Pháp Tăng Thượng Hạnh (Ābhisamācārika-Dharma)

su /
etaṃ (10b5) bhagavaṃ sāṃghikaṃ /
bhagavān āha / evaṃ ca yūyaṃ apratyāstaraṇakā śayyāsanaṃ
paribhuṃjatha / tena hi evaṃ śayyāsane pratipadyitavyaṃ / kin ti dāni (evaṃ)
śayyāsane pratipadyitavyaṃ / na dāni kṣamati sāṃghikaṃ śayyāsanaṃ
adhyupekṣituṃ / utpādakam vā u(du)tthitakam vā prāṇakehi vā khajjantaṃ
varṣeṇa (vā) ovarṣaparyantam vātātapena vā vināśiyantaṃ pakṣīhi
thā(vā) oh(ay)iyantaṃ / atha khalu yadi tā(10b6)va ujjhitaprakīrṇṇaṃ
bhavati / sāharitvā ekānte sthāpayitavyaṃ / utpādakaṃ bhavati / sam(aṃ
(I.p.71) th)āpetavyaṃ / varṣeṇa ovarṣīyati vātātapena cā(vā) vināśīyati /
cchanne praviśayitavyaṃ / prāṇakehi khādyati / pakṣīhi ohapi(yi)yante
prasphoṭiyāna cchanne praveśayitavyaṃ / na dāni vihāro adhyupekṣitavyo /
oddirṇṇako praluggako acaukṣo vā apratisaṃskṛto vā // atha khalu yadi
tāva tṛṇacchadano bhavati / tṛ(10b7)ṇapūlako dātavyo / apakkacchadano
bhavati / apakkā dātavyā / (J.46) kabhallacchadano bhavati kabhallikā
dātavyā / sudhāmṛttikācchadano bhavati mṛtpiṇḍo dātavyo / varṣāya
ovṛṣṭo bhavati vikha(cikkha)llikā opūre(ta)vyā vaṃghorikā dātavyā
gomayaśāṭo dātavyo na dāni kṣamati / sāṃghikaṃ śayyāsanaṃ evam eva
paribhuñjitaṃ(tuṃ) / apratyāstaraṇaṃ vā tṛṇaṃ vā tṛṇaṃ vā antarākṛtvā
leṅkaṭakaṃ vā atha khalu pra(11a1)tyāstaraṇaṃ karttavyaṃ / nāpi kṣamati
kalpaṃ karttuṃ / paṭikām vā loḍḍhakam vā pratyāstaraṇaṃ karttuṃ / atha
khalu dviguṇitā nāma karttavyā viśiṣṭā mañcāto vā yadi tāva
kambalasya bhavati / ekapuṭaṃ vā dvipuṭam vā karttavyaṃ / atha dāni
karpāsasya bhavati dvipuṭā vā tripuṭā vā karttavyo samantena sūtreṇa
śiviyāṇaṃ / tato madhyeṇa dīrghasūtrāṇi dātavyāni tato na kṣamati /
śayyāsanaṃ omayilomayilaṃ vā pāṭitavipāṭitam vā adhyu(11a2)pekṣituṃ /
atha khalu kālena kālaṃ bodhi(dhovi)tavyaṃ / kālena kālaṃ śiṃcitavyaṃ /
kālena kālaṃ ātape dātavyaṃ / na kṣamati sāṃghikena śayyāsanena
prāvṛtena bhaktāgre vā tarpaṇāgre vā sāmāyikam vā upaviśituṃ / na
kṣamati śayyāsanaṃ sāṃghikaṃ prāvariyaṃ dīrghaca(ṃ)kramaṃ
caṃkramituṃ // atha dāni bhikṣuḥ śirāviddhako vā bhavati virecanapītako
vā glānako vā bhavati vastrapuggalikaṃ antarīkaraṇaṃ dadi(11a3)ya
caṃkramati / anāpattiḥ / nāpi kṣamati sāṃghikaṃ śayyāsanaṃ
paudgalikaparibhogena paribhuñjituṃ / atha khalu sāṃghikaṃ śayyāsanaṃ
prajñapayitavyaṃ / (J.47) pratyāstaraṇaṃ dadiya tato paribhuñjitavyaṃ / atha
dāni sāṃghikaṃ śayanāsanaṃ mahantaṃ bhavati / uparito bhuṃjitavyaṃ
(I.p.72) yathā nāśaṃ na gacche / atha dāni hemantakālo bhavati sāṃghikaṃ
śayyāsanaṃ prāvariya śayati / (11a4) antarīkaraṇa(ṃ) dātavyaṃ / na deti
vinayātikramam āsādayati / evaṃ śayyāsanaṃ(ne) pratipadyitavyaṃ / na
pratipadyati / abhisamācārikān dharmmān atikramati // * //
II.2       Ms. 11a4       (J.47.6);       Ch.502c13
bhagavān śrāvastyām viharati śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vistareṇa nidānaṃ kṛtvā te dāni bhikṣū upagacchanikā(yāṃ) kāle vihāran
na pratisaṃskarenti / pañcārthavaśāṃ saṃpaśyamānāṃs tathāgatā
arha(11a5)ntaḥ samyaksaṃbuddhāḥ pañcāhikāṃ vihāracārikām
anucaṃkramanti / anuvicaranti / katamāṃ pañca / kacci me śrāvakāḥ na
karmmārāmāḥ na karmmaratāḥ / na karmmārāmatā-anutyā(yo)gam
anuyuktā viharanti na bhāṣyārāmāḥ / na bhāṣyaratāḥ na
bhāṣyārāmatānuyogam anuyuktā viharanti / na nidrārāmāḥ na
nidrāratāḥ na nidrārāmatānuyogam anuyuktā viharanti /
glānakā(11a6)nāñ ca bhikṣūṇām anukampārthaṃ ye ca te śrāddhāḥ
kulaputrāḥ tathāgatam evoddiśya āgārād anagārikāṃ pravrajitāḥ / te ca
tathāgataṃ dṛṣṭvā atiri(tī)vodārāṇi prītiprāmodyāni pratilabhiṣyanti /
imāṃ pañca arthavaśāṃ saṃpaśyamānās tathāgatā arhantaḥ
samyaksambuddhāḥ pañcāhikāṃ vihāracārikāṃ anucaṃkramanti /
anuvicaranti / (J.48) adrākṣīd bhagavāṃ pañcāhikāṃ vihāracārikāṃ
anucaṃkramanto anuvi(11a7)caranto vihārakān ondri(ddri)nnakāṃ
praluggakāṃ acokṣāṃ apratisaṃskṛtāṃ śayyāsanaṃ ujjhitaprakīrṇṇe(rṇṇaṃ)
omayilemayilaṃ pāṭitavipāṭitaṃ mañcām pīṭhā(ṃ) ondri(ddri)ṇṇakāṃ
paluggakāṃ ucchi(dutthi)takāṃ vātātapena opūriyaṃtāṃ prāṇakehi
khajjantāṃ varye(ṣe)ṇa ovaryi(ṣi)yantāṃ kākaśakuntehi ohayiyantāṃ
bhagavān jānanto pṛcchati / kasyeme bhikṣavo vihārakā odriṇṇakā
paluggakā acaukṣā apratisaṃskṛtā śayyāsa(11b1)naṃ ujjhitaprakīrṇṇaṃ
omayilomayilaṃ pāṭitavipāṭitaṃ mañcā pīṭhā (I.p.73) ondri(ddri)ṇṇakā
paluggakāṃ u(du)tthitakāṃ vātātapena opūriyantāṃ prāṇakehi khajjantāṃ
varṣeṇa ovarṣiyantāṃ kākaśakuntehi ohayiyantāṃ bhikṣū āhaṃsu // imaṃ
bhagavan saṃghasya ye dharmmā(varṣā)ṃ upagacchiṣyanti / te
pratisaṃskariṣyanti /
bhagavān āha / tena hi evaṃ varṣopanāyike śayyāsane pratipadyitavyaṃ /
kin ti dāni evaṃ varṣopanāmi(yi)ke śayyāsane pra(11b2)tipadyitavyaṃ / eṣā
dāni saṃghasya varṣopanāmi(yi)kā bhavati / prakṛtyaiva tāva
dāyakadānapati pratisaritavyā / tato vihārakā pratisaṃskarttavyāḥ / ye
vihārakā uddiṇṇakā paluggakā bhavanti / acokṣā vā apratisaṃskṛtā vā
bhavanti / (J.49) yadi tāva sudhācchadano bhavati / sudhāpiṇḍo dātavyo /
iṣṭakācchadano bhavati / iṣṭakā dātavyā / apakkācchadano bhavati /
apakkā dātavyā / kabhalla(11b3)cchadano bhavati / kabhallikā dātavyā /
tṛṇacchadano bhavati / tṛṇapūlako dātavyā / mañcā vā pīṭhā vā
ondri(ddri)ṇṇakā paluggakāṃ bhavanti / muṃjā karttitavyā / balbajā
karttitavyā mañcā dhra(bu)ṇitavyā uppādakā bhavanti sayeccha(maṃ
ttha)payitavyā / dutthapitā bhavanti / sutthapitā karttavyā / vātātapena
ota(pū)riyanti / kākaśakuntehi vā ohapi(yi)yanti / cchanne sthapitavyā /
evaṃ śayyāsanaṃ (11b4) bhavati / omayilamayilaṃ pāṭitavipāṭitaṃ dhoviya
sīvitavyaṃ / mṛttikāpiṇḍo dāpayitavyo / mūṣika-ucchi(kki)rā vā yāca(va)
vaṃghorikā pūretavyā / yaṃ tahiṃ pariveṇe bhavaṃti / bhaṇḍaṃ niyatakaṃ
sarvvaṃ samudānitavyaṃ /
pañcehi aṅgehi samanvāgato bhikṣuḥ śayyāsanaprajñāpaka saṃmutīye
saṃmanyitavyo / katamehi pañcahi / yo na cchandāye na do(11b5)ṣāye na
mohāye na bhayāye prajñaptaṃ ca jānāti / imehi pañcahi / peyālaṃ, //
(J.50) ka(r)mmaṃ kṛtvā yāva te dāni samantena āṣāḍhamāsaṃ śayyāsanaṃ
grāhetavyaṃ / vihārā pariveṇā agniśālā bhaktaśālā / upasthānaśālā /
dvārakoṣṭhako varccakuṭī udupāno jantāko caṃkramā vṛkṣamūlā
vihārakā (I.p.74) grāhayitavyā / asuke vihāre ettakā mañca(11b6)kā
pīṭhakā vā ettakaṃ āstaraṇaṃ ettakaṃ prāvaraṇaṃ tato likhitavyaṃ /
bhurjake phalake vā paṭṭikāyām vā / yadi tāva āraṇyakaṃ śayyāsanaṃ
bhavati / dūre dūro(re) pariveṇā bhava(ṃ)ti / trayodaśīyaṃ vā
cāturddaśīyaṃ vā tena śayyāsanoddeśo karttavyo / atha dāni grāmāntikaṃ
