatyānavamardanīyatāṃ ca ... / vivartyāvivartyendriyapravibhāgatāṃ ca ... / dūrānugatasahajāvinirbhāganānātvavimātratāṃ ca, samāsato yāvadanekānīndriyanānātvasahasrāṇi prajānāti / so 'dhimuktīnāṃ mṛdumadhyādhimātratāṃ ca ... yāvadanekānyadhimuktinānātvasahasrāṇi prajānāti / sa dhātūnāṃ ... . / sa āśayānāṃ ... . / so 'nuśayānāmāśayasahajacittasahajatāṃ ca ... . / cittasaṃprayogatāṃ ca ... / viprayogavibhāgadūrānugatatāṃ ca ... / anādikālānuddhaṭitatāṃ ca ... / sarvadhyānavimokṣasamādhisamāpattyabhijñāprasahyatāṃ ca / traidhātukasaṃdhisunibaddhatāṃ ca / anādikālacittanibandhasamudācāratāṃ ca / āyatanadvārasamudayavijñaptitāṃ ca / pratipakṣālābhādravyabhūtatāṃ ca / bhūmyāyatanasamavadhānāsamavadhānatāṃ ca / ananyāryamārgasamuddhaṭanatāṃ ca prajānāti / sa upapattinānātvatāṃ ca / yathākarmopapattitāṃ ca / nirayatiryagyonipretāsuramanuṣyadevavyavasthānatāṃ ca / rūpārūpyopapattitāṃ ca / saṃjñāsaṃjñopapattitāṃ ca / karmakṣetratṛṣṇāsnehāvidyāndhakāravijñānabījapunarbhavaprarohaṇatāṃ ca / nāmarūpasahajāvinirbhāgatāṃ ca / bhavasaṃmohatṛṣṇābhilāṣasaṃdhitāṃ ca / bhoktukāmabhavitukāmasattvaratyanavarāgratāṃ ca / traidhātukāvagrahaṇasaṃjñāniṣkarṣaṇatāṃ ca prajānāti / sa vāsanānāmupacārānupacāratāṃ ca ... / yathāgatisaṃbandhavāsanāvāsitatāṃ ca / yathāsattvacaryācaraṇavāsitatāṃ ca / yathākarmakleśābhyāsavāsitatāṃ ca / kuśalākuśalāvyākṛtadharmābhyāsavāsitatāṃ ca / punarbhavagamanādhivāsitatāṃ ca ... / anupūrvādhivāsitatāṃ ca / dūrānugatānupacchedakleśopakarṣaṇavikārānuddharaṇavāsitatāṃ ca / dravyabhūtādravyabhūtavāsitatāṃ ca / śrāvakapratyekabuddhabodhisattvatathāgatadarśanaśravaṇasaṃvāsavāsitatāṃ ca prajānāti / sa sattvarāśīnāṃ samyaktvaniyatatāṃ ca prajānāti mithyātvaniyatatāṃ ca / ubhayatvāniyatatāṃ ca ... / samyagdṛṣṭisamyagniyatatāṃ ca mithyādṛṣṭimithyā ... niyatatāṃ ca / tadubhayavigamādaniyatatāṃ ca pañcānantaryānyatamamithyādṛṣṭiniyatatāṃ ca ... / pañcendriyasamyagniyatatāṃ ca ... / aṣṭamithyātvamithyāniyatatāṃ ca ... / samyaktvasamyagniyatatāṃ ca ... / apunaḥkāritatāṃ ca ... / mātsaryerṣyāghṛṇopacārāvinivṛttyā mithyāniyatatāṃ ca ... / āryānuttaramārgabhāvanopasaṃhārasamyaktvaniyatatāṃ ca ... / tadubhayavigamādaniyatarāśyupadeśatāṃ ca prajānāti / iti hi bho jinaputra evaṃjñānānugato bodhisattvaḥ sādhumatyāṃ bodhisattvabhūmau pratiṣṭhita ityucyate // so 'syāṃ sādhumatyāṃ bodhisattvabhūmau sthita evaṃ caryāvimātratāṃ sattvānāmajñāya tathaiva mokṣopasaṃhāramupasaṃharati / sa sattvaparipākaṃ prajānāti / sattvavinayaṃ ca ... / śrāvakayānadeśanāṃ ca / pratyekabuddhayānadeśanāṃ ca / bodhisattvayānadeśanāṃ ca / tathāgatabhūmideśanāṃ ca prajānāti / sa evaṃ jñātvā tathatvāya sattvebhyo dharmaṃ deśayati / yathāśayavibhaktito yathānuśayavibhaktito yathendriyavibhaktito (Dbh 51) yathādhimuktivibhaktito yathāgocaravibhāgajñānopasaṃhārataḥ sarvagocarajñānānugamanato yathādhātugahanopacārānugamanato yathāgatyupapattikleśakarmavāsanānuvartanato yathārāśivyavasthānānugamanato yathāyānādhimokṣavimuktiprāptito 'nantavarṇarūpakāyasaṃdarśanataḥ sarvalokadhātumanojñasvaravijñāpanataḥ sarvarutaravitaparijñānataḥ sarvapratisaṃvidviniścayakauśalyataśca dharmaṃ deśayati // so 'syāṃ sādhumatyāṃ bodhisattvabhūmau sthitaḥ san bodhisattvo dharmabhāṇakatvaṃ kārayati, tathāgatadharmakośaṃ ca rakṣati / sa dharmābhāṇakagatimupagato 'pramāṇajñānānugatena