Tương Ưng Nhân Duyên (Nidāna Saṃyutta)

khakkhandhassa samudayo hoti. 
Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ? 
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko—
ayaṁ vuccati jarā. 
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo; 
idaṁ vuccati maraṇaṁ. 
Iti ayañca jarā idañca maraṇaṁ. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ. 
Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo; 
jātinirodhā jarāmaraṇanirodho. 
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā. 
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. 
Katamā ca, bhikkhave, jāti …pe… 
katamo ca, bhikkhave, bhavo … 
katamañca, bhikkhave, upādānaṁ … 
katamā ca, bhikkhave, taṇhā … 
katamā ca, bhikkhave, vedanā … 
katamo ca, bhikkhave, phasso … 
katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṁ … 
katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṁ … 
katamañca, bhikkhave, viññāṇaṁ …? 
Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? 
Tayome, bhikkhave, saṅkhārā—
kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. 
Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. 
Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo; 
avijjānirodhā saṅkhāranirodho. 
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā. 
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṁ paccayaṁ pajānāti, evaṁ paccayasamudayaṁ pajānāti, evaṁ paccayanirodhaṁ pajānāti, evaṁ paccayanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṁ saddhammaṁ itipi, passati imaṁ saddhammaṁ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṁ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṁ āhacca tiṭṭhati itipī”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.28 
3. Dasabalavagga 
Bhikkhusutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Tatra kho …pe… 
idha, bhikkhave, bhikkhu jarāmaraṇaṁ pajānāti, jarāmaraṇasamudayaṁ pajānāti, jarāmaraṇanirodhaṁ pajānāti, jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti, jātiṁ pajānāti …pe… 
bhavaṁ pajānāti … 
upādānaṁ pajānāti … 
taṇhaṁ pajānāti … 
vedanaṁ pajānāti … 
phassaṁ pajānāti … 
saḷāyatanaṁ pajānāti … 
nāmarūpaṁ pajānāti … 
viññāṇaṁ pajānāti … 
saṅkhāre pajānāti, saṅkhārasamudayaṁ pajānāti, saṅkhāranirodhaṁ pajānāti, saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti. 
Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ? 
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko—
ayaṁ vuccati jarā. 
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo; 
idaṁ vuccati maraṇaṁ. 
Iti ayañca jarā idañca maraṇaṁ. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ. 
Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo; 
jātinirodhā jarāmaraṇanirodho. 
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā. 
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. 
Katamā ca, bhikkhave, jāti …pe… 
katamo ca, bhikkhave, bhavo … 
katamañca, bhikkhave, upādānaṁ … 
katamā ca, bhikkhave, taṇhā … 
vedanā … 
phasso … 
saḷāyatanaṁ … 
nāmarūpaṁ … 
viññāṇaṁ …. 
Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? 
Tayome, bhikkhave, saṅkhārā—
kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. 
Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. 
Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo; 
avijjānirodhā saṅkhāranirodho. 
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā. 
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. 
Yato kho, bhikkhave, bhikkhu evaṁ jarāmaraṇaṁ pajānāti, evaṁ jarāmaraṇasamudayaṁ pajānāti, evaṁ jarāmaraṇanirodhaṁ pajānāti, evaṁ jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti, evaṁ jātiṁ pajānāti …pe… 
bhavaṁ … 
upādānaṁ … 
taṇhaṁ … 
vedanaṁ … 
phassaṁ … 
saḷāyatanaṁ … 
nāmarūpaṁ … 
viññāṇaṁ … 
saṅkhāre … 
saṅkhārasamudayaṁ … 
saṅkhāranirodhaṁ … 
evaṁ saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṁ saddhammaṁ itipi, passati imaṁ saddhammaṁ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṁ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṁ āhacca tiṭṭhati itipī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.29 
3. Dasabalavagga 
Samaṇabrāhmaṇasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Tatra kho …pe… 
ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṁ na parijānanti, jarāmaraṇasamudayaṁ na parijānanti, jarāmaraṇanirodhaṁ na parijānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ na parijānanti, jātiṁ na parijānanti …pe… 
bhavaṁ … 
upādānaṁ … 
taṇhaṁ … 
vedanaṁ … 
phassaṁ … 
saḷāyatanaṁ … 
nāmarūpaṁ … 
viññāṇaṁ … 
saṅkhāre … 
saṅkhārasamudayaṁ … 
saṅkhāranirodhaṁ … 
saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ na parijānanti. 
Na mete, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā. Na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṁ vā brahmaññatthaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. 