śayyāsanaṃ bhavati / āsanne āsanne pariveṇā bhavanti / cāturddaśīyam vā
pāñcadaśīyam vā śayyāsano(11b7)ddeśo karttavyo / taṃ likhitaṃ
saṃghasthavirasya allīpitavyaṃ / vaktavyaṃ / āyuṣman amuke vihārake
ettakā mañcā ettakā pīṭhāḥ / ettakaṃ āstaraṇaṃ ettakaṃ prāvaraṇaṃ
katamo tava vihārako rucyati / yo saṃghasthavirasya vihārako rucyati so
dātavyo / atha dāni saṃghasthaviro jalpati / vihāraṃ yūyaṃ (J.51) uddiśatha
varṣāvāsikaṃ samaṃ kariṣyāma nti(tti) / yaṃ saṃghasthaviro jalpati / tathā
karttavyaṃ, / (12a1) tato vihārakā uddiśitavyāḥ / vṛddhāntato prabhṛti
yāva avarya(ṣa)kaparyantaṃ na kṣamati / śrāmaṇerāṇāṃ vihāra(rā)
uddiśituṃ / atha dāni teṣāṃ upādhyāyācāryā jalpanti / uddiśatha yūyaṃ
eteṣāṃ vayaṃ pratisaṃskariṣyāma nti(tti) / tato śrāmaṇerakāṇāṃ pi
vihārakā uddiśitavyā / atha dāni bahuṃ bhavati / tato dvitīyakālikā
uddiśitavyā / atha dāni tahi(ṃ) koci bhavati / āṭakkarasiṃhanādiko (12a2)
paryāpto grīṣme śayyāsanaṃ uddiśitavyaṃ / guptyarthaṃ paribhogārthaṃ
utthiṣyaṃ utthāpayiṣyaṃ ko vihārako ti / vaktavyo na eṣo bhava kiñcita
bhogārthaṃ vadiṣanti ma pratisaṃskāraṇārthaṃ eṣo caṃ uddiśīyati / atha
dāni stokā vihārakā bhavanti / dviṇṇāṃ trayāṇāṃ (vā) janānāṃ eko
vihārako uddiśitavyo / atha dāni evaṃ pi stokā bhavanti / caturṇṇāṃ
pañcānām vā janānāṃ eko vihā(12a3)rako uddiśitavyo / atha dāni
ekavastukaṃ bhavati / bhikṣū ca bahu(hū) bhavaṃti / vṛddhānāñ ca mañcā
prajñāpayitavyāḥ / navakānāṃ pīṭhāḥ prajñāpayitavyāḥ / atha dāni evaṃ
pi stokaṃ bhavati / vṛddhānāṃ pīṭhāḥ prajñāpayitavyāḥ / navakānāṃ
saṃstaraṇā (J.52) (I.p.75) prajñāpayitavyāḥ / atha dāni evaṃ pi stokaṃ
bhavati / (atha dāni) alpo(lpā)vakāśo bhavati / vṛddhehi saṃstaraṇe
pratipa(12a4)dyitavyaṃ / navakehi paryana(ṅke) vītināmayitavyaṃ / atha
dāni evaṃ pi alpāvakāśo bhavati / vṛddhehi cchanne praviśitavyaṃ /
navakehi vṛkṣamūlehi caṃkramehi niṣadyāhi abhyavakāśe
vītināmayitavyaṃ / hemante śayyāsanaṃ uddiśitavyaṃ, / guptyarthaṃ
paribhogārthaṃ utthiṣyaṃ utthāpayiṣyaṃ varṣāsu śayyāsanaṃ uddiśitavyaṃ /
guptyarthaṃ paribhogārthaṃ utthā(12a5)syaṃ utthāpayitavyaṃ / nāpi kṣamati
śayyāsanaṃ adhyupekṣituṃ omayilomayilaṃ pāṭitavipāṭitaṃ mañcā vā
pīṭhā vā oddriṇṇakā vā paluggakā vā adhyupekṣituṃ / atha khalu
kālena kālaṃ śayyāsanaṃ sīvitavyaṃ / bodhi(dhovi)tavyaṃ / kālena kālaṃ
muñjā karttitavyā / balbajā karttitavyā / tato mañcā ca pīṭhā ca
bra(bu)ṇitavyā / evaṃ varṣopanāmi(yi)ke śayyāsane pratipa(12a6)dyitavyaṃ /
na pratipadyati / abhisamācārikān dharmmān atikramati // * //
II.3       Ms.12a6       (J.52.15);       Ch.503a24
bhagavān śrāvastyām viharati / śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vistareṇa nidānaṃ kṛtvā yāva adrākṣīd bhagavāṃ pañcāhikāṃ
vihāracārikām anucaṃkramanto (J.53) anuvicaranto vihārakāṃ oddriṇṇakāṃ
paluggakāṃ ullāya gṛhītakāṃ acokṣāṃ apratisaṃskṛtāṃ udakasya pūrāṃ
udakabhramām aśodhi(ta)kāṃ dvārāhi (12a7) dvīpikāhi khajjanto mañcāṃ
pīṭhāṃ ondri(ddri)ṇṇakāṇāṃ paluggakāṃ u(du)tthitakāṃ varṣeṇa
(o)varṣiyantāṃ prāṇakehi khajjantāṃ bhagavāna jānanto pṛcchati / kiṃ
imaṃ bhikṣavo vihārakā ullaggakā ollāye gṛhītakāḥ / acaukṣā
apratisaṃskṛtā udakasya pūrāṃ udakabhramā aśodhitakā dvā(re)
dvīpikāhi khajjantā mañcā pīṭhā ondri(ddri)ṇṇakāṃ paluggakāṃ
utpādakāṃ u(du)tthitakāṃ varṣeṇa o(12b1)varṣiyantāṃ prāṇakehi
khajjantā(ṃ) bhikṣū āhaṃsuḥ / ye bhagavān (I.p.76) arṣāṃ vasiṣyanti te
pratisaṃskariṣyanti /
bhagavān āha / tena hi evaṃ varṣopagatehi śayyāsane pratipadyitavyaṃ /
kin ti dāni evaṃ varṣopagatehi śayyāsane pratipadyitavyaṃ / ete dāni
bhikṣavo varṣopagatā bhavanti / tena hi vihārakā pratyavekṣitavyā / yadi
tāva ondri(ddri)ṇṇakā vā paluggakā vā bhavanti / yāvat mūṣikokkārā vā
cikkhallikā vā pra(12b2)tisaṃskārayitavyā / yadi tāva vihārako
sudhācchadano bhavati (sudhāpiṇḍo dātavyo) / iṣṭakācchadano bhavati /
iṣṭakā dātavyā / (J.54) apakvacchadano bhavati / apakvā dātavyā /
kabhallacchadano bhavati (kabhallikā dātavyā / tṛṇacchadano bhavati) /
tṛṇapūlako dātavyo / urṇṇā(llā)ye gṛhītako bhavati / piṇḍaṃ śāṭiya
mṛttikāye limpitavyo / mūṣa-ukkārā vilikhkhi(cikkhali)kā pūretavyā /
yadi tāva uppeḍanako vihārako bhavati / śakkāroṭena vā pūretavyā
u(a)pa(12b3)kvapāṃsukena vā / atha dāni uppaṃsulo bhavati / gomayakārṣī
dātavyā / udakabhramā vā / praṇālibhramā vā paripūritā bhavanti
śodhayitavyāḥ / muṇḍaharmmiyā pratisaṃskarttavyā / śayyāsanaṃ
omayilomayilaṃ bhavati / pāṭitavipāṭitaṃ dhovayitavyaṃ / rañjetavyaṃ /
mañcā vā pīṭhā vā bhagnakā bhavanti / chinnagaṇṭhikā karttavyā /
ondri(ddri)ṇṇakā vā paluggakā bhavanti / mu(12b4)ñjā karttitavyā / mañcā
bra(bu)ṇitavyā / pīṭhikā bra(bu)ṇitavyā / uppādakā bhavanti samaṃ
thāpeyitavyā / u(du)tthitakā bhavanti / sutthitā thapetavyā / vātātapena
opūriyanti / naivāte thapitavyāḥ / varṣeṇa ovarṣiyanti / cchanne
thapitavyā / prāṇakehi khajjanti cchandiyāṇaṃ pratipādikehi thapayitavyā /
nāpi kṣamati / śayyāsanaṃ adhyupekṣituṃ / omayilomayilaṃ vā
pāṭitavi(12b5)pāṭitaṃ vā // atha khalu kālena kālaṃ dhovitavyaṃ /
sīvayitavyaṃ / rañjiya(jayi)tavyaṃ / mañcā vā pīṭhā vā uppādakā
bhavanti / samāṃ thapitavyāḥ / dutthitā bhavanti / susthitā thapitavyāḥ /
ondri(ddri)ṇṇakā bhavanti / palugnakā vā muñjā karttitavyā / balbajā
karttitavyā / (J.55) mañcā buṇitavyāḥ / (I.p.77) pīṭhā buṇitavyāḥ /
pādakā u(du)tthitakā bhavanti / suthapitā karttavyāḥ / vihārakā kālena
(12b6) kālaṃ siñcitavyāḥ / saṃmārjitavyāḥ / gomayakārṣī dātavyāḥ /
udakabhramāḥ pranāḍikābhramā vā kālena kālaṃ śodhitavyāḥ / pañcāhe
pañcāhe śayyāsanaṃ pratyotāpetavyaṃ / mañcā vā pīṭhā vā anyāyataḥ
karttavyaṃ / vihāro omasvediko bhavati / mañco bhitti(to) mocetvā
pratipādikā dātavyāḥ / yathā prāṇakehi na khādyeyā santānikā
śāṭitavyo / anvarddhamāsaṃ gomayaśā(12b7)ṭo dātavyo / yadi tāva vihāro
ośa karoti odako dātavyo / atha dāni usvedako bhavati śuddhena gomayena
mardditavyaṃ / vihāro usvedako bhavati / na dāni tahiṃ kṣamati /
hastaśaucaṃ vā karttuṃ pādaśaucaṃ vā mukham vā dhoyi(vi)tuṃ / pādam
vā nirmmādayituṃ / nāpi dāni kṣamati / vihāro pitthitvā sthapituṃ / atha
khalu kālena kālaṃ apāvuritavyo yathā vātaṃ labheyyā (na) dhūpetavyo
ku(13a1)ṣṭhena bhurjena vā saktuhi vā evaṃ varṣopagatakehi (J.56)
śayyāsane pratipadyitavyaṃ / na pratipadyati // abhisamācārikān
dharmmān atikramati // * //
II.4       Ms.13a1       (J. 56.3);       Ch.503b10
bhagavān śrāvastyāṃ viharati / śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vistareṇa nidānaṃ kṛtvā aparaṃ dāni āraṇyakaṃ śayyāsanaṃ himadoṣeṇa