kauśalyena catuḥpratisaṃvidabhinirhṛtayā bodhisattvavācā dharmaṃ deśayati / tasya satatasamitamasaṃbhinnāścatasro bodhisattvapratisaṃvido 'nupravartante / katamāścatasraḥ? yaduta dharmapratisaṃvit arthapratisaṃvit niruktipratisaṃvit pratibhānapratisaṃvit // sa dharmapratisaṃvidā svalakṣaṇaṃ dharmāṇāṃ prajānāti / arthapratisaṃvidā vibhaktiṃ dharmāṇāṃ prajānāti / niruktipratisaṃvidā asaṃbhedadeśanāṃ dharmāṇāṃ prajānāti / pratibhānapratisaṃvidā anuprabandhānupacchedatāṃ dharmāṇāṃ prajānāti // punaraparaṃ dharmapratisaṃvidā abhāvaśarīraṃ dharmāṇāṃ prajānāti / arthapratisaṃvidā udayāstagamanaṃ dharmāṇāṃ prajānāti / niruktipratisaṃvidā sarvadharmaprajñaptyacchedanadharmaṃ deśayati / pratibhānapratisaṃvidā yathāprajñaptyavikopanatāparyantatayā dharmaṃ deśayati // punaraparaṃ dharmapratisaṃvidā pratyutpannavibhaktiṃ dharmāṇāṃ prajānāti / arthapratisaṃvidā atītānāgatavibhaktiṃ dharmāṇāṃ prajānāti / niruktipratisaṃvidā atītānāgapratyutpannāsaṃbhedato dharmaṃ deśayati / pratibhānapratisaṃvidā ekaikamadhvānamārabhya aparyantadharmālokatayā dharmaṃ deśayati // punaraparaṃ dharmapratisaṃvidā dharmaprabhedaṃ prajānāti / arthapratisaṃvidā arthaprabhedaṃ prajānāti / niruktipratisaṃvidā yathārutadeśanatayā dharmaṃ deśayati / pratibhānapratisaṃvidā yathānuśayajñānaṃ deśayati // punaraparaṃ dharmapratisaṃvidā dharmajñānavibhaktyasaṃbhedakauśalyaṃ prajānāti / arthapratisaṃvidā anvayajñānatathātvavyavasthānaṃ prajānāti / niruktipratisaṃvidā saṃvṛtijñānasaṃdarśanāsaṃbhedatayā nirdiśati / pratibhānapratisaṃvidā paramārthajñānakauśalyena dharmaṃ deśayati // punaraparaṃ dharmapratisaṃvidā ekanayāvikopaṃ dharmāṇāṃ prajānāti / arthapratisaṃvidā skandhadhātvāyatanasatyapratītyasamutpādakauśalyānugamamavatarati / niruktipratisaṃvidā sarvajagadabhigamanīyasumadhuragirinirghoṣākṣarairnirdiśati / pratibhānapratisaṃvidā bhūyo bhūyo 'paryantadharmāvabhāsatayā nirdiśati // punaraparaṃ dharmapratisaṃvidā ekayānasamavasaraṇanānātvaṃ prajānāti / arthapratisaṃvidā pravibhaktayānavimātratāṃ prajānāti / niruktipratisaṃvidā sarvayānānyabhedena nirdiśati / pratibhānapratisaṃvidā ekaikaṃ yānamaparyantadharmābhāsena deśayati // (Dbh 52) punaraparaṃ dharmapratisaṃvidā sarvabodhisattvacarijñānacaridharmacarijñānānugamamavatarati / arthapratisaṃvidā daśabhūmivyavasthānanirdeśapravibhaktimavatarati / niruktipratisaṃvidā yathābhūmimārgopasaṃhārasaṃbhedena nirdiśati / pratibhānapratisaṃvidā ekaikāṃ bhūmimaparyantākāreṇa nirdiśati // punaraparaṃ dharmapratisaṃvidā sarvatathāgataikalakṣaṇānubodhamavatarati / arthapratisaṃvidā nānākālavastulakṣaṇavibhaṅgānugamaṃ prajānāti / niruktipratisaṃvidā yathābhisaṃbodhiṃ vibhaktinirdeśena nirdiśati / pratibhānapratisaṃvidā ekaikaṃ dharmapadamaparyantakalpāvyavacchedena nirdiśati // punaraparaṃ dharmapratisaṃvidā sarvatathāgatavāgbalavaiśarādyabuddhadharmamahākaruṇāpratisaṃvitprayogadharmacakrānupravartamānasarvajñajñānānugamaṃ prajānāti / arthapratisaṃvidā caturaśītisattvacaritasahasrāṇāṃ yathāśayaṃ yathendriyaṃ yathādhimuktivibhaktitastathāgataghoṣaṃ prajānati / niruktipratisaṃvidā sarvasattvacaryāsaṃbhedatastathāgataghoṣānuraveṇa nirdiśati / pratibhānapratisaṃvidā tathāgatajñānaprabhācaryāmaṇḍalādhimukttyā dharmaṃ deśayati // sa evaṃ pratisaṃvidā jñānābhinirhārakuśalo bho jinaputra bodhisattvo navamīṃ bodhisattvabhūmimanuprāptastathāgatadharmakośaprāpto mahādharmabhāṇakatvaṃ ca kurvāṇaḥ arthavatīdhāraṇīpratilabdhaśca bhavati / dharmavatī ... / jñānābhinirhāravatī ... / avabhāsavatī ... / vasumatīdhāraṇī ... / sumatidhāraṇī ... / tejodhāraṇī ... / asaṅgamukhadhāraṇī ... / ananta ... / vicitrārthakośa ... / sa evamādīnāṃ dhāraṇīpadānāṃ paripūrṇāni daśadhāraṇīmukhāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi pratilabhate / tathā asaṃkhyeyaśatasahasrānugatenaiva svarāṅgakauśalyena tāvadapramāṇānugatenaiva pratibhānavibhaktimukhena dharmaṃ deśayati / sa evamapramāṇairdhāraṇīmukhāsaṃkhyeyaśatasahasrairdaśasu dikṣu aprameyāṇāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ sakāśāddharmaṃ śṛṇoti / śrutvā ca na vismārayati / yathāśrutaṃ ca apramāṇavibhaktita evaṃ nirdiśati // sa ekasya tathāgatasya sakāśāddaśabhirdhāraṇīmukhāsaṃkhyeyaśatasahasrairdharmān paryavāpnoti / yathā caikasya, evamaparyantānāṃ tathāgatānām / sa praṇidhānamātreṇa bahutaraṃ samyaksaṃbuddhasakāśāddharmamukhālokaṃ saṃpratīcchati, na tveva mahābāhuśrutyaprāptaḥ śrāvakaḥ śrutodgrahaṇadhāraṇīpratilabdhaḥ kalpaśatasahasrodgrahaṇādhiṣṭhānena / sa evaṃ dhāraṇīprāptaśca bhavati pratibhānaprāptaśca dharmasāṃkathyaṃ saṃniṣaṇṇaḥ sarvāvatīṃ trisāhasramahāsāhasralokadhātuṃ spharitvā yathāśayavibhaktitaḥ sattvebhyo dharmaṃ deśayati dharmāsane niṣaṇṇaḥ / dharmāsanaṃ cāsya tathāgatānabhiṣekabhūmiprāptān bodhisattvān sthāpayitvā sarvato viśiṣṭamapramāṇāvabhāsaprāptaṃ bhavati / sa dharmāsane niṣaṇṇa ākāṅkṣan ekaghoṣodāhāreṇa sarvaparṣadaṃ nānāghoṣarutavimātratayā saṃjñāpayati / ākāṅkṣan nānāghoṣanānāsvarāṅgavibhaktibhirājñāpayati / ākāṅkṣan raśmimukhopasaṃhārairdharmamukhāni niścārayati / ākāṅkṣan sarvaromakūpebhyo ghoṣānniścārayati / ākāṅkṣan yāvattrisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau rūpāvabhāsāstebhyaḥ sarvarūpāvabhāsebhyo dharmarutāni niścārayati / ākāṅkṣan ekasvararutena sarvadharmadhātuṃ vijñāpayati / ākāṅkṣan sarvarutanirghoṣeṣu dharmarutamadhitiṣṭhati / ākāṅkṣan (Dbh 53) sarvalokadhātuparyāpannebhyo gītāvādyatūryaśabdebhyo dharmarutaṃ niścārayati / ākāṅkṣan ekākṣararutātsarvadharmapadaprabhedarutaṃ niścārayati / ākāṅkṣan anabhilāpyānabhilāpyalokadhātvaparyantataḥ pṛthivyaptejovāyuskandhebhyaḥ sūkṣmaparamāṇurajaḥprabhedata ekaikaparamāṇurajonabhilāpyāni dharmamukhāni niścārayati / sacettaṃ trisāhasramahāsāhasralokadhātuparyāpannaḥ sarvasattvā upasaṃkramya ekakṣaṇalavamuhūrtena praśnān paripṛccheyuḥ, ekaikaśca teṣāmapramāṇarutavimātratayā paripṛcchet, yaṃ caikaḥ sattvaḥ paripṛcchenna taṃ dvitīyaḥ, taṃ bodhisattvaḥ sarvasattvarutapadavyañjanamudgṛhṇiyāt / udgṛhya caikarutābhivyāhāreṇa teṣāṃ sarvasattvānāṃ cittāśayān paritoṣayet (yāvadanabhilāpyalokadhāturpayāpannā vā sattvā upasaṃkramya ekakṣaṇalavamuhūrtena praśnān paripṛccheyuḥ, ekaikaśca teṣāmapramāṇarutavimātratayā paripṛcchet, yaṃ caikaḥ paripṛcchenna taṃ dvitīyaḥ, taṃ bodhisattva ekakṣaṇalavamuhūrtenaiva sarvamudgṛhya ekodāhāreṇaiva sarvānājñāpayet / yāvadanabhilāpyānapi lokadhātūn spharitvā yathāśayendriyādhimuktitaḥ sattvebhyo dharmaṃ deśayati / dharmasāṃkathyaṃ niṣaṇṇaśca tathāgatādhiṣṭhānasaṃpratyeṣakaḥ sakalena buddhakāryeṇa sarvasattvānāṃ pratyupasthito bhavati / sa bhūyasyā mātrayā evaṃ jñānāvabhāsapragrahaṇamārabhate / sacedekasmin vālāgraprasare yāvantyanabhilāpyeṣu lokadhātuṣu paramāṇurajāṃsi tāvantastathāgatāstāvadapramāṇaprāpteṣveva parṣanmaṇḍaleṣu dharmaṃ deśayeyuḥ / ekaikaśca tathāgatastāvadapramāṇaprāptebhyaḥ sarvasattvebhyo nānātvato dharmaṃ deśayet, ekaikasmiṃśca sattvāśayasaṃtāne tāvadapramāṇameva dharmopasaṃhāramupasaṃharet / yathā caikastathāgataḥ parṣanmaṇḍale tathā te sarve tathāgatāḥ / yathā caikasmin vālāgraprasare tathā sarvasmin dharmadhātau / tatrāsmābhistādṛśaṃ smṛtivaipulyamabhinirhartavyaṃ yathaikakṣaṇena sarvatathāgatānāṃ sakāśāddharmāvabhāsaṃ pratyeṣemahi ekarutāvyatirekāt / yāvanti ca tāni yathāparikīrtitāni parṣanmaṇḍalāni nānānikāyadharmapravaṇaikaparipūrṇāni, tatrāsmābhistādṛśaṃ prajñāvabhāsaviniścayapratibhānaṃ pariśodhyaṃ yadekakṣaṇena sarvasattvān paritoṣayet, kiṃ punariyatsu lokadhātuṣu sattvāni // sa imāṃ sādhumatīṃ bodhisattvabhūmimanuprāpto bodhisattvo bhūyasyā mātrayā rātriṃdivamananyamanasikāraprayukto bhūtvā buddhagocarānupraviṣṭastathāgatasamavadhānaprāpto gambhīrabodhisattvavimokṣānuprāpto bhavati / sa evaṃjñānānugato bodhisattvaḥ samāhitastathāgatadarśanaṃ na vijahāti / ekaikāsmiṃśca kalpe 'nekān buddhān, anekāni buddhaśatāni ... anekāni buddhakoṭinayutaśatasahasrāṇi ... / dṛṣṭvā ca satkaroti gurukaroti mānayati pūjayati / audārikena buddhadarśanena pūjopasthānaṃ notsṛjati / tāṃśca tathāgatān praśnān paripṛcchati / sa dharmadharaṇīnirdeśābhinirjāto bhavati / tasya bhūyasyā mātrayā tāni kuśalamūlānyuttaptatamānyasaṃhāryāṇi bhavanti / tadyathāpi nāma bho jinaputrāstadeva jātarūpamābharaṇīkṛtaṃ supariniṣṭhitaṃ kuśalena karmāreṇa rājñaścakravartina uttamāṅge kaṇṭhe vā ābaddhamasaṃhārya bhavati sarvakoṭṭarājānāṃ cāturdvipakānāṃ ca sattvānāmābharaṇavikṛtaiḥ, evameva bho jinaputrā bodhisattvasya asyāṃ sādhumatyāṃ bodhisattvabhūmau sthitasya tāni kuśalamūlāni mahājñānālokasuvibhaktānyuttapyante, (Dbh 54) asaṃhāryāṇi bhavanti sarvaśrāvakapratyekabuddhairadharabhūmisthitaiśca bodhisattvaiḥ / tasya sā kuśalamūlābhā sattvānāṃ kleśacittagahanānyavabhāsya tata eva vyāvartate / tadyathāpi nāma bho jinaputrā dvisāhasriko mahābrahmā sarvasmin dvisāhasrike lokadhātau gahananimnopacārānavabhāsayati, evameva bho jinaputrā bodhisattvasya asyāṃ sādhumatyāṃ bodhisattvabhūmau sthitasya sā kuśalamūlābhā sattvānāṃ kleśacittagahanānyavabhāsya tata eva vyāvartate / tasya daśabhyaḥ pāramitābhyo balapāramitā atiriktatamā bhavati, na ca pariśeṣāsu na samudācarati yathābalaṃ yathābhajamānam / iyaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattvasya sādhumatī nāma navamī bodhisattvabhūmiḥ ... mahābrahmā bhavati mahābalasthāmaprāpto dvisāhasrādhipatirabhibhūḥ ... pāramitopadeśeṣvasaṃhāryaḥ sattvāśayaparipṛcchānirdeśaiḥ / yacca kiṃcit ... // sādhumatī nāma navamī bhūmiḥ // (Dbh 55) 10 dharmameghā nāma daśamī bhūmiḥ / vajragarbho bodhisattva āha - yo 'yaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattva evamapramāṇajñeyavicāritayā buddhyā yāvannavamī bodhisattvabhūmiriti suvicitavicayaḥ suparipūrṇaśukladharmaḥ paryantasaṃbhāropacayopacitaḥ suparigṛhītamahāpuṇyajñānasaṃbhāraḥ mahākaruṇāvaipulyādhigataḥ lokadhātuvibhaktivaimātryakovidaḥ sattvadhātupraviṣṭagahanopacāraḥ tathāgatagocarapraveśānugatasaṃjñāmanasikāraḥ balavaiśāradyabuddhadharmādhyālambanānugataḥ sarvākārasarvajñajñānābhiṣekabhūmiprāpta ityucyate // tasya khalu punarbhavanto jinaputrā evaṃjñānānugatasya bodhisattvasya abhiṣekabhūmisamāpannasya vimalo nāma samādhirāmukhībhavati / dharmadhātuvibhaktipraveśaśca nāma / bodhimaṇḍālaṃkāravyūhaśca nāma / sarvākāraraśmikusumaśca nāma / sāgaragarbhaśca nāma / sāgarasamṛddhiśca nāma / ākāśadhātuvipulaśca nāma / sarvadharmasvabhāvavicayaśca nāma / sarvasattvacittacaritānugataśca nāma / pratyutpannasarvabuddhasaṃmukhāvasthitaśca nāma bodhisattvasamādhirāmukhībhavati / tasaivaṃpramukhāni daśa samādhyasaṃkhyeyaśatasahasrāṇyāmukhībhavanti / sa tān sarvān samādhīn samāpadyate ca vyuttiṣṭhate ca, samādhikauśalyānugataśca yāvatsamādhikāryaṃ tatsarvaṃ pratyanubhavati / tasya yāvaddaśasamādhyasaṃkhyeyaśatasahasrāṇāṃ paryante sarvajñajñānaviśeṣābhiṣekavānnāma bodhisattvasamādhirāmukhībhavati // yasmin samanantarābhimukhībhūte daśatrisāhasraśatasahasrāparyantapramāṇaṃ mahāratnarājapadmaṃ prādurbhavati sarvākārararatnapratyarpitaṃ sarvalokaviṣayasamatikrāntaṃ lokottarakuśalamūlasaṃbhūtaṃ māyāsvabhāvagocarapariniṣpannaṃ dharmadhātusuvyavasthitāvabhāsaṃ divyaviṣayasamatikrāntaṃ mahāvaiḍūryamaṇiratnadaṇḍamatulyacandanarājakarṇikaṃ mahāśmagarbhakesaraṃ jāmbūnadasuvarṇāvabhāsapatramaparimitaraśmisaṃkusumitaśarīraṃ sarvapravararatnapratyuptagarbhamaparyantamahāratnajālasaṃchannaṃ paripūrṇadaśatrisāhasraśatasahasraparamāṇurajaḥsamamahāratnapadmaparivāram / tadanugatastadanurūpaśca tasya bodhisattvasya kāyaḥ saṃtiṣṭhate / sa tasya sarvajñajñānaviśeṣābhiṣekavataḥ samādheḥ sahapratilambhāttasminmahāratnarājapadme niṣaṇṇaḥ saṃdṛśyate / samanantaraniṣaṇṇaśca sa bodhisattvastasmin mahāratnarājapadme, atha yāvanti tasya mahāratnarājapadmasya mahāpadmāni parivāraḥ prādurbhūtaḥ, tāvanto bodhisattvā daśadiglokadhātusaṃnipatitāstaṃ bodhisattvamanuparivārya teṣu mahāratnapadmeṣu niṣīdanti / ekaikaśca teṣāṃ daśa samādhiśatasahasrāṇi samāpadyate tameva bodhisattvaṃ nirīkṣamāṇaḥ // samanantarasamāpanne ca tasmin bodhisattve teṣu ca bodhisattveṣu niravaśeṣam, atha sarvalokadhātusaṃprakampanaṃ bhavati / sarvāpāyapratiprasrambhaṇaṃ ca, sarvadharmadhātvavabhāsakaraṇaṃ ca, sarvalokadhātupariśodhanaṃ ca, sarvabuddhakṣetranāmadheyarutānanuravaṇaṃ ca, sarvasabhāgacaritabodhisattvasaṃnipātanaṃ (Dbh 56) ca sarvalokadhātudevamanuṣyatūryasaṃgītisaṃpravādanaṃ ca sarvasattvasukhasaṃjananaṃ ca sarvasamyaksaṃbuddhācintyapūjopasthānapravartanaṃ ca sarvatathāgataparṣanmaṇḍalavijñāpanaṃ ca bhavati / tatkasya hetoḥ? tathā hi bho jinaputrāstasya bodhisattvasya samanantaraniṣaṇṇasya tasmin mahāratnarājapadme adhastāccaraṇatalābhyāṃ daśaraśmyasaṃkhyeyaśatasahasrāṇi niścaranti / niścarya daśadiśamavīciparyantān mahānirayānavabhāsayanti / nairayikānāṃ sattvānāṃ sarvaduḥkhāni pratiprasrambhayati / jānumaṇḍalābhyāṃ daśa ... daśadiśaṃ sarvatiryagyonibhavanānyavabhāsayanti, sarvatiryagyoniduḥkhāni ca praśamayanti / nābhimaṇḍalād daśa ... sarvayamalokabhavanāni avabhāsayanti, sarvayamalaukikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni ca praśamayanti / vāmadakṣiṇābhyāṃ pārśvābhyāṃ ... manuṣyāśrayān ... manuṣya ... / ubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ devāsurabhavanāni ... devāsura ... / aṃsābhyāṃ ... śrāvakayānīyāśrayānavabhāsayanti, dharmālokamukhaṃ copasaṃharanti / pṛṣṭhato grīvāyāśca ... pratyekabuddhāśrayānavabhāsayanti, śāntisamādhimukhanayaṃ copasaṃharanti / mukhadvārād ... prathamacittopādamupādāya yāvannavamīṃ bhūmimanuprāptān bodhisattvānavabhāsayanti, prajñopāyakauśalyanayaṃ copasaṃharanti / ūrṇākośāddaśaraśmyasaṃkhyeyaśatasahasrāṇi niścaranti, niścarya daśasu dikṣu sarvamārabhavanānyavabhāsya dhyāmīkṛtya abhiṣekabhūmiprāptān bodhisattvān avabhāsya tatkāyeṣvevāstaṃ gacchanti / uparyuttamāṅgāt paripūrṇadaśatrisāhasrāsaṃkhyeyaśatasahasraparamāṇurajaḥsamā raśmayo niścaranti, niścarya daśasu dikṣu dharmadhātupramāṇānyākāśadhātuparyavasānāni sarvatathāgataparṣanmaṇḍalānyavabhāsya daśākāraṃ lokaṃ pradakṣiṇīkṛtya uparikhagapathe sthitvā mahāraśmijālamaṇḍalāni kṛtvā uttaptaprabhāsaṃ nāma mahattathāgatapūjopasthānaṃ sarvatathāgatānāmanupravartayanti / tasya pūjopasthānasya prathamacittotpādamupādāya yāvannavamībhūmyanupravartitam tathāgatapūjopasthānaṃ ... / tataḥ khalvapi mahāraśmijālamaṇḍalādyāvatī daśasu dikṣu niravaśeṣasarvadharmadhātvantargatā puṣpaprajñaptirvā gandhadhūpamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvastrābharaṇamaṇiratnaprajñaptirvā, tato 'tiriktatarāḥ sarvalokaviṣayasamatikrāntā lokottarakuśalamūlasaṃbhārādhipatyābhinirvṛttāḥ sarvākāraguṇasaṃpannā acintyanirvāṇādhiṣṭhānādhiṣṭhitā nānāvyūhamahāratnavarṣā iva ekaikatathāgataparṣanmaṇḍale mahāmeghā ivābhipravarṣanti sma / tāṃ ca ye sattvāḥ pūjāṃ saṃjānante, te sarve niyatā bhavantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / evaṃrūpaṃ pūjopasthānaṃ pravartya tā raśmayaḥ punareva sarvāvanti tathāgataparṣanmaṇḍalānyavabhāsya daśākāraṃ lokaṃ pradakṣiṇīkṛtya teṣāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmadhastātkramataleṣu astaṃ gacchanti / tatasteṣāṃ tathāgatānāṃ teṣāṃ ca bodhisattvānāṃ viditaṃ bhavati - amuṣmin lokadhātuprasare evaṃcaryānugato bodhisattvo 'bhiṣekakālaprāpta iti / tatra bho jinaputrā daśabhyo digbhyo 'paryantebhyo lokadhātuprasarebhyo 'prameyāsaṃkhyeyāparyantā bodhisattvā yāvannavamībodhisattvabhūmipratiṣṭhitā āgatya taṃ bodhisattvamanuparivārya mahatīṃ pūjāṃ kṛtvā tameva bodhisattvaṃ (Dbh 57) nirīkṣamāṇā daśa samādhiśatasahasrāṇi samāpadyante / abhiṣekabhūmiprāptānāṃ ca bodhisattvānāṃ kāyebhyaḥ śrīvatsālaṃkārādvajrasvastikāt sarvamāraśatruvijayo nāmaikaikā mahāraśmirdaśaraśmyasaṃkhyeyaśatasahasraparivārā niścarati, niścarya daśadiśo 'vabhāsya aparyantāni prātihāryāṇi saṃdarśya tasya bodhisattvasya śrīvatsālaṃkāre vajrasvastika evāstaṃ gacchati / samanantarādastamitāyāśca tasyā raśmyāḥ śatasahasraguṇottarā tasya bodhisattvasya balasthāmābhivṛddhiḥ prajñāyate // atha khalu bho jinaputrāḥ sarvajñatābhijñāvatyo nāma raśmayasteṣāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmūrṇākośebhyo niścarantyasaṃkhyeyaparivārāḥ / tāḥ sarvāsu daśasu dikṣu aśeṣataḥ sarvalokadhātūnavabhāsya daśākāraṃ lokaṃ pradakṣiṇīkṛtya mahānti tathāgatavikurvitāni saṃdarśya bahūni bodhisattvakoṭiniyutaśatasahasrāṇi saṃcodya sarvabuddhakṣetraprasarān ṣaḍvikāraṃ saṃprakampya sarvāpāyacyutigatyupapattīḥ praśamya sarvamārabhavanāni dhyāmīkṛtya sarvatathāgatābhisaṃbodhivibuddhabuddhāsanānyupasaṃdarśya sarvabuddhaparṣanmaṇḍalavyūhaprabhāvaṃ nidarśya dharmadhātuparamānākāśadhātuparyavasānān sarvalokadhātūnavabhāsya punarevāgatya taṃ sarvāvantaṃ bodhisattvaparṣatsaṃnipātamuparyuparipradakṣiṇīkṛtya mahāvyuhānnidarśya tā raśmayastasya bodhisattvasyottamāṅge 'staṃ gacchanti / tatparivāraraśmayaśca tathā saṃnipatitānāṃ teṣāṃ bodhisattvānāṃ śirassvantardhīyante sma / samanantarasaṃnipatitābhiśca tābhī raśmibhiste bodhisattvā apratilabdhapūrvāṇi daśa samādhiśatasahasrāṇi pratilabhante / tāśca raśmayastulyakālaṃ tasya bodhisattvasyottamāṅge nipatitā bhavanti / sa ca bodhisattvo 'bhiṣikta ityucyate samyaksaṃbuddhaviṣaye / daśabalaparipūryā tu samyaksaṃbuddha iti saṃkhyāṃ gacchati / tadyathāpi nāma bho jinaputrā yo rājñaścakravartinaḥ putro jyeṣṭhaḥ kumāro 'gryamahiṣīprasūtaścakravartirājalakṣaṇasamanvāgato bhavati, taṃ rājā cakravartī divye hastisauvarṇe bhadrapīṭhe niṣādya, caturbhyo mahāsamudrebhyo vāryānīya, upariratnavimānena dhāryamāṇena mahatā puṣpadhūpagandhadīpamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākātūryatālāvacarasaṃgitivyūhena sauvarṇaṃ bhṛṅgāraṃ gṛhītvā tena vāriṇā taṃ kumāraṃ mūrdhanyabhiṣiñcati / samanantarābhiṣiktaśca rājā kṣatriyo mūrdhabhiṣikta iti saṃkhyāṃ gacchati / daśakuśalakarmapathaparipūryā tu cakravartīti saṃjñāṃ pratilabhate / evameva bho jinaputrāḥ samanantarābhiṣikto bodhisattvastairbuddhairbhagavadbhirmahājñānābhiṣekābhiṣikta ityucyate / samyaksaṃbuddhābhiṣekeṇa daśabalaparipūryā tu samyaksaṃbuddha iti saṃkhyāṃ gacchati / ayaṃ bho jinaputrā bodhisattvasya mahājñānābhiṣeko yasyārthe bodhisattvo 'nekāni duṣkaraśatasahasrāṇyārabhate / sa evamabhiṣikto 'prameyaguṇajñānavivardhito dharmameghāyāṃ bodhisattvabhūmau pratiṣṭhita ityucyate // so 'syāṃ dharmameghāyāṃ bodhisattvabhūmau pratiṣṭhito bodhisattvo dharmadhātusamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / kāmadhātusamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / rūpadhātusamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / ārūpyadhātusamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / lokadhātusamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / sarvasattvadhātusamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / vijñānadhātusamudāgamaṃ (Dbh 58) ca yathābhūtaṃ prajānāti / saṃskṛtāsaṃskṛtadhātusamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / ākāśadhātusamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / bhūtābhūtadeśanāṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / nirvāṇaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / dṛṣṭikleśasamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / lokadhātupravṛttinivṛttisamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / śrāvakacaryāsamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / pratyekabuddhacaryāsamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / bodhisattvacaryāsamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / tathāgatabalavaiśāradyāveṇikabuddhadharmarūpakāyadharmakāyasamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / sarvākārasarvajñajñānasamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / abhisaṃbodhidharmacakrapravṛttisaṃdarśanasamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / samāsataḥ sarvadharmapraveśavibhaktiniṣtīrṇasamudāgamaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / sa evaṃjñānānugatayā buddhyā uttari sattvakāyanirmāṇaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / kleśakāyanirmāṇaṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / dṛṣṭikṛtanirmāṇaṃ ca ... lokadhātunirmāṇaṃ ca ... dharmadhātunirmāṇaṃ ca ... śrāvakanirmāṇaṃ ca ... pratyekabuddhanirmāṇaṃ ca ... bodhisattvanirmāṇaṃ ca ... tathāgatanirmāṇaṃ ca ... sarvanirmāṇakalpākalpatāṃ ca yathābhūtaṃ prajānāti / sarvabuddhādhiṣṭhānaṃ ca ... dharmādhiṣṭhānaṃ ca ... saṃghādhiṣṭhānaṃ ca ... karmādhiṣṭhānaṃ ca kleśādhiṣṭhānaṃ ca ... kālādhiṣṭhānaṃ ca ... praṇidhānādhiṣṭhānaṃ ca ... pūjādhiṣṭhānaṃ ca ... caryādhiṣṭhānaṃ ca ... kalpādhiṣṭhānaṃ ca ... jñānādhiṣṭhānaṃ ca prajānāti / sa yānīmāni tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ sūkṣmapraveśajñānāni yaduta caryāsūkṣmapraveśajñānaṃ vā, cyutyupapattisukṣmapraveśajñānaṃ vā, janmasūkṣmapraveśajñānaṃ vā, abhiniṣkramaṇasūkṣmapraveśajñānaṃ vā, abhisaṃbodhisūkṣmapraveśajñānaṃ vā, vikurvaṇasukṣmapraveśajñānaṃ vā, dharmacakrapravartanasūkṣmapraveśajñānaṃ vā, dharmadeśanāsukṣmapraveśajñāna vā, dharmavistarasūkṣmapraveśajñānaṃ vā, āyuḥpramāṇādhiṣṭhānajñānaṃ vā, varṇarūpakāyasaṃdarśanajñānaṃ vā, sarvasattvavinayātikramaṇajñānaṃ vā, sarvalokadhātuspharaṇajñānaṃ vā, sarvasattvacittacaritavyavalokanajñānaṃ vā, ekakṣaṇe tryadhvavyavalokanajñānaṃ vā, pūrvāntāparāntaniravaśeṣajñānaṃ vā, sarvasattvacittacaritanānātvasamantajñānaṃ vā, tathāgatabalavaiśāradyabuddhadharmācintyajñānaṃ vā, tathāgataparinirvāṇajñānaṃ vā, śāsanādhiṣṭhānasaddharmasthitijñānaṃ vā, evaṃpramukhānyaprameyāsaṃkhyeyāni tathāgatānāṃ sukṣmapraveśajñānāni, tāni sarvāṇi yathābhūtaṃ prajānāti / sa yānīmāni tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ guhyasthānāni yaduta kāyaguhyaṃ vā vāgguhyaṃ vā cittaguhyaṃ vā kālākālavicāraṇāguhyaṃ vā bodhisattvavyākaraṇaguhyaṃ vā sattvasaṃgrahanigrahaguhyaṃ vā vineyotsādanāvasānaguhyaṃ vā yathākālāvavādānuśāsanādhyupekṣaṇaṃ vā yānanānātvavyavasthāpanaguhyaṃ vā sattvacaryendriyavibhaktiguhyaṃ vā sattvakarmakriyāvatāraguhyaṃ vā bodhisattvacaryendriyavibhaktiguhyaṃ vā caryābhisaṃbodhisvabhāvaprabhāvānubodhiguhyaṃ vā svabhāvābhisaṃbodhyadhiṣṭhānaguhyaṃ vā avatārottāraṇaguhyaṃ vā ākarṣaṇasaṃpreṣaṇaguhyaṃ vā sthānacaṃkramaṇaniṣadyāśayyāsanasaṃdarśanaguhyaṃ vā āhāraparibhogakāyopakaraṇapratisevanaguhyaṃ vā bhāṣitatūṣṇīṃbhāvadhyānavimokṣasamādhisamāpattisaṃdarśanaguhyaṃ vā, evaṃpramukhānyaprameyāsaṃkhyeyāni tathāgatānāṃ (Dbh 59) guhyasthānāni, tāni sarvāṇi yathābhūtaṃ prajānāti / sa yānīmāni tathāgatānāṃ kalpapraveśasamavasaraṇajñānāni yaduta ekakalpāsaṃkhyeyakalpasamavasaraṇatā / asaṃkhyeyakalpaikakalpasamavasaraṇatā / saṃkhyeyakalpāsaṃkhyeyakalpasamavasaraṇatā / asaṃkhyeyakalpasaṃkhyeyakalpasamavasaraṇatā / cittakṣaṇakalpasamavasaraṇatā / kalpacittakṣaṇasamavasaraṇatā / kalpākalpasamavasaraṇatā / akalpakalpasamavasaraṇatā / sabuddhakakalpābuddhakakalpasamavasaraṇatā / abuddhakakalpasabuddhakakalpasamavasaraṇatā / atītānāgatakalpapratyutpannakalpasamavasaraṇatā / pratyutpannakalpātītānāgatakalpasamavasaraṇatā / atītakalpānāgatakalpasamavasaraṇatā / anāgatakalpātītakalpasamavasaraṇatā / dīrghakalpahrasvakalpasamavasaraṇatā / hrasvakalpadīrghakalpasamavasaraṇatā / sarvakalpeṣu saṃjñākṛtasamavasaraṇatā / sarvasaṃjñākṛteṣu kalpasamavasaraṇatā / evaṃ pramukhānyaprameyāṇyasaṃkhyeyāni kalpapraveśasamavasaraṇāni, tāni sarvāni yathābhūtaṃ prajānāti / sa yānīmāni tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmavatārajñānāni yaduta vālapathāvatārajñānaṃ vā paramāṇurajovatārajñānaṃ vā buddhakṣetrakāyābhisaṃbodhyavatārajñānaṃ vā sattvakāyaci