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṁ parijānanti, jarāmaraṇasamudayaṁ parijānanti, jarāmaraṇanirodhaṁ parijānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ parijānanti, jātiṁ parijānanti …pe… 
bhavaṁ … 
upādānaṁ … 
taṇhaṁ … 
vedanaṁ … 
phassaṁ … 
saḷāyatanaṁ … 
nāmarūpaṁ … 
viññāṇaṁ … 
saṅkhāre parijānanti, saṅkhārasamudayaṁ parijānanti, saṅkhāranirodhaṁ parijānanti, saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ parijānanti. 
Te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā. Te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.2 
1. Buddhavagga 
Vibhaṅgasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Paṭiccasamuppādaṁ vo, bhikkhave, desessāmi vibhajissāmi. 
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. 
Bhagavā etadavoca: 
“Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? 
Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; 
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ; 
viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ; 
nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ; 
saḷāyatanapaccayā phasso; 
phassapaccayā vedanā; 
vedanāpaccayā taṇhā; 
taṇhāpaccayā upādānaṁ; 
upādānapaccayā bhavo; 
bhavapaccayā jāti; 
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. 
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ? 
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko; 
ayaṁ vuccati jarā. 
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo (…), 
idaṁ vuccati maraṇaṁ. 
Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṁ. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ. 
Katamā ca, bhikkhave, jāti? 
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, jāti. 
Katamo ca, bhikkhave, bhavo? 
Tayome, bhikkhave, bhavā—
kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhavo. 
Katamañca, bhikkhave, upādānaṁ? 
Cattārimāni, bhikkhave, upādānāni—
kāmupādānaṁ, diṭṭhupādānaṁ, sīlabbatupādānaṁ, attavādupādānaṁ. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, upādānaṁ. 
Katamā ca, bhikkhave, taṇhā? 
Chayime, bhikkhave, taṇhākāyā—
rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, taṇhā. 
Katamā ca, bhikkhave, vedanā? 
Chayime, bhikkhave, vedanākāyā—
cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, vedanā. 
Katamo ca, bhikkhave, phasso? 
Chayime, bhikkhave, phassakāyā—
cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, phasso. 
Katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṁ? 
Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, saḷāyatanaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṁ? 
Vedanā, saññā, cetanā, phasso, manasikāro—
idaṁ vuccati nāmaṁ. 
Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ. 
Idaṁ vuccati rūpaṁ. 
Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, nāmarūpaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, viññāṇaṁ? 
Chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā—
cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ, manoviññāṇaṁ. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṁ. 
Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? 
Tayome, bhikkhave, saṅkhārā—
kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. 
Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. 
Katamā ca, bhikkhave, avijjā? 
Yaṁ kho, bhikkhave, dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, avijjā. 
Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā; 
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; 
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.30 
3. Dasabalavagga 
Dutiyasamaṇabrāhmaṇasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Tatra kho …pe… 
ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṁ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṁ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṁ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānanti te vata jarāmaraṇaṁ samatikkamma ṭhassantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
Jātiṁ nappajānanti …pe… 
bhavaṁ … 
upādānaṁ … 
taṇhaṁ … 
vedanaṁ … 
phassaṁ … 
saḷāyatanaṁ … 
nāmarūpaṁ … 
viññāṇaṁ … 
saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṁ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṁ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānanti te vata saṅkhāre samatikkamma ṭhassantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṁ pajānanti, jarāmaraṇasamudayaṁ pajānanti, jarāmaraṇanirodhaṁ pajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti te vata jarāmaraṇaṁ samatikkamma ṭhassantīti ṭhānametaṁ vijjati. 
Jātiṁ pajānanti …pe… 
bhavaṁ … 
upādānaṁ … 
taṇhaṁ … 
vedanaṁ … 
phassaṁ … 
saḷāyatanaṁ … 
nāmarūpaṁ … 
viññāṇaṁ … 
saṅkhāre pajānanti, saṅkhārasamudayaṁ pajānanti, saṅkhāranirodhaṁ pajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti. 
Te vata saṅkhāre samatikkamma ṭhassantīti ṭhānametaṁ vijjatī”ti. 
Dasamaṁ. 
Dasabalavaggo tatiyo. 
Tassuddānaṁ 
Dve dasabalā upanisā ca, 
Aññatitthiyabhūmijo; 
Upavāṇo paccayo bhikkhu, 
Dve ca samaṇabrāhmaṇāti. 

Saṁyutta Nikāya 12.31 
4. Kaḷārakhattiyavagga 
Bhūtasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati. 
Tatra kho bhagavā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi: 
“vuttamidaṁ, sāriputta, pārāyane ajitapañhe: 
‘Ye ca saṅkhātadhammāse, 
ye ca sekkhā puthū idha; 
Tesaṁ me nipako iriyaṁ, 
puṭṭho pabrūhi mārisā’ti. 
Imassa nu kho, sāriputta, saṅkhittena bhāsitassa kathaṁ vitthārena attho daṭṭhabbo”ti? 
Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi. 
Dutiyampi kho bhagavā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi …pe… 
dutiyampi kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi. 
Tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi: 
“vuttamidaṁ, sāriputta, pārāyane ajitapañhe: 
‘Ye ca saṅkhātadhammāse, 
ye ca sekkhā puthū idha; 
Tesaṁ me nipako iriyaṁ, 
puṭṭho pabrūhi mārisā’ti. 
Imassa nu kho, sāriputta, saṅkhittena bhāsitassa kathaṁ vitthārena attho daṭṭhabbo”ti? 
Tatiyampi kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi. 
“Bhūtamidanti, sāriputta, passasī”ti? 
“Bhūtamidanti, bhante, yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Bhūtamidanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. 
Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. 
Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ taṁ nirodhadhammanti yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ taṁ nirodhadhammanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. 
Evaṁ kho, bhante, sekkho hoti. 
Kathañca, bhante, saṅkhātadhammo hoti? 
Bhūtamidanti, bhante, yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Bhūtamidanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. 
Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. 
Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ taṁ nirodhadhammanti yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ taṁ nirodhadhammanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. 
Evaṁ kho, bhante, saṅkhātadhammo hoti. 
Iti kho, bhante, yaṁ taṁ vuttaṁ pārāyane ajitapañhe: 
‘Ye ca saṅkhātadhammāse, 
ye ca sekkhā puthū idha; 
Tesaṁ me nipako iriyaṁ, 
puṭṭho pabrūhi mārisā’ti. 
Imassa khvāhaṁ, bhante, saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmī”ti. 
“Sādhu sādhu, sāriputta, bhūtamidanti, sāriputta, yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Bhūtamidanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. 
Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. 
Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ taṁ nirodhadhammanti yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ taṁ nirodhadhammanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā nirodhadhammassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. 
Evaṁ kho, sāriputta, sekkho hoti. 
Kathañca, sāriputta, saṅkhātadhammo hoti? 
Bhūtamidanti, sāriputta, yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Bhūtamidanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. 
Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā āhārasambhavassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. 
Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ taṁ nirodhadhammanti yathābhūtaṁ sammappaññāya passati. 
Tadāhāranirodhā yaṁ bhūtaṁ taṁ nirodhadhammanti yathābhūtaṁ sammappaññā disvā nirodhadhammassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti. 
Evaṁ kho, sāriputta, saṅkhātadhammo hoti. 
Iti kho, sāriputta, yaṁ taṁ vuttaṁ pārāyane ajitapañhe: 
‘Ye ca saṅkhātadhammāse, 
ye ca sekkhā puthū idha; 
Tesaṁ me nipako iriyaṁ, 
puṭṭho pabrūhi mārisā’ti. 
Imassa kho, sāriputta, saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena attho daṭṭhabbo”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.32 
4. Kaḷārakhattiyavagga 
Kaḷārasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi. 
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca: 
“moḷiyaphagguno, āvuso sāriputta, bhikkhu sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvatto”ti. 
“Na hi nūna so āyasmā imasmiṁ dhammavinaye assāsamalatthā”ti. 
“Tena hāyasmā sāriputto imasmiṁ dhammavinaye assāsaṁ patto”ti? 
“Na khvāhaṁ, āvuso, kaṅkhāmī”ti. 
“Āyatiṁ, panāvuso”ti? 
“Na khvāhaṁ, āvuso, vicikicchāmī”ti. 
Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“āyasmatā, bhante, sāriputtena aññā byākatā: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti. 
Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi: 
“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena sāriputtaṁ āmantehi: 
‘satthā taṁ, āvuso sāriputta, āmantetī’”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca: 
“satthā taṁ, āvuso sāriputta, āmantetī”ti. 
“Evaṁ, āvuso”ti kho āyasmā sāriputto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ sāriputtaṁ bhagavā etadavoca: 
“saccaṁ kira tayā, sāriputta, aññā byākatā: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti? 
“Na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho vutto”ti. 
“Yena kenacipi, sāriputta, pariyāyena kulaputto aññaṁ byākaroti, atha kho byākataṁ byākatato daṭṭhabban”ti. 
“Nanu ahampi, bhante, evaṁ vadāmi: 
‘na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho vutto’”ti. 
“Sace taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘kathaṁ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṁ passatā aññā byākatā—
khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti. 
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti? 
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘kathaṁ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṁ passatā aññā byākatā—
khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti; 
evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ: 
‘yaṁnidānā, āvuso, jāti, tassa nidānassa khayā khīṇasmiṁ khīṇāmhīti viditaṁ. 
Khīṇāmhīti viditvā—
khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti. 
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti. 
“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘jāti panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti? 