cittaṃ na vasati / te dāni āraṇyakā vihāraṃ bāhiraṃ ghaṭṭiyaṃ kāriyāṇa
grāmantikaṃ śayyāsanaṃ okastāḥ so dāni vi(13a2)hārako vanadavena
āgacchiyāṇa dagdho / etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣū bhagavato ārocayeṃsu
bhagavān āha / tena hi evaṃ varṣavustehi śayyāsane pratipadyitavyaṃ / kin
ti dāni evaṃ varṣavustehi śayyāsane pratipadyitavyaṃ / etaṃ dāni āraṇyakaṃ
śayyāsanaṃ himadoṣeṇa ri(ci)ttaṃ na vasati / na kṣamati / āraṇyakehi
aśabdakarṇṇikāye grāmāntikaṃ / śayyāsanaṃ okkasituṃ / atha khalu
ucchā(13a3)hetavyā / tahi(ṃ) eko vā dvau vā trayo vā yāvatakā (I.p.78)
ucchahanti / yo pratibalo vastuṃ yadi utsahanti / teṣāṃ āhāreṇa
upastambhaṃ karttavyaṃ / yathā na vihanyeṃsu / atha dāni udvahanti /
āha / kiṃ vayaṃ parityaktāḥ / kissa (J.57) vayaṃ vasāmaḥ / yaṃ tahiṃ
śayyāsanaṃ bhavati kocavako vā ullīyo vā caturasrakā vā kumbhīyo vā
kaṭa(ṭā)hakāni vā sarvvaṃ grāmāntikaṃ, (13a4) śayyāsanaṃ otāretavyaṃ /
mañcā pīṭhā ullapitvā sthāpayitavyā / mañcā bhittiyo mocetvā
pratipādakā dātavyā / yathā prāṇakehi dīpikāhi vā na khajjeyā / nāpi
dāni kṣamati so vihāro adhyupekṣituṃ / ondri(ddri)ṇṇako vā paluggako vā
acaukṣo vā apratisaṃskṛto vā / atha khalu yadi tāva tṛṇacchadano vā
bhavati tṛṇapulako dātavyo / yāva go(13a5)mayaśāṭo dātavyo /
paribhāṇḍaṃ karttavyaṃ / śvetavarṇṇā dātavyaṃ // samantena vihārasya
tāva pratikṛtyeva agniharaṇī karttavyā / bhṛtakehi ca karmmakarehi ca
vihārasya catuḥpārśve kakṣaṃ jātakaṃ bhavati so lavāpayitavyo / yaṃ kālaṃ
śuṣkaṃ bhavati / niṣprāṇakaṃ tato gninā dahāpayitavyo vihārako
siñcitavyo / sammārjitavyo / gomayakārṣī (13a6) dātavyā / yaṃ sārāsāraṃ
śayyāsanaṃ amilā vā astaraṇikāṃ vā kocakā vā makucakā (vā)
guḍuguḍukā vā makucakā vā te grāmāntikaṃ śayyāsanaṃ nāpayitavyāḥ /
mañcāḥ pratipādakehi sthāpayitavyā bhittito yu(mu)ktāḥ / maṃcasya upari
pīṭhā sthāpayitavyā / pīṭhasya upari yaṃ tatra śayyāsanaṃ
omayilomayilaṃ pāṭita(J.58)vipāṭitaṃ pīṭhasya upari sthāpayitavyaṃ
cīvaravaṃśe sthāpayitavyaṃ, (13a7) bhittito muktaṃ / yadi tāva vihāro
uppiḍanako bhavati / na kṣamati / lenāni bandhituṃ / atha khalu muktakā
karttavyā / atha dāni uppaṃsulakā vihārakā bāhiraghaṭṭimā karttavyāḥ /
sarvvehi ni(r)dhāvitavyā ekena abhyantaraghaṭṭimaṃ vihārakāṃ kariya
rejjūye vā kaḍevarikā /ya(ye) vā otaritavyaṃ / otariya rajjūye vā kaḍevariyā
vā abhyantare kṣipitavyā / bāhyena vā acchitavyā / ye (13b1) tatra bhavanti
gopālakā vā paśupālakā vā teṣāṃ so vihāro anuparinditavyo te
vaktavyāḥ / dīrghāyu gacchāma tāva yaṃ grāmāntikaṃ śeyyāsanaṃ eṣo
tumhākaṃ vihārako anuparindito bhavatu / evaṃ anuparindiyāṇa gantavyaṃ
(I.p.79) / atha dāni grāmāntikaṃ śeyyāsanaṃ bhavati / evaṃ hy eva sarvvaṃ
pratisaṃskāro karttavyāḥ / yāva śvetavarṇṇā dātavyā / etāni mahantāni
vastūni bhavanti / yathā (13b2) agniśālā vā upasthānaśālā vā yadi tāva
sasvāmikaṃ bhavati / tena pratisaṃskāroye(pe)tavyā / uddiṣṭako nāśo yo
sya bhavati / tena pratisaṃskarttavyā / atha dāni naiva sasvāmiko bhavati /
nāpi uddiṣṭako sarvvasaṃghena pratisaṃskarttavyo / sāmagrīye saṃviditvā
tahiṃ ekam eko (J.59) vā śamo dātavyo / dve vā dve vā trayo vā trayo vā
yathā sarvvapratisaṃskāro gacche tathā (13b3) dātavyaṃ / mañcā vā pīṭhā
vā ullaggakā bhavanti / ayacchitavyā / ayaṃ cchantiyo karttavyāḥ / unniyo
vā biśio vā caturasrakā vā omayilomayilā bhavanti / pāṭitavipāṭitā
dhovitva sivitavyā / pratyaggalāni dātavyāni / bhaṇḍaṃ niyatakaṃ bhavati /
samudānetavyaṃ / grāmāntikaṃ śeyyāsanaṃ udakadoṣeṇa ri(ci)ttaṃ na
saṃvasati na kṣamati tehi a(13b4)śabdakarṇṇikāye āraṇyakaṃ śeyyāsanaṃ
gantuṃ / atha khalu pratikṛtyeva tāva yaṃ tatra sārāsāraṃ bhāṇḍam
astaraṇaṃ vā prāvaraṇaṃ vā upaskaro vā śraddhāprasannehi upāsakakulehi
sthāpayitavyaṃ / vihārako saṃmārjayitavyo / gomayakārṣī dātavyā /
maṃcā pratipādakehi sthātavyā bhittito muktaṃ / mañcasya upari pīṭhaṃ
sthāpayitavyaṃ / pīṭhasyopari yaṃ ta(13b5)tra jarjara bisi vā jarjara
caturaśrako vā taṃ sthāpayitavyaṃ / yadi tāva uppīḍanako vihāro bhavati /
tato lenāni muktāni sthāpetavyāni / atha dāni uppatsu(msu)lako vihā(ro)
bhavati lenāni bāhiraghaṭṭimāni karttavyāni sarvve bhikṣūhi
ni(r)dhāvantehi / ekena vihārako atya(bhya)nta(ra)ghaṭṭimo karttavyo /
prativeśikulāto niśreṇiyāviya tato o(13b6)taritavyo / (J.60) ye tatra
prativeśikā bhavanti / teṣām anuparinditavyaṃ / dīrghāyu eṣo vihārako
tumhāṇaṃ anuparindito bhavatu / (I.p.80) gacchāma vayaṃ araṇyakāni
śeyyāsanāni evaṃ parindiya gantavyaṃ / evaṃ varṣavustehi śeyyāsane
pratipadyitavyaṃ / na pratipadyati / abhisamācārikān dharmmān
atikramati // * //
II.5      Ms.13b6       (J. 60.5);       Ch.503c1
bhagavān śrāvastyāṃ viharati śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vista(13b7)reṇa nidānaṃ kṛtvā pañcārthavaśāṃ vistareṇa kṛtvā yāvad
adrākṣīd bhagavāṃ pañcāhikāṃ vihāracārikāṃ anucaṃkramanto
anuvicaranto vihārakāṃ odd(r)iṇṇakāṃ praluggakāṃ acaukṣāṃ
apratisaṃskṛtāṃ śeyyāsanaṃ ujjhitaprakīrṇṇaṃ omayilomayila(ṃ)
pāṭitavipāṭitaṃ mañcā ca pīṭhā ca / uddriṇṇakā praluggakā uppādakā
u(du)tthitakā varṣeṇa ovarṣiyantāṃ prāṇakehi khajjantāṃ bhagavān (14a1)
jānanto bhikṣūṃ pṛcchati / kim idaṃ bhikṣavo vihārakā oddriṇṇakā
paluggakā acaukṣā apratisaṃskṛtāḥ śeyyāsanaṃ ujjhitaprakīrṇṇaṃ
omayilomayilaṃ pāṭitavipāṭitaṃ mañcā ca pīṭhā ca oddriṇṇakā
paluggakā uppādakā u(du)tthitakā varṣeṇa ovarṣayantā prāṇakehi
khājjantā te dāni āhaṃsu vayaṃ bhagavan āgantukā ye nevāsikā te
saṃskariṣyanti /
bhagavān āha // tena hi eta(va)ṃ āgantukehi śe(14a2; J.61)yyāsane
pratipadyitavyaṃ / kin ti dāni evaṃ āgantukehi śeyyāsane pratipadyitavyaṃ /
etā dāni bhikṣū āgantukā bhavanti vihārako uddiṣṭako bhavati / mañcaṃ
pīṭhaṃ pi caturasrakaṃ kurccaṃ bi(ṃ)bohanaṃ uddiṣṭaṃ bhavati nāpi
kṣamati / gatāgatasya vihārake bhaṇḍaṃ praveśituṃ / atha khalu yadi tāva
andhakārako vihārako bhavati / pradīpo jvālayitavyo tṛṇolkā vā kaṇḍolkā
vā pra(14a3)jvālayitavyā / praviśiya cīvaraṃca(vaṃ)śo tāca(va)
pratyavekṣitavyo / anekāye prāṇakehi khāditako bhavati / yadi tāva
prāṇakehi khāyitako bhavati bhagnakā vā taṃ apaniya anyo kīlako
ākoṭayitavyo (I.p.81) pātrapraveśikā sthāpayitavyā / mañcakaś ca
pratyavekṣitavyaḥ / yadi tāva vibhagnako vā cchinnako vā bhavati
cchinnakaṇṭhi karttavyā / oddriṇṇako (14a4) vā paluggako vā bhavati
muṃjā karttitavyā balbajā karttitavyā / mañcā bra(bu)ṇitavyā pīṭhā
bra(bu)ṇitavyā / vihārako śodhayitavyo / sammārjayitavyo / mūṣa-ukkirā
vā bhavati ākoṭayitavyā / gomayakārṣī dātavyā / mañcako pratipādake
sthāpayitavyo āstaraṇaṃ prajñapiya pratikramitavyaṃ / yadi sarvvarātro
gacchati pratisaṃskāra(J.62)yantasya sarvvarātrī
pratisaṃska(skā)rayi(14a5)tavyaṃ / evaṃ āgantukehi śeyyāsane
pratipadyitavyaṃ / na pratipadyati / abhisamācārikān dharmmān
atikramati // * //
II.6       Ms.14a5       (J.62.4);       Ch.503c16
bhagavān śrāvastyāṃ viharati śastā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca vistareṇa
nidānaṃ kṛtvā pañcārthavaśāṃ vistareṇa kṛtvā yāvad adrākṣīd bhagavāṃ
pañcāhikāṃ vihāracārikām anucaṃkramanto anuviracanto vihārakāṃ
oddriṇṇakāṃ paluggakāṃ a(14a6)caukṣāṃ apratisaṃskṛtāṃ śeyyāsanaṃ
omayilemayilaṃ pāṭitavipāṭitaṃ / mañcā pīṭhā oddriṇṇakāṃ
paluggakāṃ / uppādakāṃ u(du)tthitakāṃ varṣeṇa ovarṣiyantāṃ prāṇakehi
khajjantāṃ bha(ga)vān jānanto pṛcchati / kiṃ ime bhikṣavo vihārakā
oddriṇṇakā paluggakā acaukṣā apratisaṃskṛtā śayyāsanaṃ omayilemayilaṃ
pāṭitavipāṭitaṃ mañcā pīṭhā oddriṇṇakā paluggakā uppādakā
u(du)tthi(14a7)takā varṣeṇa ovarṣayantā prāṇakehi khajjantā bhikṣū
āhaṃsu / vayaṃ bhagavan nevāsikā ye āgantukā te pratisaṃskariṣyanti /
bhagavān āha / tena hi evaṃ nevāsikehi śeyyāsane pratipadyitavyaṃ / kin ti
dāni evaṃ nevāsikehi śayyāsane pratipadyitavyaṃ / nāyaṃ tāva kṣamati /
naivāsikehi ye vihārakā oddriṇṇakā paluggakā acaukṣā apratisaṃskṛtā te
āgantukānāṃ (14b1) sthāpayituṃ / yadi āgantukānāṃ mātu atyāyikaṃ
bhaviṣyanti / tato naṃ pratisaṃskariṣyantīti // atha khalu (J.63) ye vihārakā
navakā ca supratisaṃskṛtā ca te āgantukānāṃ sthāpayitavyā / nāpi
kṣamati (I.p.82) śeyyāsanaṃ omayilomayilaṃ pāṭitavipāṭitaṃ āgantukānāṃ
sthāpayituṃ / yadi āgantukānāṃ mātu atyāyikaṃ bhaviṣyati tato
dhoviṣyanti / rañjiṣyanti / sīviṣyanti / atha khalu yaṃ (14b2) śeyyāsanaṃ
navakaṃ sudhotaṃ ca suraktaṃ ca taṃ āgantukānāṃ sthāpayitavyaṃ / nāpi
kṣamati ye mañcā vā pīṭhā vā prala(lu)ggakā vā oddriṇṇakā vā te
āgantukānāṃ sthāpayituṃ / yadi āgantukānāṃ mātu atyāya(yi)kaṃ
bhaviṣyati / tato buṇiṣyanti / atha khalu ye mañcā vā pīṭhā vā navā ca
sārā ca sa(su)dhotā ca te āgantukānāṃ sthāpayitavyā nāpi kṣamati /
adhyupekṣituṃ / atha khalu vi(14b3)hārakāṇāṃ kālena kālaṃ
khaṇḍaphuṭṭaṃ pratisaṃskarttavyaṃ / śeyyāsanaṃ dhovitavyaṃ / sivitavyaṃ /
rañjitavyaṃ / mañcā vā pīṭhā vā bhagnā vā bhavanti cchinnagaṇṭhikā
karttavyā / oddriṇṇakā vā paluggakā vā bhavanti / muñjā karttitavyā /
balbajā karttitavyā mañcā bra(bu)ṇitavyā pīṭhā vraṇitavyā / mañcā vā
pīṭhā vā uppādakā bhavanti / samaṃ sthāpayitavyā / u(du)tthāpitakā
(14b4) bhavanti / susthitā karttavyā / (J.64) vātātapena te(o)pūriyanti /
nivāte sthāpayitavyā / kākaśakunna(nta)kehi ohayiyanti channe
sthāpayitavyāḥ / varṣeṇa te(o)varṣiyanti nirovarṣe sthāpayitavyā /
prāṇakehi khajjanti cchinnagaṇḍi(ṇṭhi)yakā kariya pratipādakehi
sthāpayitavyā / evaṃ nevāsikehi śayyāsane pratipadyitavyaṃ / na
pratipadyati / abhisamācārikān dharmmān atikrama(14b5)ti // * //
II.7       Ms.14b5       (J. 64.6);       Ch.503c25
bhagavān śrāvastyāṃ viharati / śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vistareṇa nidānaṃ kṛtvā yāvad adrākṣīd bhagavān pañcāhikāṃ
vihāracārikām anucaṃkramanto anuvicaranto vihārakāṃ oddriṇṇakāṃ
paluggakāṃ anabhi(prati)saṃskṛtāṃ ullāpe(ye) gṛhītakāṃ śeyyāsanaṃ
omayilamayilaṃ pāṭitavipāṭitaṃ mañcā ca pīṭhā ca oddriṇṇakāṃ
paluggakāṃ uppādakāṃ (14b6) u(du)tthitakāṃ vātātapena opūriyantāṃ
kākaśakunne(nte)hi oharṣi(yi)yantāṃ varṣeṇa ovarṣiyantāṃ prāṇakehi
khajjantāṃ bhagavāna jānanto yeca(va) bhikṣūṃ pṛcchati / kiṃ ete bhikṣavo
vihārakā oddriṇṇakā paluggakā śeyyāsanaṃ (I.p.83) omayilamayilaṃ
pāṭitavipāṭitaṃ mañcā pīṭhā ca oddriṇṇakā paluggakā uppādakā
u(du)tthitakā vātātapena opūriyantā kākaśakunne(nte)hi ohayiyantāṃ
varṣeṇa (o)varṣiyaṃtā prā(14b7)prāṇa(J.65)kehi khajjantā / bhikṣū āhaṃsu /
ye bhagavaṃ āgantukā ca nevāsikā ca te pratisaṃskariṣyanti / vayaṃ
itvāravāsino
bhagavān āha / tena hi evaṃ sarvvehi śeyyāsane pratipadyitavyaṃ / kin ti
dāni evaṃ hi sarvvehi śeyyāsane pratipadyitavyaṃ / ete dāni vihārakā
bhavanti / oddriṇṇakā paluggakā acaukṣā apratisaṃskṛtakā tato raṇaraṇāye
gaṇḍiṃ āhaṇiya sarvvasaṃghena sannipati(15a1)tavyaṃ / atha dāni kaścid
āha / ahan dharmmakathiko ahaṃ vinayadharo aham āraṇyako piṇḍacāriko
pāṃsukuliko ya eto(te) droṇī śramaṇakā te pratisaṃskariṣyantīti // te
vināyātikramam āsādayanti /
atha khalu sarvvehi sannipatitavyaṃ / anyehi tāva mṛttikā mardditavyā /
anyehi khāṇukā viśālikā vā piṇḍakā vā paripūriya dātavyā / anyehi
pariharitavyaṃ / anyehi lippitavyaṃ / a(15a2)nyehi majjitavyaṃ / anyehi
udakaṃ pariharitavyaṃ / atha dāni bahuṃ lippitavyaṃ bhavati / bhikṣū ca
śāṭhyena karenti / kiṃ karttavyaṃ mitakaṃ dātavyaṃ / iman tava khaṇḍaṃ
imaṃ tava khaṇḍan ti / imaṃ tvayā pratisaṃskārayitavyaṃ / ete vihārakā
ullāpe(ye) gṛhītakā bhavanti apratisaṃskṛtā vā uppaṃsulā vā
sarvvasaṃghasya gaṇḍim ākoṭayitvā anyehi tāvad yā bhitti ollāye
gṛhītakāyo tāyo śā(15a3)ṭayitavyāyo anyehi mṛttikā marddetavyā /
anyehi udakaḥ pariharitavyaḥ / anye(hi) mṛttikā pariharttavyā / anyo lepo
dātavyaḥ / (J.66) anyaiḥ sa(ṃ)mārjitavyaṃ / vihārakā uppeḍanakā bhavanti /
śarkarāṭakā vā āpakapāṃsuko vā pariharitavyo ākoṭayitavyo / atha dāni
upaṃsulakā vihārakā bhavanti / anyair ggomaya pariharttavyaḥ /
anyai(15a4)r udakaṃ pariharttavyaḥ / anyai(ye)hi adhvāpayitavyaṃ / anyehi
gomayakārṣī dātavyā / nāpi dāni (I.p.84) adhyupekṣitavyaṃ / śeyyāsanaṃ
oṇṇiyo vā kocavako vā prākā(vā)rā vā bisiyo vā caturasrako vā
bimbohanakā vā cilimilikā vā omayilamayilā vā pāṭitavipāṭitavipāṭitā
vā acaukṣā vā apratisaṃskṛtā vā / atha khalu kālena kālaṃ / a(15a5)nyehi
oṣā gālayitavyo / anyehi udakaṃ pariharttavyaṃ / anyehi kṣāraṃ
ānayitavyaṃ / anyehi vodha(dhova)yitavyaṃ, / anyehi pīḍitavyaṃ / anyehi
visayitavyaṃ / anyehi pariharttavyaṃ / mañcā vā pīṭhā vā oḍḍiṇṇakā vā
paluggakā vā paluggakā vā bhavanti / sarvvehi muñjā vā balbajā vā
karttitavyā / mañcā vā vātavyā pīṭhā vātavyā bisī sīvayitavyā /
caturasrā dāpa(15a6)yitavyā // naṃgalāni utthāpayitavyāni / ete mañcā vā
pīṭhā vā bhagnakā vā bhavanti / yo yaṃ paśyati (J.67) tena yyeva gaṇṭhī
karttavyā / upādakā bhavanti / yo ye(va) paśyati tena yeva samaṃ
sthāpayitavyaṃ / dutthitakā bhavanti / susthitakā karttavyā / vātātapena vā
opūriyanti / yo yeva paśyati tena yyeva nivāte sthāpayitavyā /
kākaśakuntehi vā ohayiyanti / yo yyeva paśyati / tena yyeva (15a7) channe
sthāpayitavyā / varṣeṇa ovarṣayanti / yo yeva paśyati tena yyeva nirovarṣe
sthāpayitavyā / prāṇakehi khajja(n)ti / yo yeva paśyati / tena yyeva
cchinnagaṇṭhikā kariyāṇa pratipādakehi sthāpayitavyā / evaṃ sarvvehi
śayyāsane pratipadyitavyaṃ / na pratipadyati / abhisamācārikān dharmmān
atikramati // * //
II.8       Ms.15a7       (J. 67.9);       Ch.504a14
bhagavān śrāvastyāṃ virahati śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vista(15b1)reṇa nidānaṃ kṛtvā te dāni bhikṣū prakīrṇṇakasya ucchvāsaṃ
karonti / jano dāni odhyāyati / paśyatha bhaṇe śramaṇakā yathā uṣṭrā
vā goṇā vā garddabhā vā cchagalakā vā evam ime śramaṇā
prakīrṇṇakasya uśvāsaṃ karenti / naṣṭaṃ bhraṣṭaṃ kuto eṣāṃ
śrāmaṇyaṃ / etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣūhi śrutaṃ bhikṣū bhagavato
ārocayeṃsu / bhagavān āha / satyaṃ bhikṣavo jano odhyāyati āma
bhagava(va)(15b2)n
(I.p.85)       bhagavān āha / tena hi varccakuṭī nāma karttavyā /
varccakuṭīṃ dāni bhikṣuṇā kārāpayamāṇena nāpi kṣamati (J.68)
vihārasya purastimena vā uttā(tta)reṇa vā kārāpayituṃ / atha khalu
dakṣiṇena vā paścimena vā kārāpayitavyā / vātapathaṃ muktvā
mallakatalā khaḍā khaṇitavyā / prapātaniśritaṃ vā yadi vā khāniyā
udakāntikā bhavati / prathamaṃ kalpiyakāreṇa oha(15b3)yiyāpetavyā / atha
dāni prapātaniśritā vā urṇṇāvaccagharaṃ vovatti gacchati / antarā(ṃ)
kāṣṭhaṃ dātavyaṃ / yathā tahiṃ, / prathamaṃ niya(pa)teya parimalaṃ vā
caturasraṃ vā nivitavyā / iṣṭakāhi vā upalair vvā cchādayitavyā / yāni
sārāṇi ca dṛḍhāni ca sthūlā(ni) ca kāṣṭhāni tāny adhastā dātavyāni /
tatra kāṣṭhehi vā phalakehi vā ohāṭayitavyā / upari iṣṭ(ak)āhi mṛttikāya
(15b4) cchādayitavyāni / tac ca mukhāni karttavyāni hastām vā āyāmena
nimuṣṭakam vā hastam vistāreṇa tatra kaṇṭhavāriṇi karttavyā /
kakṣamātrī vā galamātrī vā vaṃśe(na) vā nalena vā naṃgalehi vā
phalakair vvā tathā karttavyā yathā upaviṣṭā anyonyaṃ na paśyanti /
śīrṣī(ṣā)n tatropari cchādetavyaṃ kuḍḍa(ṃ) utthapiyāṇaṃ valabhī
kārayitavyā / ākāśatalaṃ vā liṃpitavyā mṛtti(15b5)kāya vā sudhāya vā
tṛṇacchannā vā karttavyā / aparasmin pārśve varccakuṭīkā karttavyā /
tahiṃ sthāpetavyā kāṣṭhakuṇḍāni vā mṛttikākuṇḍāni vā udaka
pūrayitavyāni / tahiṃ (J.69) sthāpetavyaṃ karīṣo mṛttikā vā ūṣo vā tato
jānitavyaṃ / yadi tāva sā khāni/mā varccakuṭī bhavati / tato
varccakumbhikā bāhirodivā karttavyā / yathā taṃ udakaṃ anye na
gacchati / atha (15b6) dāni prapātanisritā bhavati / varcakuṭī kiñ cāpi
tahi(ṃ) yyeva udakaṃ patati / anāpattiḥ / varccakumbhikāye purato
kalpiyakaraki sthāpayitavyā udakasya pūrṇṇatāni tāni kuṇḍakāni vā
kaṭāhakāni vā nāpi kṣamati / adhyupekṣituṃ / saprāṇakāni vā
adhotakāni vā / atha khalu uddiśitavyaṃ / navakānte vā paṭipāṭṭikāya
vā yasya vā prāpuṇati / tena tāni kuṇḍanikāni kālena kālaṃ, (15b7)
pūrayitavyāni / kālena kālaṃ dhovayitavyā(ni) / kālena kālaṃ ātape
śoṣayitavyāni / atha (I.p.86) tāni kāṣṭhamayāni bhavanti / na kṣamati /
ātape na śoṣayituṃ, / mā phuṭṭiṃsu tti / śoṣayitvā cchātā(yā)yāṃ
sthāpayitavyāni / yaṃ kālaṃ pariśuṣkāni bhavanti / tato pūretavyāni /
varccakuṭīye purato kuṭī vā śālā vā karttavyā / tatra cīvaravaṃśā vā
cīvarabisi vā dīrgha(J.70)nāgadanta vā karttavyāḥ / ya(16a1)tra bhikṣū
kalpikāni cīvarakāṇi vinikṣipiya varccakuṭī praviśanti nāpi dāni
draviḍena viya praśrāvakaraṇaṃ gṛhnitvā varccakumbhi(ṭi)kā(ṃ)
gantavyaṃ / atha dāni varccakumbhikāṃ saprāṇakā bhavati / na dāni
(kṣamati) vaktuṃ, / āyuṣmanto saprāṇakā varccakuṭi(mbhi)kā / atha khalu
tṛṇam vā tūlikā vā upari sthāpetavyā / yathājñāye saprāṇakety
abhijñānaṃ / udakakṛtyaṃ karentena na dāni jjhallajjhaleye udakaṃ
cetavyaṃ / atha kha(16a2)lu mātā yeva cetavyaṃ / riktakāṃ
varccakumbhikāṃ paśyati / na tadā adhyupekṣitavyaṃ / yasya oheyyako
bhavati / tasya āvi(ci)kṣitavyaṃ / svayaṃ vā pūrayitavyaṃ / antamasato
kumbhikāyaṃ / ekasya (yattakaṃ) paryāstaṃ bhaveyā tattakaṃ dātavyaṃ /
atha dāni glāno bhavati / ārṣavyādhikaṃ vā praskandikaṃ vā
lekṣa(ṅka)ṭākhaṃḍehi vā bhastrāyanaṃkehi vā sukumārehi dayitavyaṃ, //
* // eṣaivārthotpattiḥ /
bhagavā(16a3)n śrāvastyāṃ viharati / śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vistareṇa nidānaṃ kṛtvā apareṇa dāni bhikṣuṇā vaṃśaśalākāhi
vraṇamukhaṃ potthi(cchi)taṃ tasya dāni kṣataṃ sarudhiraṃ kṛtaṃ / etaṃ
prakaraṇaṃ (J.71) bhikṣū bhagavataḥ / ārocayeṃsuḥ / bhagavān āha /
śabdāvatha bhikṣuṃ so dāni śabdāpito / bhagavān āha / evaṃ ca tvaṃ
vaṃśaśalākāhi vraṇamukhaṃ pe(po)cchesi tena hi na kṣa(16a4)mati
vaṃśaśalākāhi kaṇḍavidalikai(ke)na vā nalakāṣṭhena vā / kaṭhallena vā
asthikhaṇḍena vā vraṇamukhaṃ pocchituṃ, / atha khalu avalekhanaṃ nāma
karttavyaṃ / olikā vā sthāpayitavyā / mṛttikāmayā varttikā karttavyā / yā
khānimā varccakuṭī bhavati / nāpi kṣamati bhikṣuṇā vraṇamukhaṃ
pocchayatā tāyo varttikāyo vā kulikāyo vā varccakuṭīye prakṣipituṃ, /
(16a5) atha khalu ekamante (I.p.87) kūṭakaṃ karttavyaṃ / tāyo devasikaṃ
cchorayitavyāyo vā dahiya bhūyo vā dahiya bhūyo vā thapayitavyāyo / atha
dāni bhikṣu paśyati / ko imāyo dahiṣyatīti / ta(tā)yo cchoriya anyāyo
sthāpayitavyāyo / atha dāni prapātaniśritā bhavanti / kiṃcāpi tahiṃ
apalekhām vā prakṣipati / saṃkaraṃ vā anāpattiḥ / varcca(ṃ) karaṃtena
ta(16a6)thā karttavyaṃ, / yathā uccārapraśrāvakheṭasiṃghāṇakaṃ sarvvaṃ
tahiṃ nigacche / atha dāni anyo caukṣīkṛtaṃ bhavati / ohāṇam vā / kheṭaṃ
vā / siṃhāṇakam vā varcce vā tahi(ṃ) nikṣiptaṃ bhavati / uccikāye tahiṃ
sarvvaṃ prakṣipitavyaṃ / nāpi dāni kṣamati / akṛtvā udakakṛtyaṃ
sāṃghikaṃ śeyyāsanaṃ paribhuñjituṃ // * // eṣā evārthotpattiḥ //
bhagavān śrāvastyāṃ viharati / śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāṃ (16a7)
ca / vistareṇa nidānaṃ kṛtvā aparo dāni bhikṣuḥ / (J.72) uśvāsena uddīpito
nivasanaṃ oguhiya varccakuṭiṃ praviśati / tahiṃ ca aparo bhikṣuḥ
pūrvvapraviṣṭo so dān āha / mā me āyuṣmaṃ ohayesi / etaṃ prakaraṇaṃ
bhikṣuḥ / bhagavato ārocayeṃsuḥ / bhagavān āha / tena hi evaṃ varcce
pratipadyitavyaṃ / kin ti dāni evaṃ varcce pratipadyitavyaṃ / nāyaṃ tāva
kṣamati / bhikṣuṇā kṣamayituṃ, (16b1) yāva uśvāsena utpīḍito tti // atha
khalu samudācāramātrakeṇaiva varccakuṭiṃ gantavyā / atha dāni
bhikṣuḥ / uśvāsena sahasā uppaḍi(to) bhavati na kṣamati nivāsanaṃ
oguhiya aśabdakarṇṇikāye varcakuṭī praviśituṃ / atha khalu acchaṭikāṃ
kara(n)tena praviśitavyaṃ / yadi tātava(va ta)hi(ṃ) koci pūrvvapraviṣṭo
bhavati tena pratyacchaṭikā karttavyā / iminā āgamayitavyaṃ / tāva yāva
utthita iti / atha dāni (16b2) uppīḍito bhavati / acchaṭikāṃ karantena
