Trưởng Lão Tăng Kệ (Theragāthā)

evarūpe mahabbhaye”. 
“Natthi cetasikaṁ dukkhaṁ, 
anapekkhassa gāmaṇi; 
Atikkantā bhayā sabbe, 
khīṇasaṁyojanassa ve. 
Khīṇāya bhavanettiyā, 
diṭṭhe dhamme yathātathe; 
Na bhayaṁ maraṇe hoti, 
bhāranikkhepane yathā. 
Suciṇṇaṁ brahmacariyaṁ me, 
maggo cāpi subhāvito; 
Maraṇe me bhayaṁ natthi, 
rogānamiva saṅkhaye. 
Suciṇṇaṁ brahmacariyaṁ me, 
maggo cāpi subhāvito; 
Nirassādā bhavā diṭṭhā, 
visaṁ pitvāva chaḍḍitaṁ. 
Pāragū anupādāno, 
katakicco anāsavo; 
Tuṭṭho āyukkhayā hoti, 
mutto āghātanā yathā. 
Uttamaṁ dhammataṁ patto, 
sabbaloke anatthiko; 
Ādittāva gharā mutto, 
maraṇasmiṁ na socati. 
Yadatthi saṅgataṁ kiñci, 
bhavo vā yattha labbhati; 
Sabbaṁ anissaraṁ etaṁ, 
iti vuttaṁ mahesinā. 
Yo taṁ tathā pajānāti, 
yathā buddhena desitaṁ; 
Na gaṇhāti bhavaṁ kiñci, 
sutattaṁva ayoguḷaṁ. 
Na me hoti ‘ahosin’ti, 
‘bhavissan’ti na hoti me; 
Saṅkhārā vigamissanti, 
tattha kā paridevanā. 
Suddhaṁ dhammasamuppādaṁ, 
Suddhaṁ saṅkhārasantatiṁ; 
Passantassa yathābhūtaṁ, 
Na bhayaṁ hoti gāmaṇi. 
Tiṇakaṭṭhasamaṁ lokaṁ, 
yadā paññāya passati; 
Mamattaṁ so asaṁvindaṁ, 
‘natthi me’ti na socati. 
Ukkaṇṭhāmi sarīrena, 
bhavenamhi anatthiko; 
Soyaṁ bhijjissati kāyo, 
añño ca na bhavissati. 
Yaṁ vo kiccaṁ sarīrena, 
taṁ karotha yadicchatha; 
Na me tappaccayā tattha, 
doso pemañca hehiti”. 
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, 
abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ; 
Satthāni nikkhipitvāna, 
māṇavā etadabravuṁ. 
“Kiṁ bhadante karitvāna, 
ko vā ācariyo tava; 
Kassa sāsanamāgamma, 
labbhate taṁ asokatā”. 
“Sabbaññū sabbadassāvī, 
jino ācariyo mama; 
Mahākāruṇiko satthā, 
sabbalokatikicchako. 
Tenāyaṁ desito dhammo, 
khayagāmī anuttaro; 
Tassa sāsanamāgamma, 
labbhate taṁ asokatā”. 
Sutvāna corā isino subhāsitaṁ, 
Nikkhippa satthāni ca āvudhāni ca; 
Tamhā ca kammā viramiṁsu eke, 
Eke ca pabbajjamarocayiṁsu. 
Te pabbajitvā sugatassa sāsane, 
Bhāvetva bojjhaṅgabalāni paṇḍitā; 
Udaggacittā sumanā katindriyā, 
Phusiṁsu nibbānapadaṁ asaṅkhatanti. 
… Adhimutto thero …. 

Theragāthā 16.2 
Vīsatinipāta 
Paṭhamavagga 
Pārāpariyattheragāthā 
“Samaṇassa ahu cintā, 
pārāpariyassa bhikkhuno; 
Ekakassa nisinnassa, 
pavivittassa jhāyino. 
Kimānupubbaṁ puriso, 
kiṁ vataṁ kiṁ samācāraṁ; 
Attano kiccakārīssa, 
na ca kañci viheṭhaye. 
Indriyāni manussānaṁ, 
hitāya ahitāya ca; 
Arakkhitāni ahitāya, 
rakkhitāni hitāya ca. 
Indriyāneva sārakkhaṁ, 
indriyāni ca gopayaṁ; 
Attano kiccakārīssa, 
na ca kañci viheṭhaye. 
Cakkhundriyañce rūpesu, 
gacchantaṁ anivārayaṁ; 
Anādīnavadassāvī, 
so dukkhā na hi muccati. 
Sotindriyañce saddesu, 
gacchantaṁ anivārayaṁ; 
Anādīnavadassāvī, 
so dukkhā na hi muccati. 
Anissaraṇadassāvī, 
gandhe ce paṭisevati; 
Na so muccati dukkhamhā, 
gandhesu adhimucchito. 
Ambilaṁ madhuraggañca, 
tittakaggamanussaraṁ; 
Rasataṇhāya gadhito, 
hadayaṁ nāvabujjhati. 
Subhānyappaṭikūlāni, 
phoṭṭhabbāni anussaraṁ; 
Ratto rāgādhikaraṇaṁ, 
vividhaṁ vindate dukhaṁ. 
Manaṁ cetehi dhammehi, 
yo na sakkoti rakkhituṁ; 
Tato naṁ dukkhamanveti, 
sabbehetehi pañcahi. 
Pubbalohitasampuṇṇaṁ, 
bahussa kuṇapassa ca; 
Naravīrakataṁ vagguṁ, 
samuggamiva cittitaṁ. 
Kaṭukaṁ madhurassādaṁ, 
piyanibandhanaṁ dukhaṁ; 
Khuraṁva madhunā littaṁ, 
ullihaṁ nāvabujjhati. 
Itthirūpe itthisare, 
phoṭṭhabbepi ca itthiyā; 
Itthigandhesu sāratto, 
vividhaṁ vindate dukhaṁ. 
Itthisotāni sabbāni, 
sandanti pañca pañcasu; 
Tesamāvaraṇaṁ kātuṁ, 
yo sakkoti vīriyavā. 
So atthavā so dhammaṭṭho, 
so dakkho so vicakkhaṇo; 
Kareyya ramamānopi, 
kiccaṁ dhammatthasaṁhitaṁ. 
Atho sīdati saññuttaṁ, 
vajje kiccaṁ niratthakaṁ; 
‘Na taṁ kiccan’ti maññitvā, 
appamatto vicakkhaṇo. 
Yañca atthena saññuttaṁ, 
yā ca dhammagatā rati; 
Taṁ samādāya vattetha, 
sā hi ve uttamā rati. 
Uccāvacehupāyehi, 
Paresamabhijigīsati; 
Hantvā vadhitvā atha socayitvā, 
Ālopati sāhasā yo paresaṁ. 
Tacchanto āṇiyā āṇiṁ, 
nihanti balavā yathā; 
Indriyānindriyeheva, 
nihanti kusalo tathā. 
Saddhaṁ vīriyaṁ samādhiñca, 
satipaññañca bhāvayaṁ; 
Pañca pañcahi hantvāna, 
anīgho yāti brāhmaṇo. 
So atthavā so dhammaṭṭho, 
katvā vākyānusāsaniṁ; 
Sabbena sabbaṁ buddhassa, 
so naro sukhamedhatī”ti. 
… Pārāpariyo thero …. 

Theragāthā 16.3 
Vīsatinipāta 
Paṭhamavagga 
Telakānittheragāthā 
“Cirarattaṁ vatātāpī, 
dhammaṁ anuvicintayaṁ; 
Samaṁ cittassa nālatthaṁ, 
pucchaṁ samaṇabrāhmaṇe. 
‘Ko so pāraṅgato loke, 
ko patto amatogadhaṁ; 
Kassa dhammaṁ paṭicchāmi, 
paramatthavijānanaṁ’. 
Antovaṅkagato āsi, 
macchova ghasamāmisaṁ; 
Baddho mahindapāsena, 
vepacityasuro yathā. 
Añchāmi naṁ na muñcāmi, 
asmā sokapariddavā; 
Ko me bandhaṁ muñcaṁ loke, 
sambodhiṁ vedayissati. 
Samaṇaṁ brāhmaṇaṁ vā kaṁ, 
ādisantaṁ pabhaṅgunaṁ; 
Kassa dhammaṁ paṭicchāmi, 
jarāmaccupavāhanaṁ. 
Vicikicchākaṅkhāganthitaṁ, 
sārambhabalasaññutaṁ; 
Kodhappattamanatthaddhaṁ, 
abhijappappadāraṇaṁ. 
Taṇhādhanusamuṭṭhānaṁ, 
dve ca pannarasāyutaṁ; 
Passa orasikaṁ bāḷhaṁ, 
bhetvāna yadi tiṭṭhati. 
Anudiṭṭhīnaṁ appahānaṁ, 
saṅkappaparatejitaṁ; 
Tena viddho pavedhāmi, 
pattaṁva māluteritaṁ. 
Ajjhattaṁ me samuṭṭhāya, 
khippaṁ paccati māmakaṁ; 
Chaphassāyatanī kāyo, 
yattha sarati sabbadā. 
Taṁ na passāmi tekicchaṁ, 
yo metaṁ sallamuddhare; 
Nānārajjena satthena, 
nāññena vicikicchitaṁ. 
Ko me asattho avaṇo, 
Sallamabbhantarapassayaṁ; 
Ahiṁsaṁ sabbagattāni, 
Sallaṁ me uddharissati. 
Dhammappati hi so seṭṭho, 
visadosappavāhako; 
Gambhīre patitassa me, 
thalaṁ pāṇiñca dassaye. 
Rahadehamasmi ogāḷho, 
ahāriyarajamattike; 
Māyāusūyasārambha, 
thinamiddhamapatthaṭe. 
Uddhaccameghathanitaṁ, 
saṁyojanavalāhakaṁ; 
Vāhā vahanti kuddiṭṭhiṁ, 
saṅkappā rāganissitā. 
Savanti sabbadhi sotā, 
latā ubbhijja tiṭṭhati; 
Te sote ko nivāreyya, 
taṁ lataṁ ko hi checchati. 
Velaṁ karotha bhaddante, 
sotānaṁ sannivāraṇaṁ; 
Mā te manomayo soto, 
rukkhaṁva sahasā luve. 
Evaṁ me bhayajātassa, 
apārā pāramesato; 
Tāṇo paññāvudho satthā, 
isisaṅghanisevito. 
Sopāṇaṁ sugataṁ suddhaṁ, 
dhammasāramayaṁ daḷhaṁ; 
Pādāsi vuyhamānassa, 
‘mā bhāyī’ti ca mabravi. 
Satipaṭṭhānapāsādaṁ, 
āruyha paccavekkhisaṁ; 
Yaṁ taṁ pubbe amaññissaṁ, 
sakkāyābhirataṁ pajaṁ. 
Yadā ca maggamaddakkhiṁ, 
nāvāya abhirūhanaṁ; 
Anadhiṭṭhāya attānaṁ, 
titthamaddakkhimuttamaṁ. 
Sallaṁ attasamuṭṭhānaṁ, 
bhavanettippabhāvitaṁ; 
Etesaṁ appavattāya, 
desesi maggamuttamaṁ. 
Dīgharattānusayitaṁ, 
cirarattamadhiṭṭhitaṁ; 
Buddho mepānudī ganthaṁ, 
visadosappavāhano”ti. 
… Telakāni thero …. 