Evaṁ puṭṭho taṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti? 
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘jāti panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti? 
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ: 
‘jāti kho, āvuso, bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā’ti. 
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti. 
“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo’ti? 
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti? 
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo’ti? 
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ: 
‘bhavo kho, āvuso, upādānanidāno upādānasamudayo upādānajātiko upādānappabhavo’ti. 
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti. 
“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘upādānaṁ panāvuso …pe… 
sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ—
taṇhā panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti? 
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti? 
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘taṇhā panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti? 
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ: 
‘taṇhā kho, āvuso, vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā’ti. 
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti. 
“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘kathaṁ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṁ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti. 
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti? 
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘kathaṁ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṁ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ: 
‘tisso kho imā, āvuso, vedanā. 
Katamā tisso? 
Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. 
Imā kho, āvuso, tisso vedanā aniccā. 
Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti 
viditaṁ, yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti. 
Evaṁ, puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti. 
“Sādhu sādhu, sāriputta. 
Ayampi kho, sāriputta, pariyāyo, etasseva atthassa saṅkhittena veyyākaraṇāya: 
‘yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasmin’”ti. 
“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘kathaṁ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā—
khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti? 
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti? 
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ: 
‘kathaṁ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā—
khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti. 
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ: 
‘ajjhattaṁ vimokkhā khvāhaṁ, āvuso, sabbupādānakkhayā tathā sato viharāmi yathā sataṁ viharantaṁ āsavā nānussavanti, attānañca nāvajānāmī’ti. 
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti. 
“Sādhu sādhu, sāriputta. 
Ayampi kho sāriputta, pariyāyo etasseva atthassa saṅkhittena veyyākaraṇāya—
ye āsavā samaṇena vuttā tesvāhaṁ na kaṅkhāmi, te me pahīnāti na vicikicchāmī”ti. 
Idamavoca bhagavā. 
Idaṁ vatvā sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi. 
Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi: 
“pubbe appaṭisaṁviditaṁ maṁ, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṁ. 
Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ anumodi, tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi—
divasañcepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. 
Rattiñcepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. 
Rattindivaṁ cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattindivampāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. 
Dve rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe… 
dve rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe… 
tīṇi rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe… 
tīṇi rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe… 
cattāri rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe… 
cattāri rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe… 
pañca rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe… 
pañca rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe… 
cha rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe… 
cha rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe… 
satta rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī”ti. 
Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“āyasmatā, bhante, sāriputtena sīhanādo nadito—
pubbe appaṭisaṁviditaṁ maṁ, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṁ. 
Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ anumodi, tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi—
divasañcepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi; 
rattiñcepi …pe… 
rattindivañcepi maṁ bhagavā …pe… 
dve rattindivāni cepi maṁ bhagavā …pe… 
tīṇi … 
cattāri … 
pañca … 
cha … 
satta rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī”ti. 
“Sā hi, bhikkhu, sāriputtassa dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā divasaṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi. 
Rattiṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …pe… 
rattindivaṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, rattindivampi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya … 
dve rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, dve rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya … 
tīṇi rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, tīṇi rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya … 
cattāri rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, cattāri rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya … 
pañca rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, pañca rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya … 
cha rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, cha rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya … 
satta rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.33 
4. Kaḷārakhattiyavagga 
Ñāṇavatthusutta 
Sāvatthiyaṁ … 
“Catucattārīsaṁ vo, bhikkhave, ñāṇavatthūni desessāmi, 
taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. 
Bhagavā etadavoca: 
“Katamāni, bhikkhave, catucattārīsaṁ ñāṇavatthūni? 
Jarāmaraṇe ñāṇaṁ, jarāmaraṇasamudaye ñāṇaṁ, jarāmaraṇanirodhe ñāṇaṁ, jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ; 
jātiyā ñāṇaṁ, jātisamudaye ñāṇaṁ, jātinirodhe ñāṇaṁ, jātinirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ; 
bhave ñāṇaṁ, bhavasamudaye ñāṇaṁ, bhavanirodhe ñāṇaṁ, bhavanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ; 
upādāne ñāṇaṁ, upādānasamudaye ñāṇaṁ, upādānanirodhe ñāṇaṁ, upādānanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ; 
taṇhāya ñāṇaṁ, taṇhāsamudaye ñāṇaṁ, taṇhānirodhe ñāṇaṁ, taṇhānirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ; 
vedanāya ñāṇaṁ, vedanāsamudaye ñāṇaṁ, vedanānirodhe ñāṇaṁ, vedanānirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ; 
phasse ñāṇaṁ …pe… 
saḷāyatane ñāṇaṁ … 
nāmarūpe ñāṇaṁ … 
viññāṇe ñāṇaṁ … 
saṅkhāresu ñāṇaṁ, saṅkhārasamudaye ñāṇaṁ, saṅkhāranirodhe ñāṇaṁ, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ. 
