Trưởng Lão Tăng Kệ (Theragāthā)

 sahate jammī, 
taṇhā loke visattikā; 
Sokā tassa pavaḍḍhanti, 
abhivaṭṭhaṁva bīraṇaṁ. 
Yo cetaṁ sahate jammiṁ, 
taṇhaṁ loke duraccayaṁ; 
Sokā tamhā papatanti, 
udabindūva pokkharā. 
Taṁ vo vadāmi bhaddaṁ vo, 
yāvantettha samāgatā; 
Taṇhāya mūlaṁ khaṇatha, 
usīratthova bīraṇaṁ; 
Mā vo naḷaṁva sotova, 
māro bhañji punappunaṁ. 
Karotha buddhavacanaṁ, 
khaṇo vo mā upaccagā; 
Khaṇātītā hi socanti, 
nirayamhi samappitā. 
Pamādo rajo pamādo, 
pamādānupatito rajo; 
Appamādena vijjāya, 
abbahe sallamattano”ti. 
… Mālukyaputto thero …. 

Theragāthā 6.6 
Chakkanipāta 
Paṭhamavagga 
Sappadāsattheragāthā 
“Paṇṇavīsativassāni, 
yato pabbajito ahaṁ; 
Accharāsaṅghātamattampi, 
cetosantimanajjhagaṁ. 
Aladdhā cittassekaggaṁ, 
kāmarāgena aṭṭito; 
Bāhā paggayha kandanto, 
vihārā upanikkhamiṁ. 
Satthaṁ vā āharissāmi, 
Ko attho jīvitena me; 
Kathaṁ hi sikkhaṁ paccakkhaṁ, 
Kālaṁ kubbetha mādiso. 
Tadāhaṁ khuramādāya, 
mañcakamhi upāvisiṁ; 
Parinīto khuro āsi, 
dhamaniṁ chettumattano. 
Tato me manasīkāro, 
yoniso udapajjatha; 
Ādīnavo pāturahu, 
nibbidā samatiṭṭhatha. 
Tato cittaṁ vimucci me, 
passa dhammasudhammataṁ; 
Tisso vijjā anuppattā, 
kataṁ buddhassa sāsanan”ti. 
… Sappadāso thero …. 

Theragāthā 6.7 
Chakkanipāta 
Paṭhamavagga 
Kātiyānattheragāthā 
“Uṭṭhehi nisīda kātiyāna, 
Mā niddābahulo ahu jāgarassu; 
Mā taṁ alasaṁ pamattabandhu, 
Kūṭeneva jinātu maccurājā. 
Seyyathāpi mahāsamuddavego, 
Evaṁ jātijarātivattate taṁ; 
So karohi sudīpamattano tvaṁ, 
Na hi tāṇaṁ tava vijjateva aññaṁ. 
Satthā hi vijesi maggametaṁ, 
Saṅgā jātijarābhayā atītaṁ; 
Pubbāpararattamappamatto, 
Anuyuñjassu daḷhaṁ karohi yogaṁ. 
Purimāni pamuñca bandhanāni, 
Saṅghāṭikhuramuṇḍabhikkhabhojī; 
Mā khiḍḍāratiñca mā niddaṁ, 
Anuyuñjittha jhāya kātiyāna. 
Jhāyāhi jināhi kātiyāna, 
Yogakkhemapathesu kovidosi; 
Pappuyya anuttaraṁ visuddhiṁ, 
Parinibbāhisi vārināva joti. 
Pajjotakaro parittaraṁso, 
Vātena vinamyate latāva; 
Evampi tuvaṁ anādiyāno, 
Māraṁ indasagotta niddhunāhi; 
So vedayitāsu vītarāgo, 
Kālaṁ kaṅkha idheva sītibhūto”ti. 
… Kātiyāno thero …. 

Theragāthā 6.8 
Chakkanipāta 
Paṭhamavagga 
Migajālattheragāthā 
“Sudesito cakkhumatā, 
buddhenādiccabandhunā; 
Sabbasaṁyojanātīto, 
sabbavaṭṭavināsano. 
Niyyāniko uttaraṇo, 
taṇhāmūlavisosano; 
Visamūlaṁ āghātanaṁ, 
chetvā pāpeti nibbutiṁ. 
Aññāṇamūlabhedāya, 
kammayantavighāṭano; 
Viññāṇānaṁ pariggahe, 
ñāṇavajiranipātano. 
Vedanānaṁ viññāpano, 
upādānappamocano; 
Bhavaṁ aṅgārakāsuṁva, 
ñāṇena anupassano. 
Mahāraso sugambhīro, 
jarāmaccunivāraṇo; 
Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, 
dukkhūpasamano sivo. 
Kammaṁ kammanti ñatvāna, 
vipākañca vipākato; 
Paṭiccuppannadhammānaṁ, 
yathāvālokadassano; 
Mahākhemaṅgamo santo, 
pariyosānabhaddako”ti. 
… Migajālo thero …. 

Theragāthā 6.9 
Chakkanipāta 
Paṭhamavagga 
Purohitaputtajentattheragāthā 
“Jātimadena mattohaṁ, 
bhogaissariyena ca; 
Saṇṭhānavaṇṇarūpena, 
madamatto acārihaṁ. 
Nāttano samakaṁ kañci, 
atirekaṁ ca maññisaṁ; 
Atimānahato bālo, 
patthaddho ussitaddhajo. 
Mātaraṁ pitarañcāpi, 
aññepi garusammate; 
Na kañci abhivādesiṁ, 
mānatthaddho anādaro. 
Disvā vināyakaṁ aggaṁ, 
sārathīnaṁ varuttamaṁ; 
Tapantamiva ādiccaṁ, 
bhikkhusaṅghapurakkhataṁ. 
Mānaṁ madañca chaḍḍetvā, 
vippasannena cetasā; 
Sirasā abhivādesiṁ, 
sabbasattānamuttamaṁ. 
Atimāno ca omāno, 
pahīnā susamūhatā; 
Asmimāno samucchinno, 
sabbe mānavidhā hatā”ti. 
… Jento purohitaputto thero …. 

Theragāthā 7.1 
Sattakanipāta 
Paṭhamavagga 
Sundarasamuddattheragāthā 
“Alaṅkatā suvasanā, 
māladhārī vibhūsitā; 
Alattakakatāpādā, 
pādukāruyha vesikā. 
Pādukā oruhitvāna, 
purato pañjalīkatā; 
Sā maṁ saṇhena mudunā, 
mhitapubbaṁ abhāsatha. 
Yuvāsi tvaṁ pabbajito, 
tiṭṭhāhi mama sāsane; 
Bhuñja mānusake kāme, 
ahaṁ vittaṁ dadāmi te; 
Saccaṁ te paṭijānāmi, 
aggiṁ vā te harāmahaṁ. 
Yadā jiṇṇā bhavissāma, 
ubho daṇḍaparāyanā; 
Ubhopi pabbajissāma, 
ubhayattha kaṭaggaho. 
Tañca disvāna yācantiṁ, 
vesikaṁ pañjalīkataṁ; 
Alaṅkataṁ suvasanaṁ, 
maccupāsaṁva oḍḍitaṁ. 
Tato me manasīkāro, 
… pe 
… 
nibbidā samatiṭṭhatha. 
Tato cittaṁ vimucci me, 
… pe 
… 
kataṁ buddhassa sāsanan”ti. 
… Sundarasamuddo thero …. 

Theragāthā 7.2 
Sattakanipāta 
Paṭhamavagga 
Lakuṇḍakabhaddiyattheragāthā 
“Pare ambāṭakārāme, 
vanasaṇḍamhi bhaddiyo; 
Samūlaṁ taṇhamabbuyha, 
tattha bhaddova jhāyati. 
Ramanteke mudiṅgehi, 
vīṇāhi paṇavehi ca; 
Ahañca rukkhamūlasmiṁ, 
rato buddhassa sāsane. 
Buddho ce me varaṁ dajjā, 
so ca labbhetha me varo; 
Gaṇhehaṁ sabbalokassa, 
niccaṁ kāyagataṁ satiṁ. 
Ye maṁ rūpena pāmiṁsu, 
ye ca ghosena anvagū; 
Chandarāgavasūpetā, 
na maṁ jānanti te janā. 
Ajjhattañca na jānāti, 
bahiddhā ca na passati; 
Samantāvaraṇo bālo, 
sa ve ghosena vuyhati. 
Ajjhattañca na jānāti, 
bahiddhā ca vipassati; 
Bahiddhā phaladassāvī, 
sopi ghosena vuyhati. 
Ajjhattañca pajānāti, 
bahiddhā ca vipassati; 
Anāvaraṇadassāvī, 
na so ghosena vuyhatī”ti. 
… Lakuṇḍakabhaddiyo thero …. 

Theragāthā 7.3 
Sattakanipāta 
Paṭhamavagga 
Bhaddattheragāthā 
“Ekaputto ahaṁ āsiṁ, 
piyo mātu piyo pitu; 
Bahūhi vatacariyāhi, 
laddho āyācanāhi ca. 
Te ca maṁ anukampāya, 
atthakāmā hitesino; 
Ubho pitā ca mātā ca, 
buddhassa upanāmayuṁ. 
‘Kicchā laddho ayaṁ putto, 
sukhumālo sukhedhito; 
Imaṁ dadāma te nātha, 
jinassa paricārakaṁ’. 
Satthā ca maṁ paṭiggayha, 
ānandaṁ etadabravi; 
‘Pabbājehi imaṁ khippaṁ, 
hessatyājāniyo ayaṁ’. 
Pabbājetvāna maṁ satthā, 
vihāraṁ pāvisī jino; 
Anoggatasmiṁ sūriyasmiṁ, 
tato cittaṁ vimucci me. 
Tato satthā nirākatvā, 
paṭisallānavuṭṭhito; 
‘Ehi bhaddā’ti maṁ āha, 
sā me āsūpasampadā. 
Jātiyā sattavassena, 
laddhā me upasampadā; 
Tisso vijjā anuppattā, 
aho dhammasudhammatā”ti. 
… Bhaddo thero …. 

Theragāthā 7.4 
Sattakanipāta 
Paṭhamavagga 
Sopākattheragāthā 
“Disvā pāsādachāyāyaṁ, 
caṅkamantaṁ naruttamaṁ; 
Tattha naṁ upasaṅkamma, 
vandissaṁ purisuttamaṁ. 
Ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā, 
saṁharitvāna pāṇayo; 
Anucaṅkamissaṁ virajaṁ, 
sabbasattānamuttamaṁ. 
Tato pañhe apucchi maṁ, 
pañhānaṁ kovido vidū; 
Acchambhī ca abhīto ca, 
byākāsiṁ satthuno ahaṁ. 
Vissajjitesu pañhesu, 
anumodi tathāgato; 
Bhikkhusaṅghaṁ viloketvā, 
imamatthaṁ abhāsatha. 
‘Lābhā aṅgānaṁ magadhānaṁ, 
Yesāyaṁ paribhuñjati; 
Cīvaraṁ piṇḍapātañca, 
Paccayaṁ sayanāsanaṁ; 
Paccuṭṭhānañca sāmīciṁ, 
Tesaṁ lābhāti cābravi. 
Ajjatagge maṁ sopāka, 
dassanāyopasaṅkama; 
Esā ceva te sopāka, 
bhavatu upasampadā’. 
Jātiyā sattavassohaṁ, 
laddhāna upasampadaṁ; 
Dhāremi antimaṁ dehaṁ, 
aho dhammasudhammatā”ti. 
… Sopāko thero …. 

Theragāthā 7.5 
Sattakanipāta 
Paṭhamavagga 
Sarabhaṅgattheragāthā 
“Sare hatthehi bhañjitvā, 
katvāna kuṭimacchisaṁ; 
Tena me sarabhaṅgoti, 
nāmaṁ sammutiyā ahu. 
Na mayhaṁ kappate ajja, 
sare hatthehi bhañjituṁ; 
Sikkhāpadā no paññattā, 
gotamena yasassinā. 
Sakalaṁ samattaṁ rogaṁ, 
Sarabhaṅgo nāddasaṁ pubbe; 
Soyaṁ rogo diṭṭho, 
Vacanakarenātidevassa. 
Yeneva maggena gato vipassī, 
Yeneva maggena sikhī ca vessabhū; 
Kakusandhakoṇāgamano ca kassapo, 
Tenañjasena agamāsi gotamo. 
Vītataṇhā anādānā, 
satta buddhā khayogadhā; 
Yehāyaṁ desito dhammo, 
dhammabhūtehi tādibhi. 
Cattāri ariyasaccāni, 
anukampāya pāṇinaṁ; 
Dukkhaṁ samudayo maggo, 
nirodho dukkhasaṅkhayo. 
Yasmiṁ nivattate dukkhaṁ, 
saṁsārasmiṁ anantakaṁ; 
Bhedā imassa kāyassa, 
jīvitassa ca saṅkhayā; 
Añño punabbhavo natthi, 
suvimuttomhi sabbadhī”ti. 
… Sarabhaṅgo thero … 
Sattakanipāto niṭṭhito. 
Tatruddānaṁ 
Sundarasamuddo thero, 
thero lakuṇḍabhaddiyo; 
Bhaddo thero ca sopāko, 
sarabhaṅgo mahāisi; 
Sattake pañcakā therā, 
gāthāyo pañcatiṁsatīti. 

Theragāthā 8.1 
Aṭṭhakanipāta 
Paṭhamavagga 
Mahākaccāyanattheragāthā 
“Kammaṁ bahukaṁ na kāraye, 
Parivajjeyya janaṁ na uyyame; 
So ussukko rasānugiddho, 
Atthaṁ riñcati yo sukhādhivāho. 
Paṅkoti hi naṁ avedayuṁ, 
Yāyaṁ vandanapūjanā kulesu; 
Sukhumaṁ sallaṁ durubbahaṁ, 
Sakkāro kāpurisena dujjaho. 
Na parassupanidhāya, 
kammaṁ maccassa pāpakaṁ; 
Attanā taṁ na seveyya, 
kammabandhū hi mātiyā. 
Na pare vacanā coro, 
na pare vacanā muni; 
Attā ca naṁ yathāvedi, 
devāpi naṁ tathā vidū. 
Pare ca na vijānanti, 
mayamettha yamāmase; 
Ye ca tattha vijānanti, 
tato sammanti medhagā. 
Jīvate vāpi sappañño, 
api vittaparikkhayo; 
Paññāya ca alābhena, 
vittavāpi na jīvati. 
Sabbaṁ suṇāti sotena, 
sabbaṁ passati cakkhunā; 
Na ca diṭṭhaṁ sutaṁ dhīro, 
sabbaṁ ujjhitumarahati. 
Cakkhumāssa yathā andho, 
sotavā badhiro yathā; 
Paññavāssa yathā mūgo, 
balavā dubbaloriva; 
Atha atthe samuppanne, 
sayetha matasāyikan”ti. 
… Mahākaccāyano thero …. 

Theragāthā 8.2 
Aṭṭhakanipāta 
Paṭhamavagga 
Sirimittattheragāthā 
“Akkodhanonupanāhī, 
amāyo rittapesuṇo; 
Sa ve tādisako bhikkhu, 
evaṁ pecca na socati. 
Akkodhanonupanāhī, 
amāyo rittapesuṇo; 
Guttadvāro sadā bhikkhu, 
evaṁ pecca na socati. 
Akkodhanonupanāhī, 
amāyo rittapesuṇo; 
Kalyāṇasīlo so bhikkhu, 
evaṁ pecca na socati. 
Akkodhanonupanāhī, 
amāyo rittapesuṇo; 
Kalyāṇamitto so bhikkhu, 
evaṁ pecca na socati. 
Akkodhanonupanāhī, 
amāyo rittapesuṇo; 
Kalyāṇapañño so bhikkhu, 
evaṁ pecca na socati. 
Yassa saddhā tathāgate, 
acalā suppatiṭṭhitā; 
Sīlañca yassa kalyāṇaṁ, 
ariyakantaṁ pasaṁsitaṁ. 
Saṅghe pasādo yassatthi, 
ujubhūtañca dassanaṁ; 
‘Adaliddo’ti taṁ āhu, 
amoghaṁ tassa jīvitaṁ. 
Tasmā saddhañca sīlañca, 
pasādaṁ dhammadassanaṁ; 
Anuyuñjetha medhāvī, 
saraṁ buddhāna sāsanan”ti. 
… Sirimitto thero …. 

Theragāthā 8.3 
Aṭṭhakanipāta 
Paṭhamavagga 
Mahāpanthakattheragāthā 
“Yadā paṭhamamaddakkhiṁ, 
satthāramakutobhayaṁ; 
Tato me ahu saṁvego, 
passitvā purisuttamaṁ. 
Siriṁ hatthehi pādehi, 
yo paṇāmeyya āgataṁ; 
Etādisaṁ so satthāraṁ, 
ārādhetvā virādhaye. 
Tadāhaṁ puttadārañca, 
dhanadhaññañca chaḍḍayiṁ; 
Kesamassūni chedetvā, 
pabbajiṁ anagāriyaṁ. 
Sikkhāsājīvasampanno, 
indriyesu susaṁvuto; 
Namassamāno sambuddhaṁ, 
vihāsiṁ aparājito. 
Tato me paṇidhī āsi, 
cetaso abhipatthito; 
Na nisīde muhuttampi, 
taṇhāsalle anūhate. 
Tassa mevaṁ viharato, 
passa vīriyaparakkamaṁ; 
Tisso vijjā anuppattā, 
kataṁ buddhassa sāsanaṁ. 
Pubbenivāsaṁ jānāmi, 
dibbacakkhu visodhitaṁ; 
Arahā dakkhiṇeyyomhi, 
vippamutto nirūpadhi. 
Tato ratyā vivasāne, 
sūriyuggamanaṁ pati; 
Sabbaṁ taṇhaṁ visosetvā, 
pallaṅkena upāvisin”ti. 
… Mahāpanthako thero … 
Aṭṭhakanipāto niṭṭhito. 
Tatruddānaṁ 
Mahākaccāyano thero, 
sirimitto mahāpanthako; 
Ete aṭṭhanipātamhi, 
gāthāyo catuvīsatīti. 

Theragāthā 9.1 
Navakanipāta 
Paṭhamavagga 
Bhūtattheragāthā 
“Yadā dukkhaṁ jarāmaraṇanti paṇḍito, 
Aviddasū yattha sitā puthujjanā; 
Dukkhaṁ pariññāya satova jhāyati, 
Tato ratiṁ paramataraṁ na vindati. 
Yadā dukkhassāvahaniṁ visattikaṁ, 
Papañcasaṅghātadukhādhivāhiniṁ; 
Taṇhaṁ pahantvāna satova jhāyati, 
Tato ratiṁ paramataraṁ na vindati. 
Yadā sivaṁ dvecaturaṅgagāminaṁ, 
Magguttamaṁ sabbakilesasodhanaṁ; 
Paññāya passitva satova jhāyati, 
Tato ratiṁ paramataraṁ na vindati. 
Yadā asokaṁ virajaṁ asaṅkhataṁ, 
Santaṁ padaṁ sabbakilesasodhanaṁ; 
Bhāveti saṁyojanabandhanacchidaṁ, 
Tato ratiṁ paramataraṁ na vindati. 
Yadā nabhe gajjati meghadundubhi, 
Dhārākulā vihagapathe samantato; 
Bhikkhū ca pabbhāragatova jhāyati, 
Tato ratiṁ paramataraṁ na vindati. 
Yadā nadīnaṁ kusumākulānaṁ, 
Vicitta-vāneyya-vaṭaṁsakānaṁ; 
Tīre nisinno sumanova jhāyati, 
Tato ratiṁ paramataraṁ na vindati. 
Yadā nisīthe rahitamhi kānane, 
Deve gaḷantamhi nadanti dāṭhino; 
Bhikkhū ca pabbhāragatova jhāyati, 
Tato ratiṁ paramataraṁ na vindati. 
Yadā vitakke uparundhiyattano, 
Nagantare nagavivaraṁ samassito; 
Vītaddaro vītakhilova jhāyati, 
Tato ratiṁ paramataraṁ na vindati. 
Yadā sukhī malakhilasokanāsano, 
Niraggaḷo nibbanatho visallo; 
Sabbāsave byantikatova jhāyati, 
Tato ratiṁ paramataraṁ na vindatī”ti. 
… Bhūto thero … 
Navakanipāto niṭṭhito. 
Tatruddānaṁ 
Bhūto tathaddaso thero, 
eko khaggavisāṇavā; 
Navakamhi nipātamhi, 
gāthāyopi imā navāti.