Theragāthā 16.4 
Vīsatinipāta 
Paṭhamavagga 
Raṭṭhapālattheragāthā 
“Passa cittakataṁ bimbaṁ, 
arukāyaṁ samussitaṁ; 
Āturaṁ bahusaṅkappaṁ, 
yassa natthi dhuvaṁ ṭhiti. 
Passa cittakataṁ rūpaṁ, 
maṇinā kuṇḍalena ca; 
Aṭṭhiṁ tacena onaddhaṁ, 
saha vatthehi sobhati. 
Alattakakatā pādā, 
mukhaṁ cuṇṇakamakkhitaṁ; 
Alaṁ bālassa mohāya, 
no ca pāragavesino. 
Aṭṭhapadakatā kesā, 
nettā añjanamakkhitā; 
Alaṁ bālassa mohāya, 
no ca pāragavesino. 
Añjanīva navā cittā, 
pūtikāyo alaṅkato; 
Alaṁ bālassa mohāya, 
no ca pāragavesino. 
Odahi migavo pāsaṁ, 
nāsadā vāguraṁ migo; 
Bhutvā nivāpaṁ gacchāma, 
kandante migabandhake. 
Chinno pāso migavassa, 
nāsadā vāguraṁ migo; 
Bhutvā nivāpaṁ gacchāma, 
socante migaluddake. 
Passāmi loke sadhane manusse, 
Laddhāna vittaṁ na dadanti mohā; 
Luddhā dhanaṁ sannicayaṁ karonti, 
Bhiyyova kāme abhipatthayanti. 
Rājā pasayhappathaviṁ vijetvā, 
Sasāgarantaṁ mahimāvasanto; 
Oraṁ samuddassa atittarūpo, 
Pāraṁ samuddassapi patthayetha. 
Rājā ca aññe ca bahū manussā, 
Avītataṇhā maraṇaṁ upenti; 
Ūnāva hutvāna jahanti dehaṁ, 
Kāmehi lokamhi na hatthi titti. 
Kandanti naṁ ñātī pakiriya kese, 
Aho vatā no amarāti cāhu; 
Vatthena naṁ pārutaṁ nīharitvā, 
Citaṁ samodhāya tato ḍahanti. 
So ḍayhati sūlehi tujjamāno, 
Ekena vatthena pahāya bhoge; 
Na mīyamānassa bhavanti tāṇā, 
Ñātī ca mittā atha vā sahāyā. 
Dāyādakā tassa dhanaṁ haranti, 
Satto pana gacchati yena kammaṁ; 
Na mīyamānaṁ dhanamanveti kiñci, 
Puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṁ. 
Na dīghamāyuṁ labhate dhanena, 
Na cāpi vittena jaraṁ vihanti; 
Appaṁ hidaṁ jīvitamāhu dhīrā, 
Asassataṁ vippariṇāmadhammaṁ. 
Aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṁ, 
Bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho; 
Bālo hi bālyā vadhitova seti, 
Dhīro ca no vedhati phassaphuṭṭho. 
Tasmā hi paññāva dhanena seyyā, 
Yāya vosānamidhādhigacchati; 
Abyositattā hi bhavābhavesu, 
Pāpāni kammāni karoti mohā. 
Upeti gabbhañca parañca lokaṁ, 
Saṁsāramāpajja paramparāya; 
Tassappapañño abhisaddahanto, 
Upeti gabbhañca parañca lokaṁ. 
Coro yathā sandhimukhe gahīto, 
Sakammunā haññati pāpadhammo; 
Evaṁ pajā pecca paramhi loke, 
Sakammunā haññati pāpadhammo. 
Kāmā hi citrā madhurā manoramā, 
Virūparūpena mathenti cittaṁ; 
Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā, 
Tasmā ahaṁ pabbajitomhi rāja. 
Dumapphalānīva patanti māṇavā, 
Daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā; 
Etampi disvā pabbajitomhi rāja, 
Apaṇṇakaṁ sāmaññameva seyyo. 
Saddhāyāhaṁ pabbajito, 
upeto jinasāsane; 
Avañjhā mayhaṁ pabbajjā, 
anaṇo bhuñjāmi bhojanaṁ. 
Kāme ādittato disvā, 
Jātarūpāni satthato; 
Gabbhavokkantito dukkhaṁ, 
Nirayesu mahabbhayaṁ. 
Etamādīnavaṁ ñatvā, 
saṁvegaṁ alabhiṁ tadā; 
Sohaṁ viddho tadā santo, 
sampatto āsavakkhayaṁ. 
Pariciṇṇo mayā satthā, 
kataṁ buddhassa sāsanaṁ; 
Ohito garuko bhāro, 
bhavanetti samūhatā. 
Yassatthāya pabbajito, 
agārasmānagāriyaṁ; 
So me attho anuppatto, 
sabbasaṁyojanakkhayo”ti. 
… Raṭṭhapālo thero …. 

Theragāthā 16.5 
Vīsatinipāta 
Paṭhamavagga 
Mālukyaputtattheragāthā 
“Rūpaṁ disvā sati muṭṭhā, 
Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto; 
Sārattacitto vedeti, 
Tañca ajjhosa tiṭṭhati. 
Tassa vaḍḍhanti vedanā, 
anekā rūpasambhavā; 
Abhijjhā ca vihesā ca, 
cittamassūpahaññati; 
Evamācinato dukkhaṁ, 
ārā nibbāna vuccati. 
Saddaṁ sutvā sati muṭṭhā, 
Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto; 
Sārattacitto vedeti, 
Tañca ajjhosa tiṭṭhati. 
Tassa vaḍḍhanti vedanā, 
anekā saddasambhavā; 
Abhijjhā ca vihesā ca, 
cittamassūpahaññati; 
Evamācinato dukkhaṁ, 
ārā nibbāna vuccati. 
Gandhaṁ ghatvā sati muṭṭhā, 
Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto; 
Sārattacitto vedeti, 
Tañca ajjhosa tiṭṭhati. 
Tassa vaḍḍhanti vedanā, 
anekā gandhasambhavā; 
Abhijjhā ca vihesā ca, 
cittamassūpahaññati; 
Evamācinato dukkhaṁ, 
ārā nibbāna vuccati. 
Rasaṁ bhotvā sati muṭṭhā, 
Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto; 
Sārattacitto vedeti, 
Tañca ajjhosa tiṭṭhati. 
Tassa vaḍḍhanti vedanā, 
anekā rasasambhavā; 
Abhijjhā ca vihesā ca, 
cittamassūpahaññati; 
Evamācinato dukkhaṁ, 
ārā nibbāna vuccati. 
Phassaṁ phussa sati muṭṭhā, 
Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto; 
Sārattacitto vedeti, 
Tañca ajjhosa tiṭṭhati. 
Tassa vaḍḍhanti vedanā, 
anekā phassasambhavā; 
Abhijjhā ca vihesā ca, 
cittamassūpahaññati; 
Evamācinato dukkhaṁ, 
ārā nibbāna vuccati. 
Dhammaṁ ñatvā sati muṭṭhā, 
Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto; 
Sārattacitto vedeti, 
Tañca ajjhosa tiṭṭhati. 
Tassa vaḍḍhanti vedanā, 
anekā dhammasambhavā; 
Abhijjhā ca vihesā ca, 
cittamassūpahaññati; 
Evamācinato dukkhaṁ, 
ārā nibbāna vuccati. 
Na so rajjati rūpesu, 
rūpaṁ disvā patissato; 
Virattacitto vedeti, 
tañca nājjhosa tiṭṭhati. 
Yathāssa passato rūpaṁ, 
sevato cāpi vedanaṁ; 
Khīyati nopacīyati, 
evaṁ so caratī sato; 
Evaṁ apacinato dukkhaṁ, 
santike nibbāna vuccati. 
Na so rajjati saddesu, 
saddaṁ sutvā patissato; 
Virattacitto vedeti, 
tañca nājjhosa tiṭṭhati. 
Yathāssa suṇato saddaṁ, 
sevato cāpi vedanaṁ; 
Khīyati nopacīyati, 
evaṁ so caratī sato; 
Evaṁ apacinato dukkhaṁ, 
santike nibbāna vuccati. 
Na so rajjati gandhesu, 
gandhaṁ ghatvā patissato; 
Virattacitto vedeti, 
tañca nājjhosa tiṭṭhati. 
Yathāssa ghāyato gandhaṁ, 
sevato cāpi vedanaṁ; 
Khīyati nopacīyati, 
evaṁ so caratī sato; 
Evaṁ apacinato dukkhaṁ, 
santike nibbāna vuccati. 
Na so rajjati rasesu, 
rasaṁ bhotvā patissato; 
Virattacitto vedeti, 
tañca nājjhosa tiṭṭhati. 
Yathāssa sāyarato rasaṁ, 
sevato cāpi vedanaṁ; 
Khīyati nopacīyati, 
evaṁ so caratī sato; 
Evaṁ apacinato dukkhaṁ, 
santike nibbāna vuccati. 
Na so rajjati phassesu, 
phassaṁ phussa patissato; 
Virattacitto vedeti, 
tañca nājjhosa tiṭṭhati. 
Yathāssa phusato phassaṁ, 
sevato cāpi vedanaṁ; 
Khīyati nopacīyati, 
evaṁ so caratī sato; 
Evaṁ apacinato dukkhaṁ, 
santike nibbāna vuccati. 
Na so rajjati dhammesu, 
dhammaṁ ñatvā patissato; 
Virattacitto vedeti, 
tañca nājjhosa tiṭṭhati. 
Yathāssa vijānato dhammaṁ, 
sevato cāpi vedanaṁ; 
Khīyati nopacīyati, 
evaṁ so caratī sato; 
Evaṁ apacinato dukkhaṁ, 
santike nibbāna vuccati”. 
… Mālukyaputto thero …. 