Imāni vuccanti, bhikkhave, catucattārīsaṁ ñāṇavatthūni. 
Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ? 
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko, 
ayaṁ vuccati jarā. 
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo. 
Idaṁ vuccati maraṇaṁ. 
Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṁ; 
idaṁ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ. 
Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo; 
jātinirodhā jarāmaraṇanirodho; 
ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṁ—
sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṁ jarāmaraṇaṁ pajānāti, evaṁ jarāmaraṇasamudayaṁ pajānāti, evaṁ jarāmaraṇanirodhaṁ pajānāti, evaṁ jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti, idamassa dhamme ñāṇaṁ. 
So iminā dhammena diṭṭhena viditena akālikena pattena pariyogāḷhena atītānāgate nayaṁ neti. 
Ye kho keci atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṁ abbhaññaṁsu, jarāmaraṇasamudayaṁ abbhaññaṁsu, jarāmaraṇanirodhaṁ abbhaññaṁsu, jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abbhaññaṁsu, sabbete evameva abbhaññaṁsu, seyyathāpāhaṁ etarahi. 
Yepi hi keci anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṁ abhijānissanti, jarāmaraṇasamudayaṁ abhijānissanti, jarāmaraṇanirodhaṁ abhijānissanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abhijānissanti, sabbete evameva abhijānissanti, seyyathāpāhaṁ etarahīti. 
Idamassa anvaye ñāṇaṁ. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni dve ñāṇāni parisuddhāni honti pariyodātāni—
dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṁ saddhammaṁ itipi, passati imaṁ saddhammaṁ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṁ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṁ āhacca tiṭṭhati itipīti. 
Katamā ca, bhikkhave, jāti … 
katamo ca, bhikkhave, bhavo … 
katamañca, bhikkhave, upādānaṁ … 
katamā ca, bhikkhave, taṇhā … 
katamā ca, bhikkhave, vedanā … 
katamo ca, bhikkhave, phasso … 
katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṁ … 
katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṁ … 
katamañca, bhikkhave, viññāṇaṁ … 
katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? 
Tayome, bhikkhave, saṅkhārā—
kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāroti. 
Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. 
Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo; 
avijjānirodhā saṅkhāranirodho; 
ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṁ—
sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṁ saṅkhāre pajānāti, evaṁ saṅkhārasamudayaṁ pajānāti, evaṁ saṅkhāranirodhaṁ pajānāti, evaṁ saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti, idamassa dhamme ñāṇaṁ. 
So iminā dhammena diṭṭhena viditena akālikena pattena pariyogāḷhena atītānāgate nayaṁ neti. 
Ye kho keci atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā saṅkhāre abbhaññaṁsu, saṅkhārasamudayaṁ abbhaññaṁsu, saṅkhāranirodhaṁ abbhaññaṁsu, saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abbhaññaṁsu, sabbete evameva abbhaññaṁsu, seyyathāpāhaṁ etarahi. 
Ye hipi keci anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā saṅkhāre abhijānissanti, saṅkhārasamudayaṁ abhijānissanti, saṅkhāranirodhaṁ abhijānissanti, saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abhijānissanti, sabbete evameva abhijānissanti, seyyathāpāhaṁ etarahi. 
Idamassa anvaye ñāṇaṁ. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni dve ñāṇāni parisuddhāni honti pariyodātāni—
dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṁ saddhammaṁ itipi, passati imaṁ saddhammaṁ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṁ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṁ āhacca tiṭṭhati itipī”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.34 
4. Kaḷārakhattiyavagga 
Dutiyañāṇavatthusutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Sattasattari vo, bhikkhave, ñāṇavatthūni desessāmi. 
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. 
Bhagavā etadavoca: 
“Katamāni, bhikkhave, sattasattari ñāṇavatthūni? 
Jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṁ; 
asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṁ; 
atītampi addhānaṁ jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṁ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṁ; 
anāgatampi addhānaṁ jātipaccayā jarāmaraṇanti ñāṇaṁ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti ñāṇaṁ; 
yampissa taṁ dhammaṭṭhitiñāṇaṁ tampi khayadhammaṁ vayadhammaṁ virāgadhammaṁ nirodhadhammanti ñāṇaṁ. 