allīpitavyaṃ / iminā ca parāṅmukhena bhavitavyaṃ / tasya cāvakāśo
dātavyaḥ / tena ca parāṅmukhena u(pa)viśitavyaṃ / antaraṃ dātavyaḥ /
nāpi dāni dūrato yeca(va) nivāsa(na)ṃ oguhiya upaveṣṭavyaṃ / (J.73) atha
khalu samanantaraṃ upaviśitavyaṃ ca nivasanaṃ niguhitavyaṃ ca nāpi dāni
kṣamati varcakuṭīyaṃ upaviṣṭena dhyānāntaragatena vā
middhāntaragatena vā u(16b3)ddeśaṃ vā (I.p.88) svādhyāyam vā
manasikarentena āsituṃ / atha khalu samudācāraṃ kariya utthiya cchatti
ma(ga)ntavyaṃ / nāpi kṣamati / sāṃghikena śeyyāsanena prāvṛtena
varccakuṭī praviśituṃ / nāpi kṣamati / kalpikehi cīvarehi prāvṛtehi
varccakuṭīṃ praviśituṃ / atha khalu sthāpayitvā praveṣṭavyaṃ nāpi dāni
kṣamati / dantakāṣṭhaṃ khādantena varccakuṭīṃ pra(16b4)veṣṭuṃ /
ekānte nikṣipitvā praveṣṭavyaṃ / nāpi kṣamati / oguṇṭhitaśīrṣeṇa vā
ohayitahastena na vā varccakuṭīṃ praveṣṭuṃ / atha khalu ekāṃsīkṛtena
praveṣṭavyaṃ / eṣo bhikṣuḥ purime vā paścime vā prahāṇī(ṇe) upaviṣṭo
samudācārakṛto bhavati / prahāṇasya āmantriyāṇa cchatti varccakuṭīyaṃ
gantavyaṃ / atha dāni bhikṣū utpīḍito bhavati nāpi kṣamati / (16b5) yathā
uṣṭreṇa vā goṇena vā garddabhena vā ūrūyo (o)haṃya(yaṃ)tena gacchituṃ, /
atha khalu saṃghārāmasya ekahiṃ ante upaviśitavyaṃ / atha dāni bhikṣuṇā
dṛṣṭo bhavati / nāpi kṣamati vaktuṃ, / ko vā eṣo kathaṃ vā eṣo mā veḍḍo
bhaveya tti / tena uśvāsaṃ karaṃtena mallakena vā koḍitena vā
cchorayitavyaṃ / cchoriyāṇaṃ so pṛthivīpradeśo gomaye(16b6)na
udvarttitavyaṃ / tato yadi tāva vibhavo bhavati / tailakārṣī vā (J.74)
gandhakārṣī vā dātavyaṃ / atha dāni vibhavo na bhavati / antamasato
gomayakārṣī dātavyāḥ / eṣo bhikṣuḥ / cetiyaṃ vandito uśvāsakṛto
bhavati / samudācāramātrakenaiva nirddhāvitavyaṃ / atha dāni sahasā
utpīḍito bhavati / tadā na kṣamati / uṣṭreṇa vā goṇena vā ūrūyo
ohayantena gantuṃ, / atha (16b7) khalu ekamante nivāsa(na)ṃ o(gu)hiya
upaviśitavyaṃ / atha dāni bhikṣūhi dṛṣṭo bhavati tadā na kṣamati vaktuṃ /
ko vā eṣo kathaṃ vā eṣo mā ce(ve)ḍḍo bhaveya nti(tti) / tenāpi dāni
uśvāsaṃ kariya mallakena vā koḍillena vā kaṭhallena vā cchoḍiyāṇa so
pṛthivīpradeśo gomayena udvarttayitavyo / yadi tāva āhatyā pṛthivī
bhavati / uttatthapitavyā / kṛtakarmmā pṛthivī bhavati udakena
dhovita(17a1)vyaṃ / yadi tāva vibhavo bhavati cetiyaghare tailakārṣī vā
dātavyā / atha dāni na vibhavo bhavati / antamasato taṃhi pṛthivīpradeśe
gandhakārṣī vā dātavyā / atha dāni āraṇyakaṃ śeyyāsanaṃ bhavati /
durlabho gandho antamasato tailakārṣī dātavyā / ete (I.p.89) dve bhikṣū
ve(ce)tiyaṃ vandanti yaṃ paśyanti tatra śunakhena vā śṛgālena vā uśvāsaṃ
kṛtakaṃ yo navako bhavati / te(17a2)na cchoritavyaṃ / atha dāni navatarako
śaithiliko bāhuliko bhavati / vṛddhatareṇa cchoritavyaṃ / (J.75) ete dve
bhikṣū gocaraṃ praviśanti prakṛtyeva tāva cchaḍḍayitavyaṃ, / atha dāni
bhikṣūḥ praviṣṭo samāno samudācāraṃ kṛto bhavati / kiṃ karttavyaṃ
grāmāntikaṃ śeyyāsanaṃ gantavyaṃ / pratikramaṇam vāgantavyaṃ / nāpi
kṣamati / bhikṣuṇī-upāśraye gatāgatasya varccakuṭiṃ praviśituṃ / anekāye
(17a3) bhikṣuṇikā upaviṣṭā bhaveya / atha khalu pṛcchitavyaṃ / bhagini kiṃ
riktā vā varccakuṭī neti nāpi kṣamati / taruṇikā pṛcchituṃ / mā veṇṇā
bhaveya nti(tti) / atha khalu vṛddhā pṛcchitavyā / yadi tāvad āha / ārya
riktā varccakuṭīti / kanakena vā dakānakena vā udakaṃ gṛhṇiya
praviśitavyaṃ / uśvāsaṃ kariya udakakṛtyaṃ kariya gantavyaṃ, / atha dāni
evaṃ pi na bhavati nī(17a4)lamañcaṃ gantavyaṃ / nāpi dāni kṣamati /
strīṇāṃ niga(nīla)maṃca(ṃ) gantuṃ / atha khalu yo puruṣāṇāṃ nīlamaṃco
tahiṃ gantavyaṃ nīlamañco na bhavati / utsṛṣṭagṛhaṃ gantavyaṃ /
pṛcchitavyaṃ rikto ukkharo ti na dāni taruṇikā strī pṛcchitavyā / mā
a'prahāsaṃ deyā mahantikā pṛcchitavyā / yadi tāvad āha / ṛkto
udakadakānakā ādāya praveṣṭavyaṃ / evaṃ pi na bhavati /
śūnya(17a5)gharaṃ vā jambālam vā bhavati / tahiṃ gantavyaṃ / na dāni
tahiṃ gantavyaṃ / na dāni tahiṃ atini(ḥ)śabdaprave(de)śe upaveṣṭavyaṃ /
mā (J.76) uggaṃkito bhaveyaṃ channaprave(de)śe upaveṣṭavyaṃ / atha dāni
evaṃ pi na bhavati / utkṣiptarathyāyāṃ kuḍyaṃ pṛṣṭhato kṛtvā uśvāso
karttavyo / yo sau dvitīyo sahāyo bhavati / tena purato parāṅmukhena
sthātavyaṃ / ete bhikṣu sārthena sā(17a6)rddham adhvānaṃ gacchaṃti /
bhikṣu uśvāsito bhavati nāpi kṣamati / ya(pa)tthesmiṃ uśvāsaṃ karttuṃ, /
mā (jano) odhyāyeṃsu ken imaṃ (I.p.90) ya(pa)tthesmi(ṃ) antrāṇi
vikīrṇṇāni / atha khalu ekatamaṃ jjhaṭam vā vṛkṣaṃ vā pṛṣṭhato
kariyāṇa upaviśitavyaṃ / nāpi dāni anuvātaṃ karttavyaṃ / mā
sarvvasārthaṃ gandhena vyāvaheyyā apavātaṃ karttavyaṃ / sārthe
nisṛṣṭasmiṃ samudācāro bhavati / ekānte upaviśiya kartta(17a7)vyaṃ / nāpi
dāni apratisaṃviditena utha(cca)ttitavyaṃ, / mā coro vā ocorako vā nti(tti)
hanyeyā nāpi dāni anuvātaṃ karttavyaṃ / yā(mā) sarvvasārtho gandhena
vā(vyā)vaheyā apavātaṃ karttavyaṃ, / nāpi dāni kṣamati / pratikṛtyeva
nivāsanaṃ (J.77) oguhiya gacchituṃ, / atha khalu nivāsanaṃ oguhitavyaṃ ca
upaviśitavyañ ca na kṣamati nivāsanaṃ oguhiya vāmena hastena aṅgajātaṃ
gṛ(17b1)hniya draviḍena yathā udakasamīpa(pe) gantuṃ / atha khalu
utthihitavyaṃ ca nivāsanaṃ osaritavyaṃ / nāvāye gacchantasya samudācāro
bhavati yadi varcakuṭī bhavati / tahi(ṃ) karttavyaṃ kāṣṭhakaṃ antarā
karttavyā / yathā tahiṃ prathamaṃ nipateyā evaṃ na bhavati / antamasato
svakā aṅguli upathapitavyā / varccakuṭī na bhavati / kaṭā(he)na vā
mallikena vā ujjhitavyaṃ stūpābhigṛhe vā saṃghābhigṛhe vā pa(17b2)śyati /
ujjhitavyaṃ / atha dāni dve caṃkramante / vṛddhatarako navatarako ca
navakena ujjhitavyaṃ / atha dāni so bhavati śaithiliko vā bāhuliko vā
āvaḍḍhako vā aśikṣākāmo (vā) tadā svayaṃ ujjhitavyaṃ / eṣo hi bhikṣuḥ /
dīrghakena khāyitako bhavati / vaidyo jalpati bhatte(nte) mahāvikaṭāṃ
pāyetha nti(tti) kiṃ karttavyaṃ / yadi tāva ātmano uccāro bhavati / so eva
tasya pratigraho (J.78) atha (17b3) dāni parakerako uccāro bhavati /
pratigrahāpayitavyo / udakena accāviya ghanena narttakena parisrāviya tasya
bhikṣusya sumanāphullāni na śakye dadiyāṇaṃ vaktavyaṃ / āyuṣmana
imasya bhaiṣajyasya gandho yādṛśo uccārasya mā khalu te amanāya(pa)ṃ
bhaviṣyati pibāhi yadi śe jīvitukāmo evaṃ sarvvehi sarvve(varcce)
pratipadyitavyaṃ / na pratipadyati / abhi(17b4)samācārikān dharmmān
atikramati // * //
(I.p.91)
II.9       Ms. 17b4       (J. 78.7);       Ch.504c18
bhagavān śrāvastyām viharati śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vistareṇa nidānaṃ kṛtvā te dāni bhikṣuḥ prakīrṇṇakaṃ praśvāsaṃ karonti
jano dāni odhyāyanti / paśyatha bhaṇe (ime) śramaṇakā / yathā uṣṭrā vā
goṇā vā gardabhā vā cchagalakā vā eva(m i)me śramaṇakā prakīrṇṇakaṃ
praśvāsaṃ karonti / naṣṭaṃ bhraṣṭaṃ ku(17b5)to vā / imeṣāṃ śrāmaṇyaṃ
etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣūhi śrutaṃ / bhikṣū bhagavato ārocayeṃsu /
bhagavān āha / satyaṃ bhikṣavo jano odhyāyati / tena hi praśvāsakuṭī
nāma karttavyā / praśvāsakuṭīpi(ye) dāni bhikṣuṇā kāra(pa)yantena na
kṣamati vī(vi)hārasya uttareṇa (vā) pūrvveṇa (vā) kārāpayituṃ / atha
khalu dakṣiṇena vā paścimena vā kārāpayitavyā vātapatha(ṃ) muktvā
(17b6) udakabhramaṇasya vā ta(u)pari karttavyā / upalasya vā iṣṭakāya vā
upari mallatalakā khannāṃ khanitavyā / madhye cchidrakaṃ karttavyaṃ /
(J.79) udakabhramaṇasya upari thapetavyā suvā(dhā)ya samaṃtena
lipitavyā / yadi samantena setuḥ karttavyo yathā patako yeva praśvāsako
bāhyena nirggacchati / dhoviya tailena mrakṣayitavyā / navakāntena vā
uddiṣṭakena vā paṭipāṭikāyena vā yasya (17b7) vā prāpuṇeti // * // eṣā
evārthotpattiḥ //
bhagavān śrāvastyām viharati śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vistareṇa nidānaṃ kṛtvā aparo dāni bhikṣuḥ prahāṇaṃ upaviṣṭako
prāśvāsena uṣpī(ppī)ḍito praśvāsakuṭīṃ gacchiyāṇaṃ nivāsanaṃ
o(gu)hiyāṇaṃ praśvāsaṃ kariṣyanti / tahiṃ ca bhikṣuḥ pūrvvapraviṣṭo
praśvāsaṃ karoti / so jalpati / mā khalu me āyuṣman omutrapa(ya)si tti /
etaṃ (18a1) prakaraṇaṃ bhikṣūhi śrutaṃ bhikṣū bhagavato ārocayeṃsu /
bhagavān āha / tena hi evaṃ praśvāse pratipadyitavyaṃ / evaṃ tāva na
kṣamati bhikṣuṇā āgamayituṃ / yāva praśvāsena pra(u)pīḍito bhavati /
atha khalu samudācāramātrakenaiva praśvāsakuṭīṃ gantavyaṃ / nāpi
dāni kṣamati aśabdakarṇṇikāye praśvāsakuṭīṃ praviśituṃ // atha khalu
acchaṭikāṃ karantena praśvāsakuṭiṃ praviśitavyaṃ / ya(18a2)di tahiṃ koci
pūrvvapraviṣṭo (I.p.92) tena pratyacchaṭikā karttavyā iminā tāva
āgamayitavyaṃ / yāva praśvāso kṛto atha dāni so bhikṣuḥ / uppīḍiyatī
yeva acchaṭikāṃ karantena allīpitavyaṃ / (J.80) iminā avakāśo dātavyo tato
ubhayo(ye)hi praśvāso karttavyo / nāpi dāni kṣamati / oguṇṭhitaśīrṣeṇa
vā ohitahaste(na) vā dantakāṣṭhaṃ khādantena (vā) upaveṣṭa(ṣṭu)ṃ / atha
khalu ekāṃsakṛtena ekā(18a3)nte dantakāṣṭhaṃ sthāpayitvā
upaveṣṭavyaṃ / nāpi dāni tahiṃ dhyānāntareṇa vā svādhyāyam vā
karentena aśubhasamāpattim vā samāpannena āsitavyaṃ / atha khalu
prasrāvaṃ kṛtvā cchatti utthitavyaṃ / eṣo dāni bhikṣuḥ prahāṇa
upaviṣṭako praśvāsakṛto bhavati / utthiyāṇaṃ praśvāsakuṭīṃ gantavyā /
atha dāni praśvāsena uppīḍito bhavati / na kṣamati / yathā uṣṭ[re]ṇa vā
(18a4) goṇena vā gardabhena vā ūrūyo omūtriyantena gantuṃ, / atha khalu
ekatamaṃte upaviśiya praśvāso karttavyo / atha dāni kenaci bhikṣuṇā
dṛṣṭo nāpi dāni kṣamati vaktuṃ / ko vā eṣo katham vā eṣo mā veḍḍe
bhaveya nti(tti) / tenāpi dāni praśvāsaṃ kariyāṇa so pṛthivīpradeśo yadi
tāvad āhatya /(tyā) pṛthivī bhavati / kāṣṭhena vā kaṭhallena vā
uttatthiyā(18a5)ṇaṃ cchorayitavyo atha dāni kṛtaṃkarmmā pṛthivī bhavati /
dhovayitavyā / tato tailakārṣī vā gandhakārṣī vā (J.81) dātavyā / atha
dāni nāsti vibhavo antamasato gomayakārṣī dātavyā / atha dāni
praśvāsakuṭī na bhavati / ekasmi(ṃ) koṇe sarvvasaṃghasya
praśvāsapaṭe(ghaṭo) sthāpayitavyo tasyopari cchidramallakā dātavyaṃ //
mā aprakṛtikā ghaṭasya vā bāhyena [pra]śvā(18a6)saṃ choreyā ti / tatra
tatraṃ(kunta)ko alābuotumbako vā thapayitavyo tahiṃ praśvāsaṃ kariyāṇa
ghaṭake prakṣipitavyaṃ / na dāni tahi(ṃ) kṣamati / uccāro vā
kheṭasiṃghāṇako vā prakṣipituṃ / so dāni ujjhitavyo / navakāntena
kāyasya vā oheyyako bhavati / nāpi dāni kṣamati / atyā(bhyā)game
pradeśe ujjhituṃ sarvvasaṃghasya mā gandhena vyāvaheyyā / atha dāni
dvibhūmako bhavati / dvitīyāyāṃ (18a7) bhūmiyaṃ tathā yeva ghaṭako
sthāpayitavyo / tṛbhūmiko bhavati / tṛtīyāyāṃ bhūmau tathā yyeva
sthāpayitavyaṃ / tahiṃ praśvāsaṃ (I.p.93) karitavyaṃ / karṇṇikaṃ yaṃ kālaṃ
prahāṇasya yathāsukhaṃ kṛtaṃ bhavati / taṃ kālaṃ praśvāsaghaṭikā
nikkāla(J.82)yitavyā / kenāyaṃ nikkālayitavyo / navakāntena vā
paṭipāṭipāṭikāya vā yasya vā prāpuṇati / tato pi na kṣamati / so tahiṃ
cchorayituṃ / yahiṃ deve va(18b1)rṣintasya stūpavigrahaṃ vā saṃghavigrahaṃ
vā gacchati / atha khalu tahiṃ cchorayitavyaṃ / yahiṃ deve varṣantena anye
na gacchati nāpi kṣamati / praśvāsaghaṭaṃ abhinikuñje pradeśe
sthāpayituṃ / mā anye bhikṣū na paśyeṃsu / nāpi kṣamati / atiprākaṭe
pradeśe sthāpayituṃ / mā naṃ ḍhossā vā viḍā vā vātaputrā vā
bhuṃjeṃsu / atha khalu pracchannaprākaṭe sthāpayitavyaṃ / vikāle
praviśiyāṇaṃ tahiṃ yyeva (18b2) sthāne sthāpayitavyo / ghaṭasyopari
cchidramallakaṃ sthāpayitavyaṃ / cchidramallakasyopari kuntako vā
alābutumbuko vā thapayitavyo / atha dāni saṃghe praśvāsaghaṭo na
bhavati / paudgalikapaudgalikāni praśvāsaghaṭikāni sthāpayitavyāni /
ghaṭikā vā kārakā vā alābutumbukā vā kalpa(ya)to eva praśvāsaṃ
ekamante visarjiya praśvāsabhaṇḍakaṃ / vodhi(dhovi)ya pratigupte (18b3)
pradeśe ātape sthāpayitavyaṃ / tato vikāle bhūyo praveśitavyo / kuta(nta)ko
bhavati / evaṃ yyeva karttavyaṃ tucchakaṃ bhavati kalpa(ya)to yeca(va)
ujjhitvā cchannā(nne) sthavitavyaṃ / mā phuṭṭeṃsu śiktena uccinitvā
sthāpayitavyaṃ / mallakaṃ bhavati / ekānte ujjhitvā dhovitvā ātape
sthāpayitavyaṃ / sāyaṃ praveśentena kunta vā tumbakā vā śikṣe(kte)(na)
(J.83) uccinitvā mañcakasthāne ullapitavyaṃ / oru(18b4)hantena mallakaṃ
ghaṭikā vā mañcakasya ca oruhantena susthapitā karttavyā bhājanaṃ na
bhavati / varṣā udakaṃ ca bhavati / na dāni tathā prasrāvo va(ka)rttavyo /
yathā cetiyābhigṛhaṃ upari ghaṃśvato gaccheyā ekāntake karttavyaṃ /
agniśālāyāṃ vā upasthānaśālāyāṃ vā upaviṣṭasya samudācāro bhavati /
cchatti niṣkramitavyaṃ / atha dāni uppilito bhavati akaṃ,(18b5)thāyene viya
mūtreṇa siñcantena na gantavyaṃ / atha khalu ekāntena kṛtvā ujjhitavyaṃ
(I.p.94) / tailakārṣī dātavyā / antamasato gomayakārṣī dātavyā / eṣo
bhikṣu cetiyaṃ vandanto praśvāsakṛto bhavati / samu(dā)cāramātrakeṇa
eva gantavyaṃ / atha dāni bhikṣu suṣṭhu uppīlito bhavati nāpi kṣamati /
yathā uṣṭreṇa vā goṇena vā urūyo omūtrantena gantuṃ, / atha (18b6)
khalu ekamantena praśvāso karttavyo / atha dāni koci bhikṣu paśyati /
nāyaṃ vaktavyo ko eṣo kim vā katham vā etaṃ ti mā veḍḍo bhaveya
nti(tti) / tenāpi praśvāsaṃ kariyāṇa yadi tāva āhatyā pṛthivī bhavati /
kāṣṭhena vā kaṭhallena vā uttacchi(tthi)ya cchorayitavyaṃ / (J.84) atha
dāni kṛtakarmmā pṛthivī bhavati dhovitavyā / sarvvatra cetiyaṃgṛhe
gandhakārṣī vā tailakārṣī vā dātavyā / atha dāni vibhavo na (18b7)
bhavati / antamasato tahiṃ pṛthivīpradeśe tailakārṣī vā gandhakārṣī vā
dātavyā / atha dāni āraṇyakaṃ śeyyāsanaṃ bhavati durllabho gandho
antamasato tailakārṣī dātavyā / eṣo bhikṣuḥ gocaraṃ pravisati / prakṛtyeva
tāva praśvāsaṃ kariya praviśitavyaṃ / atha dāni bhikṣuḥ gocaraṃ praviṣṭaḥ
praśvāsakṛto bhavati / nāpi kṣamati / abhyāgame pradeśe praśvāsaṃ
karttuṃ, / atha kha(19a1)lu yā u(t)kṣiptarathyā bhavati tuṇḍarathyā tahiṅ
gantavyaṃ / kuṇḍa(ṃ) agrato kariyāṇa praśvāso karttavyo yo se dvitīyo
sahāyo bhavati / tena pṛṣṭhato sthātavyaṃ / parāṅmukhena eṣo bhikṣuḥ
sārthena samānam adhvānaṃ gacchati / praśvāsakṛto bhavati / nāpi
kṣamati / panthesmiṃ praśvāsaṃ karttuṃ / mā jano odhyāye kena ime
panthe praśvāso kṛto rudhiraṃ viya cchandituṃ / atha khalu ekānte
praśvāso karttavyo / (19a2) panthāto ussariya ekānte karttavyaṃ / nāpi dāni
kṣamati / anuvātaṃ karttuṃ, / mā sārtho gandhena vyāvaheyyā / apavātaṃ
karttavyaṃ / atha dāni sārthe sanniviṣṭe samudā(cā)ro bhavati / ekānte
uccattiya karttavyaṃ / (J.85) na dāni apratisaṃviditena uccattitavyaṃ / mā
coro vā ocorako veti hanyeyā / atha khalu saṃviditena uccattitavyaṃ / nāpi
dāni anuvarttita(vātaṃ kartta)vyaṃ / apavātaṃ karttavyaṃ / nāvāre(ye) (19a3)
gacchantasya samudā(cā)ro bhavati / yadi varccakuṭī bhavati tahiṃ
karttavyaṃ // atha dāni varccakuṭī na bhavati bhājane kṛtvā ujjhitavyaṃ //
(I.p.95) atha dāni glāno bhavati bhikṣuḥ pāṇḍurogeṇa vaidyo jalpati /
bhañjentaṃ pratimūtraṃ pibanāya dethe tti kiṃ karttavyaṃ yadi tāva
ātmanako praśvāso bhavati / purimapaścimakaṃ ca varjayitvā madhyamaṃ
gṛhnitavyo / evam tasya pratigrahaḥ / (19a4) atha dāni anyātakaṃ bhavati
purimapaścimakañ ca varjyaṃ kṛtvā gṛhnitavyaṃ / tataḥ paścāt
pratigrāhayitavyaṃ / tasya glānasya sumanāphullaṃ na (śa)kke dadiyāṇaṃ
vaktavyaṃ / imaṃ khalu buddhaprajñaptaṃ bhaiṣajyaṃ piba yadi jīvitukāmo
si / evaṃ praśvāse pratipadyitavyaṃ / na pratipadyati // abhisamācārikān
dharmmān atikramanti // * //
II.10       Ms.19a4       (J.85.14);       Ch.505a23
bhagavān śrāvastyāṃ viha(19a5)rati / śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vistareṇa nidānaṃ kṛtvā / apareṇa dāni bhikṣuṇā sāṃghikāyaṃ (J.86)
bhūmau āmrapotako ropitako so dāni taṃ unneti va(r)ddheti ghaṭasiktako
ekaputrako viya apareṇa bhikṣuṇā āgacchiya uppāḍiya dantakāṣṭaṃ
khāyitaṃ so dāni tena dṛṣṭo // so dān āha / āyuṣman evaṃ ca dāni tvaṃ
mama ā(19a6)mrapotako ghaṭasiktako ekaputrakaṃ viya saṃvarddhitavyaṃ /
uppāḍiya dantakāṣṭhaṃ khādasi / etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣūhi śrutaṃ
bhikṣū bhagavato ārocayeṃsu / bhagavān āha / śabdāpayatha taṃ bhikṣuṃ /
so dāni śabdāpito bhagavān āha / satyaṃ bhikṣu evaṃ nāma apareṇa
bhikṣuṇā sāṃghikāyāṃ bhūmau āmrapotako ropito so dāni tena unnīto
varddhito ghaṭasiktako ekaputra(19a7)ko viya tvayā so age(āga)cchiya
uppāḍiya bhaṃjiya dantakāṣṭhaṃ khāditaṃ / āha / āma bhagavaṃ
bhagavān āha // evaṃ nāma tvaṃ puṣpopagataṃ vṛkṣaṃ uppāḍiya
dantakāṣṭhaṃ khādasi / tena hi na kṣamati / dantakāṣṭhaṃ // * // eṣā
evārthotpattiḥ //
bhagavān śrāvastyāṃ viharati śāstā devānāñ ca manuṣyāṇāñ ca
vistareṇa (I.p.96) nidānaṃ kṛtvā bhagavān mahatīye bālākinīye
bhikṣuparyā(ṣā)ye dharmman deśaya(19b1)ti / te dāni bhikṣū
dantakāṣṭhaṃ na khādantā ekānte niṣaṇṇā āsanti pravātagandhikena
mukhena paśyanti / mā sabrahmacāriṃ gandhena (J.87) vyāvahiṣyāmaḥ /
bhagavān jānanto yeva pṛcchati kiṃ ete bhikṣavo bhikṣū ekānte āsanti /
kalahitakā viya manye / bhikṣū āhaṃsu / bhagavatā dantakāṣṭhaṃ
pratikṣiptaṃ / tato ete bhikṣavo ekānte āsanti / pravātagandhikena
mukhena paśyanti mā sabrahmacā(19b2)rī gandhena vyāvahiṣyāmaḥ /
bhagavān āha / tena hi anujānāmi dantakāṣṭhaṃ prāmāṇikaṃ mahāntaṃ
ṣoḍaśāṅgulaṃ, // * // eṣaivārthotpattiḥ //
bhagavān śrāvastyāṃ viharati / te dāni āyuṣmanto nandanopanandanā
savallarikāni dantakāṣṭhāni khādanti jano dāni odhyāyanti paśyatha
bhaṇe śramaṇakāḥ / yathā kumārakā vā dharmmiṣṭhā vā akṣadarśā vā
gaṇa(kā) vā mahāmatrā vā / evam ime śra(19b3)maṇakāḥ savallarikāni
dantakāṣṭhāni khādanti / naṣṭaṃ bhraṣṭaṃ kuto imeṣāṃ śrāmaṇyaṃ etaṃ
prakaraṇaṃ bhikṣū bhagavato ārocayeṃsu / bhagavān āha śabdāpayatha
nandanopanandanāṃ te dāni śabdāpitā / bhagavān āha / satyaṃ bhikṣavo
nandanopanandanā evaṃ nāma yūyaṃ savallarikāni dantakāṣṭhāni
khādatha / jano dāni odhyāyati paśyatha bhaṇe śramaṇakā yathā (19b4)
kumārakā vā dharmmiṣṭhā vā gaṇakā vā rājaputrā vā ime
śramaṇakāḥ savallarikāni dantakāṣṭhāni khādanti / naṣṭaṃ bhraṣṭaṃ
kuto imeṣāṃ śrāmaṇyaṃ āhaṃsu / āma bhagavan bhagavān āha / evaṃ ca
dāni yūyaṃ apramāṇāni dantakāṣṭhāni khādatha / tena hi pramāṇikaṃ
dantakāṣṭhaṃ khādayitavyaṃ / dantakāṣṭhāni nāma triṇi jyeṣṭhaṃ
madhyamaṃ kanīyasaṃ / jyeṣṭhaṃ (J.88) nāma ṣoḍaśāṅgu(19b5)lāni
madhyamaṃ dvādaśāṅgulāni kanīyasam aṣṭāṅgulāni // * //
bhagavān śrāvastyām viharati vistareṇa nidānaṃ kṛtvā aparo dāni bhikṣu
dantakāṣṭhaṃ khādati / tena dāni khādantena dantakāṣṭhaṃ
tho(nira)vaśeṣaṃ kṛtaṃ / tena dāni bhagavān dṛṣṭo bhagavato gauraveṇa
sarvvam abhyavahṛtaṃ / tasya dāni aphāṃsu / etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣū
bhagavato ārocayeṃ(19b6)su / bhagavān āha / evaṃ ca yūyaṃ sarvvaṃ, (I.p.97)
niravaśeṣaṃ dantakāṣṭhaṃ khādatha tena hi śeṣāś catvāri aṅgulāni
dantakāṣṭhasya varjyaṃ karttavyaṃ / atha dāni bhikṣū āraṇyake śeyyāsane
prativasanti / kalpiyakāro durllabho bhavati kiṃ karttavyaṃ / jyeṣṭhakāni
dantakāṣṭhāni kārāpayitavyāni / tato bhikṣuṇā dantakāṣṭaṃ khādiya
ku(r)ccakaṃ śastrakena cchinditavyaṃ / dhoviyāṇaṃ thapayitavyo / aparaṃ
(19b7) divasaṃ evam eva khādiya evaṃ tāva khādayitavyaṃ yāva
dantakāṣṭhasya catvāri aṅgulāni avaśiṣṭāni tato cchoritavyaṃ / so eṣo
bhikṣuḥ niravaśeṣaṃ dantakāṣṭhaṃ khādati vinayātikrama(ṃ) āsādayati /
dantakāṣṭhaṃ pi nāma khādantena na kṣamati / stūpavigrahe vā
saṃghavigrahe vā dantakāṣṭhaṃ khādinta(tu)ṃ / atha dāni bhikṣuḥ glāno
bhavati śirāviddhako vā virecanapītako vā ghṛta(20a1)pītako vā kiñcāpi
saṃghavigrahe dantakāṣṭhaṃ khādati / anāpattiḥ / nāpi dāni kṣamati /
dantakāṣṭhaṃ (J.89) khādantena kheṭaṃ diśodiśaṃ cchorayituṃ / ku(r)ccako
vā dicchaddiya diśodiśaṃ cchorayituṃ / atha khalu kaṭa(ṭā)hake vā
mallake vā koṭiyāṃ vā āviddhapuṭikāyām vā kheṭaṃ cchorayitavyo
vāmena ca hastena ku(r)ccako gṛhṇitavyaḥ / paścāta ekamantena
cchorayitavyaḥ / dantakāṣṭhaṃ pi dāni khādantena nāpi kṣamati /
upasthānaśā(20a2)lāyām vā agniśālāyām