Theragāthā 16.6 
Vīsatinipāta 
Paṭhamavagga 
Selattheragāthā 
“Paripuṇṇakāyo suruci, 
Sujāto cārudassano; 
Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, 
Susukkadāṭhosi vīriyavā. 
Narassa hi sujātassa, 
ye bhavanti viyañjanā; 
Sabbe te tava kāyasmiṁ, 
mahāpurisalakkhaṇā. 
Pasannanetto sumukho, 
brahā uju patāpavā; 
Majjhe samaṇasaṅghassa, 
ādiccova virocasi. 
Kalyāṇadassano bhikkhu, 
kañcanasannibhattaco; 
Kiṁ te samaṇabhāvena, 
evaṁ uttamavaṇṇino. 
Rājā arahasi bhavituṁ, 
cakkavattī rathesabho; 
Cāturanto vijitāvī, 
jambusaṇḍassa issaro. 
Khattiyā bhogī rājāno, 
anuyantā bhavanti te; 
Rājābhirājā manujindo, 
rajjaṁ kārehi gotama”. 
“Rājāhamasmi sela, 
(selāti bhagavā) 
Dhammarājā anuttaro; 
Dhammena cakkaṁ vattemi, 
Cakkaṁ appaṭivattiyaṁ”. 
“Sambuddho paṭijānāsi, 
(iti selo brāhmaṇo) 
Dhammarājā anuttaro; 
‘Dhammena cakkaṁ vattemi’, 
Iti bhāsatha gotama. 
Ko nu senāpati bhoto, 
sāvako satthuranvayo; 
Ko tetamanuvatteti, 
dhammacakkaṁ pavattitaṁ”. 
“Mayā pavattitaṁ cakkaṁ, 
(selāti bhagavā) 
Dhammacakkaṁ anuttaraṁ; 
Sāriputto anuvatteti, 
Anujāto tathāgataṁ. 
Abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ, 
bhāvetabbañca bhāvitaṁ; 
Pahātabbaṁ pahīnaṁ me, 
tasmā buddhosmi brāhmaṇa. 
Vinayassu mayi kaṅkhaṁ, 
adhimuccassu brāhmaṇa; 
Dullabhaṁ dassanaṁ hoti, 
sambuddhānaṁ abhiṇhaso. 
Yesaṁ ve dullabho loke, 
pātubhāvo abhiṇhaso; 
Sohaṁ brāhmaṇa buddhosmi, 
sallakatto anuttaro. 
Brahmabhūto atitulo, 
mārasenappamaddano; 
Sabbāmitte vase katvā, 
modāmi akutobhayo”. 
“Idaṁ bhonto nisāmetha, 
yathā bhāsati cakkhumā; 
Sallakatto mahāvīro, 
sīhova nadatī vane. 
Brahmabhūtaṁ atitulaṁ, 
mārasenappamaddanaṁ; 
Ko disvā nappasīdeyya, 
api kaṇhābhijātiko. 
Yo maṁ icchati anvetu, 
yo vā nicchati gacchatu; 
Idhāhaṁ pabbajissāmi, 
varapaññassa santike”. 
“Etañce ruccati bhoto, 
sammāsambuddhasāsanaṁ; 
Mayampi pabbajissāma, 
varapaññassa santike”. 
“Brāhmaṇā tisatā ime, 
yācanti pañjalīkatā; 
‘Brahmacariyaṁ carissāma, 
bhagavā tava santike’”. 
“Svākkhātaṁ brahmacariyaṁ, 
(selāti bhagavā) 
Sandiṭṭhikamakālikaṁ; 
Yattha amoghā pabbajjā, 
Appamattassa sikkhato”. 
“Yaṁ taṁ saraṇamāgamha, 
ito aṭṭhame cakkhuma; 
Sattarattena bhagavā, 
dantāmha tava sāsane. 
Tuvaṁ buddho tuvaṁ satthā, 
tuvaṁ mārābhibhū muni; 
Tuvaṁ anusaye chetvā, 
tiṇṇo tāresimaṁ pajaṁ. 
Upadhī te samatikkantā, 
āsavā te padālitā; 
Sīhova anupādāno, 
pahīnabhayabheravo. 
Bhikkhavo tisatā ime, 
tiṭṭhanti pañjalīkatā; 
Pāde vīra pasārehi, 
nāgā vandantu satthuno”ti. 
… Selo thero …. 

Theragāthā 16.7 
Vīsatinipāta 
Paṭhamavagga 
Kāḷigodhāputtabhaddiyattheragāthā 
“Yātaṁ me hatthigīvāya, 
sukhumā vatthā padhāritā; 
Sālīnaṁ odano bhutto, 
sucimaṁsūpasecano. 
Sojja bhaddo sātatiko, 
uñchāpattāgate rato; 
Jhāyati anupādāno, 
putto godhāya bhaddiyo. 
Paṁsukūlī sātatiko, 
uñchāpattāgate rato; 
Jhāyati anupādāno, 
putto godhāya bhaddiyo. 
Piṇḍapātī sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Tecīvarī sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Sapadānacārī sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Ekāsanī sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Pattapiṇḍī sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Khalupacchābhattī sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Āraññiko sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Rukkhamūliko sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Abbhokāsī sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Sosāniko sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Yathāsanthatiko sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Nesajjiko sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Appiccho sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Santuṭṭho sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Pavivitto sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Asaṁsaṭṭho sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Āraddhavīriyo sātatiko, 
… 
pe … 
… 
Hitvā satapalaṁ kaṁsaṁ, 
sovaṇṇaṁ satarājikaṁ; 
Aggahiṁ mattikāpattaṁ, 
idaṁ dutiyābhisecanaṁ. 
Ucce maṇḍalipākāre, 
daḷhamaṭṭālakoṭṭhake; 
Rakkhito khaggahatthehi, 
uttasaṁ vihariṁ pure. 
Sojja bhaddo anutrāsī, 
pahīnabhayabheravo; 
Jhāyati vanamoggayha, 
putto godhāya bhaddiyo. 
Sīlakkhandhe patiṭṭhāya, 
satiṁ paññañca bhāvayaṁ; 
Pāpuṇiṁ anupubbena, 
sabbasaṁyojanakkhayan”ti. 
… Bhaddiyo kāḷigodhāya putto thero …. 

Theragāthā 16.8 
Vīsatinipāta 
Paṭhamavagga 
Aṅgulimālattheragāthā 
“Gacchaṁ vadesi samaṇaṭṭhitomhi, 
Mamañca brūsi ṭhitamaṭṭhitoti; 
Pucchāmi taṁ samaṇa etamatthaṁ, 
‘Kathaṁ ṭhito tvaṁ ahamaṭṭhitomhi’”. 
“Ṭhito ahaṁ aṅgulimāla sabbadā, 
Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ; 
Tuvañca pāṇesu asaññatosi, 
Tasmā ṭhitohaṁ tuvamaṭṭhitosi”. 
“Cirassaṁ vata me mahito mahesī, 
Mahāvanaṁ samaṇo paccapādi; 
Sohaṁ cajissāmi sahassapāpaṁ, 
Sutvāna gāthaṁ tava dhammayuttaṁ”. 
Icceva coro asimāvudhañca, 
Sobbhe papāte narake anvakāsi; 
Avandi coro sugatassa pāde, 
Tattheva pabbajjamayāci buddhaṁ. 
Buddho ca kho kāruṇiko mahesi, 
Yo satthā lokassa sadevakassa; 
“Tamehi bhikkhū”ti tadā avoca, 
Eseva tassa ahu bhikkhubhāvo. 
“Yo ca pubbe pamajjitvā, 
pacchā so nappamajjati; 
Somaṁ lokaṁ pabhāseti, 
abbhā muttova candimā. 
Yassa pāpaṁ kataṁ kammaṁ, 
kusalena pidhīyati; 
Somaṁ lokaṁ pabhāseti, 
abbhā muttova candimā. 
Yo have daharo bhikkhu, 
yuñjati buddhasāsane; 
Somaṁ lokaṁ pabhāseti, 
abbhā muttova candimā. 
Disāpi me dhammakathaṁ suṇantu, 
Disāpi me yuñjantu buddhasāsane; 
Disāpi me te manuje bhajantu, 
Ye dhammamevādapayanti santo. 
Disā hi me khantivādānaṁ, 
avirodhappasaṁsinaṁ; 
Suṇantu dhammaṁ kālena, 
tañca anuvidhīyantu. 
Na hi jātu so mamaṁ hiṁse, 
aññaṁ vā pana kiñcanaṁ; 
Pappuyya paramaṁ santiṁ, 
rakkheyya tasathāvare. 
Udakañhi nayanti nettikā, 
Usukārā namayanti tejanaṁ; 
Dāruṁ namayanti tacchakā, 
Attānaṁ damayanti paṇḍitā. 
Daṇḍeneke damayanti, 
aṅkusebhi kasāhi ca; 
Adaṇḍena asatthena, 
ahaṁ dantomhi tādinā. 
‘Ahiṁsako’ti me nāmaṁ, 
hiṁsakassa pure sato; 
Ajjāhaṁ saccanāmomhi, 
na naṁ hiṁsāmi kiñcanaṁ. 
Coro ahaṁ pure āsiṁ, 
aṅgulimāloti vissuto; 
Vuyhamāno mahoghena, 
buddhaṁ saraṇamāgamaṁ. 
Lohitapāṇi pure āsiṁ, 
aṅgulimāloti vissuto; 
Saraṇagamanaṁ passa, 
bhavanetti samūhatā. 
Tādisaṁ kammaṁ katvāna, 
bahuṁ duggatigāminaṁ; 
Phuṭṭho kammavipākena, 
anaṇo bhuñjāmi bhojanaṁ. 
Pamādamanuyuñjanti, 
bālā dummedhino janā; 
Appamādañca medhāvī, 
dhanaṁ seṭṭhaṁva rakkhati. 
Mā pamādamanuyuñjetha, 
mā kāmaratisanthavaṁ; 
Appamatto hi jhāyanto, 
pappoti paramaṁ sukhaṁ. 
Svāgataṁ nāpagataṁ, 
netaṁ dummantitaṁ mama; 
Savibhattesu dhammesu, 
yaṁ seṭṭhaṁ tadupāgamaṁ. 
Svāgataṁ nāpagataṁ, 
netaṁ dummantitaṁ mama; 
Tisso vijjā anuppattā, 
kataṁ buddhassa sāsanaṁ. 
Araññe rukkhamūle vā, 
pabbatesu guhāsu vā; 
Tattha tattheva aṭṭhāsiṁ, 
ubbiggamanaso tadā. 
Sukhaṁ sayāmi ṭhāyāmi, 
sukhaṁ kappemi jīvitaṁ; 
Ahatthapāso mārassa, 
aho satthānukampito. 
Brahmajacco pure āsiṁ, 
udicco ubhato ahu; 
Sojja putto sugatassa, 
dhammarājassa satthuno. 
Vītataṇho anādāno, 
guttadvāro susaṁvuto; 
Aghamūlaṁ vadhitvāna, 
patto me āsavakkhayo. 
Pariciṇṇo mayā satthā, 
kataṁ buddhassa sāsanaṁ; 
Ohito garuko bhāro, 
bhavanetti samūhatā”ti. 
… Aṅgulimālo thero …. 

Theragāthā 16.9 
Vīsatinipāta 
Paṭhamavagga 
Anuruddhattheragāthā 
“Pahāya mātāpitaro, 
bhaginī ñātibhātaro; 
Pañca kāmaguṇe hitvā, 
anuruddhova jhāyati. 
Sameto naccagītehi, 
sammatāḷappabodhano; 
Na tena suddhimajjhagaṁ, 
mārassa visaye rato. 
Etañca samatikkamma, 
rato buddhassa sāsane; 
Sabboghaṁ samatikkamma, 
anuruddhova jhāyati. 
Rūpā saddā rasā gandhā, 
phoṭṭhabbā ca manoramā; 
Ete ca samatikkamma, 
anuruddhova jhāyati. 
Piṇḍapātamatikkanto, 
eko adutiyo muni; 
Esati paṁsukūlāni, 
anuruddho anāsavo. 
Vicinī aggahī dhovi, 
rajayī dhārayī muni; 
Paṁsukūlāni matimā, 
anuruddho anāsavo. 
Mahiccho ca asantuṭṭho, 
saṁsaṭṭho yo ca uddhato; 
Tassa dhammā ime honti, 
pāpakā saṅkilesikā. 
Sato ca hoti appiccho, 
santuṭṭho avighātavā; 
Pavivekarato vitto, 
niccamāraddhavīriyo. 
Tassa dhammā ime honti, 
kusalā bodhipakkhikā; 
Anāsavo ca so hoti, 
iti vuttaṁ mahesinā. 
Mama saṅkappamaññāya, 
satthā loke anuttaro; 
Manomayena kāyena, 
iddhiyā upasaṅkami. 
Yadā me ahu saṅkappo, 
tato uttari desayi; 
Nippapañcarato buddho, 
nippapañcamadesayi. 
Tassāhaṁ dhammamaññāya, 
vihāsiṁ sāsane rato; 
Tisso vijjā anuppattā, 
kataṁ buddhassa sāsanaṁ. 
Pañcapaññāsavassāni, 
yato nesajjiko ahaṁ; 
Pañcavīsativassāni, 
yato middhaṁ samūhataṁ. 
Nāhu assāsapassāsā, 
ṭhitacittassa tādino; 
Anejo santimārabbha, 
cakkhumā parinibbuto. 
Asallīnena cittena, 
vedanaṁ ajjhavāsayi; 
Pajjotasseva nibbānaṁ, 
vimokkho cetaso ahu. 
Ete pacchimakā dāni, 
munino phassapañcamā; 
Nāññe dhammā bhavissanti, 
sambuddhe parinibbute. 
Natthi dāni punāvāso, 
devakāyasmi jālini; 
Vikkhīṇo jātisaṁsāro, 
natthi dāni punabbhavo. 
Yassa muhuttena sahassadhā, 
Loko saṁvidito sabrahmakappo; 
Vasī iddhiguṇe cutūpapāte, 
Kāle passati devatā sa bhikkhu. 
Annabhāro pure āsiṁ, 
daliddo ghāsahārako; 
Samaṇaṁ paṭipādesiṁ, 
upariṭṭhaṁ yasassinaṁ. 
Somhi sakyakule jāto, 
anuruddhoti maṁ vidū; 
Upeto naccagītehi, 
sammatāḷappabodhano. 
Athaddasāsiṁ sambuddhaṁ, 
satthāraṁ akutobhayaṁ; 
Tasmiṁ cittaṁ pasādetvā, 
pabbajiṁ anagāriyaṁ. 
Pubbenivāsaṁ jānāmi, 
yattha me vusitaṁ pure; 
Tāvatiṁsesu devesu, 
aṭṭhāsiṁ sakkajātiyā. 
Sattakkhattuṁ manussindo, 
ahaṁ rajjamakārayiṁ; 
Cāturanto vijitāvī, 
jambusaṇḍassa issaro; 
Adaṇḍena asatthena, 
dhammena anusāsayiṁ. 
Ito satta tato satta, 
saṁsārāni catuddasa; 
Nivāsamabhijānissaṁ, 
devaloke ṭhito tadā. 
Pañcaṅgike samādhimhi, 
sante ekodibhāvite; 
Paṭippassaddhiladdhamhi, 
dibbacakkhu visujjhi me. 
Cutūpapātaṁ jānāmi, 
sattānaṁ āgatiṁ gatiṁ; 
Itthabhāvaññathābhāvaṁ, 
jhāne pañcaṅgike ṭhito. 
Pariciṇṇo mayā satthā, 
… pe 
… 
bhavanetti samūhatā. 
Vajjīnaṁ veḷuvagāme, 
ahaṁ jīvitasaṅkhayā; 
Heṭṭhato veḷugumbasmiṁ, 
nibbāyissaṁ anāsavo”ti. 
… Anuruddho thero …. 

Theragāthā 17.1 
Tiṁsanipāta 
Paṭhamavagga 
Phussattheragāthā 
Pāsādike bahū disvā, 
bhāvitatte susaṁvute; 
Isi paṇḍarasagotto, 
apucchi phussasavhayaṁ. 
“Kiṁchandā kimadhippāyā, 
kimākappā bhavissare; 
Anāgatamhi kālamhi, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Suṇohi vacanaṁ mayhaṁ, 
isipaṇḍarasavhaya; 
Sakkaccaṁ upadhārehi, 
ācikkhissāmyanāgataṁ. 
Kodhanā upanāhī ca, 
makkhī thambhī saṭhā bahū; 
Ussukī nānāvādā ca, 
bhavissanti anāgate. 
Aññātamānino dhamme, 
gambhīre tīragocarā; 
Lahukā agarū dhamme, 
aññamaññamagāravā. 
Bahū ādīnavā loke, 
uppajjissantyanāgate; 
Sudesitaṁ imaṁ dhammaṁ, 
kilesessanti dummatī. 
Guṇahīnāpi saṅghamhi, 
voharantā visāradā; 
Balavanto bhavissanti, 
mukharā assutāvino. 
Guṇavantopi saṅghamhi, 
voharantā yathātthato; 
Dubbalā te bhavissanti, 
hirīmanā anatthikā. 
Rajataṁ jātarūpañca, 
khettaṁ vatthumajeḷakaṁ; 
Dāsidāsañca dummedhā, 
sādiyissantyanāgate. 
Ujjhānasaññino bālā, 
sīlesu asamāhitā; 
Unnaḷā vicarissanti, 
kalahābhiratā magā. 
Uddhatā ca bhavissanti, 
nīlacīvarapārutā; 
Kuhā thaddhā lapā siṅgī, 
carissantyariyā viya. 
Telasaṇṭhehi kesehi, 
capalā añjanakkhikā; 
Rathiyāya gamissanti, 
dantavaṇṇikapārutā. 
Ajegucchaṁ vimuttehi, 
surattaṁ arahaddhajaṁ; 
Jigucchissanti kāsāvaṁ, 
odātesu samucchitā. 
Lābhakāmā bhavissanti, 
kusītā hīnavīriyā; 
Kicchantā vanapatthāni, 
gāmantesu vasissare. 
Ye ye lābhaṁ labhissanti, 
micchājīvaratā sadā; 
Te teva anusikkhantā, 
bhajissanti asaṁyatā. 
Ye ye alābhino lābhaṁ, 
na te pujjā bhavissare; 
Supesalepi te dhīre, 
sevissanti na te tadā. 
Milakkhurajanaṁ rattaṁ, 
garahantā sakaṁ dhajaṁ; 
Titthiyānaṁ dhajaṁ keci, 
dhārissantyavadātakaṁ. 
Agāravo ca kāsāve, 
tadā tesaṁ bhavissati; 
Paṭisaṅkhā ca kāsāve, 
bhikkhūnaṁ na bhavissati. 
Abhibhūtassa dukkhena, 
sallaviddhassa ruppato; 
Paṭisaṅkhā mahāghorā, 
nāgassāsi acintiyā. 
Chaddanto hi tadā disvā, 
surattaṁ arahaddhajaṁ; 
Tāvadeva bhaṇī gāthā, 
gajo atthopasaṁhitā. 
‘Anikkasāvo kāsāvaṁ, 
yo vatthaṁ paridhassati; 
Apeto damasaccena, 
na so kāsāvamarahati. 
Yo ca vantakasāvassa, 
sīlesu susamāhito; 
Upeto damasaccena, 
sa ve kāsāvamarahati. 
Vipannasīlo dummedho, 
pākaṭo kāmakāriyo; 
Vibbhantacitto nissukko, 
na so kāsāvamarahati. 
Yo ca sīlena sampanno, 
vītarāgo samāhito; 
Odātamanasaṅkappo, 
sa ve kāsāvamarahati. 
Uddhato unnaḷo bālo, 
sīlaṁ yassa na vijjati; 
Odātakaṁ arahati, 
kāsāvaṁ kiṁ karissati. 
Bhikkhū ca bhikkhuniyo ca, 
duṭṭhacittā anādarā; 
Tādīnaṁ mettacittānaṁ, 
niggaṇhissantyanāgate. 
Sikkhāpentāpi therehi, 
bālā cīvaradhāraṇaṁ; 
Na suṇissanti dummedhā, 
pākaṭā kāmakāriyā. 
Te tathā sikkhitā bālā, 
aññamaññaṁ agāravā; 
Nādiyissantupajjhāye, 
khaḷuṅko viya sārathiṁ. 
Evaṁ anāgataddhānaṁ, 
paṭipatti bhavissati; 
Bhikkhūnaṁ bhikkhunīnañca, 
patte kālamhi pacchime.’ 
Purā āgacchate etaṁ, 
anāgataṁ mahabbhayaṁ; 
Subbacā hotha sakhilā, 
aññamaññaṁ sagāravā. 
Mettacittā kāruṇikā, 
Hotha sīlesu saṁvutā; 
Āraddhavīriyā pahitattā, 
Niccaṁ daḷhaparakkamā. 
Pamādaṁ bhayato disvā, 
Appamādañca khemato; 
Bhāvethaṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, 
Phusantā amataṁ padan”ti. 
… Phusso thero …. 

Theragāthā 17.2 
Tiṁsanipāta 
Paṭhamavagga 
Sāriputtattheragāthā 
“Yathācārī yathāsato satīmā, 
Yatasaṅkappajjhāyi appamatto; 
Ajjhattarato samāhitatto, 
Eko santusito tamāhu bhikkhuṁ. 
Allaṁ sukkhaṁ vā bhuñjanto, 
Na bāḷhaṁ suhito siyā; 
Ūnūdaro mitāhāro, 
Sato bhikkhu paribbaje. 
Cattāro pañca ālope, 
abhutvā udakaṁ pive; 
Alaṁ phāsuvihārāya, 
pahitattassa bhikkhuno. 
Kappiyaṁ tañce chādeti, 
cīvaraṁ idamatthikaṁ; 
Alaṁ phāsuvihārāya, 
pahitattassa bhikkhuno. 
Pallaṅkena nisinnassa, 
jaṇṇuke nābhivassati; 
Alaṁ phāsuvihārāya, 
pahitattassa bhikkhuno. 
Yo sukhaṁ dukkhato adda, 
dukkhamaddakkhi sallato; 
Ubhayantarena nāhosi, 
kena lokasmi kiṁ siyā. 
Mā me kadāci pāpiccho, 
kusīto hīnavīriyo; 
Appassuto anādaro, 
kena lokasmi kiṁ siyā. 
Bahussuto ca medhāvī, 
sīlesu susamāhito; 
Cetosamathamanuyutto, 
api muddhani tiṭṭhatu. 
Yo papañcamanuyutto, 
papañcābhirato mago; 
Virādhayī so nibbānaṁ, 
yogakkhemaṁ anuttaraṁ. 
Yo ca papañcaṁ hitvāna, 
nippapañcapathe rato; 
Ārādhayī so nibbānaṁ, 
yogakkhemaṁ anuttaraṁ. 
Gāme vā yadi vāraññe, 
Ninne vā yadi vā thale; 
Yattha arahanto viharanti, 
Taṁ bhūmirāmaṇeyyakaṁ. 
Ramaṇīyāni araññāni, 
yattha na ramatī jano; 
Vītarāgā ramissanti, 
na te kāmagavesino. 
Nidhīnaṁva pavattāraṁ, 
yaṁ passe vajjadassinaṁ; 
Niggayhavādiṁ medhāviṁ, 
tādisaṁ paṇḍitaṁ bhaje; 
Tādisaṁ bhajamānassa, 
seyyo hoti na pāpiyo. 
Ovadeyyānusāseyya, 
asabbhā ca nivāraye; 
Satañhi so piyo hoti, 
asataṁ hoti appiyo. 
Aññassa bhagavā buddho, 
dhammaṁ desesi cakkhumā; 
Dhamme desiyamānamhi, 
sotamodhesimatthiko. 
Taṁ me amoghaṁ savanaṁ, 
vimuttomhi anāsavo. 
Neva pubbenivāsāya, 
napi dibbassa cakkhuno; 
Cetopariyāya iddhiyā, 
cutiyā upapattiyā; 
Sotadhātuvisuddhiyā, 
paṇidhī me na vijjati”. 
“Rukkhamūlaṁva nissāya, 
muṇḍo saṅghāṭipāruto; 
Paññāya uttamo thero, 
upatissova jhāyati. 
Avitakkaṁ samāpanno, 
sammāsambuddhasāvako; 
Ariyena tuṇhībhāvena, 
upeto hoti tāvade. 
Yathāpi pabbato selo, 
acalo suppatiṭṭhito; 
Evaṁ mohakkhayā bhikkhu, 
pabbatova na vedhati”. 
“Anaṅgaṇassa posassa, 
niccaṁ sucigavesino; 
Vālaggamattaṁ pāpassa, 
abbhamattaṁva khāyati. 
Nābhinandāmi maraṇaṁ, 
nābhinandāmi jīvitaṁ; 
Nikkhipissaṁ imaṁ kāyaṁ, 
sampajāno patissato. 
Nābhinandāmi maraṇaṁ, 
nābhinandāmi jīvitaṁ; 
Kālañca paṭikaṅkhāmi, 
nibbisaṁ bhatako yathā”. 
“Ubhayena midaṁ maraṇameva, 
Nāmaraṇaṁ pacchā vā pure vā; 
Paṭipajjatha mā vinassatha, 
Khaṇo vo mā upaccagā. 
Nagaraṁ yathā paccantaṁ, 
guttaṁ santarabāhiraṁ; 
Evaṁ gopetha attānaṁ, 
khaṇo vo mā upaccagā; 
Khaṇātītā hi socanti, 
nirayamhi samappitā”. 
“Upasanto uparato, 
mantabhāṇī anuddhato; 
Dhunāti pāpake dhamme, 
dumapattaṁva māluto. 
Upasanto uparato, 
mantabhāṇī anuddhato; 
Appāsi pāpake dhamme, 
dumapattaṁva māluto. 
Upasanto anāyāso, 
vippasanno anāvilo; 
Kalyāṇasīlo medhāvī, 
dukkhassantakaro siyā”. 
“Na vissase ekatiyesu evaṁ, 
Agārisu pabbajitesu cāpi; 
Sādhūpi hutvā na asādhu honti, 
Asādhu hutvā puna sādhu honti. 
Kāmacchando ca byāpādo, 
thinamiddhañca bhikkhuno; 
Uddhaccaṁ vicikicchā ca, 
pañcete cittakelisā. 
Yassa sakkariyamānassa, 
asakkārena cūbhayaṁ; 
Samādhi na vikampati, 
appamādavihārino. 
Taṁ jhāyinaṁ sātatikaṁ, 
sukhumadiṭṭhivipassakaṁ; 
Upādānakkhayārāmaṁ, 
āhu sappuriso iti. 
Mahāsamuddo pathavī, 
pabbato anilopi ca; 
Upamāya na yujjanti, 
satthu varavimuttiyā. 
Cakkānuvattako thero, 
mahāñāṇī samāhito; 
Pathavāpaggisamāno, 
na rajjati na dussati. 
Paññāpāramitaṁ patto, 
mahābuddhi mahāmati; 
Ajaḷo jaḷasamāno, 
sadā carati nibbuto. 
Pariciṇṇo mayā satthā, 
… pe 
… 
bhavanetti samūhatā. 
Sampādethappamādena, 
esā me anusāsanī; 
Handāhaṁ parinibbissaṁ, 
vippamuttomhi sabbadhī”ti. 
… Sāriputto thero … 

Theragāthā 17.3 
Tiṁsanipāta 
Paṭhamavagga 
Ānandattheragāthā 
“Pisuṇena ca kodhanena ca, 
Maccharinā ca vibhūtanandinā; 
Sakhitaṁ na kareyya paṇḍito, 
Pāpo kāpurisena saṅgamo. 
Saddhena ca pesalena ca, 
Paññavatā bahussutena ca; 
Sakhitaṁ kareyya paṇḍito, 
Bhaddo sappurisena saṅgamo. 
Passa cittakataṁ bimbaṁ, 
… pe 
… 
yassa natthi dhuvaṁ ṭhiti. 
Passa cittakataṁ bimbaṁ, 
… pe 
… 
vatthehi sobhati. 
Alattakakatā, 
… pe 
… 
no ca pāragavesino. 
Aṭṭhapadakatā, 
… pe 
… 
no ca pāragavesino. 
Añjanīva navā, 
… pe 
… 
no ca pāragavesino. 
Bahussuto cittakathī, 
buddhassa paricārako; 
Pannabhāro visaññutto, 
seyyaṁ kappeti gotamo. 
Khīṇāsavo visaññutto, 
saṅgātīto sunibbuto; 
Dhāreti antimaṁ dehaṁ, 
jātimaraṇapāragū. 
Yasmiṁ patiṭṭhitā dhammā, 
buddhassādiccabandhuno; 
Nibbānagamane magge, 
soyaṁ tiṭṭhati gotamo. 
Dvāsīti buddhato gaṇhiṁ, 
dve sahassāni bhikkhuto; 
Caturāsītisahassāni, 
ye me dhammā pavattino. 
Appassutāyaṁ puriso, 
balibaddova jīrati; 
Maṁsāni tassa vaḍḍhanti, 
paññā tassa na vaḍḍhati. 
Bahussuto appassutaṁ, 
yo sutenātimaññati; 
Andho padīpadhārova, 
tatheva paṭibhāti maṁ. 
Bahussutaṁ upāseyya, 
sutañca na vināsaye; 
Taṁ mūlaṁ brahmacariyassa, 
tasmā dhammadharo siyā. 
Pubbāparaññū atthaññū, 
niruttipadakovido; 
Suggahītañca gaṇhāti, 
atthañcopaparikkhati. 
Khantyā chandikato hoti, 
ussahitvā tuleti taṁ; 
Samaye so padahati, 
ajjhattaṁ susamāhito. 
Bahussutaṁ dhammadharaṁ, 
sappaññaṁ buddhasāvakaṁ; 
Dhammaviññāṇamākaṅkhaṁ, 
taṁ bhajetha tathāvidhaṁ. 
Bahussuto dhammadharo, 
kosārakkho mahesino; 
Cakkhu sabbassa lokassa, 
pūjanīyo bahussuto. 
Dhammārāmo dhammarato, 
dhammaṁ anuvicintayaṁ; 
Dhammaṁ anussaraṁ bhikkhu, 
saddhammā na parihāyati. 
Kāyamaccheragaruno, 
hiyyamāne anuṭṭhahe; 
Sarīrasukhagiddhassa, 
kuto samaṇaphāsutā. 
Na pakkhanti disā sabbā, 
dhammā na paṭibhanti maṁ; 
Gate kalyāṇamittamhi, 
andhakāraṁva khāyati. 
Abbhatītasahāyassa, 
atītagatasatthuno; 
Natthi etādisaṁ mittaṁ, 
yathā kāyagatā sati. 
Ye purāṇā atītā te, 
navehi na sameti me; 
Svajja ekova jhāyāmi, 
vassupetova pakkhimā”. 
“Dassanāya abhikkante, 
nānāverajjake bahū; 
Mā vārayittha sotāro, 
passantu samayo mamaṁ”. 
“Dassanāya abhikkante, 
nānāverajjake puthu; 
Karoti satthā okāsaṁ, 
na nivāreti cakkhumā. 
Paṇṇavīsativassāni, 
sekhabhūtassa me sato; 
Na kāmasaññā uppajji, 
passa dhammasudhammataṁ. 
Paṇṇavīsativassāni, 
sekhabhūtassa me sato; 
Na dosasaññā uppajji, 
passa dhammasudhammataṁ. 
Paṇṇavīsativassāni, 
bhagavantaṁ upaṭṭhahiṁ; 
Mettena kāyakammena, 
chāyāva anapāyinī. 
Paṇṇavīsativassāni, 
bhagavantaṁ upaṭṭhahiṁ; 
Mettena vacīkammena, 
chāyāva anapāyinī. 
Paṇṇavīsativassāni, 
bhagavantaṁ upaṭṭhahiṁ; 
Mettena manokammena, 
chāyāva anapāyinī. 
Buddhassa caṅkamantassa, 
piṭṭhito anucaṅkamiṁ; 
Dhamme desiyamānamhi, 
ñāṇaṁ me udapajjatha. 
Ahaṁ sakaraṇīyomhi, 
sekho appattamānaso; 
Satthu ca parinibbānaṁ, 
yo amhaṁ anukampako. 
Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, 
tadāsi lomahaṁsanaṁ; 
Sabbākāravarūpete, 
sambuddhe parinibbute”. 
“Bahussuto dhammadharo, 
kosārakkho mahesino; 
Cakkhu sabbassa lokassa, 
ānando parinibbuto. 
Bahussuto dhammadharo, 
kosārakkho mahesino; 
Cakkhu sabbassa lokassa, 
andhakāre tamonudo. 
Gatimanto satimanto, 
dhitimanto ca yo isi; 
Saddhammadhārako thero, 
ānando ratanākaro”. 
“Pariciṇṇo mayā satthā, 
kataṁ buddhassa sāsanaṁ; 
Ohito garuko bhāro, 
natthi dāni punabbhavo”ti. 
… Ānando thero … 
Tiṁsanipāto niṭṭhito. 
Tatruddānaṁ 
Phusso patisso ānando, 
tayotime pakittitā; 
Gāthāyo tattha saṅkhātā, 
sataṁ pañca ca uttarīti. 

Theragāthā 18.1 
Cattālīsanipāta 
Paṭhamavagga 
Mahākassapattheragāthā 
“Na gaṇena purakkhato care, 
Vimano hoti samādhi dullabho; 
Nānājanasaṅgaho dukho, 
Iti disvāna gaṇaṁ na rocaye. 
Na kulāni upabbaje muni, 
Vimano hoti samādhi dullabho; 
So ussukko rasānugiddho, 
Atthaṁ riñcati yo sukhāvaho. 
Paṅkoti hi naṁ avedayuṁ, 
Yāyaṁ vandanapūjanā kulesu; 
Sukhumaṁ sallaṁ durubbahaṁ, 
Sakkāro kāpurisena dujjaho. 
Senāsanamhā oruyha, 
nagaraṁ piṇḍāya pāvisiṁ; 
Bhuñjantaṁ purisaṁ kuṭṭhiṁ, 
sakkaccaṁ taṁ upaṭṭhahiṁ. 
So me pakkena hatthena, 
ālopaṁ upanāmayi; 
Ālopaṁ pakkhipantassa, 
aṅguli cettha chijjatha. 
Kuṭṭamūlañca nissāya, 
ālopaṁ taṁ abhuñjisaṁ; 
Bhuñjamāne vā bhutte vā, 
jegucchaṁ me na vijjati. 
Uttiṭṭhapiṇḍo āhāro, 
pūtimuttañca osadhaṁ; 
Senāsanaṁ rukkhamūlaṁ, 
paṁsukūlañca cīvaraṁ; 
Yassete abhisambhutvā, 
sa ve cātuddiso naro. 
Yattha eke vihaññanti, 
āruhantā siluccayaṁ; 
Tassa buddhassa dāyādo, 
sampajāno patissato; 
Iddhibalenupatthaddho, 
kassapo abhirūhati. 
Piṇḍapātapaṭikkanto, 
selamāruyha kassapo; 
Jhāyati anupādāno, 
pahīnabhayabheravo. 
Piṇḍapātapaṭikkanto, 
selamāruyha kassapo; 
Jhāyati anupādāno, 
ḍayhamānesu nibbuto. 
Piṇḍapātapaṭikkanto, 
selamāruyha kassapo; 
Jhāyati anupādāno, 
katakicco anāsavo. 
Karerimālāvitatā, 
bhūmibhāgā manoramā; 
Kuñjarābhirudā rammā, 
te selā ramayanti maṁ. 
Nīlabbhavaṇṇā rucirā, 
vārisītā sucindharā; 
Indagopakasañchannā, 
te selā ramayanti maṁ. 
Nīlabbhakūṭasadisā, 
kūṭāgāravarūpamā; 
Vāraṇābhirudā rammā, 
te selā ramayanti maṁ. 
Abhivuṭṭhā rammatalā, 
nagā isibhi sevitā; 
Abbhunnaditā sikhīhi, 
te selā ramayanti maṁ. 
Alaṁ jhāyitukāmassa, 
pahitattassa me sato; 
Alaṁ me atthakāmassa, 
pahitattassa bhikkhuno. 
Alaṁ me phāsukāmassa, 
pahitattassa bhikkhuno; 
Alaṁ me yogakāmassa, 
pahitattassa tādino. 
Umāpupphena samānā, 
gaganāvabbhachāditā; 
Nānādijagaṇākiṇṇā, 
te selā ramayanti maṁ. 
Anākiṇṇā gahaṭṭhehi, 
migasaṅghanisevitā; 
Nānādijagaṇākiṇṇā, 
te selā ramayanti maṁ. 
Acchodikā puthusilā, 
gonaṅgulamigāyutā; 
Ambusevālasañchannā, 
te selā ramayanti maṁ. 
Na pañcaṅgikena turiyena, 
Rati me hoti tādisī; 
Yathā ekaggacittassa, 
Sammā dhammaṁ vipassato. 
Kammaṁ bahukaṁ na kāraye, 
Parivajjeyya janaṁ na uyyame; 
Ussukko so rasānugiddho, 
Atthaṁ riñcati yo sukhāvaho. 
Kammaṁ bahukaṁ na kāraye, 
Parivajjeyya anattaneyyametaṁ; 
Kicchati kāyo kilamati, 
Dukkhito so samathaṁ na vindati. 
Oṭṭhappahatamattena, 
attānampi na passati; 
Patthaddhagīvo carati, 
ahaṁ seyyoti maññati. 
Aseyyo seyyasamānaṁ, 
bālo maññati attānaṁ; 
Na taṁ viññū pasaṁsanti, 
patthaddhamānasaṁ naraṁ. 
Yo ca seyyohamasmīti, 
nāhaṁ seyyoti vā pana; 
Hīno taṁsadiso vāti, 
vidhāsu na vikampati. 
Paññavantaṁ tathā tādiṁ, 
sīlesu susamāhitaṁ; 
Cetosamathamanuttaṁ, 
tañce viññū pasaṁsare. 
Yassa sabrahmacārīsu, 
gāravo nūpalabbhati; 
Ārakā hoti saddhammā, 
nabhato puthavī yathā. 
Yesañca hiriottappaṁ, 
sadā sammā upaṭṭhitaṁ; 
Virūḷhabrahmacariyā te, 
tesaṁ khīṇā punabbhavā. 
Uddhato capalo bhikkhu, 
paṁsukūlena pāruto; 
Kapīva sīhacammena, 
na so tenupasobhati. 
Anuddhato acapalo, 
nipako saṁvutindriyo; 
Sobhati paṁsukūlena, 
sīhova girigabbhare. 
Ete sambahulā devā, 
iddhimanto yasassino; 
Dasadevasahassāni, 
sabbe te brahmakāyikā. 
Dhammasenāpatiṁ vīraṁ, 
mahājhāyiṁ samāhitaṁ; 
Sāriputtaṁ namassantā, 
tiṭṭhanti pañjalīkatā. 
‘Namo te purisājañña, 
namo te purisuttama; 
Yassa te nābhijānāma, 
yampi nissāya jhāyati. 
Accheraṁ vata buddhānaṁ, 
gambhīro gocaro sako; 
Ye mayaṁ nābhijānāma, 
vālavedhisamāgatā’. 
Taṁ tathā devakāyehi, 
pūjitaṁ pūjanārahaṁ; 
Sāriputtaṁ tadā disvā, 
kappinassa sitaṁ ahu. 
Yāvatā buddhakhettamhi, 
ṭhapayitvā mahāmuniṁ; 
Dhutaguṇe visiṭṭhohaṁ, 
sadiso me na vijjati. 
Pariciṇṇo mayā satthā, 
kataṁ buddhassa sāsanaṁ; 
Ohito garuko bhāro, 
natthi dāni punabbhavo. 
Na cīvare na sayane, 
bhojane nupalimpati; 
Gotamo anappameyyo, 
muḷālapupphaṁ vimalaṁva; 
Ambunā nekkhammaninno, 
tibhavābhinissaṭo. 
Satipaṭṭhānagīvo so, 
saddhāhattho mahāmuni; 
Paññāsīso mahāñāṇī, 
sadā carati nibbuto”ti. 
… Mahākassapo thero … 
Cattālīsanipāto niṭṭhito. 
Tatruddānaṁ 
Cattālīsanipātamhi, 
mahākassapasavhayo; 
Ekova thero gāthāyo, 
cattālīsa duvepi cāti. 

Theragāthā 19.1 
Paññāsanipāta 
Paṭhamavagga 
Tālapuṭattheragāthā 
“Kadā nuhaṁ pabbatakandarāsu, 
Ekākiyo addutiyo vihassaṁ; 
Aniccato sabbabhavaṁ vipassaṁ, 
Taṁ me idaṁ taṁ nu kadā bhavissati. 
Kadā nuhaṁ bhinnapaṭandharo muni, 
Kāsāvavattho amamo nirāso; 
Rāgañca dosañca tatheva mohaṁ, 
Hantvā sukhī pavanagato vihassaṁ. 
Kadā aniccaṁ vadharoganīḷaṁ, 
Kāyaṁ imaṁ maccujarāyupaddutaṁ; 
Vipassamāno vītabhayo vihassaṁ, 
Eko vane taṁ nu kadā bhavissati. 
Kadā nuhaṁ bhayajananiṁ dukhāvahaṁ, 
Taṇhālataṁ bahuvidhānuvattaniṁ; 
Paññāmayaṁ tikhiṇamasiṁ gahetvā, 
Chetvā vase tampi kadā bhavissati. 
Kadā nu paññāmayamuggatejaṁ, 
Satthaṁ isīnaṁ sahasādiyitvā; 
Māraṁ sasenaṁ sahasā bhañjissaṁ, 
Sīhāsane taṁ nu kadā bhavissati. 
Kadā nuhaṁ sabbhi samāgamesu, 
Diṭṭho bhave dhammagarūhi tādibhi; 
Yāthāvadassīhi jitindriyehi, 
Padhāniyo taṁ nu kadā bhavissati. 
Kadā nu maṁ tandi khudā pipāsā, 
Vātātapā kīṭasarīsapā vā; 
Na bādhayissanti na taṁ giribbaje, 
Atthatthiyaṁ taṁ nu kadā bhavissati. 
Kadā nu kho yaṁ viditaṁ mahesinā, 
Cattāri saccāni sududdasāni; 
Samāhitatto satimā agacchaṁ, 
Paññāya taṁ taṁ nu kadā bhavissati. 
Kadā nu rūpe amite ca sadde, 
Gandhe rase phusitabbe ca dhamme; 
Ādittatohaṁ samathehi yutto, 
Paññāya dacchaṁ tadidaṁ kadā me. 
Kadā nuhaṁ dubbacanena vutto, 
Tato nimittaṁ vimano na hessaṁ; 
Atho pasatthopi tato nimittaṁ, 
Tuṭṭho na hessaṁ tadidaṁ kadā me. 
Kadā nu kaṭṭhe ca tiṇe latā ca, 
Khandhe imehaṁ amite ca dhamme; 
Ajjhattikāneva ca bāhirāni ca, 
Samaṁ tuleyyaṁ tadidaṁ kadā me. 
Kadā nu maṁ pāvusakālamegho, 
Navena toyena sacīvaraṁ vane; 
Isippayātamhi pathe vajantaṁ, 
Ovassate taṁ nu kadā bhavissati. 
Kadā mayūrassa sikhaṇḍino vane, 
Dijassa sutvā girigabbhare rutaṁ; 
Paccuṭṭhahitvā amatassa pattiyā, 
Sañcintaye taṁ nu kadā bhavissati. 
Kadā nu gaṅgaṁ yamunaṁ sarassatiṁ, 
Pātālakhittaṁ vaḷavāmukhañca; 
Asajjamāno patareyyamiddhiyā, 
Vibhiṁsanaṁ taṁ nu kadā bhavissati. 
Kadā nu nāgova asaṅgacārī, 
Padālaye kāmaguṇesu chandaṁ; 
Nibbajjayaṁ sabbasubhaṁ nimittaṁ, 
Jhāne yuto taṁ nu kadā bhavissati. 
Kadā iṇaṭṭova daliddako nidhiṁ, 
Ārādhayitvā dhanikehi pīḷito; 
Tuṭṭho bhavissaṁ adhigamma sāsanaṁ, 
Mahesino taṁ nu kadā bhavissati. 
Bahūni vassāni tayāmhi yācito, 
‘Agāravāsena alaṁ nu te idaṁ’; 
Taṁ dāni maṁ pabbajitaṁ samānaṁ, 
Kiṅkāraṇā citta tuvaṁ na yuñjasi. 
Nanu ahaṁ citta tayāmhi yācito, 
‘Giribbaje citrachadā vihaṅgamā’; 
Mahindaghosatthanitābhigajjino, 
Te taṁ ramessanti vanamhi jhāyinaṁ. 
Kulamhi mitte ca piye ca ñātake, 
Khiḍḍāratiṁ kāmaguṇañca loke; 
Sabbaṁ pahāya imamajjhupāgato, 
Athopi tvaṁ citta na mayha tussasi. 
Mameva etaṁ na hi tvaṁ paresaṁ, 
Sannāhakāle paridevitena kiṁ; 
Sabbaṁ idaṁ calamiti pekkhamāno, 
Abhinikkhamiṁ amatapadaṁ jigīsaṁ. 
Suyuttavādī dvipadānamuttamo, 
Mahābhisakko naradammasārathi; 
‘Cittaṁ calaṁ makkaṭasannibhaṁ iti, 
Avītarāgena sudunnivārayaṁ’. 
Kāmā hi citrā madhurā manoramā, 
Aviddasū yattha sitā puthujjanā; 
Te dukkhamicchanti punabbhavesino, 
Cittena nītā niraye nirākatā. 
‘Mayūrakoñcābhirutamhi kānane, 
Dīpīhi byagghehi purakkhato vasaṁ; 
Kāye apekkhaṁ jaha mā virādhaya’, 
Itissu maṁ citta pure niyuñjasi. 
‘Bhāvehi jhānāni ca indriyāni ca, 
Balāni bojjhaṅgasamādhibhāvanā; 
Tisso ca vijjā phusa buddhasāsane’, 
Itissu maṁ citta pure niyuñjasi. 
‘Bhāvehi maggaṁ amatassa pattiyā, 
Niyyānikaṁ sabbadukhakkhayogadhaṁ; 
Aṭṭhaṅgikaṁ sabbakilesasodhanaṁ’, 
Itissu maṁ citta pure niyuñjasi. 
‘Dukkhanti khandhe paṭipassa yoniso, 
Yato ca dukkhaṁ samudeti taṁ jaha; 
Idheva dukkhassa karohi antaṁ’, 
Itissu maṁ citta pure niyuñjasi. 
‘Aniccaṁ dukkhanti vipassa yoniso, 
Suññaṁ anattāti aghaṁ vadhanti ca; 
Manovicāre uparundha cetaso’, 
Itissu maṁ citta pure niyuñjasi. 
‘Muṇḍo virūpo abhisāpamāgato, 
Kapālahatthova kulesu bhikkhasu; 
Yuñjassu satthuvacane mahesino’, 
Itissu maṁ citta pure niyuñjasi. 
‘Susaṁvutatto visikhantare caraṁ, 
Kulesu kāmesu asaṅgamānaso; 
Cando yathā dosinapuṇṇamāsiyā’, 
Itissu maṁ citta pure niyuñjasi. 
‘Āraññiko hohi ca piṇḍapātiko, 
Sosāniko hohi ca paṁsukūliko; 
Nesajjiko hohi sadā dhute rato’, 
Itissu maṁ citta pure niyuñjasi. 
Ropetva rukkhāni yathā phalesī, 
Mūle taruṁ chettu tameva icchasi; 
Tathūpamaṁ cittamidaṁ karosi, 
Yaṁ maṁ aniccamhi cale niyuñjasi. 
Arūpa dūraṅgama ekacāri, 
Na te karissaṁ vacanaṁ idānihaṁ; 
Dukkhā hi kāmā kaṭukā mahabbhayā, 
Nibbānamevābhimano carissaṁ. 
Nāhaṁ alakkhyā ahirikkatāya vā, 
Na cittahetū na ca dūrakantanā; 
Ājīvahetū ca ahaṁ na nikkhamiṁ, 
Kato ca te citta paṭissavo mayā. 
‘Appicchatā sappurisehi vaṇṇitā, 
Makkhappahānaṁ vupasamo dukhassa’; 
Itissu maṁ citta tadā niyuñjasi, 
Idāni tvaṁ gacchasi pubbaciṇṇaṁ. 
Taṇhā avijjā ca piyāpiyañca, 
Subhāni rūpāni sukhā ca vedanā; 
Manāpiyā kāmaguṇā ca vantā, 
Vante ahaṁ āvamituṁ na ussahe. 
Sabbattha te citta vaco kataṁ mayā, 
Bahūsu jātīsu na mesi kopito; 
Ajjhattasambhavo kataññutāya te, 
Dukkhe ciraṁ saṁsaritaṁ tayā kate. 
Tvaññeva no citta karosi brāhmaṇo, 
Tvaṁ khattiyo rājadasī karosi; 
Vessā ca suddā ca bhavāma ekadā, 
Devattanaṁ vāpi taveva vāhasā. 
Taveva hetū asurā bhavāmase, 
Tvaṁmūlakaṁ nerayikā bhavāmase; 
Atho tiracchānagatāpi ekadā, 
Petattanaṁ vāpi taveva vāhasā. 
Nanu dubbhissasi maṁ punappunaṁ, 
Muhuṁ muhuṁ cāraṇikaṁva dassayaṁ; 
Ummattakeneva mayā palobhasi, 
Kiñcāpi te citta virādhitaṁ mayā. 
Idaṁ pure cittamacāri cārikaṁ, 
Yenicchakaṁ yatthakāmaṁ yathāsukhaṁ; 
Tadajjahaṁ niggahessāmi yoniso, 
Hatthippabhinnaṁ viya aṅkusaggaho. 
Satthā ca me lokamimaṁ adhiṭṭhahi, 
Aniccato addhuvato asārato; 
Pakkhanda maṁ citta jinassa sāsane, 
Tārehi oghā mahatā suduttarā. 
Na te idaṁ citta yathā purāṇakaṁ, 
Nāhaṁ alaṁ tuyha vase nivattituṁ; 
Mahesino pabbajitomhi sāsane, 
Na mādisā honti vināsadhārino. 
Nagā samuddā saritā vasundharā, 
Disā catasso vidisā adho divā; 
Sabbe aniccā tibhavā upaddutā, 
Kuhiṁ gato citta sukhaṁ ramissasi. 
Dhitipparaṁ kiṁ mama citta kāhisi, 
Na te alaṁ citta vasānuvattako; 
Na jātu bhastaṁ ubhatomukhaṁ chupe, 
Dhiratthu pūraṁ nava sotasandaniṁ. 
Varāhaeṇeyyavigāḷhasevite, 
Pabbhārakuṭṭe pakateva sundare; 
Navambunā pāvusasitthakānane, 
Tahiṁ guhāgehagato ramissasi. 
Sunīlagīvā susikhā supekhunā, 
Sucittapattacchadanā vihaṅgamā; 
Sumañjughosatthanitābhigajjino, 
Te taṁ ramessanti vanamhi jhāyinaṁ. 
Vuṭṭhamhi deve caturaṅgule tiṇe, 
Sampupphite meghanibhamhi kānane; 
Nagantare viṭapisamo sayissaṁ, 
Taṁ me mudū hehiti tūlasannibhaṁ. 
Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, 
Yaṁ labbhati tenapi hotu me alaṁ; 
Na tāhaṁ kassāmi yathā atandito, 
Biḷārabhastaṁva yathā sumadditaṁ. 
Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, 
Yaṁ labbhati tenapi hotu me alaṁ; 
Viriyena taṁ mayha vasānayissaṁ, 
Gajaṁva mattaṁ kusalaṅkusaggaho. 
Tayā sudantena avaṭṭhitena hi, 
Hayena yoggācariyova ujjunā; 
Pahomi maggaṁ paṭipajjituṁ sivaṁ, 
Cittānurakkhīhi sadā nisevitaṁ. 
Ārammaṇe taṁ balasā nibandhisaṁ, 
Nāgaṁva thambhamhi daḷhāya rajjuyā; 
Taṁ me suguttaṁ satiyā subhāvitaṁ, 
Anissitaṁ sabbabhavesu hehisi. 
Paññāya chetvā vipathānusārinaṁ, 
Yogena niggayha pathe nivesiya; 
Disvā samudayaṁ vibhavañca sambhavaṁ, 
Dāyādako hehisi aggavādino. 
Catubbipallāsavasaṁ adhiṭṭhitaṁ, 
Gāmaṇḍalaṁva parinesi citta maṁ; 
Nanu saṁyojanabandhanacchidaṁ, 
Saṁsevase kāruṇikaṁ mahāmuniṁ. 
Migo yathā seri sucittakānane, 
Rammaṁ giriṁ pāvusaabbhamāliniṁ; 
Anākule tattha nage ramissaṁ, 
Asaṁsayaṁ citta parā bhavissasi. 
Ye tuyha chandena vasena vattino, 
Narā ca nārī ca anubhonti yaṁ sukhaṁ; 
Aviddasū māravasānuvattino, 
Bhavābhinandī tava citta sāvakā”ti. 
… Tālapuṭo thero … 
Paññāsanipāto niṭṭhito. 
Tatruddānaṁ 
Paññāsamhi nipātamhi, 
eko tālapuṭo suci; 
Gāthāyo tattha paññāsa, 
puna pañca ca uttarīti. 

Theragāthā 2.10 
Dukanipāta 
Paṭhamavagga 
Vasabhattheragāthā 
“Pubbe hanati attānaṁ, 
pacchā hanati so pare; 
Suhataṁ hanti attānaṁ, 
vītaṁseneva pakkhimā. 
Na brāhmaṇo bahivaṇṇo, 
anto vaṇṇo hi brāhmaṇo; 
Yasmiṁ pāpāni kammāni, 
sa ve kaṇho sujampatī”ti. 
… Vasabho thero … 
vaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Uttaro ceva piṇḍolo, 
valliyo tīriyo isi; 
Ajino ca meḷajino, 
rādho surādho gotamo; 
Vasabhena ime honti, 
dasa therā mahiddhikāti. 

Theragāthā 2.11 
Dukanipāta 
Dutiyavagga 
Mahācundattheragāthā 
“Sussūsā sutavaddhanī, 
sutaṁ paññāya vaddhanaṁ; 
Paññāya atthaṁ jānāti, 
ñāto attho sukhāvaho. 
Sevetha pantāni senāsanāni, 
Careyya saṁyojanavippamokkhaṁ; 
Sace ratiṁ nādhigaccheyya tattha, 
Saṅghe vase rakkhitatto satimā”ti. 
… Mahācundo thero …. 

Theragāthā 2.12 
Dukanipāta 
Dutiyavagga 
Jotidāsattheragāthā 
“Ye kho te veṭhamissena, 
nānattena ca kammunā; 
Manusse uparundhanti, 
pharusūpakkamā janā; 
Tepi tattheva kīranti, 
na hi kammaṁ panassati. 
Yaṁ karoti naro kammaṁ, 
Kalyāṇaṁ yadi pāpakaṁ; 
Tassa tasseva dāyādo, 
Yaṁ yaṁ kammaṁ pakubbatī”ti. 
… Jotidāso thero …. 

Theragāthā 2.13 
Dukanipāta 
Dutiyavagga 
Heraññakānittheragāthā 
“Accayanti ahorattā, 
jīvitaṁ uparujjhati; 
Āyu khīyati maccānaṁ, 
kunnadīnaṁva odakaṁ. 
Atha pāpāni kammāni, 
karaṁ bālo na bujjhati; 
Pacchāssa kaṭukaṁ hoti, 
vipāko hissa pāpako”ti. 
… Heraññakānitthero …. 

Theragāthā 2.14 
Dukanipāta 
Dutiyavagga 
Somamittattheragāthā 
“Parittaṁ dārumāruyha, 
yathā sīde mahaṇṇave; 
Evaṁ kusītamāgamma, 
sādhujīvīpi sīdati; 
Tasmā taṁ parivajjeyya, 
kusītaṁ hīnavīriyaṁ. 
Pavivittehi ariyehi, 
pahitattehi jhāyibhi; 
Niccaṁ āraddhavīriyehi, 
paṇḍitehi sahāvase”ti. 
… Somamitto thero …. 

Theragāthā 2.15 
Dukanipāta 
Dutiyavagga 
Sabbamittattheragāthā 
“Jano janamhi sambaddho, 
janamevassito jano; 
Jano janena heṭhīyati, 
heṭheti ca jano janaṁ. 
Ko hi tassa janenattho, 
janena janitena vā; 
Janaṁ ohāya gacchaṁ taṁ, 
heṭhayitvā bahuṁ janan”ti. 
… Sabbamitto thero …. 

Theragāthā 2.16 
Dukanipāta 
Dutiyavagga 
Mahākāḷattheragāthā 
“Kāḷī itthī brahatī dhaṅkarūpā, 
Satthiñca bhetvā aparañca satthiṁ; 
Bāhañca bhetvā aparañca bāhaṁ, 
Sīsañca bhetvā dadhithālakaṁva; 
Esā nisinnā abhisandahitvā. 
Yo ve avidvā upadhiṁ karoti, 
Punappunaṁ dukkhamupeti mando; 
Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā, 
Māhaṁ puna bhinnasiro sayissan”ti. 
… Mahākāḷo thero …. 

Theragāthā 2.17 
Dukanipāta 
Dutiyavagga 
Tissattheragāthā 
“Bahū sapatte labhati, 
muṇḍo saṅghāṭipāruto; 
Lābhī annassa pānassa, 
vatthassa sayanassa ca. 
Etamādīnavaṁ ñatvā, 
sakkāresu mahabbhayaṁ; 
Appalābho anavassuto, 
sato bhikkhu paribbaje”ti. 
… Tisso thero …. 

Theragāthā 2.18 
Dukanipāta 
Dutiyavagga 
Kimilattheragāthā 
“Pācīnavaṁsadāyamhi, 
sakyaputtā sahāyakā; 
Pahāyānappake bhoge, 
uñchāpattāgate ratā. 
Āraddhavīriyā pahitattā, 
Niccaṁ daḷhaparakkamā; 
Ramanti dhammaratiyā, 
Hitvāna lokiyaṁ ratin”ti. 
… Kimilo thero …. 

Theragāthā 2.19 
Dukanipāta 
Dutiyavagga 
Nandattheragāthā 
“Ayoniso manasikārā, 
maṇḍanaṁ anuyuñjisaṁ; 
Uddhato capalo cāsiṁ, 
kāmarāgena aṭṭito. 
Upāyakusalenāhaṁ, 
buddhenādiccabandhunā; 
Yoniso paṭipajjitvā, 
bhave cittaṁ udabbahin”ti. 
… Nando thero …. 

Theragāthā 2.1 
Dukanipāta 
Paṭhamavagga 
Uttarattheragāthā 
“Natthi koci bhavo nicco, 
saṅkhārā vāpi sassatā; 
Uppajjanti ca te khandhā, 
cavanti aparāparaṁ. 
Etamādīnavaṁ ñatvā, 
bhavenamhi anatthiko; 
Nissaṭo sabbakāmehi, 
patto me āsavakkhayo”ti. 
Itthaṁ sudaṁ āyasmā uttaro thero gāthāyo abhāsitthāti. 

Theragāthā 2.20 
Dukanipāta 
Dutiyavagga 
Sirimattheragāthā 
“Pare ca naṁ pasaṁsanti, 
attā ce asamāhito; 
Moghaṁ pare pasaṁsanti, 
attā hi asamāhito. 
Pare ca naṁ garahanti, 
attā ce susamāhito; 
Moghaṁ pare garahanti, 
attā hi susamāhito”ti. 
… Sirimā thero …. 
vaggo dutiyo. 
Tassuddānaṁ 
Cundo ca jotidāso ca, 
thero heraññakāni ca; 
Somamitto sabbamitto, 
kāḷo tisso ca kimilo; 
Nando ca sirimā ceva, 
dasa therā mahiddhikāti. 

Theragāthā 2.21 
Dukanipāta 
Tatiyavagga 
Uttarattheragāthā 
“Khandhā mayā pariññātā, 
taṇhā me susamūhatā; 
Bhāvitā mama bojjhaṅgā, 
patto me āsavakkhayo. 
Sohaṁ khandhe pariññāya, 
abbahitvāna jāliniṁ; 
Bhāvayitvāna bojjhaṅge, 
nibbāyissaṁ anāsavo”ti. 
… Uttaro thero …. 

Theragāthā 2.22 
Dukanipāta 
Tatiyavagga 
Bhaddajittheragāthā 
“Panādo nāma so rājā, 
yassa yūpo suvaṇṇayo; 
Tiriyaṁ soḷasubbedho, 
ubbhamāhu sahassadhā. 
Sahassakaṇḍo satageṇḍu, 
dhajālu haritāmayo; 
Anaccuṁ tattha gandhabbā, 
chasahassāni sattadhā”ti. 
… Bhaddajitthero …. 

Theragāthā 2.23 
Dukanipāta 
Tatiyavagga 
Sobhitattheragāthā 
“Satimā paññavā bhikkhu, 
āraddhabalavīriyo; 
Pañca kappasatānāhaṁ, 
ekarattiṁ anussariṁ. 
Cattāro satipaṭṭhāne, 
satta aṭṭha ca bhāvayaṁ; 
Pañca kappasatānāhaṁ, 
ekarattiṁ anussarin”ti. 
… Sobhito thero …. 

Theragāthā 2.24 
Dukanipāta 
Tatiyavagga 
Valliyattheragāthā 
“Yaṁ kiccaṁ daḷhavīriyena, 
yaṁ kiccaṁ boddhumicchatā; 
Karissaṁ nāvarajjhissaṁ, 
passa vīriyaṁ parakkamaṁ. 
Tvañca me maggamakkhāhi, 
añjasaṁ amatogadhaṁ; 
Ahaṁ monena monissaṁ, 
gaṅgāsotova sāgaran”ti. 
… Valliyo thero …. 

Theragāthā 2.25 
Dukanipāta 
Tatiyavagga 
Vītasokattheragāthā 
“Kese me olikhissanti, 
kappako upasaṅkami; 
Tato ādāsamādāya, 
sarīraṁ paccavekkhisaṁ. 
Tuccho kāyo adissittha, 
andhakāro tamo byagā; 
Sabbe coḷā samucchinnā, 
natthi dāni punabbhavo”ti. 
… Vītasoko thero …. 

Theragāthā 2.26 
Dukanipāta 
Tatiyavagga 
Puṇṇamāsattheragāthā 
“Pañca nīvaraṇe hitvā, 
yogakkhemassa pattiyā; 
Dhammādāsaṁ gahetvāna, 
ñāṇadassanamattano. 
Paccavekkhiṁ imaṁ kāyaṁ, 
sabbaṁ santarabāhiraṁ; 
Ajjhattañca bahiddhā ca, 
tuccho kāyo adissathā”ti. 
… Puṇṇamāso thero …. 

Theragāthā 2.27 
Dukanipāta 
Tatiyavagga 
Nandakattheragāthā 
“Yathāpi bhaddo ājañño, 
khalitvā patitiṭṭhati; 
Bhiyyo laddhāna saṁvegaṁ, 
adīno vahate dhuraṁ. 
Evaṁ dassanasampannaṁ, 
sammāsambuddhasāvakaṁ; 
Ājānīyaṁ maṁ dhāretha, 
puttaṁ buddhassa orasan”ti. 
… Nandako thero …. 

Theragāthā 2.28 
Dukanipāta 
Tatiyavagga 
Bharatattheragāthā 
“Ehi nandaka gacchāma, 
upajjhāyassa santikaṁ; 
Sīhanādaṁ nadissāma, 
buddhaseṭṭhassa sammukhā. 
Yāya no anukampāya, 
amhe pabbājayī muni; 
So no attho anuppatto, 
sabbasaṁyojanakkhayo”ti. 
… Bharato thero …. 

Theragāthā 2.29 
Dukanipāta 
Tatiyavagga 
Bhāradvājattheragāthā 
“Nadanti evaṁ sappaññā, 
sīhāva girigabbhare; 
Vīrā vijitasaṅgāmā, 
jetvā māraṁ savāhiniṁ. 
Satthā ca pariciṇṇo me, 
dhammo saṅgho ca pūjito; 
Ahañca vitto sumano, 
puttaṁ disvā anāsavan”ti. 
… Bhāradvājo thero …. 

Theragāthā 2.2 
Dukanipāta 
Paṭhamavagga 
Piṇḍolabhāradvājattheragāthā 
“Nayidaṁ anayena jīvitaṁ, 
Nāhāro hadayassa santiko; 
Āhāraṭṭhitiko samussayo, 
Iti disvāna carāmi esanaṁ. 
Paṅkoti hi naṁ pavedayuṁ, 
Yāyaṁ vandanapūjanā kulesu; 
Sukhumaṁ sallaṁ durubbahaṁ, 
Sakkāro kāpurisena dujjaho”ti. 
Itthaṁ sudaṁ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero gāthāyo abhāsitthāti. 

Theragāthā 2.30 
Dukanipāta 
Tatiyavagga 
K