Bhavapaccayā jātīti ñāṇaṁ …pe… 
upādānapaccayā bhavoti ñāṇaṁ … 
taṇhāpaccayā upādānanti ñāṇaṁ … 
vedanāpaccayā taṇhāti ñāṇaṁ … 
phassapaccayā vedanāti ñāṇaṁ … 
saḷāyatanapaccayā phassoti ñāṇaṁ … 
nāmarūpapaccayā saḷāyatananti ñāṇaṁ … 
viññāṇapaccayā nāmarūpanti ñāṇaṁ … 
saṅkhārapaccayā viññāṇanti ñāṇaṁ; 
avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṁ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṁ; 
atītampi addhānaṁ avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṁ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṁ; 
anāgatampi addhānaṁ avijjāpaccayā saṅkhārāti ñāṇaṁ, asati avijjāya natthi saṅkhārāti ñāṇaṁ; 
yampissa taṁ dhammaṭṭhitiñāṇaṁ tampi khayadhammaṁ vayadhammaṁ virāgadhammaṁ nirodhadhammanti ñāṇaṁ. 
Imāni vuccanti, bhikkhave, sattasattari ñāṇavatthūnī”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.35 
4. Kaḷārakhattiyavagga 
Avijjāpaccayasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; 
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti. 
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘katamaṁ nu kho, bhante, jarāmaraṇaṁ, kassa ca panidaṁ jarāmaraṇan’ti? 
‘No kallo pañho’ti bhagavā avoca, ‘katamaṁ jarāmaraṇaṁ, kassa ca panidaṁ jarāmaraṇan’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññaṁ jarāmaraṇaṁ aññassa ca panidaṁ jarāmaraṇan’ti, iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ. 
Taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. 
Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. 
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti: 
‘jātipaccayā jarāmaraṇan’”ti. 
“Katamā nu kho, bhante, jāti, kassa ca panāyaṁ jātī”ti? 
“No kallo pañho”ti bhagavā avoca, “‘katamā jāti, kassa ca panāyaṁ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññā jāti aññassa ca panāyaṁ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ. 
Taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. 
Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. 
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti: 
‘bhavapaccayā jātī’”ti. 
“Katamo nu kho, bhante, bhavo, kassa ca panāyaṁ bhavo”ti? 
“No kallo pañho”ti bhagavā avoca, “‘katamo bhavo, kassa ca panāyaṁ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘añño bhavo aññassa ca panāyaṁ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ. 
Taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti; 
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. 
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti: 
‘upādānapaccayā bhavo’ti …pe… 
‘taṇhāpaccayā upādānanti … 
vedanāpaccayā taṇhāti … 
phassapaccayā vedanāti … 
saḷāyatanapaccayā phassoti … 
nāmarūpapaccayā saḷāyatananti … 
viññāṇapaccayā nāmarūpanti … 
saṅkhārapaccayā viññāṇan’”ti. 
“Katame nu kho, bhante, saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā”ti? 
“No kallo pañho”ti bhagavā avoca, “‘katame saṅkhārā kassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññe saṅkhārā aññassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ. 
Taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti; 
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. 
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti: 
‘avijjāpaccayā saṅkhārā’”ti. 
“Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. 
‘Katamaṁ jarāmaraṇaṁ, kassa ca panidaṁ jarāmaraṇaṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jarāmaraṇaṁ, aññassa ca panidaṁ jarāmaraṇaṁ’ iti vā, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ’ iti vā. 
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ anuppādadhammāni. 
Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. 
‘Katamā jāti, kassa ca panāyaṁ jāti’ iti vā, ‘aññā jāti, aññassa ca panāyaṁ jāti’ iti vā, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ’ iti vā. 
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ anuppādadhammāni. 
Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. 
Katamo bhavo …pe… 
katamaṁ upādānaṁ … 
katamā taṇhā … 
katamā vedanā … 
katamo phasso … 
katamaṁ saḷāyatanaṁ … 
katamaṁ nāmarūpaṁ … 
katamaṁ viññāṇaṁ …pe…. 
Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. 
‘Katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘aññe saṅkhārā, aññassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ, aññaṁ sarīraṁ’ iti vā. 
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ anuppādadhammānī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.36 
4. Kaḷārakhattiyavagga 
Dutiyaavijjāpaccayasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; 
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
‘Katamaṁ jarāmaraṇaṁ, kassa ca panidaṁ jarāmaraṇan’ti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ‘aññaṁ jarāmaraṇaṁ, aññassa ca panidaṁ jarāmaraṇan’ti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ. 
‘Taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. 
‘Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. 
Ete te, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti: 
‘jātipaccayā jarāmaraṇan’ti. 
Katamā jāti …pe… 
katamo bhavo … 
katamaṁ upādānaṁ … 
katamā taṇhā … 
katamā vedanā … 
katamo phasso … 
katamaṁ saḷāyatanaṁ … 
katamaṁ nāmarūpaṁ … 
katamaṁ viññāṇaṁ … 
katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārāti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ‘aññe saṅkhārā aññassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhave, yo vadeyya, ubhayametaṁ ekatthaṁ byañjanameva nānaṁ. 
