Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu014_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Thập Địa (Daśabhūmikasūtram)
Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 1 / 5 (50.000 ký tự/trang)
// Daśabhūmikasūtram // 1 pramuditā nāma prathamā bhūmiḥ / evaṃ mayā śrutam / ekasmin samaye bhagavān paranirmitavaśavartiṣu devabhuvaneṣu viharati sma acirābhisaṃbuddho dvitīye saptāhe vaśavartino devarājasya vimāne maṇiratnagarbhe prabhāsvare prāsāde mahatā bodhisattvagaṇena sārdhaṃ sarvairavaivartikairekajātipratibaddhaiḥ / yaduta anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāvanyonyalokadhātusaṃnipatitaiḥ / sarvaiḥ sarvabodhisattvajñānaviṣayagocarapratilabdhavihāribhiḥ sarvatathāgatajñānaviṣayapraveśāvatārāpratiprasrabdhagocaraiḥ sarvajagatparipācanavinayayathākālakṣaṇādhiṣṭhānasarvakriyāsaṃdarśanakuśalaiḥ sarvabodhisattvapraṇidhānābhinirhārāpratiprasrabdhagocaraiḥ kalpārthakṣetracaryāsaṃvāsibhiḥ sarvabodhisattvapuṇyajñānarddhisaṃbhārasuparipūrṇākṣayasarvajagadupajīvyatāpratipannaiḥ sarvabodhisattvaprajñopāyaparamapāramitāprāptaiḥ saṃsāranirvāṇamukhasaṃdarśanakuśalaiḥ bodhisattvacaryopādānāvyavacchinnaiḥ sarvabodhisattvadhyānavimokṣasamādhisamāpatyabhijñājñānavikrīḍitābhijñāsarvakriyāsaṃdarśanakuśalaiḥ sarvabodhisattvarddhibalavaśitāprāptānabhisaṃskāracittakṣaṇasarvatathāgataparṣanmaṇḍalopasaṃkramaṇapūrvaṃgamakathāpuruṣaiḥ sarvatathāgatadharmacakrasaṃdhāraṇavipulabuddhapūjopasthānābhyutthitaiḥ sarvabodhisattvakarmasamādānasamatāprayogasarvalokadhātukāyapratibhāsaprāptaiḥ sarvadharmadhātvasaṅgasvararutaghoṣānuravitasarvatryadhvāsaṅgacittajñānaviṣayaspharaṇaiḥ sarvabodhisattvaguṇapratipattisuparipūrṇānabhilāpyakalpādhiṣṭhānasaṃprakāśanāparikṣīṇaguṇavarṇanirdeśakaiḥ / yadidamvajragarbheṇa ca bodhisattvena mahāsattvena / ratnagarbheṇa ca / padmagarbheṇa ca / śrīgarbheṇa ca / padmaśrīgarbheṇa ca / ādityagarbheṇa ca / sūryagarbheṇa ca / kṣitigarbheṇa ca / śaśivimalagarbheṇa ca / sarvavyūhālaṃkārapratibhāsasaṃdarśanagarbheṇa ca / jñānavairocanagarbheṇa ca / ruciraśrīgarbheṇa ca / candanaśrīgarbheṇa ca / puṣpaśrīgarbheṇa ca / kusumaśrīgarbheṇa ca / utpalaśrīgarbheṇa ca / devaśrīgarbheṇa ca / puṇyaśrīgarbheṇa ca / anāvaraṇajñānaviśuddhigarbheṇa ca / guṇaśrīgarbheṇa ca / nārāyaṇaśrīgarbheṇa ca / amalagarbheṇa ca / vimalagarbheṇa ca / vicitrapratibhānālaṃkāragarbheṇa ca / mahāraśmijālāvabhāsagarbheṇa ca / vimalaprabhāsaśrītejorājagarbheṇa ca / sarvalakṣaṇapratimaṇḍitaviśuddhiśrīgarbheṇa ca / vajrārciḥśrīvatsālaṃkāragarbheṇa ca / jyotirjvalanārciḥśrīgarbheṇa ca / nakṣatrarājaprabhāvabhāsagarbheṇa ca / gaganakośānāvaraṇajñānagarbheṇa ca / anāvaraṇasvaramaṇḍalamadhuranirghoṣagarbheṇa ca / dhāraṇīmukhasarvajagatpraṇidhisaṃdhāraṇagarbheṇa ca / sāgaravyūhagarbheṇa ca / (Dbh 2) meruśrīgarbheṇa ca / sarvaguṇaviśuddhigarbheṇa ca / tathāgataśrīgarbheṇa ca / buddhaśrīgarbheṇa ca / vimukticandreṇa ca bodhisattvena mahāsattvena / evaṃpramukhair aparimāṇāprameyāsaṃkhyeyācintyātulyāmāpyānantāparyantāsīmāprāptānabhilāpyānabhilāpyairbodhisattvairmahāsattvaiḥ sārdhaṃ nānābuddhakṣetrasaṃnipatitairvajragarbhabodhisattvapūrvaṃgamaiḥ // atha khalu vajragarbho bodhisattvayāṃ velāyāṃ buddhānubhāvena mahāyānaprabhāsaṃ nāma bodhisattvasamādhiṃ samāpadyate sma / samanantarasamāpannaśca vajragarbho bodhisattva imaṃ mahāyānaprabhāsaṃ nāma bodhisattvasamādhim,atha tāvadeva daśasu dikṣu daśabuddhakṣetrakoṭiparamāṇurajaḥsamānāṃ lokadhātūnāmapareṇa daśabuddhakṣetrakoṭiparamāṇurajaḥsamāstathāgatā mukhānyupardaṣayāmāsuṃ yadidaṃ vajragarbhasamanāmakā eva / te cainaṃ buddhā bhagavanta evamūcuḥ - sādhu sādhu bho jinaputra, yastvamimaṃ mahāyānaprabhāsaṃ bodhisattvasamādhiṃ samāpadyase / api tu khalu punastvaṃ kulaputra, amī daśasu dikṣu daśabuddhakṣetrakoṭiparamāṇurajaḥsamānāṃ lokadhātūnāmapareṇa daśabuddhakṣetrakoṭiparamāṇurajaḥsamāstathāgatā adhitiṣṭhanti sarve vajragarbhasamanāmānaḥ asyaiva bhagavato vairocanasya pūrvapraṇidhānādhiṣṭhānena tava ca puṇyajñānaviśeṣeṇa sarvabodhisattvānāṃ ca acintyabuddhadharmālokaprabhāvanājñānabhūmyavatāraṇāya / sarvakuśalamūlasaṃgrahaṇāya / sarvabuddhadharmanirdeśāya / asaṃbhinnajñānavyavadānāya / sarvalokadharmānupalepāya / lokottarakuśalamūlapariśodhanāya / acintyajñānaviṣayādhigamāya / yāvatsarvajñānaviṣayādhigamāya / yadidaṃ daśānāṃ bodhisattvabhūmīnāmārambhapratilambhāya / yathāvadbodhisattvabhūmivyavasthānanirdeśāya / sarvabuddhadharmādhyālambanāya / anāsravadharmapravibhāgavibhāvanāya / suvicitavicayamahāprajñālokakauśalyāya / sunistīritakauśalyajñānamukhāvatāraṇāya / yathārhasthānāntaraprabhāvanāmandapratibhānālokāya / mahāpratisaṃvidbhūministīraṇāya / bodhicittasmṛtyasaṃpramoṣāya / sarvasattvadhātuparipācanāya / sarvatrānugataviniścayakauśalyapratilambhāya / api tu khalu punaḥ kulaputra pratibhātu te 'yaṃ dharmālokamukhaprabhedakauśalyadharmaparyāyo buddhānubhāvena tathāgatajñānālokādhiṣṭhānena svakuśalamūlapariśodhanāya dharmadhātusuparyavadāpanāya sattvadhātvanugrahāya dharmakāyajñānaśārīrāya sarvabuddhābhiṣekasaṃpratīcchanāya sarvalokābhyudgatātmabhāvasaṃdarśanāya sarvalokagatisamatikramāya lokottadharmagatipariśodhanāya sarvajñajñānaparipūraṇāya // atha khalu te buddhā bhagavanto vajragarbhasya bodhisattvasya anabhibhūtātmabhāvatāṃ copasaṃharanti sma / asaṅgapratibhānanirdeśatāṃ ca suviśobhitajñānavibhaktipraveśatāṃ ca smṛtyasaṃprabhoṣādhiṣṭhānatāṃ ca suviniścitamatikauśalyatāṃ ca sarvatrānugatabuddhyanutsargatāṃ ca samyaksaṃbuddhabalānavamṛdyatāṃ ca tathāgatavaiśāradyānavalīnatāṃ ca sarvajñajñānapratisaṃvidvibhāgadharmanayanistīraṇatāṃ ca sarvatathāgatasuvibhaktakāyavākcittālaṃkārābhinirhāratāṃ copasaṃharanti sma / tatkasmāddhetoḥ? yathāpi nāma asyaiva samādherdharmatāpratilambhena pūrvaṃ praṇidhānābhirhāreṇa ca supariśodhitādhyāśayatayā ca svavadātajñānamaṇḍalatayā ca susaṃbhṛtasaṃbhāratayā ca sukṛtaparikarmatayā (Dbh 3) ca apramāṇasmṛtibhājanatayā ca prabhāsvarādhimuktiviśodhanatayā ca supratividvadhāraṇīmukhāsaṃbhedanatayā ca dharmadhātujñānamudrāsumudritatayā ca // atha khalu te buddhā bhagavantastatrasthā eva ṛddhyanubhāvena dakṣiṇān pāṇīn prasārya vajragarbhasya bodhisattvasya śīrṣaṃ saṃpramārjayanti sma / samanantaraspṛṣṭaśca vajragarbho bodhisattvastairbuddhairbhagavadbhiḥ, atha tāvadeva samādhestasmād vyutthāya tān bodhisattvānāmantrayate sma - suviniścitamidaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattvapraṇidhānamasaṃbhinnamanavalokyaṃ dharmadhātuvipulaṃ ākāśadhātuparyavasānamaparāntakoṭiniṣṭhaṃ sarvasattvadhātuparitrāṇam / yatra hi nāma bhavanto jinaputrā bodhisattvā atītānāmapi buddhānāṃ bhagavatāṃ jñānabhūmimavataranti, anāgatānāmapi buddhānāṃ bhagavatāṃ jñānabhūmimavataranti pratyutpannānāmapi buddhānāṃ bhagavatāṃ jñānabhūmimavataranti, tatra bhavanto jinaputrā daśa bodhisattvabhūmayo buddhānāṃ bhagavatāṃ jñānabhūmimavataranti, tatra bhavanto jinaputrāśca daśa bodhisattvabhūmayo 'tītānāgatapratyutpannairbuddhairbhagadbhirbhāṣitāśca bhāṣiṣyante ca bhāṣyante ca, yāḥ saṃdhāya ahaṃ evaṃ vadāmi / katamā daśa? yaduta pramuditā ca nāma bodhisattvabhūmiḥ / vimalā ca nāma / prabhākarī ca nāma / arciṣmatī ca nāma / sudurjayā ca nāma / abhimukhī ca nāma / dūraṃgamā ca nāma / acalā ca nāma / sādhumatī ca nāma / dharmameghā ca nāma bodhisattvabhūmiḥ / imā bhavanto jinaputrā daśa bodhisattvānāṃ bodhisattvabhūmayaḥ, yā atītānāgatapratyutpannaīrbuddhairbhagavadbhirbhāṣitāśca bhāṣiṣyante ca bhāṣyante ca / nāhaṃ bhavanto jinaputrāstaṃ buddhakṣetraprasaraṃ samanupaśyāmi, yatra tathāgatā imā daśa bodhisattvabhūmīrna prakāśayanti / tatkasya hetoḥ? sāmutkarṣiko 'yaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ bodhi(sattva)mārgapariśodhanadharmamukhāloko yadidaṃ daśabhūmiprabhedavyavasthānam / acintyamidaṃ bhavanto jinaputrāḥ sthānaṃ yadidaṃ bhūmijñānamiti // atha khalu vajragarbho bodhisattva āsāṃ daśānāṃ bodhisattvabhūmīnāṃ nāmadheyamātraṃ parikīrtya tūṣṇīṃ babhūva, na bhūyaḥ prabhedaśo nirdiśati sma / atha khalu sā sarvāvatī bodhisattvaparṣat paritṛṣitā babhūva āsāṃ daśānāṃ bodhisattvabhūmīnāṃ nāmadheyamātraśravaṇena bhūmivibhāgānudīraṇena ca / tasyā etadabhavat - ko nu khalvatra hetuḥ kaśca pratyayaḥ, yadvajragarbho bodhisattva āsāṃ bodhisattvabhūmīnāṃ nāmadheyamātraṃ parikīrtya tūṣṇīṃbhāvena atināmayati, na bhūyaḥ prabhedaśo nirdiśatīti? tena khalu punaḥ samayena tasminneva bodhisattvaparṣatsaṃnipāte vimukticandro nāma bodhisattvastasyā bodhisattvaparṣadaścittāśayavicāramājñāya vajragarbhaṃ bodhisattvaṃ gāthābhigītena parigṛcchati sma- kimarthaṃ śuddhasaṃkalpasmṛtijñānaguṇānvita / samudīryottamā bhūmīrna prakāśayase vibho // 1 // (Dbh 4) viniścitā ime sarve bodhisattvā mahāyaśaḥ / kasmādudīrya bhūmīśca(stvaṃ) pravibhāgaṃ na bhāṣase // 2 // śrotukāmā ime sarve jinaputrā viśāradāḥ / vibhajyārthagatiṃ samyaragbhūmīnāṃ samudāhara // 3 // parṣadvi viprasanneyaṃ kausīdyāpagatā śubhā / śuddhā pratiṣṭhitā sāre guṇajñānasamanvitā // 4 // nirīkṣamāṇā anyonyaṃ sthitāḥ sarve sagauravāḥ / kṣaudraṃ hyaneḍakaṃ yadvatkāṅkṣanti tvamṛtopamam // 5 // tasya śrutvā mahāprajño vajragarbho viśāradaḥ / parṣatsaṃtoṣaṇārthaṃ hi bhāṣate sma jinātmajaḥ // 6 // duṣkaraṃ paramametadadbhutaṃ bodhisattvacaritapradarśanam / bhūmikāraṇavibhāga uttamo buddhabhāvasamudāgamo yataḥ // 7 // sūkṣma durdṛśa vikalpavarjitaḥścittabhūmivigato durāsadaḥ / gocaro hi viduṣāmanāsravo yatra muhyati jagacchave sati // 8 // vajropamaṃ hṛdayaṃ sthāpayitvā buddhajñānaṃ paramaṃ cādhimucya / anātmānaṃ cittabhūmiṃ viditvā śakyaṃ śrotuṃ jñānametatsusūkṣmam // 9 // antarīkṣa iva raṅgacitraṇā mārutaḥ khagapathāśrito yathā / jñānamevamiha bhāgaśaḥ kṛtaṃ durdṛśaṃ bhagavatāmanāsravam // 10 // tasya me bhavati buddhirīdṛśī durlabho jagati yo 'sya vedakaḥ / śraddhadhīta ca ya etaduttamaṃ na prakāśayitumutsahe yataḥ // 11 // (Dbh 5) evamukte vimukticandro bodhisattvo vajragarbhaṃ bodhisattvametadavocat - supariśuddho batāyaṃ bho jinaputra parṣatsaṃnipātaḥ supariśodhitādhyāśayānāṃ bodhisattvānāṃ supariśodhitasaṃkalpānāṃ sucaritacaraṇānāṃ suparyupāsitabahubuddhakoṭiśatasahasrāṇāṃ susaṃbhṛtasaṃbhārāṇāmaparimitaguṇajñānasamanvāgatānāmapagatavimatisaṃdehānāmanaṅgaṇānāṃ supratiṣṭhitādhyāśayādhimuktīnāmaparapratyayānāmeṣu buddhadharmeṣu / tatsādhu bho jinaputra, prabhāṣasva / pratyakṣavihāriṇo hyate bodhisattvā atra sthāne // vajragarbha āha - kiṃcāpi bho jinaputra ayaṃ bodhisattvaparṣatsaṃnipātaḥ supariśuddhaḥ / peyālaṃ / atha ca punarye 'nye imānyevaṃrūpāṇyacintyāni sthānāni śṛṇuyuḥ, śrutvā ca vimatisaṃdehamutpādayeyuḥ, teṣāṃ tatsyāddīrgharātramanarthāya ahitāya duḥkhāya / iyaṃ me kāruṇyacittatā, yena tūṣṇīṃbhāvamevābhirocayāmi // atha khalu vimukticandro bodhisattvaḥ punareva vajragarbhaṃ bodhisattvametamevārthamadhyeṣate sma - tatsādhu bho jinaputra, prabhāṣasva / tathāgatasyaivānubhāvena imānyevaṃrūpāṇyacintyāni sthānāni svārakṣitāni śraddheyāni bhaviṣyanti / taskasya hetoḥ? tathā hi bho jinaputra asmin bhūminirdeśe bhāṣyamāṇe dharmatāpratilambha eṣa yatsarvabuddhasamanvāhāro bhavati / sarve bodhisattvāśca asyā eva jñānabhūmerārakṣārthamautsukyamāpadyante / tatkasya hetoḥ? eṣā hyādicaryā / eṣa samudāgamo buddhadharmāṇām / tadyathāpi nāma bho jinaputra sarvalipyakṣarasaṃkhyānirdeśo mātṛkāpūrvaṃgamo mātṛkāparyavasānaḥ nāsti sa lipyakṣarasaṃkhyānirdeśo yo vinā mātṛkānirdeśam, evameva bho jinaputra sarve buddhadharmā bhūmipūrvaṃgamāśca caryāpariniṣpattito bhūmiparyavasānāḥ svayaṃbhūjñānādhigamatayā / tasmāttarhi bho jinaputra, prabhāṣasva / tathāgatā eva arhantaḥ samyaksaṃbuddhā ārakṣāmadhiṣṭhāsyanti // atha khalu te sarve bodhisattvā ekasvarasaṃgītena tasyāṃ velāyāṃ vajragarbhaṃ bodhisattvaṃ gāthābhigītenaiva tamarthamadhyeṣante sma- pravaravaravimalabuddhe svabhidhānānantaghaṭitapratibha / pravyāhara madhuravarāṃ vācaṃ paramārthasaṃyuktām // 12 // smṛtidhṛtiviśuddhabuddhe daśabalabalalābhamāśayaviśuddhim / pratisaṃviddaśavicayaṃ bhāṣasva daśottamā bhūmīḥ // 13 // śamaniyamanibhṛtasumanāḥ prahīṇamadamānadṛṣṭisaṃkleśā / niṣkāṅkṣā parṣadiyaṃ prārthayate bhāṣitāni tava // 14 // (Dbh 7) tṛṣita iva śītamudakaṃ bubhukṣito 'nnaṃ subheṣajamivārtaḥ / kṣaudramiva sa madhukaragaṇastava vācamudīkṣate parṣat // 15 // tatsādhu vimalabuddhe bhūmiviśeṣān vadasva virajaskān / daśabalayuktāsaṅgāṃ sugatagatimudīrayannikhilām // 16 // atha khalu tasyāṃ velāyāṃ bhagavataḥ śākyamunerūrṇākośād bodhisattvabalāloko nāma raśmirniścacāra asaṃkhyeyāsaṃkhyeyaraśmiparivārā / sā sarvāsu daśasu dikṣu sarvalokadhātuprasarānavabhāsya sarvāpāyaduḥkhāni pratiprasrabhya sarvamārabhavanāni dhyāmīkṛtya aparimitāni buddhaparṣanmaṇḍalānyavabhāsya acintyaṃ buddhaviṣayākāraprabhāvaṃ nidarśya sarvāsu daśasu dikṣu sarvalokadhātuprasareṣu sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣu dharmadeśanādhiṣṭhānādhiṣṭhitān bodhisattvānavabhāsya acintyaṃ buddhavikurvaṇaṃ saṃdarśya uparyantarīkṣe mahāraśmighanābhrajālakūṭāgāraṃ kṛtvā tasthau / teṣāmapi buddhānāṃ bhagavatāmūrṇākośebhya evameva bodhisattvabalālokā nāma raśmayo niśceruḥ / niścarya asaṃkhyeyāsaṃkhyeyaraśmiparivārāstāḥ sarvāsu....pe...buddhavikurvaṇamādarśya idaṃ bhagavataḥ śākyamuneḥ parṣanmaṇḍalaṃ vajragarbhasya bodhisattvasyātmabhāvamavabhāsya uparyantarīkṣe evameva mahāraśmighanābhrajālakūṭāgāraṃ kṛtvā tasthuḥ / iti hi ābhiśca bhagavataḥ śākyamunerūrṇākośaprasṛtābhī raśmibhiste lokadhātavastāni ca buddhaparṣanmaṇḍalāni teṣāṃ ca bodhisattvānāṃ kāyā āsanāni ca sphuṭānyavabhāsitāni saṃdṛśyante sma / teṣāṃ ca aparimāṇeṣu lokadhātuṣu buddhānāṃ bhagavatāmūrṇākośaprasṛtābhī raśmibhirayaṃ trisāhasramahāsāhasralokadhāturidaṃ ca bhagavataḥ śākyamuneḥ parṣanmaṇḍalaṃ vajragarbhasya ca bodhisattvasya kāya āsanaṃ sphuṭamavabhāsitaṃ saṃdṛśyante sma / atha khalu tato mahāraśmighanābhrajālakūṭāgārādvuddhānubhāvena ayamevaṃrūpaḥ śabdo niścarati sma- asamasamākāśamairdaśabalavṛṣabhairanantamukhyaguṇaiḥ / śākyakulajasya dharmairdevamanuṣyottamaiḥ kṛtamadhiṣṭhānam // 17 // anubhāvātsugatānāṃ kośaṃ vivṛṇuṣva dharmarājānām / caryāvarāmudārāṃ prabhedaśo jñānabhūmiṃ ca // 18 // adhiṣṭhitāste sugatairdhāritā bodhisattvaiśca / yeṣāṃ śrotrapathāgataḥ śreṣṭho yo dharmaparyāyaḥ // 19 // daśa bhūmīrvirajasaḥ pūrayitvānupūrveṇa / balāni daśa ca prāpya jinatāmarpayiṣyanti // 20 // sāgarajale nimagnāḥ kalpoddāheṣu prakṣiptāḥ / bhavyāste dharmaparyāyamimaṃ śrotumasaṃdigdhāḥ // 21 // ye tu vimatisaktāḥ saṃśayaiścābhyupetāḥ / sarvaśo na hi teṣāṃ prāpsyate śrotrametat // 22 // (Dbh 7) bhūmijñānapathaṃ śreṣṭhaṃ praveśasthānasaṃkramam / anupūrveṇa bhāṣasva caryāviṣayameva ca // 23 // atha khalu vajragarbho bodhisattvo daśa diśo vyavalokya bhūyasyā mātrayā tasyāḥ parṣadaḥ saṃprasādarnārthaṃ tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata- sūkṣmaṃ durājñeyapadaṃ maharṣiṇāmakalpakalpāpagataṃ suduḥspṛśam / anāvilaṃ paṇḍitavijñaveditaṃ svabhāvaśāntaṃ hyanirodhasaṃbhavam // 24 // svabhāvaśūnyaṃ praśamādvayakṣayaṃ gatyā vimuktaṃ samatāptinirvṛtam / anantamadhyaṃ vacasānudīritaṃ triyaghvavimuktaṃ nabhasā samānakam // 25 // śāntaṃ praśāntaṃ sugatapraveditaṃ sarvairudāhārapadaiḥ sudurvacam / bhūmiśca caryāpi ca tasya tādṛśī vaktuṃ suduḥkhaḥ kuta eva śrotum // 26 // taccintayā cittapathaiśca varjitaṃ jñānābhinirhāramunīndraveditam / na skandhadhātvāyatanaprabhāvitaṃ na cittagamyaṃ na manovicintitam // 27 // yathāntarīkṣe śakuneḥ padaṃ budhairvaktuṃ na śakyaṃ na ca darśanopagam / tathaiva sarvā jinaputra bhūmayo vaktuṃ na śakyāḥ kuta eva śrotum // 28 // pradeśamātraṃ tu tato 'bhidhāsye maitrīkṛpābhyāṃ praṇidhānataśca / yathānupūrvaṃ na ca cittagocaraṃ jñānena tāḥ pūrayatāṃ yathāśayam // 29 // etādṛśo gocara durdṛśo 'sya vaktuṃ na śakyaḥ sa hi svāśayasthaḥ / kiṃ tu pravakṣyāmi jinānubhāvataḥ śṛṇvantu sarve sahitāḥ sagauravāḥ // 30 // (Dbh 8) jñānapraveśaḥ sa hi tādṛśo 'sya vaktuṃ na kalpairapi śakyate yat / samāsatastacchṛṇuta bravīmyahaṃ dharmārthatattvaṃ nikhilaṃ yathāsthitam // 31 // sagauravāḥ santa(ḥ) sajjā bhavanto vakṣyāmyahaṃ sādhu jinānubhāvataḥ / udīrayiṣye varadharmaghoṣaṃ dṛṣṭāntayuktaṃ sahitaṃ samākṣaram // 32 // suduṣkaraṃ tadvacasāpi vaktuṃ yaścāprameyaḥ sugatānubhāvaḥ / mayi praviṣṭaḥ sa ca raśmimūrtiryasyānubhāvena mamāsti śaktiḥ // 33 // tatra bhavanto jinaputrāḥ sūpacitakuśalamūlānāṃ sucaritacaraṇānāṃ susaṃbhṛtasaṃbhārāṇāṃ suparyupāsitabuddhotpādānāṃ suparipiṇḍitaśukladharmāṇāṃ suparigṛhītakalyāṇamitrāṇāṃ suviśuddhāśayānāṃ vipulāghyāśayopagatānāṃ udārādhimuktisamanvāgatānāṃ kṛpākaruṇābhimukhānāṃ (bodhi)sattvānāṃ bodhāya cittamutpādyate / buddhajñānābhilāṣāya daśabalabalādhigamāya mahāvaiśāradyādhigamāya samatābuddhadharmapratilambhāya sarvajagatparitrāṇāya mahākṛpākaruṇāviśodhanāya daśadigaśeṣajñānādhigamāya sarvabuddhakṣetrāsaṅgapariśodhanāya tryadhvaikakṣaṇavibodhāya mahādharmacakrapravartanavaiśāradyāya ca taccittamutpadyate bodhisattvānāṃ mahākaruṇāpūrvaṃgamaṃ prajñājñānādhipateyamupāyakauśalyaparigṛhītamāśayādhyāśayopastabdhaṃ tathāgatabalāprameyaṃ sattvabalabuddhibalasuvicitavicayamasaṃbhinnajñānābhimukhaṃ svayaṃbhūjñānānukūlaṃ sarvabuddhadharmaprajñājñānāvavādasaṃpratyeṣakaṃ dharmadhātuparamamākāśadhātusthitakamaparāntakoṭiniṣṭham / yena cittotpādena sahotpannena bodhisattvo 'tikrānto bhavati, pṛthagjñānabhūmīmavakrānto bhavati, bodhisattvaniyāmaṃ jāto bhavati, tathāgatakule 'navadyo bhavati, sarvajātivādena vyāvṛtto bhavati, sarvalokagatibhyo 'vakrānto bhavati, lokottarāṃ gatiṃ sthito bhavati, bodhisattvadharmatāyāṃ suvyavasthito bhavati, bodhisattvāvasthānena samatānugato bhavati, tryaghvatathāgatavaṃśaniyato bhavati saṃbodhiparāyaṇaḥ / evaṃrūpadharmavyavasthito bhavanto jinaputrā bodhisattvaḥ pramuditāyāṃ bodhisattvabhūmau vyavasthito bhavatyacalanayogena // atra bhavanto jinaputrāḥ pramuditāyāṃ bodhisattvabhūmau sthito bodhisattvaḥ prāmodyabahulo bhavati prasādabahulaḥ prītibahula utplāvanābahula udagrībahula utsībahula utsāhabahulo 'saṃrambhabahulo 'vihiṃsābahulo 'krodhabahulo bhavati / iti hi bhavanto jinaputrāḥ pramuditāyāṃ bodhisattvabhūmau sthito bodhisattvan pramudito bhavati, buddhān bhagavato 'nusmaran buddhadharmān bodhisattvān bodhisattvacaryāḥ pāramitāviśuddhiṃ bodhisattvabhūmiviśeṣān bodhisattvāsaṃhāryatāṃ (Dbh 9) tathāgatāvavādānuśāsanīṃ sattvārthasaṃprāpaṇam / pramudito bhavati sarvatathāgatajñānapraveśaprayogamanusmaran / bhūyaḥ prāmodyavān bhavati - vyāvṛtto 'smi sarvajagadviṣayāt, avatīrṇo 'smi buddhabhūmisamīpam, dūrībhūto 'smi bālapṛthagjanabhūmeḥ, āsanno 'smi jñānabhūmeḥ, vyavacchinno 'smi sarvāpāyadurgativinipātāt, pratiśaraṇabhūto 'smi sarvasattvānām, āsannadarśano 'smi sarvatathāgatānām, saṃbhūto 'smi sarvabuddhaviṣaye, sarvabodhisattvasamatāmupagato 'smi / vigatāni me sarvabhayatrāsacchambhitatvānīti prāmodyamutpādayati / tatkasya hetoḥ? tathā hi bhavanto jinaputrā bodhisattvasya asyāḥ pramuditāyā bodhisattvabhūmeḥ sahapratilambhena yānīmāni bhayāni bhavanti - yadidamājīvikābhayaṃ vā aślokabhayaṃ vā maraṇabhayaṃ vā durgatibhayaṃ vā parṣacchāradyabhayaṃ vā, tāni sarvāṇi vyapagatāni bhavanti / tatkasya hetoḥ? yathāpi idamātmasaṃjñāpagamādātmasneho 'sya na bhavati, kutaḥ punaḥ sarvopakaraṇasnehaḥ? ato 'sya ājīvikābhayaṃ na bhavati / na ca kaṃcitsatkāraṃ kasyacitsakāśātpratikāṅkṣati, anyatra mayaiva teṣāṃ sattvānāṃ sarvopakaraṇabāhulyamupanāmayitavyamiti, ato 'sya aślokabhayaṃ na bhavati / ātmadṛṣṭivigamācca asyātmasaṃjñā na bhavati, ato 'sya maraṇabhayaṃ na bhavati / mṛtasyaiva me niyataṃ buddhabodhisattvairna virahito bhaviṣyāmīti, ato 'sya durgatibhayaṃ na bhavati / nāsti me kaścidāśayena sarvaloke samasamaḥ, kutaḥ punaruttara ityato 'sya parṣacchāradyabhayaṃ na bhavati / evaṃ sarvabhayatrāsacchambhitatvaromaharṣāpagataḥ // atha khalu punarbhavanto jinaputrā bodhisattvo mahākaruṇāpuraskṛtatvādanupahatena aprākṛtenādhyāśayena bhūyasyā mātrayā prayujyate sarvakuśalamūlamudāgamāya / sa śraddhādhipateyatayā prasādabahulatayā adhimuktiviśuddhyā avakalpanābahulatayā kṛpākaruṇābhinirhāratayā mahāmaitryupetatayā aparikhinnamānasatayā hryapatrāpyālaṃkāratayā kṣāntisauratyopetatayā tathāgatārhatsamyaksaṃbuddhaśāsanagauravacitrīkaraṇatayā rātriṃdivātṛptakuśalamūlopacayatayā kalyāṇamitraniṣevaṇatayā dharmārāmābhiratatayā atṛptabāhuśrutyaparyeṣaṇatayā yathāśrutadharmayoniśaḥpratyavekṣaṇatayā aniketamānasatayā anadhyavasitalābhasatkāraślokatayā anabhinanditopakaraṇasnehatayā ratnopamacittotpādātṛptābhinirhāratayā sarvajñabhūmyabhilāṣaṇatayā tathāgatabalavaiśāradyāveṇikabuddhadharmādhyālambanatayā pāramitāsaṅgaparyeṣaṇatayā māyāśāṭhyaparivarjanatayā yathāvāditathākāritayā satatasamitaṃ satyavacanānurakṣaṇatayā tathāgatakulabhūṣaṇatayā bodhisattvaśikṣānutsarjanatayā mahāśailendrarājopamasarvajñatācittāprakampanatayā sarvalokakriyānabhilakṣaṇatayā utsargalokottarapathopetatayā atṛptabodhyaṅgasaṃbhāropacayatayā satatasamitamuttarottaraviśeṣaparimārgaṇatayā / evaṃrūpairbhavanto jinaputrā bhūmipariśodhakairdharmaiḥ samanvāgato bodhisattvaḥ supratiṣṭhito bhavati pramuditāyāṃ bodhisattvabhūmau // so 'syāṃ pramuditāyāṃ bodhisattvabhūmau sthitaḥ san imānyevaṃrūpāṇi mahāpraṇidhānāni mahāvyavasāyān mahābhinirhārānabhinirharati - yaduta aśeṣaniḥśeṣānavaśeṣasarvabuddhapūjopasthāpanāya sarvākāravaropetamudārādhimuktiviśuddhaṃ dharmadhātuvipulamākāśadhātuparyavasānamaparāntakoṭiniṣṭhaṃ (Dbh 10) sarvakalpasaṃkhyābuddhotpādaṃsaṃkhyāpratiprasrabdhaṃ mahāpūjopasthānāya prathamaṃ mahāpraṇidhānamabhinirharati / yaduta sarvatathāgatabhāṣitadharmanetrīsaṃdhāraṇāya sarvabuddhabodhisattvasuparigrahāya sarvasamyaksaṃbuddhaśāsanaparirakṣaṇāya .... buddhotpādasaddharmaparigrahāya dvitīyam / yaduta sarvabuddhotpādaniravaśeṣasarvalokadhātuprasareṣu tuṣitabhavanavāsamādiṃ kṛtvā cyavanāsaṃkramaṇagarbhasthitijanmakumārakrīḍāntaḥpuravāsābhiniṣkramaṇaduṣkaracaryābodhimaṇḍopasaṃkramaṇamāragharṣaṇābhisaṃbodhyadhyeṣaṇamahādharmacakrapravartanamahāparinirvāṇopasaṃkramaṇāya pūjādharmasaṃgrahaprayogapūrvaṃgamaṃ kṛtvā sarvatraikakālavivartanāya ... buddhotpāda .... yāvanmahāparinirvāṇopasaṃkramaṇāya tṛtīyam / yaduta sarvabodhisattvacaryāvipulamahadgatāpramāṇāsaṃbhinnasarvapāramitāsaṃgṛhītasarvabhūmipariśodhanaṃ sāṅgopāṅganirhārasalakṣaṇasaṃvartavivartasarvabodhisattvacaryābhūtayathāvadbhūmipathopadeśapāramitāparikarmāvavādānuśāsanyanupradānopastabdhacittotpādābhinirhārāya ... caryā ... cittotpādābhinirhārāya caturtham / yaduta niravaśeṣasarvasattvadhāturūpyarūpisaṃjñāsaṃjñinaivasaṃjñināsaṃjñāṇḍajajarāyujasaṃsvedajaupapāduka- ... traidhātukaparyāpannaṣaḍgatisamavasṛtasarvopapattiparyāpannanāmarūpasaṃgṛhītāśeṣasarvasattvadhātuparipācanāya sarvabuddhadharmāvatāraṇāya sarvagatisaṃkhyāvyavacchedanāya sarvajñajñānapratiṣṭhāpanāya ... sattvadhātu ... sarvasattvadhātuparipācanāya pañcamam / yaduta niravaśeṣasarvalokadhātuvipulasaṃkṣiptamahadgatāpramāṇasūkṣmaudārikavyatyastāvamūrdhasamatalapraveśasamavarasaraṇānugatendrajālavibhāgadaśadigaśeṣavimātratāvibhāgapraveśajñānānugamapratyakṣatāyai ... lokadhātu ... lokadhātuvaimātryāvatāraṇāya ṣaṣṭham / yaduta sarvakṣetraikakṣetraikakṣetrasarvakṣetrasamavasaraṇapariśodhanamapramāṇabuddhakṣetraprabhāvyūhālaṃkārapratimaṇḍitaṃ sarvakleśāpanayanapariśuddhapathopetamapramāṇajñānākarasattvaparipūrṇamudārabuddhaviṣayasamavasaraṇaṃ yathāśayasarvasattvasaṃdarśanasaṃtoṣaṇāya ... buddhakṣetra ... sarvabuddhakṣetrapariśodhanāya saptamam / yaduta sarvabodhisattvaikāśayaprayogatāyai niḥsapatnakuśalamūlopacayāya ekālambanasarvabodhisattvasamatāyai avirahitasatatasamitabuddhabodhisattvasamavadhānāya yatheṣṭabuddhotpādasaṃdarśanāya svacittotpādatathāgataprabhāvajñānānugamāya acyutānugāminyabhijñāpratilambhāya sarvalokadhātvanuvicaraṇāya sarvabuddhaparṣanmaṇḍalapratibhāsaprāptaye sarvopapattisvaśarīrānugamāya acintyamahāyānopetatāyai bodhisattvacaryācaraṇāvyavacchedāya ... caryā ... mahāyānāvatāraṇāya aṣṭamam / yaduta avivartyacakrasamārūḍhabodhisattvacaryācaraṇāya amoghakāyavāṅmanaskarmaṇe sahadarśananiyatabuddhadharmatvāya sahaghoṣodāhārajñānānugamāya sahaprasādakleśavinivartanāya mahābhaiṣajyarājopamāśrayapratilambhāya cintāmaṇivatkāyapratilambhāya sarvabodhisattvacaryācaraṇāya ... caryā ... amoghasarvaceṣṭatāyai navamam / yaduta sarvalokadhātuṣvanuttarasamyaksaṃbodhyabhisaṃbodhāya ekavālapathāvyativṛttasarvabālapṛthagjanajanmopapatyabhiniṣkramaṇavikurvaṇabodhimaṇḍadharmacakrapravartanamahāparinirvāṇopadarśanāya mahābuddhaviṣayaprabhāvajñānānugamāya sarvasattvadhātuyathāśayabuddhotpādakṣaṇakṣaṇavibhaṅgavibodhapraśamaprāpaṇasaṃdarśanāya ekābhisaṃbodhisarvadharmanirmāṇaspharaṇāya ekaghoṣodāhārasarvasattvacittāśayasaṃtoṣaṇāya mahāparinirvāṇopadarśanacaryābalāvyavacchedāya mahājñānabhūmisarvadharmavyavasthāpanasaṃdarśanāya (Dbh 11) dharmajñānarddhimāyābhijñāsarvalokadhātuspharaṇāya abhisaṃbodhimahājñānābhijñābhinirhārāya daśamam / iti hi bhavanto jinaputrā imānyevaṃrūpāṇi mahāpraṇidhānāni mahāvyavasāyān mahābhinirhārān daśa praṇidhānamukhāni pramukhaṃ kṛtvā paripūrṇāni daśapraṇidhānāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi yāni bodhisattvaḥ pramuditāyāṃ bodhisattvabhūmau sthito 'bhinirharati pratilabhate ca // tāni ca mahāpraṇidhānāni daśabhirniṣṭhāpadairabhinirharati / katamairdaśabhiḥ? yaduta sattvadhātuniṣṭhayā ca lokadhātuniṣṭhayā ca ākāśadhātuniṣṭhayā ca dharmadhātuniṣṭhayā ca nirvāṇadhātuniṣṭhayā ca buddhotpādadhātuniṣṭhayā ca tathāgatajñānadhātuniṣṭhayā ca cittālambanadhātuniṣṭhayā ca buddhaviṣayajñānapraveśadhātuniṣṭhayāḥ ca lokavartanīdharmavartanījñānavartanīdhātuniṣṭhayā ca / iti hi yā niṣṭhā sattvadhātuniṣṭhāyāḥ, sā me niṣṭhā eṣāṃ mahāpraṇidhānānāṃ bhavatu / yā niṣṭhā yāvajjñānavartanīdhātuniṣṭhāyāḥ, sā me niṣṭhā eṣāṃ mahāpraṇidhānānāṃ bhavatu / iti hyaniṣṭhā sattvadhātuniṣṭhā / aniṣṭhānīmāni me kuśalamūlāni bhavantu / aniṣṭhā yāvajjñānavartanīdhātuniṣṭhā / aniṣṭhānīmāni me kuśalamūlāni bhavantviti // sa evaṃ svabhinirhṛtapraṇidhānaḥ karmaṇyacitto mṛducitto 'saṃhāryaśraddho bhavati / so 'bhiśraddadhāti tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ pūrvāntacaryābhinirhārapraveśaṃ pāramitāsamudāgamaṃ bhūmipariniṣpattiṃ vaiśeṣikatāṃ balapariniṣpattiṃ vaiśāradyaparipūrimāveṇikabuddhadharmāsaṃhāryatāmacintyāṃ buddhadharmatāmanantamadhyaṃ tathāgataviṣayābhinirhāramaparimāṇajñānānugataṃ tathāgatagocarānupraveśaṃ phalapariniṣpattimabhiśraddadhāti / samāsataḥ sarvabodhisattvacaryāṃ yāvattathāgatabhūmijñānanirdeśādhiṣṭhānamabhiśraddadhāti // tasyaivaṃ bhavati - evaṃ gambhīrāḥ khalu punarime buddhadharmāḥ evaṃ viviktāḥ evaṃ śāntāḥ evaṃ śūnyāḥ evamānimittāḥ evamapraṇihitāḥ evaṃ nirupalepāḥ evaṃ vipulāḥ evamaparimāṇāḥ evamudārāḥ evaṃ durāsadāśceme buddhadharmāḥ / atha ca punarime bālapṛthagjanāḥ kudṛṣṭipatitayā saṃtatyā avidyāndhakāraparyavanaddhamānasena mānadhvajasamucchritaiḥ saṃkalpaistṛṣṇājālābhilaṣitairmanasikārairmāyāśāṭhyagahanānucaritaiścittāśayairīrṣyāmātsaryasaṃprayuktairgatyupapattiprayogai rāgadveṣamohaparicitaiḥ karmopacayaiḥ krodhopanāhasaṃdhukṣitābhiścittajvālābhirviparyāsasaṃprayuktaiḥ karmakriyābhinirhāraiḥ kāmabhavāvidyāsravānubaddhaiścittamanovijñānabījaistraidhātuke punarbhavāṅkuramabhinirvartayanti yadidaṃ nāmarūpasahajāvinirbhāgagatam / tenaiva ca nāmarūpeṇa vivardhitena eṣāṃ ṣaḍāyatanagrāmaḥ saṃbhavati / saṃbhūteṣvāyataneṣvanyonyasparśanipātato vedanā saṃbhavati / tāmeva vedanāṃ bhūyo bhūyo 'bhinandatāṃ tṛṣṇopādānaṃ vivardhate / vivṛddhe tṛṣṇopādāne bhavaḥ saṃbhavati / saṃbhūte ca bhave jātijarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ prādurbhavanti / evameteṣāṃ sattvānāṃ duḥkhaskandho 'bhinirvartate ātmātmīyavigato riktastucchaḥ śūnyo nirīho niśceṣṭo jaḍastṛṇakāṣṭhakuḍyavartmapratibhāsopamaḥ / na caivamavabudhyanta iti / teṣāmevaṃrūpeṇa sattvānāṃ duḥkhaskandhāvipramokṣaṃ dṛṣṭvā sattveṣu mahākaruṇonmiñjaḥ saṃbhavati - ete 'smābhiḥ sattvāḥ paritrātavyāḥ parimocayitavyā (Dbh 12) ato mahāsaṃmohāt, atyantasukhe ca nirvāṇe pratiṣṭhāpayitavyāḥ iti / ato 'sya mahāmaitryunmiñjaḥ saṃbhavati // evaṃ kṛpāmaitryanugatena khalu punarbhavanto jinaputrā bodhisattvo 'dhyāśayena prathamāyāṃ bodhisattvabhūmau vartamānaḥ sarvavastuṣu sāpekṣacittaṃ parivarjya buddhajñāne ca udāraspṛhābhilāṣabuddhirmahātyāgeṣu prayuñjate / sa ya ime tyāgāḥ - yaduta dhanadhānyakośakoṣṭhāgāraparityāgo vā hiraṇyasuvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajataparityāgo vā ratnābharaṇavibhūṣaṇaparityāgo vā hayarathagajapativāhanaparityāgo vā udyānatapovanavihāraparityāgo vā dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaparityāgo vā grāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīparityāgo vā bhāryāputraduhitṛparityāgo vā sarvapriyamanāpavastuparityāgo vā śiraḥkarṇanāsākaracaraṇanayanasvamāṃsaśoṇitāsthimajjāmedaśchavicarmahṛdayasarvātmabhāvaparityāgo vā, teṣvanapekṣo bhūtvā sarvavastuṣu buddhajñāne ca udāraspṛhābhilāṣabuddhiḥ parityajati / evaṃ hyasya prathamāyāṃ bodhisattvabhūmau sthitasya mahātyāgaḥ saṃbhavati // sa evaṃ karuṇāmaitrītyāgāśayo bhūtvā sarvasattvaparitrāṇārthaṃ bhūyo bhūyo laukikalokottarānarthān parimārgate parigaveṣate / parimārgamāṇaḥ parigaveṣamāṇaśca aparikhedacittamutpādayati / evamasyāparikhedaḥ saṃbhavati / aparikhinnaśca sarvaśāstraviśārado bhavati / ato 'sya śāstrajñatā saṃbhavati / sa evaṃ śāstropetaḥ kriyākriyāvicāritayā buddhyā hīnamadhyapraṇīteṣu sattveṣu tathatvāya pratipadyate yathābalaṃ yathābhajamānam / ato 'sya lokajñatā saṃbhavati / lokajñaśca kālavelāmātracārī hryapatrāpyavibhūṣitayā saṃtatyā ātmārthaparārtheṣu prayujyate / ato 'sya hryapatrāpyaṃ saṃbhavati / teṣu ca prayogeṣu naiṣkramyacārī avivartyāpratyudāvartyabalādhānaprāpto bhavati / evamasya dhṛtibalādhānamājataṃ bhavati / dhṛtibalādhānaprāptaśca tathāgatapūjopasthāneṣu prayujyate, śāsane ca pratipadyate / evaṃ hyasyeme daśa bhūmipariśodhakā dharmā ājātā bhavanti / tadyathā - śraddhā karuṇā maitrī tyāgaḥ khedasahiṣṇutā śāstrajñatā lokajñatā hryapatrāpyaṃ dhṛtibalādhānaṃ tathāgatapūjopasthānamiti // tasya asyāṃ pramuditāyāṃ bodhisattvabhūmau sthitasya bodhisattvasya bahavo buddhā ābhāsamāgacchanti audārikadarśanena praṇidhānabalena ca / bahūni buddhaśatāni bahūni buddhasahasrāṇi bahūni buddhaśatasahasrāṇi bahūni buddhanayutaśatasahasrāṇi bahavo buddhakoṭyo bahūni buddhakoṭīśatāni bahūni buddhakoṭīsahasrāṇi bahūni buddhakoṭīśatasahasrāṇi bahūni buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇyābhāsamāgacchanti audārikadarśanena praṇidhānabalena ca / sa tāṃstathāgatānarhataḥ samyaksaṃbuddhān dṛṣṭvā udārādhyāśayena satkaroti gurukaroti mānayati pūjayati, cīvarapiṇḍapātraśayānāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiśca pratipādayati / bodhisattvasukhopadhānaṃ copasaṃharati / saṃghagaṇasaṃmānatāṃ ca karoti / tāni ca kuśalamūlānyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati / tāṃśca asya buddhān bhagavataḥ pūjayataḥ sattvaparipāka ājāto bhavati / sa sattvāṃśca paripācayati (Dbh 13) dānena priyavadyena ca adhimuktibalena ca / asyopari dve arthasaṃgrahavastūnyājāyete na tu khalvaśeṣajñānaprativedhapratilambhena / tasya daśabhyaḥ pāramitābhyo dānapāramitā atiriktatamā bhavati, na ca pariśeṣāsu na samudāgacchati yathābalaṃ yathābhajamānam / sa yathā yathā buddhāṃśca bhagavataḥ pūjayati, sattvaparipākāya ca prayujya tānimān daśa bhūmipariśodhakān dharmān samādāya vartate, tathā tathāsya tāni kuśalamūlāni sarvajñatāpariṇāmitāni bhūyasyā mātrayottapyante, pariśuddhyanti, karmaṇyāni ca bhavanti yathākāmatayā / tadyathāpi nāma bhavanto jinaputrā jātarūpaṃ kuśalena karmāreṇa yathā yathāgnau prakṣipyate, tathā tathā pariśuddhyati karmaṇyaṃ ca bhavati vibhūṣaṇālaṃkāravidhiṣu yathākāmatayā, evameva bhavanto jinaputrā yathā yathā bodhisattvo ... peyālaṃ ... yathākāmatayā // punaraparaṃ bhavanto jinaputra bodhisattvena asyāṃ prathamāyāṃ bodhisattvabhūmau sthitena asyā eva prathamāyā bodhisattvabhūmerākārapratilambhaniṣyandāḥ parimārgitavyāḥ parigaveṣitavyāḥ paripraṣṭavyāḥ / buddhabodhisattvānāṃ kalyāṇamitrāṇāṃ ca sakāśādatṛptena ca bhavitavyaṃ bhūmyaṅgapariniṣpādanāya / evaṃ yāvaddaśamyā bodhisattvabhūmeraṅgapariniṣpādanāya / tena bhūmipakṣapratipakṣakuśalena ca bhavitavyaṃ bhūmisaṃvartavivartakuśalena ca bhūmyākāraniṣyandakuśalena ca bhūmipratilambhavibhāvanākuśalena ca bhūmyaṅgapariśodhanakuśalena ca bhūmerbhūmisaṃkramaṇakuśalena ca bhūmibhūmivyavasthānakuśalena ca bhūmibhūmiviśeṣajñānakuśalena ca bhūmibhūmipratilambhāpratyudāvartyakuśalena ca sarvabodhisattvabhūmipariśodhanatayā tathāgatajñānabhūmyākramaṇakuśalena ca bhavitavyam / evaṃ bhūmyākārābhinirhārakuśalasya hi bhavanto jinaputrā bodhisattvasya prathamāyā bodhisattvabhūmerucchalitasya niṣṭhānaṃ na saṃbhavati yāvaddaśabhūmibhūmyākramaṇamiti / mārgādhiṣṭhānāgamena ca bhūmejñānālokena ca buddhajñānālokaṃ prāpnoti / tadyathāpi nāma bhavanto jinaputrāḥ kuśalaḥ sārthavāho mahāsārthaparikarṣaṇābhiprāyo mahānagaramanuprāpayitukāmaḥ ādāveva mārgaguṇāṃśca mārgavivartadoṣāṃśca mārgasthānāntaraviśeṣāṃśca mārgasthānāntaravivartadoṣāṃśca mārgakriyāpathyodanakāryatāṃ ca parimārgayati parigaveṣayate / sa yāvanmahānagarānuprāptaye kuśalo bhavatyanuccalita eva prathamānmārgāntarasthānāt / sa evaṃ jñānavicāritayā buddhyā mahāpathyodanasamṛddhyā anupūrveṇa mahāsārthena sārdhaṃ yāvanmahānagaramanuprāpnoti, na cāṭavīkāntāradoṣaiḥ sārthasya vā ātmano vāsyopaghātaḥ saṃpadyate / evameva bhavanto jinaputrā bodhisattvaḥ kuśalo mahāsārthavāho yadā prathamāyāṃ bodhisattvabhūmau sthito bhavati, tadā bhūmipakṣapratipakṣakuśalo bhavati, bhūmisaṃvartavivartakuśalo bhavati, bhūmyākāraniṣyandakuśalo bhavati, bhūmipratilambhavibhāvanākuśalo bhavati, bhūmyaṅgapariśodhanakuśalo bhavati, bhūmerbhūmisaṃkramaṇakuśalo bhavati, bhūmibhūmivyavasthānakuśalo bhavati, bhūmibhūmiviśeṣajñānakuśalo bhavati, bhūmibhūmipratilambhāpratyudāvartyakuśalo bhavati, sarvabodhisattvabhūmipariśodhanatayā tathāgatajñānabhūmyākramaṇakuśalaśca bhavati / tadā bodhisattvo mahāpuṇyasaṃbhārapathyodanasusaṃgṛhito (Dbh 14) jñānasaṃbhārasukṛtavicayo mahāsattvasārthaparikarṣaṇābhiprāyaḥ sarvajñatāmahānagaramanuprāpayitukāmaḥ ādāveva bhūmimārgaguṇāṃśca bhūmimārgavivartadoṣāṃśca bhūmimārgasthānāntaraviśeṣāṃśca bhūmimārgasthānāntaravivartadoṣāṃśca mahāpuṇyajñānasaṃbhārapathyadanakriyākāryatāṃ ca parimārgate parigaveṣate buddhānāṃ bhagavatāṃ bodhisattvānāṃ kalyāṇamitrāṇāṃ ca sakāśāt / sa yāvatsarvajñatāmahānagarānuprāptikuśalo bhavatyanuccalita eva prathamānmārgāntarasthānāt / sa evaṃ jñānavicāritayā buddhyā mahāpuṇyajñānasaṃbhārapathyadanasaṃruddhayā mahāntaṃ sattvasārthaṃ yathāparipācitaṃ saṃsārāṭavīkāntāradurgādatikramya yāvatsarvajñatāmahānagaramanuprāpayati / na saṃsāraṭavīkāntāradoṣaiḥ sattvasārthasya vā ātmano vā asyopaghātaḥ saṃpadyate / tasmāttarhi bhavanto jinaputrā bodhisattvena aparikhinnena bhūmiparikarmaparikarmaviśeṣābhiyuktena bhavitavyam / ayaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattvasya prathamāyāḥ pramuditāyā bodhisattvabhūmermukhapraveśaḥ samāsato nirdiśyate // yo 'syāṃ pratiṣṭhito bodhisattvo bhūyastvena jambūdvīpeśvaro bhavati mahaiśvaryādhipatyapratilabdho dharmānurakṣī kṛtī prabhuḥ sattvān mahātyāgena saṃgrahītukuśalaḥ sattvānāṃ mātsaryamalavinivṛttaye 'paryanto mahātyāgārambhaiḥ / yacca kiṃcitkarmārabhate dānena vā priyavadyatayā vā arthakriyayā vā samānārthatayā vā, tatsarvamavirahitaṃ buddhamanasikārairdharmamanasikāraiḥ saṃghamanasikārairbodhisattvamanasikārairbodhisattvacaryāmanasikāraiḥ pāramitāmanasikārairbhūmimanasikārairbalamanasikārairvaiśāradyamanasikārairāveṇikabuddhadharmamanasikārairyāvatsarvākāravaropetasarvajñajñānamanasikaraiḥ / kimiti? sarvasattvānāmagryo bhaveyaṃ śreṣṭho jyeṣṭho varaḥ pravara uttamo 'nuttamo nāyako vināyakaḥ pariṇāyako yāvatsarvajñajñānapratiśaraṇo bhaveyam iti / ākāṅkṣaṃśca tathārūpaṃ vīryamārabhate yathārūpeṇa vīryārambheṇa sarvagṛhakalatrabhogānutsṛjya tathāgataśāsane pravrajati / pravrajitaśca san ekakṣaṇalavamuhūrtena samādhiśataṃ ca pratilabhate samāpadyate ca / buddhaśataṃ ca paśyati, teṣāṃ cādhiṣṭhānaṃ saṃjānīte / lokadhātuśataṃ ca kampayati / kṣetraśataṃ cākramati / lokadhātuśataṃ cāvabhāsayati / sattvaśataṃ ca paripācayati / kalpaśataṃ ca tiṣṭhati / kalpaśataṃ ca pūrvāntāparāntataḥ praviśati / dharmamukhaśataṃ ca pravicinoti / kāyaśataṃ cādarśayati / kāyaṃ kāyaṃ ca bodhisattvaśataparivāramādarśayati / tathā uttare praṇidhānabalikā bodhisattvāḥ praṇidhānaviśeṣikatayā vikurvanti yeṣāṃ na sukarā saṃkhyā kurtuṃ kāyasya vā prabhāyā vā ṛdvervā cakṣuṣo vā gocarasya vā svarasya vā caryāyā vā vyūhasya vā adhiṣṭhānasya vā adhimuktervā abhisaṃskāraṇāṃ vā yāvadevatāvadbhirapi kalpakoṭiniyutaśatasahasrairiti // pramuditā nāma prathamā bhūmiḥ // (Dbh 15) 2 vimalā nāma dvitīyā bhūmiḥ / vajragarbho bodhisattva āha - yo 'yaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattvaḥ prathamāyāṃ bodhisattvabhūmau suparikarmakṛto dvitīyāṃ bodhisattvabhūmimabhilaṣati, tasya daśa cittāśayāḥ pravartante / katame daśa? yaduta ṛjvāśayatā ca mṛdvāśayatā ca karmaṇyāśayatā ca damāśayatā ca śamāśayatā ca kalyāṇāśayatā ca asaṃsṛṣṭāśayatā ca anapekṣāśayatā ca udārāśayatā ca māhātmyāśayatā ca / ime daśa cittāśayāḥ pravartante / tato dvitīyāyāṃ bodhisattvabhūmau vimalāyāṃ pratiṣṭhito bhavati // tatra bhavanto jinaputrā vimalāyāṃ bodhisattvabhūmau sthito bodhisattvaḥ prakṛtyaiva daśabhiḥ kuśalaiḥ karmapathaiḥ samanvāgato bhavati / katamairdaśabhiḥ? yaduta prāṇātipātātprativirato bhavati / nihatadaṇḍo nihataśastro nihatavairo lajjāvān dayāpannaḥ sarvaprāṇibhūteṣu hitasukhānukampī maitracittaḥ / sa saṃkalpairapi prāṇivihiṃsāṃ na karoti, kaḥ punarvādaḥ parasattveṣu sattvasaṃjñinaḥ saṃcintyaudārikakāyaviheṭhanayā // adattādānātprativirataḥ khalu punarbhavati svabhogasaṃtuṣṭaḥ parabhogānabhilāṣī anukampakaḥ / sa paraparigṛhītebhyo vastubhyaḥ paraparigṛhītasaṃjñī steyacittamupasthāpya antaśastṛṇaparṇamapi nādattamādātā bhavati, kaḥ punarvādo 'nyebhyo jīvitopakaraṇebhyaḥ // kāmamithyācārātprativirataḥ khalu punarbhavati svadārasaṃtuṣṭaḥ paradārānabhilāṣī / sa paraparigṛhītāsu strīṣu parabhāryāsu gotradhvajadharmarakṣitāsu abhidhyāmapi notpādayati, kaḥ punarvādo dvīndriyasamāpatyā vā anaṅgavijñaptyā vā // anṛtavacanātprativirataḥ khalu punarbhavati satyavādī bhūtavādī kālavādī, yathāvādī tathākārī / so 'ntaśaḥ svapnāntaragato 'pi vinidhāya dṛṣṭiṃ kṣāntiṃ ruciṃ matiṃ prekṣāṃ visaṃvādanābhiprāyo nānṛtāṃ vācaṃ niścārayati, kaḥ punarvādaḥ samanvāhṛtya / piśunavacanātprativirataḥ khalu punarbhavati abhedāviheṭhāpratipannaḥ sattvānām / sa netaḥ śrutvā amutrākhyātā bhavatyamīṣāṃ bhedāya / na amutaḥ śrutvā ihākhyātā bhavatyeṣāṃ bhedāya / na saṃhitān bhinatti, na bhinnānāmanupradānaṃ karoti / na vyagrārāmo bhavati na vyagrarato na vyagrakaraṇīṃ vācaṃ bhāṣate sadbhūtāmasadbhūtāṃ vā // paruṣavacanātprativirataḥ khalu punarbhavati / sa yeyaṃ vāgadeśā karkaśā parakaṭukā parābhisaṃjananī anvakṣānvakṣaprāgbhārā grāmyā pārthagjanakī anelā akarṇasukhā krodharoṣaniścāritā hṛdayaparidahanī manaḥsaṃtāpakarī