Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)vinv07_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Luật Tạng, Phẩm Y (Cīvaravastu)

Văn bản Luật tạng (Vinaya) quy định về giới luật và đời sống tu tập của Tăng đoàn Phật giáo. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 3 / 4 (50.000 ký tự/trang)
gavatā punaḥ paryanuyukto bravīti / paṃcabhir varṣaiḥ / evaṃ yāvat saptabhir divasair iti / tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayate sma / śayanāsanaṃ bhikṣavaś channe gopayata / adyaiva śalabhasaṃnipātena devo varṣiṣyati / tatra ye snāsyanti teṣām utpādagaṇḍapiṭakāni na (MSV II 83) bhaviṣyantīti / iti hi mṛgaśiro nakṣatrāṇi capalāni caṃcalāny anavasthāyīni / jīvitam api caṃcalam anavasthitam ity evam uktaḥ / mṛgaśirā bhagavato 'bhiprasannaḥ / tathābhiprasannena cārhatvaṃ sākṣātkṛtam* / tato vimuktiprītisukhasaṃvedī gāthā bhāṣate /
gatir mṛgāṇāṃ pavanam ākāśaṃ pakṣiṇāṃ gatiḥ /
gatir virāgiṇāṃ dharmo nirvāṇaṃ gatir arhatām* // iti //
aśrauṣīd viśākhā mṛgāramātā bhagavān kosaleṣu janpadeṣu cārikāṃ caran śrāvastīm anuprāptaḥ śrāvastyāṃ viharaty asmākam evārāma iti / śrutvā ca punar yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntā / (258v1 = GBM 6.829) upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇā / ekāntaniṣaṇṇāṃ viśākhāṃ mṛgāramātaraṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati pūrvavad yāvat saṃpraharṣya tūṣṇīm* / atha viśākhā mṛgāramātā utthāyāsanād yena bhagavāṃs tenāṃjaliṃ praṇamya bhagavantam idam avocat* / adhivāsayatu me bhagavāṃ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃgheneti / adhivāsayati bhagavān pūrvavad yāvad udakamaṇiṃ pratiṣṭhāpya / bhagavataḥ preṣyadārikayā kālārocikayā kalām ārocayati / yāvad asau preṣyadārikā pūrvārāmaṃ gatvā paśyati bhikṣūn kavāṭavivareṇa nagnān snāyinaḥ / dṛṣṭvā ca punaḥ saṃlakṣayati / nūnam āryakāḥ prakrāntāḥ ebhiḥ putramoṭikāputrair ājīvikair ayaṃ vihāro 'vaṣṭabdha iti / sā (MSV II 84) tvaritatvaritam āgatya kathayati / yat khalv ārye jānīyā āryāḥ prakrāntāḥ / putramoṭikāputrair ājīvakair asau vihāro 'vaṣṭabdha iti / viśākhā saṃlakṣayati / asthānam anavakāśo yad bhagavān adhivāsyābhuktvā prakramiṣyati / nūnam anayā bhikṣavo vinagnā dṛṣṭā iti / tayānyaḥ kālārocakaḥ puruṣaḥ preṣitaḥ / samayo bhadanta sajjaṃ bhaktaṃ yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti pūrvavad yāvad bhuktavantaṃ viditvā dhautahastam apanītapātram* / vṛddhānte niṣadya bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta aṣṭau mahādānāni prajñāpayitum* / āgantuke dānaṃ gamike dānaṃ glāne dānaṃ glānopasthāyike dānaṃ dhruvaṃ yavāguṃ dhruvaṃ bhaiṣajyaṃ bhikṣūṇāṃ varṣāśāṭīcīvaraṃ bhikṣuṇīnāṃ codakaśāṭikām iti / bhagavān āha / kiṃ punas tad viśākhe ānuśaṃsaṃ samanupaśyantī āgantuke dānaṃ dadāsi / āgantuko bhadanta bhikṣur na gocarakuśalo bhavati na vīthīkuśalaḥ / sa madīyaṃ piṇḍapātaṃ paribhujya gocarakuśalo bhaviṣyati / vīthīkuśalaś ca / sādhu sādhu viśākhe gatam etat* / kimarthaṃ samanupaśyantī gamikadānaṃ dadāsi / gamiko bhadanta bhikṣuḥ piṇḍapātaṃ paryeṣamāṇaḥ sārthāt paribhṛśyate / yūthaparibhṛṣṭo vihanyate / sa madīyaṃ piṇḍapātaṃ paribhujya sārthān na paribhṛśyate / nāpi yūthaparibhṛṣṭo vihanyate / sādhu sādhu viśākhe etad api gatam* / kimarthavaśaṃ samanupaśyantī glāne dānaṃ dadāsi / glāno bhadanta bhikṣuḥ piṇḍapātaṃ (MSV II 85) paryeṣamāṇaḥ klāmed vā kālaṃ vā kuryāt* / sa madīyaṃ piṇḍapātaṃ paribhujya glānyād utthāsyati sukhasparśaṃ vihariṣyati / sādhu sādhu viśākhe etad api gatam* / kimarthavaśaṃ samanupaśyantī (259r1 = GBM 6.830) glānopasthāyiko dānaṃ dadāsi / glānopasthāyiko bhadanta bhikṣur ātmārthaṃ piṇḍakaṃ paryeṣamāṇo glānasya kṛtyaṃ hāpayati / sa madīyaṃ piṇḍapātaṃ paribhujya saṃpādayiṣyati / sādhu sādhu viśākhe etad api gatam* / kimarthavaśaṃ samanupaśyantī saṃghe dhruvayavāguṃ dadāsi / santi bhadanta bhagavataḥ śrāvakā dīptāgnayo mandāgnayaś ca / tatra ye mandāgnayas teṣām agnisaṃrakṣaṇaṃ ye tu dīptāgnayas teṣāṃ balopacayaḥ / sādhu sādhu viśākhe / etad api gatam* / kimarthavaśaṃ samanupaśyantī saṃghe dhruvabhaiṣajyaṃ dadāsi / santi bhadanta bhagavataḥ śrāvakā bahvābādhāḥ svalpābādhāś ca / tatra ye bahvābādhās teṣāṃ kṛtam eva tāvat* / ye tv alpābādhās te paribhujya bhūyasyā mātrayā sukhasparśaṃ vihariṣyanti / sādhu sādhu viśākhe etad api gatam* / kimarthavaśaṃ samanupaśyantī bhikṣūṇāṃ varṣāśāṭīcīvaraṃ dadāsi / adyaiva mayā bhadanta preṣyadārikā kālārocikā preṣitā / tayā bhikṣavo dṛṣṭā nagnāḥ snātum* / sā me āgatya kathayati / āryakāḥ prakrāntāḥ putramoṭikāputrair ājīvikair vihāro 'vaṣṭabdha iti / te madīyena varṣāśāṭīcīvareṇa guptāḥ snāsyanti / sādhu sādhu viśākhe etad api gatam* / kimarthavaśaṃ samanupaśyantī bhikṣuṇīnām udakaśāṭikāṃ dadāsi / eko 'yaṃ bhadanta samayaḥ saṃbahulāś ca bhikṣuṇyo 'jiravatyāṃ nagnāḥ snānti / (MSV II 86) tā gṛhiṇyo vipuṣpya vipuṣpya bhikṣuṇīnām aṅgulyagreṇa guhyasthānāny upadarśayanti / tāḥ upadarśyamānāḥ madguvo bhavanti / madīyayā tu udakaśāṭikayā tā guptāḥ snāsyanti / sādhu sādhu viśākhe yāni tvayā aṣṭau puṇyakriyāvastūni samākhyātāni saṃdṛśyante etāni / saptasv aupadhikeṣu puṇyakriyāvastuṣv antargatāny etāni / saptasv aupadhikeṣu puṇyakriyāvastuṣu na labhyaṃ puṇyasya pramāṇam udgrahītum etāvat puṇyaṃ vā puṇyaphalaṃ vā puṇyaphalavipāko veti / api tu bahutvāt puṇyasya mahāpuṇyaḥ puṇyaskandha iti saṃkhyāṃ gacchati /
idaṃ cāhaṃ bhadanta śroṣyāmi / amuko bhikṣuḥ sa bhagavatā pratipadyeva vyākṛtāḥ / eṣo 'pi bhikṣus trayāṇāṃ saṃyojanānāṃ prahāṇāt srotaāpanno bhavaty avinipātadharmo niyataṃ saṃbodhiparāyaṇaḥ saptakṛtvo bhavaparamāḥ saptakṛtvo devāṃś ca manuṣyāṃś ca saṃdhāyya saṃsṛtya duḥkhasyāntaṃ kariṣyatīti / sa kadācit śrāvastīm āgamiṣyati punaś ca gamiṣyati / sa madīyam āgantukabhaktaṃ pūrvavad yāvad varṣāśāṭīcīvaraṃ paribhokṣyati / bhikṣuṇī ca yāvad udakaśāṭikām iti / śrutvā ca punar adhigamiṣyāmi prītiprāmodyam udāraṃ kuśalaṃ naiṣkramyopasaṃhitam* / (259v1 = GBM 6.831) amuko bhikṣuḥ (MSV II 87) bhagavatā vyākṛtaḥ / eṣa bhikṣus trayāṇāṃ saṃyojanānāṃ prahāṇād rāgadveṣamohānāṃ ca tanutvāt sakṛdāgāmī bhaviṣyati / sakṛd imaṃ lokam āgatya duḥkhasyāntaṃ kariṣyatīti / so 'pi kadācit* śrāvastīm āgamiṣyati / sa madīyam āgantukabhaktaṃ pūrvavad yāvat* varṣāśāṭīcīvaraṃ bhikṣuṇī codakaśāṭikām iti / śrutvā ca punar adhigamiṣyāmi prītiprāmodyam udāraṃ kuśalaṃ naiṣkramyopasaṃhitam* / amuko bhikṣuḥ sa bhagavatā vyākṛtaḥ / eṣa bhikṣuḥ paṃcānām avarabhāgīyānāṃ saṃyojanānāṃ prahāṇād anāgāmī / bhaviṣyaty anāgantā punar imaṃ lokam iti / so 'pi kadācit* śrāvastīm āgamiṣyati punaś ca gamiṣyati / sa madīyam āgantukabhaktaṃ pūrvavad yāvad varṣāśāṭīcīvaraṃ bhikṣuṇī codakaśāṭikām iti / śrutvā ca punar adhigamiṣyāmi prītiprāmodyam udāraṃ kuśalaṃ naiṣkramyopasaṃhitam* / amuko bhikṣuḥ sa bhagavatā vyākṛtaḥ / eṣa bhikṣuḥ sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtvā nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau pravekṣyatīti / so 'pi kadācit* śrāvastīm āgamiṣyati punaś ca gamiṣyati / sa madīyam āgantukabhaktaṃ pūrvavad yāvad varṣāśāṭīcīvaraṃ bhikṣuṇī codakaśāṭikām iti / śrutvā ca punar adhigamiṣyāmi prītiprāmodyam udāraṃ kuśalaṃ naiṣkramyopasaṃhitam* / atha bhagavān viśākhāṃ mṛgāramātaraṃ dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣyotthāyāsanāt prakrāntaḥ /
atha bhagavān yathābhiramya śrāvastyāṃ viharati / yena vaiśālī tena cārikāṃ prakrāntaḥ / anupūrveṇa cārikāṃ caran vaiśālīm anuprāptaḥ / vaiśālyāṃ viharati markaṭahradatīre kūṭāgāraśālāyām* / atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaram ādāya vaiśālīṃ piṇḍāya prāvikṣat* (MSV II 88) tena khalu samayena saṃbahulā bhikṣava ārāmadvāre aśucimrakṣitāni śayanāsanāni śocayanty ātāpayanti praviṣajanti / adrākṣīd bhagavān saṃbahulān bhikṣūn ārāmadvāre aśucimrakṣitāni śayanāsanāni śocayata ātapayataḥ praviṣajataḥ / dṛṣṭvā ca punar asyaitad abhavat* / yad api śrāddhā brāhmaṇagṛhapatayaḥ prapīḍya prapīḍya tvaṅmāṃsaśoṇitaṃ dānāni dadati puṇyāni kurvanti tad api bhikṣavo mātrayā pratisaṃkhyāya paribhuṃjanta iti viditvā vaiśālīṃ piṇḍāya caritvā kṛtabhaktakṛtyaḥ paścādbhaktapiṇḍapātapratikrāntaḥ pātracīvaraṃ pratiśāmayya pādau prakṣālya vihāraṃ prāvikṣat pratisaṃlayanāya / atha bhagavān sāyāhne pratisaṃlayanād vyutthāya purastād bhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ / (260r1 = GBM 6.832) niṣadya bhagavān bhikṣūn āmantrayate sma / ihāhaṃ bhikṣavaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaram ādāya vaiśālīṃ piṇḍāya prāvikṣam* / adrākṣam ahaṃ bhikṣavaḥ saṃbahulān bhikṣūn ārāmadvāre aśucimrakṣitāni śayanāsanāni śocayata ātapayataḥ praviṣajataḥ / dṛṣṭvā ca punar me etad abhavat* / yad api śrāddhā brāhmaṇagṛhapatayaḥ prapīḍya prapīḍya tvaṅmāṃsaśoṇitaṃ dānāni dadati puṇyāni kurvanti tad api bhikṣavo mātrayā pratisaṃkhyāya paribhuṃjante / sādhu bhikṣavaḥ śraddhādeyasya mātrāparibhojitāyāḥ kālaparibhojitāyā vīciparibhojitāyāḥ saṃkhyāparibhojitāyā mitaparibhojitāyāḥ / (MSV II 89) atha bhagavāñ chraddhādeyasya mātrādiparibhojitānāṃ varṇaṃ bhāṣitvā bhikṣūn amantrayate sma / tasmāt tarhi bhikṣavo na vinā pratyāstaraṇena sāṃghikaṃ śayanāsanaṃ paribhoktavyam aśucimrakṣitaṃ śayanāsanaṃ ca / tatkṣaṇād eva śocayitavyam anyathā sātisāraḥ /
atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaram ādāya vaiśālīṃ piṇḍāya prāvikṣad āyuṣmatānandena paścācchramaṇena / adrākṣīd bhagavān anyataraṃ puruṣaṃ kālakapṛṣṭham* / dūrād eva dṛṣṭvā ca punar āyuṣmantam ānandam āmantrayate / paśyasi tvam ānanda etaṃ puruṣaṃ kālakapṛṣṭham* / evaṃ bhadanta / eṣa ānanda puruṣaḥ kāśyapasya samyaksaṃbuddhasya pravacane pravrajita āsīt* / tatrānena sāṃghikaṃ śayanāsanaṃ kalpapratyāstaraṇena malapratyāstaraṇena paṭṭikāṃ surucikāṃ loḍhakaṃ kṛtvā paribhuktam* / tasya karmaṇo vipākena paṃca janmaśatāni kālakaprṣṭho jātaḥ / yāvad etarhy api kālakapṛṣṭho jāta iti / viditvā vaiśālīṃ piṇḍāya caritvā pūrvavad yāvat pratisaṃlayanād vyūtthāya purastād bhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ / niṣadya bhagavān bhikṣūn āmantrayate sma / adyāhaṃ bhikṣavaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaram ādāya vaiśālīṃ piṇḍāya (MSV II 90) praviṣṭaḥ / tatrāham adrākṣaṃ puruṣaṃ kālakapṛṣṭham* / sa kāśyapasya samyaksaṃbuddhasya pravacane bhikṣur āsīt* / tatrānena sāṃghikaṃ śayanāsanaṃ kalpapratyāstaraṇena pūrvavad yāvat paṃca janmaśatāni kālakapṛṣṭho jātaḥ / tasmāt tarhi bhikṣavo 'dyāgreṇa na bhikṣuṇā kalpapratyāstaraṇena sāṃghikaṃ śayanāsanaṃ paribhoktavyam* / paribhuṃkte / sātisāraḥ / api tu dvābhyāṃ pratyāstaraṇābhyāṃ paribhoktavyaṃ ghanena vā ekapuṭena / pailottikena vā dvipuṭena /
bhikṣavaś citropacitrāṇi pratyāstaraṇāni dhārayanti dīrghadaśāni / brāhmaṇagṛhapatayo 'vadhyāyanti kṣipanti vivācayanti / bhagavān āha / nīlaṃ kardamaṃ kaṣāyaṃ vā pratyāstaraṇaṃ śastralūnaṃ kṛtvā dhārayitavyam* / anyathā sātisāraḥ /
bhikṣavaḥ kuṇḍūrogeṇa (260v1 = GBM 6.833) bādhyante / tasya cīvarakāṇi pūyaśoṇitopaliptāni durgandhitāni makṣikākīrṇāni / sa piṇḍapātaṃ praviṣṭaḥ / taṃ dṛṣṭvā brāhmaṇagṛhapatayo 'vadhyāyanti kṣipanti vivācayanti / etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti / bhagavān āha / tasmād anujānāmi kaṇḍūpracchādanaṃ dhārayitavyam* / paṃcabhiḥ ṣaḍbhir vā divasaiḥ śocayitavyam* / anyathā sātisāraḥ /
bhikṣavaḥ kuṣṭharogeṇa bādhyante / te sāṃghikāni śayanāsanāni paribhuṃjate / prāsādeṣu puṣkariṇyāṃ dvārakoṣṭhake pariṣaṇḍāyāṃ caṃkrameṣu saṃsthānavṛkṣeṣu tiṣṭhanti / durgandhān makṣikābhir ākīrṇān* / (MSV II 91) tān dṛṣṭvā brāhmaṇagṛhapatayo 'vadhyāyanti kṣipanti vivācayanti / etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti / bhagavān āha / kuṣṭharogābhibhūtasyāhaṃ bhikṣavo bhikṣor āsamudācārikān dharmān prajñāpayiṣyāmi / kuṣṭharogābhibhūtena bhikṣuṇā sāṃghikam śayanāsanaṃ layanaṃ ca na paribhoktavyam* / prāsādādiṣu yathāparikīrtiteṣu sthāneṣu sthātavyam* / sāmghikī prasrāvakuṭī varcaḥkuṭī ca na praveṣṭavyā / pratigupte sthāne saṃghena tasya vāso deyaḥ / upasthānaṃ ca kartavyam* / kuṣṭharogābhibhūto bhikṣur yathāprajñaptān āsamudācārikān dharmān na samādāya vartate saṃgho vā sātisāro bhavati /
āyuṣmān upālī buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchati / labhyaṃ bhadanta sugatacīvaram atirekacīvarakalpena dhārayitum* / na labhyam upālin* / labhyaṃ bhadanta kauśeyaṃ cīvaraṃ tricīvarādhiṣṭhānena atirekacīvarādhiṣṭhānena dhārayitum* / labhyam upālin yatheṣṭhataḥ / evaṃ pūrṇakaṃ śāṇakaṃ labhyam /
uddānam* /
bhāṅgeyaṃ keśacīvaraṃ nāgnyaṃ keśalucanaṃ parṇaśāṭīm* /
ajinaṃ sāntarottaraṃ tirīṭim aṅganīlakam* /
śrāvastyāṃ nidānam* / athānyatamo bhikṣur yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntaḥ / upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte (MSV II 92) asthāt* / ekāntasthitaḥ sa bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta bhāṅgeyaṃ cīvaraṃ dhārayitum* / bhagavān āha / tīrthikadhvaja eṣa mohapuruṣaḥ yaduta bhāṅgeyaṃ cīvaram* / tasmān na bhikṣuṇā bhāṅgeyaṃ cīvaraṃ dhārayitavyam* / dhārayati sātisāro bhavati /
aparo bhikṣur gatvā bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta keśacīvaraṃ dhārayitum* / bhagavān āha / tīrthikadhvaja eṣa mohapuruṣaḥ / pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
aparo bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta nāgnyaṃ samādātum* / bhagavān āha / tīrthikadhvaja eṣa mohapuruṣaḥ yaduta nāgnyam* / api tu tricīvaraṃ mayānujñātaṃ kimarthaṃ nāgnyaṃ samādadāsi / tasmān na bhikṣuṇā nāgnyaṃ samādātavyam* / samādadāti / āpadyate sthūlātyayaḥ / atha sa (261r1 = GBM 6.834) bhikṣur nāgnyam alabhamānaḥ śikṣāṃ pratyākhyāya hānāyāvṛttaḥ / bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ / paśya bhadantāsau bhikṣur nāgnyam alabhamānaḥ śikṣāṃ pratyākhyāya hānāyāvṛttam* / bhagavān āha / na bhikṣava etarhi yathā atīte 'py adhvani ahrīkyadoṣād dārikāṃ na labdhavāṃs tac chrūyatām* /
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo dhṛtarāṣṭro nāma haṃsarājo babhūva / tasya duhitā svayaṃvarāvatīrṇā / śrutvā nānādigdeśanivāsinaḥ pakṣiṇaḥ sannipatitāḥ / ekaikaḥ saṃlakṣayati māṃ varayiṣyatīti / tayā (MSV II 93) dārikayā mayūro dṛṣṭaḥ / sā kathayati / eṣa mama bharteti / tasyāparaiḥ samākhyātam* / tvam anayā vṛta iti / sa kalāpaṃ pūrvīkṛtya nartitum ārabdhaḥ / sa dhṛtarāṣṭreṇa dṛṣṭaḥ / kathayati / kimartham ayam nṛtyatīti / aparaiḥ samākhyātam* / tava duhitā vṛtā iti / sa kathayati / hrīvyapatrāpyaviyukto 'yaṃ nāham asmai duhitaraṃ dadāmīti / sa śrutvā mayūro dhṛtarāṣṭrasakāśaṃ gatvā gāthāṃ bhāṣate /
svaro manojño rucitaraś ca varṇo vyāmapramāṇāni ca varhakāṇi /
grīvā ca vaidūryamaṇeḥ samānā dadāsi kasmān na bhavān sutāṃ me //
dhṛtarāṣṭraḥ prāha /
svaro manojño rucitaraś ca varṇo vyāmapramāṇāni ca varhakāṇi /
grīvā ca vaidūryamaṇeḥ samānāhrīkyadoṣāt tu na te dadāmi // iti //
kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ / yo 'sau mayūraḥ eṣa evāsau bhikṣus tena kālena tena samayena / tadāpy eṣa ahrīkyadoṣād dārikām alabhamāno duḥkhī durmanā pakṣiṇamadhyād avakrāntaḥ / etarhy apy asau nāgnyam albhamāno duḥkhī durmanā bhikṣusaṃghamadhyāt prakrāntaḥ /
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta keśān luṃcitum* / bhagavān āha / muṇḍanaṃ mayā samanujñātam* / kasmāt tvaṃ keśān luṃcasi / tīrthikadhṛta eṣa mohapuruṣaḥ yaduta keśaluṃcanam* / tasmān na hi bhikṣuṇā keśā luṃcitavyāḥ / luṃcati / sātisāro bhavati / (MSV II 94)
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta parṇaśāṭikāṃ dhārayitum* / bhagavān āha / tīrthikadhṛtam etan mohapuruṣaḥ / pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta ajinaṃ dhārayitum* / bhagavān āha / tīrthikadhvajam etan mohapuruṣaḥ / yaduta ajinam* / dhārayati pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta sāntarottareṇa cīvareṇa yāpayitum* / tricīvaraṃ mayā mohapuruṣa samanujñātam* / kasmāt tvaṃ sāntarottareṇa yāpayasi / tasmān na bhikṣuṇā sāntarottareṇa cīvareṇa yāpayitavyam* / yāpayati / sātisāro bhavati /
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ (261v1 = GBM 6.835) bhadanta tirīṭiṃ dhārayitum* / tirīṭi iti valkalaḥ / bhagavān āha / tīrthikadhvaja eṣa pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta aṃganāḍikāṃ dhārayitum* / bhagavān āha / āgārikadharmas tarhy eṣāho mohapuruṣā yadutāṃganāḍikā / pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
(MSV II 95)
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta sarvanīlaṃ cīvaraṃ dhārayitum* / bhagavān āha / āgārikā hy enaṃ dhārayanti / tasmān na bhikṣuṇā sarvanīlaṃ cīvaraṃ dhārayitavyam* / pūrvavad yāvat sātisāro bhavati / evaṃ sarvapītaṃ sarvalohitam avadātaṃ na kalpayaty eva /
uddānam* /
dīrghadaśaṃ channadaśaṃ  kambukoṣṇīṣaveṣṭanam* /
kutapam uṣṭrakambalaṃ plīhakānandaḥ sāntarottaram* //
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta dīrghadaśaṃ cīvaraṃ dhārayitum* / bhagavān āha / tīrthikadhvajaḥ pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta channadaśaṃ  cīvaraṃ dhārayitum* / bhagavān āha / tīrthikadhvaja eṣa mohapuruṣa pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta kambukaṃ dhārayitum* / bhagavān āha / āgārikadhvaja eṣa mohapuruṣa pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta uṣṇīṣaṃ dhārayitum* / bhagavān āha / āgārikadhvaja eṣa mohapuruṣa pūrvavad yāvat sātisāro bhavati / (MSV II 96)
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta śiroveṣṭanaṃ dhārayitum* / bhagavān āha / āgārikadhvaja eṣa mohapuruṣa pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta kutapaṃ dhārayitum* / bhagavān āha / āgārikadhvaja eṣa pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
aparo 'pi bhikṣur bhagavantam idam avocat* / icchāmy ahaṃ bhadanta uṣṭrakambalaṃ dhārayitum* / bhagavān āha / āgārikadhvaja eṣa pūrvavad yāvat sātisāro bhavati /
āyuṣmān plīhakānandaḥ anyatamasminn abhikṣuke āvāse akavāṭake varṣā upagataḥ / tasya bahir nigatasya saṃghāṭy upahṛtā / etad yāvad bhagavān āha / na bhikṣuṇā abhikṣuke āvāse akavāṭake varṣā upagantavyam* / na ca vinā saṃghāṭyā kvacid gantavyam* / gacchati / sātisāro bhavati /
āyuṣmān plīhakānando glānaḥ / tasyāyuṣmān ānando glānopasthāyakaḥ / devaś ca varṣitum ārabdhaḥ / sa notsahate saṃghāṭīṃ prāvṛtya gantum* / (262r1 = GBM 6.836) bhagavān āha / sāntarottareṇa gantavyam* /
api tu saṃghāṭyā paṃcopanikṣepaṇakalpā / sabhikṣuka āvāsaḥ sakavāṭaḥ / devo varṣati / varṣāśaṅke ca / nadīpāraṃ vā gantukāmo (MSV II 97) bhavati / āstīrṇaḥ kaṭhina āvāso bhavati / saṃghena saṃmatir dattā bhavati /
antaroddānam* /
vārṣikaśramaṇoddeśā utpādenāpi ca dvayam* /
kulopakāś ca kaukṛtyaṃ saṃghalābhena tasya tat* //
uktaṃ bhagavatā bhikṣūṇāṃ cīvarapāto deya iti / bhikṣavaḥ saṃghapravārita eva janapade cārikāṃ prakrāmanti / teṣāṃ na kaścil lābhaṃ gṛhṇāti / bhagavān āha / bhikṣum avalokayitvā gantavyaṃ yo 'sya lābhaṃ gṛhṇāti / apare 'pi bhikṣava anavalokitā evaṃ gṛhṇanti / bhikṣūṇāṃ parasparaṃ virodho bhavati / bhagavān āha / na bhikṣuṇā anavalokitena lābho grahītavyaḥ / gṛhṇāti / sātisāro bhavati / apare 'pi bhikṣavaḥ avalokitā api pratijñāya na gṛhṇanti / bhagavān āha / te sarvaṃ dāpyāḥ / śramaṇerāṇāṃ prakrāntānāṃ na kaścil lābhaṃ gṛhṇāti / bhagavān āha / teṣām ācāryopādhyāyair grahītavyam* / bhikṣavaḥ kulābhaṃ (MSV II 98) bhājayanti / viprakrāntānāṃ nānuprayacchanti kulābha iti kṛtvā / bhagavān āha / ye 'valokitās tair grahītavyam* / apare 'navalokyaiva gatāḥ / teṣāṃ na kaścid gṛhṇāti / bhikṣavaḥ kaukṛtyena na gṛhṇanti / bhagavān āha / grahītavyam* / nātra kaukṛtyaṃ karaṇīyam* / aparaṃ naiva śakyate bhājayitum alpaṃ kṛtvā / bhagavān āha / anyena miśrīkṛtya vihārasthair bhājayitavyam* / nātra kaukṛtyaṃ karaṇīyam* / kulābham avalokito na gṛhṇāti / paṃca paṇān upādāya sphuṭaṃ dāpayitavyam* /
anyatamasmin karvaṭake gṛhapatiḥ / tena vihāraḥ kāritaḥ / tatra yadi bhikṣuśataṃ prativasati paṭakaśataṃ dadāti / evaṃ yāvad eko 'pi bhikṣuḥ prativasati paṭakaśatam eva dadāti / yāvad apareṇa samayena tasminn eva vihāre dvau mahallau varṣoṣitau / tena gṛhapatinā paṭakaśataṃ preṣitam* / tau gṛhītvā parasparaṃ vicārayataḥ / ekaḥ kathayati saṃghasyāyaṃ lābhaḥ pratipadyata iti / dvitīyaḥ kathayati / asmākam eva prāpadya iti / yady evaṃ gṛhāṇa / sa kathayati / mā parasparavirodhaḥ syāt* / yāvad ekenāpi na gṛhītam* / tau punar vicārayataḥ / katham atra pratipattavyam* / ekaḥ kathayati / bhikṣava āhūyantām* / taiḥ saha bhājayiṣyāmaḥ / dvitīyaḥ kathayati / evaṃ bhavatu / ko gacchatu / yo navakaḥ / ko vastrāṇi gopāyati / yo navakaḥ / na śakyam evam* (MSV II 99) yo navakaḥ sa gacchatu yo vṛddhaḥ sa vastrāṇi gopāyatu / evaṃ bhavatu / navakaḥ śrāvastīṃ gato bhikṣūṇām ānayanāya / (262v1 = GBM 6.837) ācaritaṃ ṣaḍvargikāṇām* / aśūnyaṃ jetavanadvāram anyatamānyatamena ṣaḍvargikeṇa / upanando jetavanadvāre tiṣṭhati / tenāsau dūrata eva dṛṣṭo bakākāraśirāḥ pralambabhrūḥ / sa saṃlakṣayati / ko 'py ayaṃ sthaviro bhikṣur āgacchati / pratyudgacchāmīti / sa pratyudgataḥ / svāgataṃ svāgataṃ sthavira / vande ācārya / sa saṃlakṣayati / nāyam ācāryaṃ jānīte nāpy upādhyāyam* / mahallo 'yam iti viditvā kathayati / sālohita kutas tvam āgacchasi / amukasmāt karvaṭakāt* / kiṃ tatra vihāraḥ / vihāraḥ / kim asau vihāra āhosvid vighātaḥ / tena yathāvṛttaṃ vistareṇa samākhyātam* / tvaṃ kimartham āgataḥ / bhojanāya bhikṣūn nayāmi / yady evam aham eva yuṣmākam anukampārthaṃ gacchāmi / ācārya śobhanam* / upanandaḥ saṃlakṣayati / yady ayaṃ matsakāśād anyatra gamiṣyati mahājanapratisaṃviditaṃ kariṣyati / surakṣitaḥ kartavya iti / sa tena pratiśāmitaḥ / akālapānako dattaḥ / kathāsaṃlāpena tāvād vidhārito yāvad vikālībhūtam* / śayyā śobhanā prajñaptā / pādaśaucaṃ pādamrakṣaṇaṃ ca dattam* / tāvac cāvasthito yāvan middham avakrāntam* / tata upanandena sā rātriḥ kṛcchreṇātināmitā / mā mantrasrāvaḥ syād iti / tataḥ sa rātram evotthāya sālohitam ādāya tvaritatvaritaṃ (MSV II 100) saṃprasthitaḥ / anupūrveṇa karvaṭakam anuprāptaḥ / tatas tena dvitīyena sālohitena vihārasthena svāgatavādasamudācāreṇa samudācarya viśrāmitaḥ / atha trayo 'pi janā ekasmin sthāne niṣaṇṇāḥ / upanandaḥ kathayati / bhājayāmo lābhaṃ sthavirāḥ / bhājayāmaḥ / upanandenaiko mahalla uktaḥ / sālohita tvaṃ bhājaya / sthavira nāhaṃ bhājayāmi / kimartham* / mā me pratyavāyaḥ syāt* / dvitīyo 'py uktaḥ / sālohita tvaṃ bhājaya / so 'py evam eva kathayati / upanandaḥ kathayati / yuvāṃ pratyavāyabhīrukau kim icchathaḥ / upananda ūrdhvapādovāṅmukho narakaṃ gamiṣyatīti / upananda saṃlakṣayati / sālohitāv etau mahallau bhettavyāv iti / tatas tayor dhruvapracāraṃ kalpakāraṃ pṛṣṭvā ekasya sakāśam upasaṃkramya pṛcchati / sālohita tvayātra kiṃ kṛtam* / sthavira nityaṃ mayā vihāraḥ siktaḥ saṃmṛṣṭaḥ sukumārī gomayakārṣī datteti / sālohita yadi secanena saṃmārjanena vā lābho labhyeta upanandaḥ sarvavihārān siñcet saṃmārjayec ca / api tu yo 'tra lābhaḥ saṃpannaḥ sa tasyānyasya sālohitasyānubhāvāt* / so 'smin vihāre kālānukālaṃ dharmaśravaṇaṃ dadāti / dharmaśravaṇārthinyo devatā autsukyam āpannāḥ / (263r1 = GBM 6.838) ye 'tra lābhasaṃpannāḥ / tatas tasyānubhāvād ayaṃ lābhaḥ saṃpannaḥ / yam asau dadāti saḥ grahītavyo no tu vicārayitavyaḥ / sa tenābhyāhata iti pratibhinnas (MSV II 101) tūṣṇīm avasthitaḥ / tato dvitīyasya sakāśam upasaṃkramya kathayati / sālohita tvayātra kiṃ kṛtam* / sthavira mayātra kālānukālaṃ dharmaśravaṇaṃ dattam* / sālohita yadi dharmaśravaṇena lābho labhyeta upanandas tiṣṭhan gacchan niṣaṇṇo niṣaṇṇaḥ sarvakālaṃ dharmaṃ deśayet* / yaḥ kaścid ayaṃ lābhaḥ saṃpannaḥ sarvo 'sau tasyānyasya sālohitasyānubhāvāt* / tenāyaṃ vihāro nityakālaṃ siktaḥ saṃmṛṣṭaḥ sukumārī gomayakārṣī tu pradattā / uktaṃ bhadanta bhagavatā paṃcānuśaṃsāḥ saṃmārjane / katame paṃca / ātmanaś cittaṃ prasīdati / parasya cittaṃ prasīdati / devatā āttamanaso bhavanti / prāsādikasaṃvartanīyaṃ kuśalamūlam upacinoti / kāyasya bhedāt sugatau svargaloke deveṣūpapadyata iti / tad atra vihāre saṃmārjanena dānapatayo 'bhiprasannāḥ / devatā cāttamanasaḥ saṃvṛttāḥ / tenātra lābhasaṃpannāḥ / atas tasyānubhāvād ayaṃ lābhaḥ saṃpannaḥ / yam asau dadāti sa grahītavyo no tu vicārayitavya iti / so 'py abhyāhataḥ pratibhinnas tūṣṇīm avasthitaḥ / tau niṣpratibhātau kṛtvā kathayati / sālohitāv asty anya upāyaḥ / jñaptiṃ kṛtvā bhājayāmaḥ / jñaptikarmākopyam uktaṃ bhagavateti / tau pūrvam evābhyāhatau kathayataḥ / sthavira yathecchasi tathā kuruṣveti / tata upanandena trayo bhāgāḥ kṛtāḥ / dvayor bhāgayor madhye svayaṃ niṣaṇṇaḥ / tayor dvayor madhye ekaṃ bhāgaṃ sthāpayitvā jñaptiṃ kartum ārabdhaḥ / śṛṇutaṃ yuvāṃ sālohitau dvau / ayam ekaḥ / imau dvau / aham eka eva / tat trayam (MSV II 102) ity eṣā jñaptiḥ / tato dvau bhāgāv ātmanā gṛhītvā tayor eko dattaḥ / tau kathayataḥ sthavira sa evāsmākaṃ kaliḥ saṃvṛttaḥ / tvam evāsmākaṃ bhājaya / sa bhājayitum ārabdhaḥ / tatrāpy ekaḥ paṭako 'tiriktaḥ / tam apy ādāya paṭakānāṃ bhāraṃ baddhvā saṃprasthitaḥ / tato 'nupūrveṇa śrāvastīm anuprāptaḥ / bhikṣubhir dṛṣṭa uktaś ca / bhadantopananda kas tvayā paścācchirāśayano dṛṣṭaḥ / tena yathāvṛttaṃ vistareṇa samākhyātam* / te kathayanti / kalpate tavaivaṃ kartum* / amitrāṇāṃ pādaṃ gale datvā / etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti / bhagavān saṃlakṣayati / yaḥ kaścid ādīnavo bhikṣavaḥ parakīye lābhe sannipatanti / tasmān na bhikṣuṇā parakīye lābhe sannipatitavyam* / sannipatati / sātisāro bhavati / bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchati / paśya bhadanta āyuṣmatā upanandena (263v1 = GBM 6.839) tan mahalladvayaṃ dharmamukhikayā vyaṃsitam* / bhagavān āha / na bhikṣava etarhi yathā atīte 'py adhvany anena mahalladvayaṃ vyaṃsitam* / tac chrūyatām* /
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatamasmin nadītīre udradvayaṃ prativasati / tad yadā jalena gacchati tadā matsyāḥ sthalam abhiruhanti / yadā (MSV II 103) tu sthalena gacchati tadā matsyā jale nipatanti / na kiñcid aghaṃ sādhayanti / tatas taiḥ sāmīciḥ kṛtā / eko 'smākaṃ jalena gacchatu dvitīyaḥ sthalena / yat saṃpadyate tad asmāt sāmānyam iti / tatraiko jalena saṃprasthito dvitīyaḥ sthalena / tatra ye jalasthena matsyāḥ saṃtrāsitāḥ sthalam abhirohanti / tān sthalasthā praghātayati jalasthāñ jalastha eva / yāvan matsyānāṃ mahānurāśiḥ saṃvṛttaḥ / ekaḥ kathayati / tvaṃ bhājaya / dvitīyaḥ kathayati / nāhaṃ bhājayāmi / kimartham* / mā me pratyavāyaḥ syāt* / so 'pi kathayati / yady apy evaṃ mamāpy eva eṣa doṣaḥ / tau cintāparau vyavasthitau / yāvat pūrṇamukho nāma śṛgālas tayoḥ sakāśam upasaṃkrāntaḥ / sa kathayati / bhāgineyau kiṃ cintāparas tiṣṭhataḥ / mātula asmākaṃ matsyāḥ saṃpannāḥ / kiṃ na bhājayathaḥ / mātula pratyavāyabhayāt* / yuvāṃ pratyavāyabhīrūkau kim icchathaḥ / pūrṇamukha ūrdhvapādo 'vāṅmukho narakaṃ patiṣyatīti / pūrṇamukhaḥ saṃlakṣayati / sahitāv etau bhettavyāv iti / tatas tayor dhruvapracāra kalpakāraṃ dṛṣṭvā ekasya sakāśam upasaṃkramya pṛcchati / bhāgineya tvayātra kiṃ kṛtam* / mātulaṃ ahaṃ jalena gataḥ / ye mayā jalena gacchatā matsyāḥ saṃtrāsitāḥ sthalam abhirūḍhāḥ te anena praghātitāḥ / bhāgineya yadi jalagamanena kiñcit saṃpadyeta pūrṇamukho nityaṃ jalena yāyāt* / tasya jalena gacchatā sthāṇubhayaṃ kaṇṭabhayaṃ (MSV II 104) śvāpadabhayaṃ kūlapātabhayam* / api tu yady asau na pratighātayati kiṃ tvaṃ trāsayitvā karoṣi / sarvathā ye 'tra matsyāḥ saṃpannās te tasyānubhāvān na tava / yad asau dadāti na grahītavyo no tu vicārayitavyaḥ / sa tenābhyāhataḥ pratibhinnas tūṣṇīm avasthitaḥ / tato dvitīyasya sakāśam upasaṃkramya kathayati / bhāgineya tvayātra kiṃ kṛtam* / mātulo 'haṃ sthalena gato mayā sthalam abhirūḍhā matsyāḥ pratighātitāḥ / bhāgineya yadi sthalagamanena kiñcil labhyeta pūrṇamukho nityam eva sthalena yāyāt* / tasya jalena gacchatā ūrmibhayaṃ kūrmabhayaṃ śiśumārabhayaṃ kumbhīrabhayaṃ jālabhayam* / api tu yady asau na saṃtrāsayati kathaṃ tvaṃ praghātayasi / sarvathā ye tu matsyāḥ saṃpannās te tasyānubhāvāt* / yad asau dadāti (264r1 = GBM 6.840) sa grahītavyo no tu vicārayitavyaḥ / sa tenābhyāhataḥ pratibhinnas tūṣṇīm avasthitaḥ / pūrṇamukho kathayati / bhāgineya asty anya upāyaḥ / gāthābhigītena tān bhājayāmaḥ / akopyaṃ bhaviṣyati / tau pūrvam evābhyāhatau kathayataḥ / mātula yathecchasi tathā kuru / pūrṇamukhena trayo bhāgāḥ kṛtāḥ / pucchānām eko matsyarāśiḥ śirasāṃ dvitīyo madhyamakhaṇḍānāṃ tṛtīya iti / gāthāṃ ca bhāṣate /
sthalacāriṇo hi lāṅgūlaṃ śiro gaṃbhīracāriṇaḥ /
yas tu madhyamako gaṇḍaḥ dharmasthas taṃ hariṣyati // iti //
(MSV II 105)
pūrṇamukhaḥ saṃlakṣayati / vyaṃsitāv etau / saṃpanno me lābhaḥ / sa mahato rohitasya matsyasya madhyagaṇḍam ādāya pituḥ sakāśam upasaṃkrāntaḥ / tato 'sya mātā parituṣṭā gāthābhigītena paripṛcchati /
kutas tvaṃ pūrṇika eṣi kuta eṣi supūrṇika /
aśiraskam alāṅgūlaṃ matsyam ādāya rohitam* // iti
sa kathayati /
vivadante yena mūḍhā dharmādharmeṣv akovidāḥ /
alpecchās tena jīvanti rājakoṣaś ca vardhate // iti //
sāpi punar gāthāṃ bhāṣate /
sādhu te suparākrāntaṃ pūrṇika priyadarśana /
tvaṃ ca lābhena saṃyuktas tau cāpi paritoṣitau // iti //
kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ / yo 'sau pūrṇamukhaḥ śṛgāla eṣa evāsau upanandaḥ / tena kālena tena samayena yau tāv udrāv etau tau mahallau / tadāpy anena tau vyaṃsitāv etarhy apīti /
śrāvastyāṃ nidānam* / anyatamasmin karvaṭake gṛhapatiḥ / tena vihāraḥ kāritaḥ / tatra bhikṣuśataṃ vārṣā upagatam* / tasya gṛhapater buddhir utpannā paṭakaśataṃ samudānayāmi / bhikṣusaṃghaṃ bhojayitvā pratyekam ekaikaṃ bhikṣuṃ paṭenācchādayiṣyāmīti / yāvad upanandena śrutam* / amuko gṛhapatir bhikṣusaṃghaṃ bhojayitvā pratyekam ekaikaṃ bhikṣuṃ paṭenācchādayiṣyatīti / śrutvā ca punaḥ saṃlakṣayati / na bhavāmy upanando yadi (MSV II 106) tasmāt paṭakaṃ na niṣpādayāmīti / so 'nimantrita eṣa gataḥ / gṛhapatir bhikṣusaṃghaṃ bhojayitvā cārayati / upanandaḥ paṭakaṃ gṛhītvā laghulaghv eva prakrāntaḥ / yāvad ekasya bhikṣoḥ paṭako nāsti / gṛhapatiḥ kathayaty ārya paṭakaśataṃ mayā sugaṇitam ānītam* / mā kenacid āryeṇa paṭadvayaṃ gṛhītaṃ bhaved iti / bhikṣavaḥ kathayanti / gṛhapate ko 'sāv evaṃ kariṣyati / api tu bhadantopanandas tvayopanimantritaḥ / ārya nāham upanimantrayāmi / sa taṃ paṭakam ādāya prakrāntaḥ / tato 'sau gṛhapatir avadhyāyitum ārabdhaḥ / etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti / bhagavān āha / yaḥ kaścid ādīnavo bhikṣavo 'nimantritāḥ parakīye (264v1 = GBM 6.841) lābhe saṃnipatanti / tasmān na bhikṣuṇānimantritena parakīye lābhe saṃnipatitavyam* / saṃnipatati / sātisāro bhavati /
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ / sarvasaṃśayacchetāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ / paśya bhadanta āyuṣmān upanando 'nimantrita eva parakīye lābhe saṃnipatita iti / bhagavān āha / na bhikṣava etarhi / yathā atīte 'py adhvany upanando 'nimantritaḥ parakīye lābhe saṃnipatitaḥ / tac chrūyatām* /
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatamasmin karvaṭake brāhmaṇaḥ parṣanmahattaraḥ / tena māṇavaśataṃ traimāsīm upanimantrya māṇavaśataṃ bhojitām* / tasya buddhir utpannā pratyekam ekaikaṃ māṇavakaṃ paṭenācchādayiṣyāmīti / (MSV II 107) tasya nātidūre vṛddho brāhmaṇaḥ prativasati / tena śrutam* / sa prathamataraṃ vṛddhānte bhuktvā paṭam ādāya prakrāntaḥ / gṛhapatinā paṭakāc choritāḥ / yāvad ekasya māṇavakasya paṭo nāsti / sa pṛcchati / bhavanto mayā paṭakaśataṃ sugaṇitam ānītam* / mā kenacin māṇavakena paṭakadvayaṃ gṛhītaṃ bhaved iti / te kathayanti / ka evaṃ kariṣyati / api tu tvayā vṛddho brāhmaṇa upanimantritaḥ / nāham upanimantrayāmi / sa taṃ paṭakam ādāya prathamataraṃ prakrāntaḥ / sa brāhmaṇo 'vadhyāyitum ārabdhaḥ /
kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ / yo 'sau brāhmaṇo vṛddhaḥ eṣa evāsāv upanandas tena kālena tena samayena / tadāpy eṣo 'nimantritaḥ parakīye lābhe saṃnipatita etarhy apīti /
śrāvastyāṃ nidānam* / anyatamasmin karvaṭake gṛhapatiḥ / tena vihāraḥ kāritaḥ / tatraiko bhikṣur varṣā upagataḥ / sa utthānasaṃpannaḥ / tenāsau vihāraḥ pratidinam upaliptasaṃmṛṣṭaḥ kriyate / pratipatty evāsau vihāraḥ śobhane viviktāvakāśe ca bhūbhāge pratiṣṭhāpitaḥ nānāvṛkṣopaśobhite haṃsakrauṃcamayūraśukaśārikākokilābhinikūjite vividhapuṣpaphalopaśobhite / yāvad vistīrṇavibhavaḥ sārthavāhas tasmin vihāre rātrivāsam upagataḥ / tena tāṃ vihāraśobhām upavanaśobhāṃ ca dṛṣṭvābhiprasannenādṛṣṭvaiva bhikṣusaṃgham uddiśya prabhūto lābhaḥ preṣitaḥ / sa rātram evotthāya prakrāntaḥ / sa bhikṣuḥ kaukṛtikaḥ saṃghasyāyaṃ lābha iti kaukṛtyā na gṛhṇāti / bhikṣūn eva samanveṣate bhājayitum* / etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti bhagavān (MSV II 108) āha / gomayagṛham api ced bhikṣur niśṛtya varṣā upagato bhavati tatra ced brāhmaṇagṛhapatayaḥ saṃgham uddiśya lābham anuprayacchanty alpaṃ vā prabhūtaṃ vā yas tatra vasati eko vā dvau vā saṃbahulā vā teṣām eva saḥ / nātra kaukṛtyaṃ karaṇīyam* /
uddānam* / (265r1 = GBM 6.842)
bhinnānāṃ deyapratyaṃśaṃ ṛṣilasya ca cārikām* /
saṃghasya cīvaraṃ caiva aṣṭau lābhena kārayet* //
śrāvastyāṃ nidānam* / āyuṣmān upālī buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchati / antarvarṣe bhadanta saṃgho bhidyeta / deyo lābho na deyaḥ / bhagavān āha / kasyacid upālin deyaḥ kasyacin na deyaḥ / kasya deyaḥ / dharmapākṣikasya // 1 // antarvarṣe bhadanta bhikṣuḥ śikṣāṃ pratyākhyāya hānāyāvartate / deyo lābho na deyaḥ / kasyacid upālin deyaḥ kasyacin na deyaḥ / kasya deyaḥ / yadbhūyo 'pi tasya // 2 // antarvarṣe bhadanta bhikṣuḥ kālaṃ kuryāt* / deyo lābho na deyaḥ / kasyacid upālin deyaḥ kayacin na deyaḥ / kasya deyaḥ / yadbhūyo 'pi tasya // 3 //
anyatamasmin karvaṭake gṛhapatiḥ / tena vihāraḥ kāritaḥ sarvopakaraṇasaṃpannaḥ / āyuṣmāṃś ca śāriputro janapadacārikāṃ caran taṃ vihāram anuprāptaḥ / tena gṛhapatinā bhojayitvā paṃcabhiḥ paṭakaśatair ācchāditaḥ / sa tāni paṃca paṭakaśatāni tasminn eva vihāre datvā prakrāntaḥ / yāvat tasya dvau sārdhaṃvihāriṇau ṛṣila ṛṣidattaś ca janapadacārikāṃ carantau tam eva karvaṭakam anuprāptau / tāv api tena (MSV II 109) gṛhapatinā bhojayitvā paṃcabhiḥ paṭaśatair ācchāditau / tau bhikṣubhir ucyete / āyuṣmantau yuvayor upādhyāyena tasya gṛhapateḥ sakāśāt paṃca paṭaśatāni labdhāni / tāny asmābhir eva bhājitāni / adhunāpy eṣa lābho 'smākam eva prāpadyate / tau kathayataḥ / upādhyāyo jñāto mahāpuṇyaḥ / tena kadācid yuṣmākam evānumoditaḥ syāt* / te pratiboḍhum ārabdhāḥ / etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti / bhagavān āha / aṣṭāv ime bhikṣavo lābhāḥ / katame 'ṣṭau / sīmāhṛto lābhaḥ / kriyāhṛtaḥ / niśrayāhṛtaḥ / saṃghaprajñaptaḥ / bhikṣuprajñaptaḥ / vārṣikaḥ / saṃmukhaḥ / pratyādeśaś ca /
sīmāhṛto lābhaḥ katamaḥ / yathāpi tad evāvasatha ekaḥ poṣadhaḥ / tayor vihārayor yo lābhaḥ sa ubhayavihāraprativāsināṃ bhikṣūṇām* / tan nivāsino bhikṣavaḥ kadācid dhi ekapoṣadhena varṣā upagacchanti / tatra yo lābhaḥ saṃpadyate yam asminn eva vihāre dattas tasmin nivāsibhir eva bhikṣubhiḥ paribhoktavyaṃ hi / ekapoṣadhatvāt* ayam ucyate sīmāhṛto lābhaḥ /
kriyāhṛto lābhaḥ katamaḥ / yathāpi tad bhikṣava idam evaṃrūpaṃ kriyākāraṃ kṛtvā varṣā upagacchanti / amukaṃ kulaṃ yuṣmākam* / (MSV II 110) amukaṃ kulam asmākam* / rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakā madhyam iti / te ced brāhmaṇagṛhapatayaḥ (265v1 = GBM 6.843) upagatakānām āvāsī upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā upagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / upagatakānām eva pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / upagatakānām eva // 1 // upagatakānām āvāsī upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā upagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / anupagatakānāṃ pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / upagatakānām eva // 2 // upagatakānām āvāsī upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā upagatakānāṃ pānīyam anuprayacchanti / anupagatakānāṃ lābham* / lābhaḥ kasya prāpadyate / upagatakānām eva // 3 // upagatakānām āvāsī upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvānupagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / anupagatakānāṃ pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate // upagatakānām eva // 4 // upagatakānām āvāsī upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā vṛddhānte lābham anuprayacchanti / upagatakānāṃ pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / upagatakānām eva // 5 // upagatakānām āvāsī upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā upagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / vṛddhānte pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / upagatakānām eva // 6 // upagatakānām āvāsī upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā vṛddhānte lābham anuprayacchanti / anupagatakānāṃ pānīyam* / lābhaḥ kasya (MSV II 111) prāpadyate / upagatakānām eva // 7 // upagatakānām āvāsī upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā anupagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / vṛddhānte pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / upagatakānām eva // 8 // upagatakānām āvāsī upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā upagatakānupagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / vṛddhānte ca pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / upagatakānām eva // 9 //
yathā upagatakānām āvāsī upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitveti nava paryāyāḥ / evam anupagatakānām āvāsī upagatakān bhikṣūn bhojayitveti nava paryāyāḥ /
sacet te brāhmaṇagṛhapatayaḥ rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā upagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / upagatakānām eva pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / ubhayor api // 1 // rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā upagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / anupagatakānāṃ pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / (266r1 = GBM 6.844) ubhayor api // 2 // rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā anupagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / upagatakānāṃ pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / ubhayor api // 3 // rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu upagatakān bhikṣūn bhojayitvā anupagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / anupagatakānāṃ pānīyam* / (MSV II 112) lābhaḥ kasya prāpadyate / ubhayor api // 4 // rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā vṛddhānte lābham anuprayacchanti / upagatakānāṃ pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / ubhayor api // 5 // rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā upagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / vṛddhānte pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / ubhayor api // 6 // rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā vṛddhānte lābham anuprayacchanti / anupagatakānāṃ pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / ubhayor api // 7 // rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā anupagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / vṛddhānte pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / ubhayor api // 8 // rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu upagatakānupagatakān bhikṣūn bhojayitvā vṛddhānte upagatakānupagatakānāṃ lābham anuprayacchanti / vṛddhānte ca pānīyam* / lābhaḥ kasya prāpadyate / ubhayor api // 9 // ayam ucyate kriyāhṛto labhabḥ /
niśrayāhṛto lābhaḥ katamaḥ / bhikṣur yaṃ strīpuruṣapaṇḍakam upaniśritya varṣā upagacchati sa yaṃ lābhaṃ dadāti tasyaiva saḥ / ayam ucyate niśrayāhṛto lābhaḥ /
saṃghaprajñapto lābhaḥ katamaḥ / yo lābho niyato 'vipaṃcitaḥ / ayam ucyate saṃghaprajñapto lābhaḥ /
(MSV II 113)
bhikṣuprajñapto lābhaḥ katamaḥ / yo lābho niyato 'vipaṃcitaḥ / layane maṭhe vā kūṭāgāre vā prajñaptaḥ / tatra yo bhikṣuḥ prativasati tasyaiva saḥ / ayam ucyate bhikṣuprajñapto lābhaḥ /
vārṣiko lābhaḥ katamaḥ / yo lābho varṣoṣitasya bhikṣusaṃghasya dāyikaiḥ prajñaptaḥ / ayam ucyate vārṣiko lābhaḥ /
saṃmukhalābhaḥ katamaḥ / yo lābho 'niyato 'vipaṃcitaḥ / ayam ucyate saṃmukhalābhaḥ /
pratyādeśalābhaḥ katamaḥ / yo lābho jātau bodhau dharmacakre parinirvāṇe niryātitaḥ / sacen na śakyate caturmahācaityeṣu ekasminn eva mahācaitye deyo nānayatra / ayam ucyate pratyādeśalābhaḥ /
uddānam* /
kālaṃ kurvanty utkṣiptakā miśrakāṇāṃ ca bhājanam* /
utkṣiptaśramaṇoddeśā (266v1 = GBM 6.845) usārayanti mriyante ca //
śrāvastyāṃ nidānam* / āyuṣmān upālī buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchati / yathāpi tad bhadanta ekasminn āvāse saṃbahulā utkṣiptakāḥ saṃbahulāś ca prakṛtisthakāḥ prativasanti / teṣām utkṣiptakaḥ kālaṃ karoti / tatsantako mṛtapariṣkāro lābhaḥ kasya prāpadyate / prakṛtisthakānām (MSV II 114) upālin // 1 // dvau bhadanta utkṣipakau saṃbahulāḥ prakṛtisthakāḥ / utkṣiptakaḥ kālaṃ karoti / tatsantako mṛtapariṣkāro lābhaḥ kasya prāpadyate / prakṛtisthakānām eva // 2 // utkṣipakāḥ saṃbahulāḥ prakṛtisthakā alpāḥ / utkṣiptakaḥ kālaṃ karoti / tatsantako mṛtapariṣkāro lābhaḥ kasya prāpadyate / prakṛtisthakānām eva // 3 //
yathāpi tad bhadanta ekasminn āvāse saṃbahulā utkṣiptakāḥ saṃbahulāś ca prakṛtisthakāḥ prativasanti / teṣāṃ prakṛtisthakaḥ kālaṃ karoti / tatsantako mṛtapariṣkāro lābhaḥ kasya prāpadyate / prakṛtisthakānām* // 1 // saṃbahulā utkṣiptakā dvau prakṛtisthakau / prakṛtisthakaḥ kālaṃ karoti / tatsantako mṛtapariṣkāro lābhaḥ kasya prāpadyate / tasyaikasya prakṛtisthakasya // 2 // saṃbahulā utkṣiptakā ekaḥ prakṛtisthakaḥ / prakṛtisthakaḥ kālaṃ karoti / lābhaḥ kasya prāpadyate / utkṣiptakānāṃ yaḥ prathamaṃ pāpakaṃ dṛṣṭigataṃ pratinisṛjati // 3 //
upagatakānām āvāse anupagatakaḥ śrāmaṇeraka āgatya kālaṃ karoti / upagatakair anupagatakānāṃ dūto 'nupreṣayitavyaḥ / śrāmaṇero vaḥ kālagataḥ / harata tasya pātracīvaram iti / upagatakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / anupagatakā bhājayanti / bhājitaṃ subhājitam* / miśrakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / cāturdiśāya bhikṣusaṃghāya pariṇāmayanti / supariṇāmitam* // 1 // (MSV II 115) upagatakānām āvāse anupagatakaḥ śrāmaṇeraka āgatya evaṃ vaded osārayantu mām āyuṣmantaḥ / upagatako bhaviṣyāmīti / sa cānosāritaḥ kālaṃ kuryāt* / upagatakair anupagatakānāṃ dūto 'nupreṣayitavyaḥ / śrāmaṇero vaḥ kālagataḥ / haratāsya pātracīvaram iti / upagatakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / anupagatakā bhājayanti / bhājitaṃ subhājitam* / miśrakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / cāturdiśāya bhikṣusaṃghāya pariṇāmayanti / supariṇāmitam* // 2 // upagatakānām āvāse anupagatako bhikṣur āgatya kālaṃ kuryāt* / upagatakair anupagatakānāṃ dūto 'nupreṣayitavyaḥ / sabrahmacārī vaḥ kālagataḥ / haratāsya pātracīvaram iti / upagatakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / anupagatakā bhājayanti / bhājitaṃ subhājitam* / miśrakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / cāturdiśāya (267r1 = GBM 6.846) bhikṣusaṃghāya pariṇāmayanti / supariṇāmitam* // 3 // upagatakānām āvāse anupagatako bhikṣur āgatyaivaṃ vaded osārayantu mām āyuṣmantaḥ / upagatako bhaviṣyāmīti / sa cānosārita eva kālaṃ kuryāt* / upagatakair anupagatakānāṃ dūto 'nupreṣayitavyaḥ / sabrāhmacārī vaḥ kālagataḥ / haratāsya pātracīvaram iti / upagatakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / anupagatakā bhājayanti / bhājitaṃ subhājitam* / miśrakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / cāturdiśāya bhikṣusaṃghāya pariṇāmayanti / supariṇāmitam* // 4 //
(MSV II 116)
anupagatakānām āvāse upagatakaḥ śrāmaṇeraka āgatya kālaṃ kuryāt* / anupagatakair upagatakānāṃ dūto 'nupreṣayitavyaḥ / śrāmaṇero vaḥ kālagataḥ / haratāsya pātracīvaram iti / anupagatakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / upagatakā bhājayanti / bhājitaṃ subhājitam* / miśrakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / cāturdiśāya bhikṣusaṃghāya pariṇāmayanti / supariṇāmitam* // 1 // anupagatakānām āvāse upagatakaḥ śrāmaṇera āgatyaivaṃ vaded osārayantu mām āyuṣmantaḥ / anupagatako bhaviṣyāmīti / sa cānosāritaḥ kālaṃ kuryāt* / anupagatakair upagatakānāṃ dūto 'nupreṣayitavyaḥ / śrāmaṇero vaḥ kālagataḥ / haratāsya pātracīvaram iti / anupagatakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / upagatakā bhājayanti / bhājitaṃ subhājitam* / miśrakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / cāturdiśāya bhikṣusaṃghāya pariṇāmayanti / supariṇāmitam* // 2 // anupagatakānām āvāse upagatako bhikṣur āgatya kālaṃ kuryāt* / anupagatakair upagatakānāṃ dūto 'nupreṣayitavyaḥ / sabrahmacārī vaḥ kālagataḥ / haratāsya pātracīvaram iti / anupagatakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / upagatakā bhājayanti / bhājitaṃ subhājitam* / miśrakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / cāturdiśāya bhikṣusaṃghāya pariṇāmayanti / supariṇāmitam* // 3 // anupagatakānām āvāse upagatako bhikṣur āgatyaivaṃ vaded osārayantu mām āyuṣmantaḥ / anupagatako bhaviṣyāmīti / sa cānosāritaḥ kālaṃ kuryāt* / anupagatakair upagatakānāṃ dūto 'nupreṣayitavyaḥ / sabrāhmacārī vaḥ kālagataḥ / haratāsya pātracīvaram (MSV II 117) iti / anupagatakā bhājayanti / abhājitaṃ durbhājitam* / upagatakā bhājayanti / bhājitaṃ subhājitam* / miśrakā bhājayanti (267v1 = GBM 6.847) / abhājitaṃ durbhājitam* / cāturdiśāya bhikṣusaṃghāya pariṇāmayanti / supariṇāmitam* // 4 //
uddānam* //
upanandasyādhiṣṭānaṃ ghātavyaṃ madhyavikṣepaḥ /
nāsti mamātyayād dānaṃ visṛjyo manuṣyās trayaḥ //
śrāvastyām nidānam* / upanandasya mūrdhni piṭako jātaḥ / sa vaidyasakāśaṃ gataḥ / bhadramukha bhaiṣajyaṃ me vyapadiśeti / sa kathayati ārya ghṛtasya pānaṃ piba / svāsthyaṃ te bhaviṣyatīti / upanandaḥ saṃlakṣayati / saced adyaiva pāsyāmi adyaiva svastho bhaviṣyāmi / śvaḥ katareṇa kalpena ghṛtaṃ samādhāpayiṣyāmi vastrāṇi vā / yāvad iṣṭaṃ kalpaṃ samādhāpayiṣyāmi tāvat paścāt pāsyāmīti / jñātamahāpuṇyo 'sau / tena sārdhaṃvihāryantevāsikāḥ samantāt preṣitāḥ / taiḥ prabhūtā ghṛtaghaṭakā vastrāṇi ca vraṇabandhanāya samādhāpitāni / dvitīye divase vaidya āgatya pṛcchati / ārya svasthaḥ / pītaṃ te ghṛtam* / bhadramukha na pītam* / ārya na śobhanaṃ kṛtam* / adya dviguṇaṃ pibeti / sārdhaṃvihāryantevāsina uktā / śrutaṃ vo yad vaidyenābhihitam* upādhyāya (MSV II 118) śrutam* / mamāyaṃ rogo 'bhivṛddhaḥ / prabhūtaṃ ghṛtaṃ vastrāṇi ca vraṇabandhanāni smādhāpayateti / taiḥ prabhūtataraṃ ghṛtaṃ vastrāṇi ca samādhāpitāni / tenātilobhāt* śvaḥ kalpo bhaviṣyatīti tad api divase na pītam* / rogo 'sya prabalo jātaḥ / yāvat punar api vaidya āgatya pṛcchati / ārya pītaṃ ghṛtam* / bhadramukha na pītam* / ārya na śobhanaṃ kṛtam* / sa kathayati / bhadramukha adya triguṇaṃ pibāmi / vaidyaḥ kathayati / ārya yadi ghṛtamañjūṣāyām api nimagnas tiṣṭhasi tathāpi te nāsti jīvitam iti / sa kathayati / yamadaṇḍika yādṛśas tvam* / gale te pādaṃ datvā ghṛtaṃ ca pibāmi / jīvāmi ceti / sa vaidyo hum iti kṛtvā sāmarṣaḥ prakrāntaḥ / tata upanandena ghṛtasya pātraṃ pūrayitvā pītam* / viṣūcitaḥ kālagataḥ / tasya prabhūtaṃ suvarṇaṃ tisraḥ suvarṇalakṣāḥ / ekā pātracīvarāt* / dvitīyā glānabhaiṣajyāt* / tṛtīyā kṛtākṛtāt* / amātyaiḥ śrutam* / rājñe niveditam* / deva āryopanandaḥ kālagataḥ / tasya prabhūtaṃ suvarṇam asti / tisraḥ suvarṇalakṣāḥ / tad arhasyājñāṃ dātum iti / rājā kathayati / yady evaṃ gacchata / asya layanaṃ mudrayateti / bhikṣavas tam ādāya dahanaṃ gatāḥ / tair āgatya layanaṃ mudritam* / bhikṣavas tam ādahane saṃskārya vihāram āgatāḥ / paśyanti layanaṃ rājamudrāmudritam* / etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti / tatra bhagavān āyuṣmantam ānandam āmantrayate / gacchānanda madvacanād rājānaṃ (268r1 = GBM 6.848) prasenajitam ārogyaṃ (MSV II 119) pṛccha / evaṃ ca vada / yasmin mahārāja samaye tava rājakaraṇīyaṃ bhavati / avalokayasi tvaṃ tasmin samaye upanandaṃ bhikṣum* / yasmin vā te samaye āvāho vā vivāho va avalokayasi tasmin samaye upanandam* / kadācid vā te upanando yāvajjīvaṃ pravāritaḥ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ / glānasya vā upasthānaṃ kṛtam iti / yadi brūyān neti / sa vaktavyaḥ / pṛthaṅ mahārāja gṛhiṇāṃ gṛhakāryāṇi / pṛthak pravrajitānām* / alpotsukas tvaṃ tiṣṭha / sabrahmacāriṇām eṣa lābhaḥ prāpadyate / nirastavyāpāro bhaveti / evaṃ bhadanta ity āyuṣmān ānando bhagavataḥ pratiśrutya yena rājā prasenajit kosalas tenopasaṃkrāntaḥ / upasaṃkramya yathāsandiṣṭaṃ niveditavān* / rājā kathayati / bhadantānanda yathā bhagavān ājñāpayati tathā bhavatu / nirastavyāpāro 'ham iti / tata āyuṣmatānandena rājñaḥ pratisandeśo bhagavate niveditaḥ / tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayate sma / bhājayata yūyaṃ bhikṣava upanandasya bhikṣor mṛtapariṣkāram iti / bhikṣubhiḥ saṃghamadhye avatārya vikrīya bhājitam* / sāketakair bhikṣubhiḥ śrutam* / upanandaḥ kālagataḥ / tasya prabhūtaṃ suvarṇaṃ tisraḥ suvarṇalakṣā bhikśubhir bhājitā iti / te tvaramāṇāḥ śrāvastīm āgatāḥ kathayanti / asmākam api bhadantopanandaḥ sabrahmacārī / asmākam api tatsantako lābhaḥ prāpadyata iti / bhikṣubhiḥ pātayitvā taiḥ sārdhaṃ punar api bhājitaḥ / evaṃ ṣaṇ (MSV II 120) mahānagaranivāsino bhikṣavaḥ sannipatitāḥ / vaiśālakāḥ vārāṇasīyāḥ rājagṛheyakāḥ cāṃpeyikāś ca / bhikṣubhiḥ punaḥ punaḥ pātayitvā bhājitaḥ / bhikṣavaḥ pātayanto bhājayantaś ca riñcanty uddeśaṃ pāṭhaṃ svādhyāyaṃ yogaṃ manasikāram* / etat prakaraṇaṃ bhagavata ārocayanti / bhagavān āha / pañca karaṇāni lābhavibhāge / katame pañca / gaṇḍī tridaṇḍakaṃ caityaṃ śīlākā jñaptiḥ pañcakam* / yo mṛtagaṇḍyām ākoṭyamānāyām āgacchati tasya lābho deyaḥ / evaṃ tridaṇḍake bhāṣyamāne caityavandanāyāṃ kriyamāṇāyāṃ śīlākāyām ācaryamāṇāyām* / tasmāt tarhi bhikṣavaḥ sarvaṃ mṛtapariṣkāraṃ jñaptiṃ kṛtvā bhājayitavyam* / akopyaṃ bhaviṣyati / evaṃ ca punaḥ kartavyam* / śayanāsanaprajñaptiṃ kṛtvā pūrvavad yāvat sarvasaṃghe sanniṣaṇṇe sannipatite mṛtapariṣkāraṃ vṛddhānte sthāpayitvā ekena bhikṣuṇā vṛddhānte niṣaṇṇena jñaptiḥ kartavyā / śṛṇvantu bhadantāḥ saṃghāḥ / (268v1 = GBM 6.849) asminn āvāse upanando bhikṣuḥ kālagataḥ / tasyedaṃ mṛtapariṣkāraṃ dṛśyam adṛśyaṃ cāvatiṣṭhate / sacet saṃghasya prāptakālaṃ kṣametānujānīyāt saṃgho yat saṃgha upanandasya bhikṣor mṛtadravyaṃ dṛśyam adṛśyaṃ ca mṛtapariṣkārikam adhitiṣṭhed ity eṣātra jñaptiḥ / eṣā bhikṣavo mṛtapariṣkāravibhāganiṣṭhā yaduta jñaptiḥ / jñaptau kṛtāyāṃ yo bhikṣur āgacchati lābho na deya iti / āyuṣmān upālī buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchati / yatra yatra bhadanta saṃghavṛttaḥ jñaptikārako nāsti tatra mṛtapariṣkārikaṃ bhājayitavyam* / na bhājayitavyam* / upālin (MSV II 121) pūrvācaramaṃ kṛtvā bhājayitavyam* / pūrvācaramam api bhikṣavo na jānanti / bhagavān āha / ekaṃ pariṣkāraṃ vikrīya tataḥ stokaṃ saṃghavṛddhāya saṃghanavakāya ca datvā yatheṣṭaṃ bhājayitavyam* / nātra kaukṛtyaṃ karaṇīyam* / jñaptau ca kṛtāyāṃ pūrvācarame vā mṛtapariṣkāriko lābhaḥ sarvabuddhaśiṣyebhyaḥ prāpadyata iti /
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ / paśya bhadantāyumān upanandaḥ atilobhena vipannaḥ / bhagavān āha / na bhikṣava etarhi yathā atīte 'py adhvani atilobhena vipannaḥ / tac chrūyatām* /
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatamena lubdhena hastī saviṣeṇa śareṇa marmaṇi tāḍitaḥ / tatas tena marmavedanābhyāhatena śarānusāreṇa gatvā sa lubdho jīvitād vyaparopitaḥ / yāvad daivayogāt* pañcamātrāṇi cauraśatāny anyatamaṃ karvaṭakaṃ muṣitvā taṃ pradeśam anuprāptāni / tair asau hastī dṛṣṭaḥ / sa kṛcchrakālo vartate / te kathayanti / bhavantaḥ saṃpannam idaṃ māṃsam* / ardhatṛtīyāni śatāni hastinaṃ viśasya māṃsaṃ pacantu / ardhatṛtīyāni śatāni pānīyam ānayantv iti / tatra ye viśasanti pacanti ca teṣām (MSV II 122) etad abhavat* / bhavanto 'smābhir īdṛśaṃ karma kṛtam* / idaṃ ca loptraṃ prabhūtaṃ saṃpannakam* / yāvadāptaṃ māṃsaṃ bhakṣayitvā avaśiṣṭaṃ viṣeṇa dūṣayiṣyāmaḥ / kimarthaṃ teṣām anuprayacchāmaḥ / loptram asmākaṃ bhaviṣyati / te viṣadūṣitaṃ māṃsaṃ bhakṣayitvā prāṇair viyokṣyantīti / tair yāvadāptaṃ māṃsaṃ bhakṣayitvāvaśiṣṭaṃ viṣeṇa dūṣitam* / ye 'pi pānīyasya gātās tair apy evam eva vicārya yāvadāptaṃ pānīyaṃ pītvāvaśiṣṭaṃ viṣeṇa dūṣitam adāyāgatāḥ / yair māṃsaṃ bhakṣitaṃ taiḥ pānīyaṃ pītam* / yair api pānīyaṃ pītaṃ tair api māṃsaṃ bhakṣitam* / sarve te kālagātāḥ / yāvad anyatamaḥ śṛgālaḥ kālapāśapāśitas taṃ pradeśam anuprāptam* / tena te sarve mṛtā dṛṣṭāḥ / tato lobhasaumanasyaḥ saṃlakṣayati / saṃpanno me prabhūto lābhaḥ / ānupūrvī kartavyā iti / sa dhanuṣo (269r1 = GBM 6.850) 'ṭaniṃ mukhe prakṣipya snāyuṃ bhakṣayitum ārabdhaḥ / tataḥ snāyuś chinnā / aṭanyā tālu cchidritam* / kālagataḥ /
devatā gāthāṃ bhāṣante /
saṃcayaḥ khalu kartavyo na kāryas tv atisaṃcayaḥ /
paśya saṃcayalobhāndho hataś ca yena jambukaḥ /
kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau jambuka eṣa evāsāv upanandas tena kālena tena samayena / tadāpy eṣo 'tilobhena vipannaḥ / etarhy api eṣo 'tilobhena vipanna iti /
śrāvastyāṃ nidānam* / tena khalu samayenānyatamo bhikṣur ābādhiko duḥkhit