‘Taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. 
‘Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ’ iti vā, bhikkhave, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. 
Ete te, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti: 
‘avijjāpaccayā saṅkhārā’ti. 
Avijjāya tveva, bhikkhave, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. 
‘Katamaṁ jarāmaraṇaṁ, kassa ca panidaṁ jarāmaraṇaṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jarāmaraṇaṁ, aññassa ca panidaṁ jarāmaraṇaṁ’ iti vā, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ, aññaṁ sarīraṁ’ iti vā. 
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ anuppādadhammāni. 
Avijjāya tveva, bhikkhave, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. 
Katamā jāti …pe… 
katamo bhavo … 
katamaṁ upādānaṁ … 
katamā taṇhā … 
katamā vedanā … 
katamo phasso … 
katamaṁ saḷāyatanaṁ … 
katamaṁ nāmarūpaṁ … 
katamaṁ viññāṇaṁ … 
‘katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘aññe saṅkhārā, aññassa ca panime saṅkhārā’ iti vā; ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ’ iti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ’ iti vā. 
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṁ anuppādadhammānī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.37 
4. Kaḷārakhattiyavagga 
Natumhasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Nāyaṁ, bhikkhave, kāyo tumhākaṁ napi aññesaṁ. 
Purāṇamidaṁ, bhikkhave, kammaṁ abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ vedaniyaṁ daṭṭhabbaṁ. 
Tatra kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṁ yoniso manasi karoti: 
‘iti imasmiṁ sati idaṁ hoti, imassuppādā idaṁ uppajjati; 
imasmiṁ asati idaṁ na hoti, imassa nirodhā idaṁ nirujjhati, yadidaṁ—
avijjāpaccayā saṅkhārā; 
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; 
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.38 
4. Kaḷārakhattiyavagga 
Cetanāsutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti, ārammaṇametaṁ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. 
Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. 
Tasmiṁ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṁ punabbhavābhinibbatti hoti. 
Āyatiṁ punabbhavābhinibbattiyā sati āyatiṁ jāti jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. 
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti, atha ce anuseti, ārammaṇametaṁ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. 
Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. 
Tasmiṁ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṁ punabbhavābhinibbatti hoti. 
Āyatiṁ punabbhavābhinibbattiyā sati āyatiṁ jāti jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. 
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṁ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. 
Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. 
Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe āyatiṁ punabbhavābhinibbatti na hoti. 
Āyatiṁ punabbhavābhinibbattiyā asati āyatiṁ jāti jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. 
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.39 
4. Kaḷārakhattiyavagga 
Dutiyacetanāsutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti, ārammaṇametaṁ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. 
Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. 
Tasmiṁ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nāmarūpassa avakkanti hoti. 
Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ; 
saḷāyatanapaccayā phasso; 
phassapaccayā vedanā …pe… 
taṇhā … 
upādānaṁ … 
bhavo … 
jāti … 
jarāmaraṇaṁ … 
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. 
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti, atha ce anuseti, ārammaṇametaṁ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. 
Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. 
Tasmiṁ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nāmarūpassa avakkanti hoti. 
Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṁ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. 
Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. 
Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe nāmarūpassa avakkanti na hoti. 
Nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.3 
1. Buddhavagga 
Paṭipadāsutta 
Sāvatthiyaṁ viharati …pe… 
“micchāpaṭipadañca vo, bhikkhave, desessāmi sammāpaṭipadañca. 
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. 
Bhagavā etadavoca: 
“Katamā ca, bhikkhave, micchāpaṭipadā? 
Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; 
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, micchāpaṭipadā. 
Katamā ca, bhikkhave, sammāpaṭipadā? 
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; 
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāpaṭipadā”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.40 
4. Kaḷārakhattiyavagga 
Tatiyacetanāsutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti ārammaṇametaṁ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. 
Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. 
Tasmiṁ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nati hoti. 
Natiyā sati āgatigati hoti. 
Āgatigatiyā sati cutūpapāto hoti. 
Cutūpapāte sati āyatiṁ jāti jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. 
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
No ce, bhikkhave, ceteti no ce pakappeti atha ce anuseti, ārammaṇametaṁ hoti viññāṇassa ṭhitiyā. 
Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. 
Tasmiṁ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe nati hoti. 
Natiyā sati āgatigati hoti. 
Āgatigatiyā sati cutūpapāto hoti. 
Cutūpapāte sati āyatiṁ jāti jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. 
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti no ca pakappeti no ca anuseti, ārammaṇametaṁ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā. 
Ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. 
Tadappatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe nati na hoti. 
Natiyā asati āgatigati na hoti. 
Āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti. 
Cutūpapāte asati āyatiṁ jāti jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. 