apriyā amanaāpā amanojñā svasaṃtānaparasaṃtānavināśinī / tathārūpāṃ vācaṃ prahāya yeyaṃ vāk snigdhā mṛdvī manojñā madhurā priyakaraṇī manaāpakaraṇī hitakaraṇī nelā karṇasukhā hṛdayaṃgamā premaṇīyā paurī varṇavispaṣṭā vijñeyā śravaṇīyā niśritā bahujaneṣṭā bahujanakāntā bahujanapriyā bahujanamanaāpā vijñāpannā (Dbh 16) sarvasattvahitasukhāvahā samāhitā manautplāvanakarī manaḥprahlādanakarī svasaṃtānaparasaṃtānaprasādanakarī tathārūpāṃ vācaṃ niścārayati // saṃbhinnapralāpātprativirataḥ khalu punarbhavati suparihāryavacanaḥ kālavādī bhūtavādī arthavādī dharmavādī nyāyavādī vinayavādī / sa nidānavatīṃ vācaṃ bhāṣate kālena sāvadānam / sa cāntaśa itihāsapūrvakamapi vacanaṃ parihārya pariharati, kaḥ punarvādo vāgvikṣepeṇa // anabhidhyāluḥ khalu punarbhavati parasveṣu parakāmeṣu parabhogeṣu paravittopakaraṇeṣu / paraparigṛhīteṣu spṛhāmapi notpādayati, kimiti yatpareṣāṃ tannāma syāditi nābhidhyāmutpādayati, na prārthayate na praṇidadhāti, na lobhacittamutpādayati // avyāpannacittaḥ khalu punarbhavati / sarvasattveṣu maitracitto hitacitto dayācittaḥ sukhacittaḥ snigdhacittaḥ sarvajagadanugrahacittaḥ sarvabhūtahitānukampācittaḥ / sa yānīmāni krodhopanāhakhilamalavyāpādaparidāhasaṃdhukṣitapratighādyāni tāni prahāya yānīmāni hitopasaṃhitāni maitryupasaṃhitāni sarvasattvahitasukhāya vitarkitavicāritāni, tānyanuvitarkayitā bhavati // samyagdṛṣṭiḥ khalu punarbhavati samyakpathagataḥ kautukamaṅgalanānāprakārakuśīladṛṣṭivigata-ṛjudṛṣṭiraśaṭho 'māyāvī buddhadharmasaṃghaniyatāśayaḥ / sa imān daśa kuśalān karmapathān satatasamitamanurakṣan evaṃ cittāśayamabhinirharati - yā kācitsattvānāmapāyadurgativinipātaprajñaptiḥ sarvā sā eṣāṃ daśānāmakuśalānāṃ karmapathānāṃ samādānahetoḥ / hanta ahamātmanaiva samyakpratipattisthitaḥ parān samyakpratipattau sthāpayiṣyāmi / tatkasya hetoḥ? asthānametadanavakāśo yadātmā vipratipattisthitaḥ parān samyakpratipattau sthāpayet, naitasthānaṃ vidyata iti / sa evaṃ pravicinoti - eṣāṃ daśānāṃ akuśalānāṃ karmapathānāṃ samādānahetornirayatiryagyoniyamalokagatayaḥ prajñāyante / punaḥ kuśalānāṃ karmapathānāṃ samādānahetormanuṣyopapattimādiṃ kṛtvā yāvadbhavāgramityupapattayaḥ prajñāyante / tata uttaṃra ta eva daśa kuśalāḥ karmapathāṃ prajñākāreṇa paribhāvyamānāḥ prādeśikacittatayā traidhātukottrastamānasatayā mahākaruṇāvikalatayā parataḥ śravaṇānugamena ghoṣānugamena ca śrāvakayānaṃ saṃvartayanti / tata uttarataraṃ pariśodhitā aparapraṇeyatayā svayaṃbhūtvānukūlatayā svayamabhisaṃbodhanatayā parato 'parimārgaṇatayā mahākaruṇopāyavikalatayā gambhīredaṃpratyayānubodhanena pratyekabuddhayānaṃ saṃvartayati / tata uttarataraṃ pariśodhitāvipulāpramāṇatayā mahākaruṇopetatayā upāyakauśalasaṃgṛhītatayā saṃbaddhamahāpraṇidhānatayā sarvasattvāparityāgatayā buddhajñānavipuladhyālambanatayā bodhisattvabhūmipariśuddhyai pāramitāpariśuddhyai caryāvipulatvāya saṃvartante / tata uttarataraṃ pariśodhitāḥ sarvākārapariśodhitatvādyāvaddaśabalabalatvāya sarvabuddhadharmāḥ samudāgamāya saṃvartante / tasmāt tarhyasmābhiḥ samābhinirhāre sarvākārapariśodhanābhinirhāra eva yogaḥ karaṇīyaḥ // sa bhūyasyā mātrayā evaṃ pratisaṃśikṣate - ime khalu punardaśākuśalāḥ karmapathā adhimātratvādāsevitā bhāvitā bahulīkṛtā nirayaheturmadhyatvāt tiryagyoniheturmṛdutvādyamalokahetuḥ / tatra (Dbh 17) prāṇātipāto nirayamupanayati tiryagyonimupanayati, yamalokamupanayati / atha cetpunarmanuṣyeṣu upapadyate, dvau vipākāvabhinirvartayati alpāyuṣkatāṃ ca bahuglānyatāṃ ca / adattādanaṃ ... peyālaṃ ... parīttabhogatāṃ ca sādhāraṇabhogatāṃ ca / kāmamithyācāro ... anājāneyaparivāratāṃ ca sasapatnadāratāṃ ca / mṛṣāvādo ... abhyākhyānabahulatāṃ ca parairvisaṃvādanatāṃ ca / paiśunyaṃ ... bhinnaparivāratāṃ ca hīnaparivāratāṃ ca / pāruṣyaṃ ... amanāpaśravaṇatāṃ ca kalahavacanatāṃ ca / saṃbhinnapralāpo ... anādeyavacanatāṃ ca aniścitapratibhānatāṃ ca / abhidhyā ... asaṃtuṣṭitāṃ ca mahecchatāṃ ca / vyāpādo ... ahitaiṣitāṃ ca parotpīḍanatāṃ ca / mityādṛṣṭiḥ ... kudṛṣṭipatitaśca bhavati śaṭhaśca māyāvī / evaṃ khalu mahato 'parimāṇasya duḥkhaskandhasya ime daśākuśalāḥ karmapathāḥ samudāgamāya saṃvartante / hanta vayaṃ imān daśākuśalān karmapathān vivarjya dharmārāmaratiratā viharāma / sa imān daśākuśalān karmapathān prahāya daśakuśalakarmapathapratiṣṭhitaḥ parāṃsteṣveva pratiṣṭhāpayati / sa bhūyasyā mātrayā sarvasattvānāmantike hitacittatāmutpādayati / sukhacittatāṃ maitracittatāṃ kṛpācittatāṃ dayācittatāmanugrahacittatāmārakṣācittatāṃ samacittatāmacāryacittatāṃ śāstṛcittatāmutpādayati / tasyaivaṃ bhavati - kudṛṣṭipatitā bateme sattvā viṣamamatayo viṣamāśayā utpathagahanacāriṇaḥ / te 'smābhirbhūtapathasamyagdṛṣṭimārgayāthātathye pratiṣṭhāpayitavyāḥ / bhinnavigṛhītacittavivādopapannā bateme sattvāḥ satatasamitaṃ krodhopanāhasaṃdhukṣitāḥ / te 'smābhiranuttare mahāmaitryupasaṃhāre pratiṣṭhāpayitavyāḥ / atṛptā bateme sattvāḥ paravittābhilāṣiṇo viṣamājīvānucaritāḥ / te 'smābhiḥ pariśuddhakāyavāṅmanaskarmāntājīvikāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / rāgadveṣamohatrinidānānugatā bateme sattvā vividhakleśāgnijvālābhiḥsatatasamitaṃ pradīptāḥ / na ca tato 'tyantaniḥsaraṇopāyaṃ parimārgayanti / te 'smābhiḥ sarvakleśapraśame nirupadrave nirvāṇe pratiṣṭhāpayitavyāḥ / mahāmohatamastimirapaṭalāvidyāndhakārāvṛtā bateme sattvā mahāndhakāragahanānupraviṣṭāḥ prajñālokasudūrībhūtā mahāndhakārapraskannāḥ kudṛṣṭikāntārasamavasṛtāḥ / teṣāmasmābhiranāvaraṇaṃ prajñācakṣurviśodhayitavyaṃ yathā sarvadharmayāthātathyāparapraṇayatāṃ pratilapsyante / mahāsaṃsārāṭavīkāntāramārgaprapannā bateme sattvā ayogakṣemiṇo 'nāśvāsaprāptā mahāprapātapatitā nirayatiryagyoniyamalokagatiprapātābhimukhāḥ kudṛṣṭiviṣamajālānuparyavanaddhā mohagahanasaṃchannā mithyāmārgavipathaprayātā jātyandhībhūtāḥ pariṇāyakavikalā aniḥsaraṇe niḥsaraṇasaṃjñino namucipāśabaddhā viṣayataskaropagṛhītāḥ kuśalapariṇāyakavirahitā mārāśayagahanānupraviṣṭā buddhāśayadūrībhūtāḥ / te 'smābhirevaṃvidhāt saṃsārāṭavīkāntāradurgāduttārayitavyā abhayapure ca sarvajñatānagare nirupadrave nirupatāpe pratiṣṭhāpayitavyāḥ / mahaughormyāmathairnimagnā bateme sattvāḥ kāmabhavāvidyādṛṣṭyoghasamavasṛṣṭāḥ saṃsārasrotonuvāhinastṛṣṇānadīprapannā mahāvegagrastā avilokanasamarthāḥ kāmavyāpādavihiṃsāvitarkapratānānucaritāḥ satkāyadṛṣṭyudakarākṣasagṛhītāḥ kāmagahanāvartānupraviṣṭā nandīrāgamadhyasaṃchannā asmimānasthalotsannā dauḥśīlyaviṣamācārāntaḥpuṭībhūtāḥ ṣaḍāyatanagrāmabhayatīramanuccalitāḥ kuśalasaṃtārakavirahitā anāthā (Dbh 17) aparāyaṇā aśaraṇāḥ / te 'smābhirmahākaruṇākuśalamūlabalenoddhṛtya nirupadrave 'rajasi kṣeme śive 'bhaye sarvabhayatrāsāpagate sarvajñatāratnadvīpe pratiṣṭhāpayitavyāḥ / ruddhā bateme sattvā bahuduḥkhadaurmanasyopāyāsabahule 'nunayapratighapriyāpriyavinibandhane saśokaparidevānucarite tṛṣṇānigaḍabandhane māyāśāṭhyāvidyāgahanasaṃchanne traidhātukacārake / te 'smābhiḥ sarvatraidhātukaviveke sarvaduḥkhopaśame 'nāvaraṇanirvāṇe pratiṣṭhāpayitavyāḥ / ātmātmīyābhiniviṣṭā bateme sattvāḥ skandhālayānuccalitāścaturviparyāsānuprayātāḥ ṣaḍāyatanaśūnyagrāmasaṃniśritāścaturmahābhūtoragābhidrutāḥ skandhavadhakataskarābhighātitā aparimāṇaduḥkhapratisaṃvedinaḥ / te 'smābhiḥ paramasukhe sarvaniketavigame pratiṣṭhāpayitavyā yaduta sarvāvaraṇaprahāṇanirvāṇe / hīnalīnadīnādhimuktā bateme sattvā agryasarvajñajñānacittavikalāḥ sati niḥsaraṇe mahāyāne śrāvakapratyekabuddhayānāvatīrṇamatayaḥ / te 'smābhirudārabuddhadharmamativipulādhyālambena sarvajñajñānalocanatayā anuttare mahāyāne pratiṣṭhāpayitavyāḥ // iti hi bhavanto jinaputrā evaṃ śīlabalādhānānugatasya bodhisattvasya kṛpākaruṇāmaitryabhinirhārakuśalasya sarvasattvānavadhīṣṭakalyāṇamitrasyāparityaktasarvasattvasya kriyākriyābhinirhārakuśalasya vimalāyāṃ bodhisattvabhūmau pratiṣṭhitasya bahavo buddhā ābhāsabhāgacchānti ... audārika ... peyālaṃ ... pariṇāmayati / tāṃśca tathāgatānarhataḥ samyaksaṃbuddhān paryupāsate, teṣāṃ ca sakāśebhyo gauraveṇemāneva daśa kuśalān karmapathān pratigṛhṇāti, yathāpratigṛhītāṃśca nāntarā praṇāśayati / so 'nekān kalpānanekāni kalpaśatāni anekāni kalpasahasrāṇi anekāni kalpaśatasahasrāṇi anekāni kalpaniyutaśatasahasrāni anekakalpakoṭīranekānikalpakoṭiśatāni anekāni kalpakoṭiśatasahasrāni anekāni kalpakoṭiniyutaśatasahasrāṇi mātsaryadauḥśīlyamalāpanītatayā tyāgaśīlaviśuddhau samudāgacchati / tadyathāpi nāma bhavanto jinaputrāstadeva jātarūpaṃ kāsīsaprakṣiptaṃ bhūyasyā mātrayā sarvamalāpagataṃ bhavati, evameva bhavanto jinaputrāstadeva jātarūpaṃ kāsīsaprakṣiptaṃ bhūyasyā mātrayā sarvamalāpagataṃ bhavati, evameva bhavanto jinaputrā bodhisattvo 'syāṃ vimalāyāṃ bodhisattvabhūmau sthito 'nekān kalpān yāvadanekāni kalpakoṭiniyutaśatasahasrāṇi mātsaryadauḥśīlyamalāpanītatayā tyāgaśīlaviśudvau samudāgacchati / tasya caturbhyaḥ saṃgrahavastubhyaḥ priyavadyatā atiriktatamā bhavati / daśabhyaḥ pāramitābhyaḥ śīlapāramitā atiriktatamā bhavati / na ca pariśeṣāsu na samudāgacchati yathābalaṃ yathābhajamānam // iyaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattvasya vimalā nāma dvitīyā bodhisattvabhūmiḥ samāsanirdeśataḥ, yasyāṃ pratiṣṭhito bodhisattvo bhūyastvena rājā bhavati cakravartī caturdvīpādhipatidharmādhipatyapratilabdhaḥ saptaratnasamanvāgataḥ kṛtī prabhuḥ sattvānāṃ dauḥśīlyamalavinivartanāya kuśalaḥ sattvān daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayitum / yacca kiṃcit karmārabhate ... peyālam // vimalā nāma dvitīyā bhūmiḥ // (Dbh 18) 3 prabhākarī nāma tṛtīyā bhūmiḥ / vajragarbho bodhisattva āha - yo 'yaṃ bhavanto jinaputrā bodhisattvo dvitīyāyāṃ bodhisattvabhūmau supariśodhitādhyāśayastṛtīyāṃ bodhisattvabhūmimākramati, sa daśabhiścittāśayamanaskārairākramati / katamairdaśabhiḥ? yaduta śuddhacittāśayamanaskāreṇa ca sthiracittāśayamanaskāreṇa ca nirviccittāśayamanaskāreṇa ca avirāgacittāśayamanaskāreṇa ca avinivartacittāśayamanaskāreṇa ca dṛḍhacittāśayamanaskāreṇa ca uttaptacittāśayamanaskāreṇa ca atṛptacittāśayamanaskāreṇa ca udāracittāśayamanaskāreṇa ca māhātmyacittāśayamanaskāreṇa ca / ebhirdaśabhiścittāśayamanaskārairākramati / sa khalu punarbhavanto jinaputrā bodhisattvastṛtīyāyāṃ bodhisattvabhūmau sthito 'nityatāṃ ca sarvasaṃskāragatasya yathābhūtaṃ pratyavekṣate, duḥkhatāṃ ca aśubhatāṃ ca anāśvāsikatāṃ ca vipralopatāṃ ca acirasthitikatāṃ ca kṣaṇikotpādanirodhatāṃ ca pūrvantāsaṃbhavatāṃ ca aparāntāsaṃkrāntitāṃ ca pratyutpannāvyavasthitatāṃ ca sarvasaṃskāragatasya pratyavekṣate / sa evaṃbhūtaṃ sarvasaṃskāragataṃ saṃpaśyannanabhisaraṃ nirākrandaṃ saśokaṃ saparidevaṃ sopāyāsaṃ priyāpriyavinibaddha duḥkhadaurmanasyopāyāsābahulamasaṃnicayabhūtaṃ rāgadveṣamohāgnisaṃpradīptamanekavyādhivivardhitaṃ ca ātmabhāvaṃ saṃpaśyan bhūyasyā mātrayā sarvasaṃskārebhyaścittamuccālayati, tathāgatajñāne ca saṃpreṣayati / sa tathāgatajñānasyācintyatāṃ ca samanupaśyati, atulyatāṃ ca aprameyatāṃ ca durāsadatāṃ ca asaṃspṛṣṭatāṃ ca nirupadravatāṃ ca nirupāyāsatāṃ ca abhayapuragamanīyatāṃ ca apunarāvṛttitāṃ ca bahujanaparitrāṇatāṃ ca samanupaśyati / sa evamapramāṇatāṃ ca tathāgatajñānasya samanupaśyan evaṃ bahūpadravatāṃ ca sarvasaṃskāragatasya vyupaparīkṣamāṇo bhūyasyā mātrayā sattvānāmantike daśa cittāśayānupasthāpayati / katamān daśa? yaduta anāthātrāṇāpratiśaraṇacittāśayatāṃ ca nityadaridrapratiśaraṇacittāśayatāṃ ca rāgadveṣamohāgnisaṃpradīptapratiśaraṇacittāśayatāṃ ca bhavacārakāvaruddhapratiśaraṇacittāśayatāṃ ca satatasamitaklaśagahenāvṛtaprasuptapratiśaraṇacittāśayatāṃ ca vilokanasamarthapratiśaraṇacittāśayatāṃ ca kuśaladharmacchandarahitapratiśaraṇacittāśayatāṃ ca buddhadharmapramuṣitapratiśaraṇacittāśayatāṃ ca saṃsārasrotonuvāhipratiśaraṇacittāśayatāṃ ca mokṣopāyapraṇaṣṭapratiśaraṇacittāśayatāṃ ca / imān daśa cittāśayanupasthāpayati // sa evaṃ bahūpadravaṃ sattvadhātuṃ samanupaśyan evaṃ vīryamārabhate - mayaivaite sattvāḥ paritrātavyāḥ parimocayitavyāḥ paritoṣayitavyāḥ saṃropayitavyā vinetavyāḥ parinirvāpayitavyā iti / sa evaṃ nirvidanugataśca sarvasaṃskāragatyā upekṣānugataśca sarvasattveṣu anuśaṃsānugataśca sarvajñajñāne tathāgatajñānapratiśaraṇaḥ sarvasattvaparitrāṇāyābhiyuktaḥ evaṃ vyupaparīkṣate - katamena khalu upāyamārgeṇa śakyā ime sattvā evaṃ bahuduḥkhopakleśaprapatitā abhyuddhartum, atyantasukhe ca nirvāṇe pratiṣṭhāpayitum, sarvadharmaniḥsaṃśayatāṃ cānuprāpayitumiti? tasya bodhisattvasyaivaṃ bhavati - nānyatra anāvaraṇavimokṣajñānasthānāt / tacca anāvaraṇajñānavimokṣasthānam nānyatra sarvadharmayathāvadavabodhāt / sa ca sarvadharmayathāvadavabodho nānyatra apracārānutpādacāriṇyāḥ prajñāyāḥ / sa ca prajñāloko nānyatra dhyānakauśalyaviniścayabuddhipratyavekṣaṇāt / tacca dhyānakauśalyaviniścayabuddhipratyavekṣaṇaṃ nānyatra śrutakauśalyāditi // (Dbh 20) sa evaṃ pratyavekṣitajñāno bhūyasyā mātrayā saddharmaparyeṣaṇābhiyukto viharati / rātridivaṃ dharmaśravaṇārthiko dharmakāmātṛptāpratiprasrabdho buddhardharmaparyeṣṭihetoḥ / dharmārāmo dharmarato dharmapratiśaraṇo dharmanimno dharmapravaṇo dharmaprāgbhāro dharmaparāyaṇo dharmalayano dharmatrāṇo dhar