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti. 
Dasamaṁ. 
Kaḷārakhattiyavaggo catuttho. 
Tassuddānaṁ 
Bhūtamidaṁ kaḷārañca, 
duve ca ñāṇavatthūni; 
Avijjāpaccayā ca dve, 
natumhā cetanā tayoti. 

Saṁyutta Nikāya 12.41 
5. Gahapativagga 
Pañcaverabhayasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca: 
“Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya: 
‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’ti. 
Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? 
Yaṁ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, cetasikampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayati, pāṇātipātā paṭiviratassa evaṁ taṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hoti. 
Yaṁ, gahapati, adinnādāyī adinnādānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, cetasikampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayati, adinnādānā paṭiviratassa evaṁ taṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hoti. 
Yaṁ, gahapati, kāmesumicchācārī kāmesumicchācārapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, cetasikampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayati, kāmesumicchācārā paṭiviratassa evaṁ taṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hoti. 
Yaṁ, gahapati, musāvādī musāvādapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, cetasikampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayati, musāvādā paṭiviratassa evaṁ taṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hoti. 
Yaṁ, gahapati, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, cetasikampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayati, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṁ taṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hoti. 
Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti. 
Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? 
Idha, gahapati, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti: 
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti. 
Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti: 
‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī’ti. 
Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti: 
‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā’ti. 
Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṁvattanikehi. 
Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti. 
Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? 
Idha, gahapati, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṁ yoniso manasi karoti: 
‘iti imasmiṁ sati idaṁ hoti, imasmiṁ asati idaṁ na hoti; 
imassuppādā idaṁ uppajjati, imassa nirodhā idaṁ nirujjhati. 
Yadidaṁ avijjāpaccayā saṅkhārā; 
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. 
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; 
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… 
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. 
Ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho. 
Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya: 
‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.42 
5. Gahapativagga 
Dutiyapañcaverabhayasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya: 
‘khīṇanirayomhi …pe… avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’ti. 
Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? 
Yaṁ, bhikkhave, pāṇātipātī …pe… 
yaṁ, bhikkhave, adinnādāyī … 
yaṁ, bhikkhave, kāmesumicchācārī … 
yaṁ, bhikkhave, musāvādī … 
yaṁ, bhikkhave, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī …pe… 
imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti. 
Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe …pe… 
dhamme … 
saṅghe … 
ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti. 
Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti. 
Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṁ yoniso manasi karoti …pe… 
ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya: 
‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.43 
5. Gahapativagga 
Dukkhasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Dukkhassa, bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. 
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. 
Bhagavā etadavoca: 
“Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa samudayo? 
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ. Tiṇṇaṁ saṅgati phasso. 
Phassapaccayā vedanā; 
vedanāpaccayā taṇhā. 
Ayaṁ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo. 
Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ …pe… 
ghānañca paṭicca gandhe ca …pe… 
jivhañca paṭicca rase ca …pe… 
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca …pe… 
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ. Tiṇṇaṁ saṅgati phasso. 
Phassapaccayā vedanā; 
vedanāpaccayā taṇhā. 
Ayaṁ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo. 
Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo? 
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ. Tiṇṇaṁ saṅgati phasso. 
Phassapaccayā vedanā; 
vedanāpaccayā taṇhā. 
Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; 
upādānanirodhā bhavanirodho; 
bhavanirodhā jātinirodho; 
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. 
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. 
Ayaṁ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo. 
Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ …pe… 
ghānañca paṭicca gandhe ca …pe… 
jivhañca paṭicca rase ca …pe… 
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca …pe… 
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ. Tiṇṇaṁ saṅgati phasso. 
Phassapaccayā vedanā; 
vedanāpaccayā taṇhā. 
Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho; 
upādānanirodhā bhavanirodho; 
bhavanirodhā jātinirodho; 
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. 
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. 
Ayaṁ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 12.44 
5. Gahapativagga 
Lokasutta 
Sāvatthiyaṁ viharati. 
“Lokassa, bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. 
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. 
Bhagavā etadavoca: 
“Katamo ca, bhikkhave, lokassa samudayo? 
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ. Tiṇṇaṁ saṅgati phasso. 
Phassapaccayā vedanā; 
vedanāpaccayā taṇhā; 
taṇhāpaccayā upādānaṁ; 
upādānapaccayā bhavo; 
bhavapaccayā jāti; 
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. 
Ayaṁ kho, bhikkhave, lokassa samudayo. 
Sotañca paṭicca sadde ca …pe… 
ghānañca paṭicca gandhe ca … 
jivhañca paṭicca rase ca … 
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca … 
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ. Tiṇṇaṁ saṅgati phasso. 
Phassapaccayā vedanā …pe… 
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanass