Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)vimkn_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Duy-ma-cật Sở Thuyết (Vimalakīrtinirdeśa)

Kinh Duy-ma-cật Sở Thuyết (Vimalakīrtinirdeśa) là bộ kinh Đại thừa nổi tiếng, giảng về tánh Không và Bất nhị qua nhân vật cư sĩ Duy-ma-cật. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 2 / 4 (50.000 ký tự/trang)
mama pādau śirasā vanditvā saparivāro māṃ puraskṛtyaikānte 'sthāt / tam enam ahaṃ jānāmi ḥ śakra eṣa devendra iti /
tam aham etad avocam: svāgataṃ te kauśika, apramattena te bhavitavyaṃ sarvakāmaratiṣu, anityapratyavekṣanābahulenāttasāreṇa te bhavitavyaṃ kāyajīvitabhogebhyaḥ /
sa mām evam āha: pratīccha tvaṃ satpuruṣa imāni dvādaśāpsaraḥsahasrāṇi mamāntikāt, etās te paricārikā bhavantām /
tam aham etad avocam: mā tvaṃ kauṣika akalpikena vastunā śramaṇān śākyaputrīyān nimantraya, yathā na hy etā asmākaṃ kalpyanta iti /
Vkn 3.63 eṣā ca kathā pravṛttā, vimalakīrtir licchavir upasaṃkrāntaḥ / sa mām evam āha: mā atra kulaputra śakrasaṃjñām utpādaya / māra eṣa pāpīyāṃs tava viheṭhanābhiprāya upasaṃkrāntaḥ, naiṣa śakra iti /
atha vimalakīrtir licchavis taṃ māraṃ pāpīyāṃsam etad avocat: asmabhyaṃ pāpīyan etā apsaraso niryātaya / asmākam etāḥ kalpyante, na śramaṇānāṃ śākyaputrīyāṇām iti /
atha māraḥ pāpīyān bhītas trastaḥ saṃvignaḥ / mā vimalakīrtinā licchavinā vipralapsya iti, icchati cāntardhātum, na ca śaknoti sarvarddhim api darśayitvāntardhātum / so 'ntarīkṣāc chabdam aśrauṣīt: niryātaya tvam etāḥ pāpīyan apsarasa etasmai satpuruṣāya, tataḥ śakṣyasi svabhavanaṃ gantum / atha māro bhītas trasto 'kāmako 'smai tā apsaraso niryātayati /
Vkn 3.64 pratigṛhya ca vimalakīrtis tā apsarasa etad avocat: niryātitā yūyaṃ mahyaṃ māreṇa pāpīyasā, utpādayatedānīm anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam / sa tāsāṃ tadānulomikīṃ bodhiparipācanīṃ kathāṃ kṛtvā bodhau cittam utpādayati sma /
sa tā evam āha: utpāditam idānīṃ yuṣmābhir bodhicittam, dharmārāmaratiratābhir idānīṃ yuṣmābhir bhavitavyam, na kāmaratiratābhiḥ /
tāhuḥ: katamā ca punar dharmārāmaratiḥ /
sa āha: buddhe 'bhedyaprasādaratiḥ, dharme śuśrūṣaṇaratiḥ, saṃgha upasthānaratiḥ, guruṣu gauravopasthānaratiḥ, traidhātukān niḥsaraṇaratiḥ, viṣayeṣv aniśritaratiḥ, skandheṣu vadhakānityapratyavekṣaṇāratiḥ, dhātuṣv āśīviṣaparitulanāratiḥ, āyataneṣu śūnyagrāmavivekaratiḥ, bodhicittārakṣaṇaratiḥ, satveṣu hitavastutāratiḥ, dāne saṃvibhāgaratiḥ, śīleṣv aśaithilyaratiḥ, kṣāntyāṃ kṣamadamaratiḥ, vīrye kuśalasamudānayanaratiḥ, dhyāneṣu parikarmaratiḥ, prajñāyām apagatakleśāvabhāsaratiḥ, bodhau vistīrṇaratiḥ, mārasya nigraharatiḥ, kleśānāṃ praghātanāratiḥ, buddhakṣetrasya viśodhanāratiḥ, lakṣaṇānuvyañjanapariniṣpattyarthaṃ sarvakuśalamūlopacayaratiḥ, gambhīradharmaśravaṇānuttrāsaratiḥ, trivimokṣamukhaparijayaratiḥ, nirvāṇārambaṇaratiḥ, bodhimaṇḍālaṃkāraratiḥ, na cākālaprāptiratiḥ, sabhāgajanasevanāratiḥ, viṣabhāgeṣv adoṣāpratighātaratiḥ, kalyāṇamitreṣu sevāratiḥ, pāpamitreṣu visarjanāratiḥ, dharmaprītiprāmodyaratiḥ, upāye saṃgraharatiḥ, apramādabodhipakṣyadharmasevanāratiḥ / evaṃ hi bodhisatvo dharmārāmaratirato bhavati /
Vkn 3.65 atha māraḥ pāpīyāṃs tā apsarasa etad avocat: āgacchata / idānīṃ gamiṣyāmaḥ svabhavanam iti /
tā evam āhuḥ: niryātitā idānīṃ tvayā vayam asmai gṛhapataye / dharmārāmaratiratābhir asmābhir idānīṃ bhavitavyam, na kāmaratiratābhiḥ /
atha māraḥ pāpīyān vimalakīrtiṃ licchavim evam āha: niḥsṛja tvaṃ gṛhapate imā apsarasaḥ / sarvasvaparityāgino bodhisatvā mahāsatvā bhavanti /
vimalakīrtir āha: avasṛṣṭā bhavantu / gaccha pāpīyan / sarvasatvānāṃ dhārmikā abhiprāyāḥ paripūryantām /
atha tā apsaraso vimalakīrtiṃ namaskṛtyaivam āhuḥ: kathaṃ vayaṃ gṛhapate mārabhavane 'vatiṣṭhema /
Vkn 3.66 āha: asti bhaginyaḥ akṣayapradīpaṃ nāma dharmamukham / tatra pratipadyadhvam / tat punaḥ katamat / tadyathā bhaginyaḥ ekasmāt tailapradīpād dīpaśatasahasrāṇy ādīpyante / na ca tasya dīpasya parihāṇir bhavati / evam eva bhaginyaḥ eko bodhisatvo bahūni satvaśatasahasrāṇi bodhau pratiṣṭhāpayati / na ca tasya bodhisatvasya cittasmṛtir hīyate, na parihīyate, uta ca vardhate / evaṃ sarvān kuśalān dharmān yathā yathā pareṣām ārocayati deśayati, tathā tathā vivardhate sarvaiḥ kuśalair dharmaiḥ / idaṃ tad akṣayapradīpaṃ nāma dharmamukham / tatra yuṣmābhir mārabhavane sthitābhir aparimāṇānāṃ devaputrāṇām apsarasāṃ ca bodhicittaṃ rocayitavyam / evaṃ yūyaṃ tathāgatasya kṛtajñā bhaviṣyatha / sarvasatvānāṃ copajīvyā bhaviṣyatha /
Vkn 3.67 atha tā apsaraso vimalakīrter licchaveḥ pādau śirasā vanditvā sārdhaṃ māreṇa prakrāntāḥ / ime bhagavan vimalakīrter licchaver vikurvaṇaviśeṣāḥ, yān ahaṃ nājñāsiṣam / tan nāhaṃ bhagavan utsahe tasya satpuruṣasya glānaparipṛcchako gantum /
Vkn 3.68 tatra bhagavān sudattaṃ śreṣṭhiputram āmantrayate sma: gaccha tvaṃ kulaputra vimalakīrter licchaver glānaparipṛcchakaḥ /
sudatto 'py āha: nāhaṃ bhagavan utsahe tasya satpuruṣasya glānaparipṛcchako gantum / tat kasmād dhetoḥ / abhijānāmy ahaṃ bhagavan: svake paitṛke niveśane mahāyajñaṃ yajāmi / sarvadaridraduḥkhitebhyaḥ sarvaśramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīyakayācanakebhyo dānaṃ dadāmi / saptadivasān mahāyajñaṃ yajāmi /
tatra saptame divase vimalakīrtir licchavis tāṃ mahāyajñaśālāṃ praviśya mām etad avocat: na śreṣṭhiputra evaṃ yajño yaṣṭavyo yathā tvaṃ yajase / dharmayajñas te yaṣṭavyaḥ / kiṃ ta āmiṣayajñena /
tam aham etad avocam: kathaṃ punar dharmayajño yaṣṭavyaḥ /
sa mām evam āha:
Vkn 3.69 yena dharmayajñenāpūrvācaramaṃ sarvasatvāḥ paripācyante, ayaṃ dharmayajñaḥ / sa punaḥ katamaḥ / yad idaṃ bodhyākārābhinirhṛtā mahāmaitrī, saddharmasaṃgrahābhinirhṛtā mahākaruṇā, sarvasatvaprāmodyārambanābhinirhṛtā mahāmuditā, jñānasaṃgrahābhinirhṛtā mahopekṣā,
Vkn 3.70 śāntadāntābhinirhṛtā dānapāramitā, duḥśīlasatvaparipācanābhinirhṛtā śīlapāramitā, nairātmyadharmābhinirhṛtā kṣāntipāramitā, bodhyaṅgābhinirhṛtā vīryapāramitā, kāyacittavivekābhinirhṛtā dhyānapāramitā, sarvajñajñānābhinirhṛtā prajñāpāramitā,
Vkn 3.71 sarvasatvaparipācanābhinirhṛtā śūnyatābhāvanā, saṃskṛtaparikarmābhinirhṛtānimittabhāvanā, saṃcintyopapattyabhinirhṛtāpraṇihitabhāvanā,
Vkn 3.72 saddharmaparigrahābhinirhṛto balaparākramaḥ, saṃgrahavastv abhinirhṛtaṃ jīvitendriyam, sarvasatvānāṃ dāsatvaśiṣyatvābhinirhṛtā nirmānatā, asārāt sārādānābhinirhṛtaḥ kāyajīvitabhogapratilambhaḥ, ṣaḍanusmṛtyabhinirhṛtā smṛtiḥ, saṃrañjaniyadharmābhinirhṛto 'dhyāśayaḥ, samyakpratipattyabhinirhṛtājīvapariśuddhiḥ, prasādaprāmodyasevanābhinirhṛtāryaparyupāsanā, anāryeṣv apratighātābhinirhṛtā cittanidhyaptiḥ, pravrajyābhinirhṛto 'dhyāśayaḥ, pratipattyabhinirhṛtaṃ śrutakauśalam, araṇādharmaprativedhābhinirhṛto 'raṇyavāsaḥ, buddhajñānasaṃprāpaṇābhinirhṛtaṃ saṃlayanam, sarvasatvakleśamocanayogābhinirhṛtā yogācārabhūmiḥ,
Vkn 3.73 lakṣaṇānuvyañjanasaṃbhārābhinirhṛtaḥ satvaparipākaḥ, buddhakṣetrālaṃkārābhinirhṛtaḥ puṇyasaṃbhāraḥ, sarvasatvacittacaritayathāśayadharmadeśanābhinirhṛto jñānasaṃbhāraḥ, sarvadharmānāyūhāniryūhaikanayajñanābhinirhṛtaḥ prajñāsaṃbhāraḥ, sarvakleśasarvāvaraṇasarvākuśaladharmaprahāṇābhinirhṛtaḥ sarvakuśalamūlasaṃbhāraḥ,
Vkn 3.74 sarvajñajñānānubodhanasarvakuśaladharmābhinirhṛtaḥ sarvabodhipakṣyadharmasamudgamaḥ /
ayaṃ sa kulaputra dharmayajñaḥ, yatra dharmayajñe pratiṣṭhitā bodhisatvā iṣṭayajñayājūkā dakṣiṇīyā bhavanti sadevakasya lokasya / evaṃ hi bhagavan tasya gṛhapater nirdiśatas tasyā brāhmaṇaparṣado dvayor brāhmaṇaśatayor anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpannāni /
Vkn 3.75 ahaṃ cāścaryaprasādapratilabdhas tasya satpuruṣasya caraṇau praṇamya śatasahasramūlyaṃ muktāhāraṃ kaṇṭhād avatārya dadāmi / sa taiḥ muktāhāraṃ na pratigṛhṇāti sma / tam aham etad avocam: pratigṛhyemam, yatra te prasādo bhavati tasmai prayaccheti /
tena sa muktāhāro gṛhītvā dvidhākṛtaḥ / eko bhāgo yas tatra yajñaśālāyāṃ sarvalokajugupsito nagaradaridras tasmai dattaḥ / dvitīyaś ca bhāgo duṣprasahāya tathāgatāya dattaḥ / yathā ca sarvā parṣat paśyati taṃ ca marīciṃ lokadhātuṃ taṃ ca duṣprasahaṃ tathāgataṃ taṃ ca muktāhāraṃ duṣprasahasya mūrdhasaṃdhau muktāhārakūṭāgāraṃ prādurbhūtaṃ citraṃ darśanīyaṃ caturasraṃ catuḥsthūṇaṃ samaṃbhāgaśaḥ suvibhaktam /
Vkn 3.76 sa idaṃ prātihāryaṃ saṃdarśyemāṃ vācam abhāṣata: yasya dāyakasya dānapater yādṛśī tathāgate dakṣiṇīyasaṃjñā tādṛśī nagaradaridre nirnānātvena samā, mahākaruṇācittena vipākāpratikāṅkṣaṇatayā parityāgaḥ / iyaṃ dharmayajñasya paripūriḥ /
Vkn 3.77 tatrāsau nagaradaridra idaṃ prātihāryaṃ dṛṣṭvā, imaṃ ca dharmanirdeśaṃ śrutvā, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayati sma / tan nāhaṃ bhagavan utsahe tasya satpuruṣasya glānaparipṛcchako gantum /
Vkn 3.78 iti hi sarve te bodhisatvā mahāsatvāḥ svakasvakān nirdeśān nirdiśanti sma, ye caiṣāṃ tena satpuruṣeṇa sārdham antarākathāsamudāhārā abhūvan, na cotsahante gantum // //
śrāvakabodhisatvavisarjanapraśno nāma tṛtīyaḥ parivartaḥ //
Vkn 4.1 tatra bhagavān mañjuśriyaṃ kumārabhūtam āmantrayate sma: gaccha tvaṃ mañjuśrīḥ vimalakīrter licchaver glānaparipṛcchakaḥ /
mañjuśrīr apy āha: kiṃ cāpi durāsado 'sau bhagavan vimalakīrtir licchaviḥ, gambhīranayapratibhānapraviṣṭaḥ, vyastasamastavacananirhārakuśalaḥ, aviṣṭhitapratibhānaḥ, apratimabuddhiḥ sarvasatveṣu, sarvabodhisatvakriyāsu niryātaḥ, sarvabodhisatvasarvabuddhaguhyasthāneṣu supraviṣṭaḥ, sarvamārasthānavivartanakuśalamahābhijñāvikrīḍitaḥ, advayāsaṃbhedadharmadhātugocaraparamapāramiprāptaḥ, ekavyūhadharmadhātvanantākāravyūhadharmanirdeśakaḥ, sarvasatvendriyavyūhasaṃprāpaṇajñānakuśalaḥ, upāyakauśalyagatiṃgataḥ, prāptapraśnaviniścayaḥ / sa na śakyo 'lpakena saṃnāhenābhirādhayitum / atha ca punar gamiṣyāmi buddhādhiṣṭhānena, tatra yathāśakti yathābalaṃ nirdekṣyāmi /
Vkn 4.2 atha tataḥ parṣadas teṣāṃ bodhisatvānāṃ teṣāṃ ca śrāvakāṇāṃ teṣāṃ ca śakrabrahmalokapālānāṃ teṣāṃ ca devaputrāṇām etad abhavat: niścayena tatra mahādharmaśravaṇasāṃkathyaṃ bhaviṣyati, yatra mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ sa ca satpuruṣa ubhau saṃlapiṣyataḥ / tatrāṣṭau ca bodhisatvasahasrāṇi pañcamātrāṇi ca śrāvakaśatāni saṃbahulāś ca śakrabrahmalokapālāḥ saṃbahulāni ca devaputraśatasahasrāṇi mañjuśriyam anubaddhāni dharmaśravaṇāya / atha mañjuśrīḥ kumārabhūtas tair bodhisatvair mahāsatvais taiś ca śrāvakais taiś ca śakrabrahmalokapālair devaputraiś ca parivṛto vaiśālīṃ mahānagarīṃ praviśati sma /
Vkn 4.3 atha vimalakīrter etad abhavat: ayaṃ mañjuśrīḥ kumārabhūta āgacchati mahatā parivāreṇa / yan nv ahaṃ śūnyaṃ gṛham adhitiṣṭheyam / tena taṃ gṛhaṃ śūnyam adhiṣṭhitam apagatadvārapālam / na tatra mañcā vā pīṭhā vāsanāni vā saṃdṛśyante 'nyatraikasmān mañcāt, yatrātmanā glānaḥ samārūḍhaḥ śayitaḥ /
Vkn 4.4 atha mañjuśrīḥ saparivāro yena vimalakīrter niveśanaṃ tenopasaṃkrāmat / upasaṃkramya praviśati sma / sa taṃ gṛhaṃ śūnyam apaśyad vigatadvārapālam / na cātra mañcān vā pīṭhān vāpaśyad anyatraikamañcāt, yatra vimalakīrtiḥ śayitaḥ / atha vimalakīrtir licchavir mañjuśriyaṃ kumārabhūtam adrākṣīt / dṛṣṭvā ca punar evam āha: svāgataṃ mañjuśriyo 'svāgataṃ mañjuśriyo 'nāgatasyādṛṣṭaśrutapūrvasya darśanam /
mañjuśrir āha: evam etad gṛhapate yathā vadasi / ya āgato na sa bhūya āgamiṣyati / yaś ca gato na sa bhūyo gamiṣyati / tat kasmād dhetoḥ / na cāgatasyāgamanaṃ prajñāyate, na ca gatasya gamanam, yaś ca dṛṣṭo na bhūyo draṣṭavyaḥ /
Vkn 4.5 api tu kaccit te satpuruṣa kṣapaṇīyam, kaccid yāpanīyam, kaccid vātena pratikupyanti dhātavaḥ, kaccid apagacchati vyādhir na vivardhate / bhagavāṃs te 'lpābādhatāṃ paripṛcchati, alpātaṅkatāṃ cālpaglānyatāṃ ca laghūtthānatāṃ ca yatrāṃ ca balaṃ ca sukhaṃ cānavadyatāṃ ca sparśavihāratāṃ ca /
Vkn 4.6 kutra te gṛhapate idaṃ vyādhisamutthānam / kiyacciram upādāya te vyādhiḥ / kadā copaśamiṣyati /
vimalakirtir āha: yāvacciram upādāya mañjuśrīḥ avidyā bhavatṛṣṇā ca tāvacciram upādāya mamaiṣa vyādhiḥ / yadā ca sarvasatvā vigatavyādhayo bhaviṣyanti tadā mama vyādhiḥ praśrabdho bhaviṣyati / tat kasmād dhetoḥ / satvādhiṣṭhāno hi mañjuśrīḥ bodhisatvasya saṃsāraḥ / saṃsāraniśritaś ca vyādhiḥ / yadā sarvasatvā vigatavyādhayo bhaviṣyanti tadā bodhisatvo 'rogo bhaviṣyati /
Vkn 4.7 tadyathā mañjuśrīḥ śreṣṭhina ekaputrako glāno bhavet / tasya mātāpitarāv api glānau syātām / tāvac ca duḥkhitau bhavetāṃ yāvan nāsāv ekaputrakas tayor vigatavyādhiḥ syāt / evaṃ mañjuśrīḥ bodhisatvasya sarvasatveṣv ekaputrakaprema / sa satvaglānyena glāno bhavati, satvārogyāt tv arogaḥ / yat punar mañjuśriḥ evaṃ vadasi ḥ kutaḥ samutthito vyādhir iti, mahākaruṇāsamutthito bodhisatvānāṃ vyādhiḥ /
Vkn 4.8 mañjuśrīr āha: śūnyaṃ te gṛhapate gṛham / na ca te kaścid upasthāyakaḥ /
āha: sarvabuddhakṣetrāṇy api mañjuśriḥ śūnyāni /
āha: kena śūnyāni /
āha: śūnyatayā śūnyāni /
āha: śūnyatāyāḥ kā śūnyatā /
āha: aparikalpanāś ca śūnyatāyāḥ śūnyatāḥ /
āha: śakyā punaḥ śūnyatā parikalpayitum /
āha: yenāpi parikalpyeta tad api śūnyam / na ca śūnyatā śūnyatāṃ parikalpayati /
āha: śūnyatā gṛhapate kuto mārgitavyā /
āha: śūnyatā mañjuśrīḥ dvāṣaṣṭibhyo dṛṣṭigatebhyo mārgitavyā /
āha: dvāṣaṣṭiḥ punar dṛṣṭigatāni kuto mārgitavyāni /
āha: tathāgatavimuktito mārgitavyāni /
āha: tathāgatavimuktiḥ punaḥ kuto mārgitavyā /
āha: sarvasatvacittacaritebhyo mārgitavyā / yat punar mañjuśrīḥ evaṃ vadasi ḥ kas ta upasthāyaka iti / sarvamārāḥ sarvaparapravādinaś ca mamopasthāyakāḥ / tat kasmād dhetoḥ / mārā hi saṃsārasya varṇavādinaḥ / saṃsāraś ca bodhisatvasyopasthāyakaḥ / parapravādino dṛṣṭigatānāṃ varṇavādinaḥ / bodhisatvaś ca sarvadṛṣṭigatebhyo na calati / tasmāt sarvamārāḥ sarvaparapravādinaś ca mamopasthāyakāḥ /
Vkn 4.9 mañjuśrīr āha: kidṛśo 'yaṃ te gṛhapate vyādhiḥ /
āha: adṛśyo 'nidarśanaḥ /
āha: kim eṣa vyādhiḥ kāyasaṃprayukta uta cittasaṃprayuktaḥ /
āha: na kāyasaṃprayuktaḥ kāyaviviktatayā / na cittasaṃprayukto māyādharmatayā cittasya /
āha: catvāra ime gṛhapate dhātavaḥ / katame catvāraḥ, yad uta pṛthivīdhātur abdhātus tejodhātur vāyudhātur iti / tat katamas tatra dhātur bādhate /
āha: ya evaṃ dhātuko mañjuśrīḥ sarvasatvānāṃ vyādhis tenāhaṃ vyādhitaḥ /
Vkn 4.10 api tu khalu punar mañjuśrīḥ kathaṃ bodhisatvena glānako bodhisatvaḥ pratisaṃmoditavyaḥ /
mañjuśrīr āha: kāyānityatayā na ca nirvidvirāgatayā, kāyaduḥkhatayā na ca nirvāṇābhinandanatayā, kāyānātmatayā satvaparipācanatayā ca, kāyaśāntatayā na cātyantaśamatayā, sarvaduścaritadeśanatayā na ca saṃkrāntitaḥ, svaglānyena parasatvaglānakaruṇatayā, pūrvāntakoṭīduḥkhānusmaraṇatayā, satvārthakriyānusmaraṇatayā, kuśalamūlābhimukhīkaraṇatayā, ādiviśuddhatayā, aparitarṣaṇatayā, sadāvīryāraṃbhāc ca, vaidyarājo bhaviṣyasi sarvavyādhīnāṃ śamayiteti / evaṃ bodhisatvena bodhisatvo glānaḥ pratisaṃmoditavyaḥ /
Vkn 4.11 mañjuśrīr āha: kathaṃ kulaputra bodhisatvena glānena svacittaṃ nidhyapayitavyam /
vimalakīrtir āha: iha mañjuśrīḥ bodhisatvena glānenaivaṃ svacittaṃ nidhyapayitavyam / pūrvāntāsadviparyāsakarmasamutthānasamutthito 'yaṃ vyādhir abhūtaparikalpakleśasamutthitaḥ / na punar atra kaścit paramārthato dharma upalabhyate yasyaiṣa vyādhiḥ / tat kasmād dhetoḥ / cāturmahābhautiko 'yaṃ samucchrayaḥ / na caiṣāṃ dhātūnāṃ kaścit svāmī na samutthāpayitā / anātmā hy ayaṃ samucchrayaḥ / yo 'yaṃ vyādhir nāma nāyaṃ paramārthata upalabhyate, anyatrātmābhiniveśāt / uta nātmany abhiviniṣṭā vihariṣyāmo vyādhimūlaparijñātāvinaḥ / tenātmasaṃjñāṃ viṣṭhāpya dharmasaṃjñotpādayitavyā / dharmasaṃghāto 'yaṃ kāyaḥ / dharmā evotpadyamānā utpadyante / dharmā eva nirudhyamānā nirudhyante / te ca dharmāḥ parasparaṃ na cetayanti na jānanti / na ca teṣām utpadyamānānām evaṃ bhavaty utpadyāmaha iti / na nirudhyamānānām evaṃ bhavati nirudhyāmaha iti /
Vkn 4.12 tena dharmasaṃjñāyā evaṃ cittam utpādayitavyam / yāpy eṣā dharmasaṃjñā so 'pi viparyāsaḥ / viparyāsaś ca mahāvyādhiḥ / vigatavyādhikena ca mayā bhavitavyam / vyādhiprahāṇāya ca yogaḥ karaṇīyaḥ / tatra katamad vyādhiprahāṇam, yad idam ahaṃkāramamakāraprahāṇam / tac ca katamad ahaṃkāramamakāraprahāṇam, yad idaṃ dvayavigamaḥ / tatra katamo dvayavigamaḥ, yad idam adhyātmaṃ bahirdhā ca samudācāraḥ / tatra katamo 'dhyātmaṃ bahirdhā samudācāraḥ, yad uta samatayācalanatāpracalanatā / katamā ca samatā / ātmasamatayā ca nirvāṇasamatā / tat kasmād dhetoḥ / ubhe 'py ete śūnye, yad utātmā nirvāṇaṃ ca / kenaite śūnye / nāmodāhāreṇaite śūnye / ubhāv apy etāv apariniṣpannau, yad utātmā nirvāṇaṃ ca / tena samadarśinā nānyo vyādhir nānyā śūnyatā kartavyā / vyādhir eva śūnyatā /
Vkn 4.13 aviditā ca sā vedanā veditavyā / na cānena vedanānirodhaḥ sākṣātkartavyaḥ / aparipūrṇeṣu buddhadharmeṣūbhe vedane notsraṣṭavye / na ca durgatyupapannānāṃ satvānām antike mahākaruṇā notpādayitavyā / tathā kariṣyāmo yathaiṣāṃ satvānām evam ayoniśonidhyaptyā vyādhim apaneṣyāmaḥ /
Vkn 4.14 na caiṣāṃ kaṃcid dharmam upaneṣyāmo nāpaneṣyāmaḥ / yato nidānāc ca punar vyādhir utpadyate tasya parijñāyai tebhyo dharmaṃ deśayiṣyāmaḥ / katamac ca punar nidānam, yad idam adhyālambananidānam / yāvatādhyālambananidānam adhyālambate, tāvad vyādhinidānam / kiṃ cādhyālambate, traidhātukam adhyālambate / tasyādhyālambanatayā kā parijñā, yad idam ālambanānupalambhaḥ / yaṃ hi nopalabhyate taṃ nālambate / kiṃ ca nopalabhate, ubhe dṛṣṭī nopalabhate, yad idam ātmadṛṣṭiṃ paradṛṣṭiṃ ca / tad ucyate 'nupalambha iti / evaṃ hi mañjuśrīḥ glānena bodhisatvena svacittaṃ nidhyapayitavyaṃ jarāvyādhimaraṇopapattiprahāṇāya / evaṃ ca mañjuśrīḥ bodhisatvānāṃ bodhir yadi na bhavet, nirarthako nanu vyāyāmo bhavet / yathā pratyarthikanirghātāc churā ity ucyante, evam eva jarāvyādhimaraṇaduḥkhopaśamanād bodhisatvā ity ucyante /
Vkn 4.15 tena bodhisatvena vyādhitenaivaṃ pratyavekṣitavyam / yathā mama vyādhir abhūto 'sann evaṃ sarvasatvānām api vyādhir abhūto 'sann iti / tasyaivaṃ pratyavekṣamāṇasya nānuśaṃsādṛṣṭipatitā satveṣu mahākaruṇotpadyate, anyatrāgantukakleśaprahāṇābhiyuktyā satveṣu mahākaruṇotpadyate / tat kasmād dhetoḥ / anuśaṃsadṛṣṭipatitayaiva hi mahākaruṇayā bodhisatvasya khedo bhavaty upapattiṣu / anuśaṃsadṛṣṭiparyutthānavigatayā punar mahākaruṇayā bodhisatvasya khedo na bhavaty upapattiṣu / so 'yam upapadyate, na ca dṛṣṭiparyutthānaparyutthita upapadyate / so 'paryutthitacitta upapadyamāno mukta evotpadyate mukta eva jāyate / sa mukta evotpadyamāno mukta eva jāyamāno baddhānāṃ satvānāṃ śaktaḥ pratibalo bandhamokṣāya dharmaṃ deśayitum / yathoktaṃ bhagavatā sa tāvad ātmanā baddhaḥ paraṃ bandhanān mocayiṣyatīti nādaṃ sthānaṃ vidyate / yas tv ātmanā muktaḥ paraṃ bandhanān mocayiṣyatīti sthānam etad vidyate tasmān muktena bodhisatvena bhavitavyam, na baddhena /
Vkn 4.16 tatra katamo bandhaḥ, katamo mokṣaḥ / anupāyād bhavagatiparigraho bodhisatvasya bandhaḥ, upāyād bhavagatigamanaṃ mokṣaḥ / anupāyād dhyānasamādhyāsvādanatā bodhisatvasya bandhaḥ, upāyena dhyānasamādhyāsvādanatā mokṣaḥ / anupāyasaṃgṛhītā prajñā bandhaḥ, upāyasaṃgṛhītā prajñā mokṣaḥ / prajñayāsaṃgṛhīta upāyo bandhanam, prajñāsaṃgṛhīta upāyo mokṣaḥ /
Vkn 4.17 tatra katamo 'nupāyasaṃgṛhītā prajñā bandhaḥ, yad idaṃ śūnyatānimittāpraṇihitanidhyaptiḥ, na ca lakṣaṇānuvyañjanabuddhakṣetrālaṃkārasatvaparipācananidhyaptiḥ / iyam anupāyasaṃgṛhītā prajñā bandhaḥ / tatra katamopāyasaṃgṛhītā prajñā mokṣaḥ, yad idaṃ lakṣanānuvyañjanabuddhakṣetrālaṃkārasatvaparipācananidhyapticittaṃ ca śūnyatānimittāpraṇihitaparijayaś ca / iyam upāyasaṃgṛhītā prajñā mokṣaḥ / tatra katamaḥ prajñayāsaṃgṛhīta upāyo bandhaḥ, yad idaṃ sarvadṛṣṭikleśaparyutthānānuśayānunayapratighapratiṣṭhitasya sarvakuśalamūlārambho bodhau cāpariṇāmanā / ayaṃ prajñayāsaṃgṛhīta upāyo bandhaḥ / tatra katamaḥ prajñāsaṃgṛhīta upāyo mokṣaḥ, yad idaṃ sarvadṛṣṭikleśaparyutthānānuśayānunayapratighaprahīṇasya sarvakuśalamūlārambho bodhau pariṇāmitas tasya cāparāmarśaḥ / ayaṃ bodhisatvasya prajñāsaṃgṛhīta upāyo mokṣaḥ /
Vkn 4.18 tatra mañjuśrīḥ glānena bodhisatvenaivam ime dharmā nidhyapayitavyāḥ / yatl kāyasya cittasya ca vyādheś cānityaduḥkhaśūnyānātmapratyavekṣaṇā, iyam asya prajñā / yat punaḥ kāyavyādhipariharaṇatayā na khidyate, na pratibadhnāti saṃsāram, satvārthayogam anuyuktaḥ, ayam asyopāyaḥ / punar aparaṃ yat kāyasya vyādheś cittasya cānyonyaparāparatāṃ na nirnavatāniḥpurāṇatāṃ pratyavekṣate, iyam asya prajñā / yat punaḥ kāyasya vyādheś cittasya ca nātyantopaśamaṃ nirodham atyayati, ayam asyopāyaḥ /
Vkn 4.19 evaṃ hi mañjuśriḥ glānena bodhisatvena cittaṃ nidhyapayitavyam / na ca tena nidhyaptau vānidhyaptau vā sthātavyam / tat kasmād dhetoḥ / yadi hy anidhyaptau tiṣṭhed bāladharma eṣaḥ / atha nidhyaptau tiṣṭhec chrāvakadharma eṣaḥ / tasmād bodhisatvena na nidhyaptau sthātavyam / yad atrāsthānam ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ /
Vkn 4.20 yan na pṛthagjanagocaro nāryagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat saṃsāragocaraś ca na ca kleśagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yan nirvāṇapratyavekṣaṇagocaraś ca na cātyantaparinirvāṇagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yac caturmārasaṃdarśanagocaraś ca sarvamāraviṣayātikrāntagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat sarvajñajñānaparyeṣṭigocaraś ca na cākāle jñānaprāptigocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yac catuḥsatyajñānagocaraś ca na cākāle satyaprativedhagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad adhyātmapratyavekṣaṇagocaraś ca saṃcintyabhavopapattiparigrahagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad ajātipratyavekṣaṇagocaraś ca na ca niyāmāvakrāntigocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat pratītyasamutpādagocaraś ca sarvadṛṣṭivigatagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat sarvasatvasaṃgaṇikāgocaraś ca na ca kleśānuśayagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad vivekagocaraś ca na ca kāyacittakṣayaniśrayagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat traidhātukagocaraś ca na ca dharmadhātusaṃbhedagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yac chūnyatāgocaraś ca sarvākāraguṇaparyeṣṭigocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad ānimittagocaraś ca satvapramocanārambaṇavitarkagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad apraṇihitagocaraś ca saṃcintyabhavagatisaṃdarśanagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad anabhisaṃskāragocaraś ca sarvakuśalamūlābhisaṃskārāpratiprasrabdhigocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat ṣaṭpāramitāgocaraś ca sarvasatvacittacaritapāragamanagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat ṣaḍanusmṛtigocaraś ca na ca sarvāsravakṣayagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat saddharmapratiṣṭhānagocaraś ca na ca kumārgādhyālambanagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat ṣaḍabhijñāgocaraś ca na cāsravakṣayagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yac caturapramāṇagocaraś ca na ca brahmalokopapattisparśanagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad dhyānasamādhisamāpattigocaraś ca na ca samādhisamāpattivaśenopapattigocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat smṛtyupasthānagocaraś ca na ca kāyavedanācittadharmātyarthagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat samyakprahāṇagocaraś ca na ca kuśalākuśaladvayopalambhagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad ṛddhipādābhinirhāragocaraś cānābhogarddhipādavaśavartigocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat pañcendriyagocaraś ca sarvasatvendriyaparāparajñānagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat pañcabalapratiṣṭhānagocaraś ca daśatathāgatabalābhisaṃdarśanagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yat saptabodhyaṅgapariniṣpattigocaraś ca buddhiprabhedajñānakauśalyagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yan mārgapratiṣṭhānagocaraś ca kumārgānadhyālambanagocaraś ca,
ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yac chamathavidarśanāsaṃbhāraparyeṣṭigocaraś ca na cātyantaśāntipatanagocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad anutpādalakṣaṇasarvadharmamīmāṃsanagocaraś ca rūpalakṣanānuvyañjanabuddhakāyālaṃkārapariniṣpattigocaraḥ, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yac chrāvakapratyekabuddhākalpasaṃdarśanagocaraś ca buddhadharmātyajanagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad atyantaviśuddhiprakṛtisamāpannasarvadharmānugamanagocaraś ca yathādhimuktisarvasatveryāpathasaṃdarśanagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad atyantāsaṃvartavivartākāśasvabhāvasarvabuddhakṣetrapratyavekṣaṇagocaraś ca nānāvyūhānekavyūhabuddhakṣetraguṇavyūhasaṃdarśanagocaraś ca, ayaṃ bodhisatvasya gocaraḥ / yad dharmacakrapravartanamahāparinirvāṇasaṃdarśanagocaraś ca bodhisatvacaryātyajanagocaraś ca, ayam api bodhisatvasya gocaraḥ /
iha nirdeśe nirdiśyamāne ye mañjuśriyā kumārabhūtena sārdham āgatā devaputrās tato 'ṣṭānāṃ devaputrasahasrāṇām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpannāni // //
glānapratisaṃmodanāparivartaś caturthaḥ //
Vkn 5.1 athāyuṣmataḥ śāriputrasyaitad abhavat: kutreme bodhisatvā niṣatsyanti, ime ca mahāśrāvakāḥ / neha gṛha āsanāni saṃvidyante /
atha vimalakīrtir licchavir āyuṣmataḥ śāriputrasya cetovitarkam ājñāyāyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat: kiṃ bhadantaśāriputro dharmārthika āgata utāsanārthikaḥ /
āha: dharmārthikā vayam āgatā nāsanārthikāḥ /
Vkn 5.2 āha: tena hi bhadantaśāriputra yo dharmarthiko bhavati, nāsau svakāyārthiko bhavati / kiṃ punar āsanārthiko bhaviṣyati / yo bhadantaśāriputra dharmārthiko bhavati, na sa rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānārthiko bhavati, na skandhadhātvāyatanārthikaḥ / yo dharmārthikaḥ, na sa kāmadhāturupadhātvārūpyadhātvarthiko bhavati, nāsau buddhābhiniveśārthiko bhavati, na dharmasaṃghābhiniveśārthikaḥ /
Vkn 5.3 punar aparaṃ bhadantaśāriputra yo dharmārthikaḥ, nāsau duḥkhaparijñānārthiko na samudayaprahāṇārthiko na nirodhasākṣātkriyārthiko na mārgabhāvanārthiko bhavati / tat kasmād dhetoḥ / aprapañco hi dharmo nirakṣaraḥ / tatra yaḥ prapañcayati ḥ duḥkhaṃ parijñāsyāmi samudayaṃ prahāsyāmi nirodhaṃ sākṣātkariṣyāmi mārgaṃ bhāvayiṣyāmīti, nasau dharmārthikaḥ, prapañcārthiko 'sau / dharmo hi bhadantaśāriputra upaśāntaḥ / tatra ya utpādavyaye caranti, na te dharmārthikā na vivekārthikāḥ, utpādavyayārthikās te / dharmo hy arajo rajo'pagataḥ / tatra ye kvacid dharme rakṣante 'ntaśo nirvāṇe 'pi, na te dharmārthikāḥ, rajo'rthikās te / dharmo hy aviṣayaḥ / ye viṣayasaṃkhyātāḥ, na te dharmārthikāḥ, viṣayārthikās te / dharmo nāyūho niryūhaḥ / ye kecid dharmaṃ gṛhṇanti vā muñcanti vā, na te dharmārthikāḥ, udgrahaniḥsargārthikās te /
Vkn 5.4 dharmo 'nālayaḥ / ya ālayārāmāḥ, na te dharmārthikāḥ, ālayārthikās te / dharmo nirnimittaḥ / yeṣāṃ nimittānusārivijñānam, na te dharmārthikāḥ, nimittārthikās te / dharmo 'saṃvāsaḥ / ye kecid dharmeṇa sārdhaṃ saṃvasanti, na te dharmārthikāḥ, saṃvāsārthikās te / dharmo 'dṛṣṭaśrutamatavijñātaḥ / ye dṛṣṭaśrutamatavijñāteṣu caranti, na te dharmārthikāḥ, dṛṣṭaśrutamatavijñātārthikās te /
Vkn 5.5 dharmo bhadantaśāriputra asaṃskṛtaḥ saṃskṛtāpagataḥ / ye saṃskṛtagocarāḥ, na te dharmārthikāḥ, saṃskṛtodgrahaṇārthikās te / tasmād iha bhadantaśāriputra dharmārthikena te bhavitukāmena sarvadharmānarthikena bhavitavyam / iha dharmanirdeśe nirdiśyamāne pañcānāṃ devaputraśatānāṃ dharmeṣu dharmacakṣur viśuddham /
Vkn 5.6 atha vimalakīrtir licchavir mañjuśriyaṃ kumārabhūtam āmantrayate sma: tvaṃ mañjuśrīḥ daśasu dikṣv asaṃkhyeyeṣu buddhakṣetraśatasahasreṣu buddhakṣetracārikāṃ carasi / tat katarasmin buddhakṣetre tvayā sarvaviśiṣṭāni sarvaguṇopetāni siṃhāsanāni dṛṣṭāni / evam ukte mañjuśrīḥ kumārabhūto vimalakīrtiṃ licchavim etad avocat: asti kulaputra pūrve digbhāge ṣaṭtriṃśadgaṅgānadīvālikāsamāni buddhakṣetrāṇy atikramya merudhvajā nāma lokadhātuḥ / tatra merupradīparājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati / tasya tathāgatasya caturaśītiyojanaśatasahasra ātmabhāvaḥ / aṣṭaṣaṣṭiyojanaśatasahasraṃ tasya bhagavataḥ siṃhāsanam / teṣāṃ ca bodhisatvānāṃ catvāriṃśadyojanaśatasahasra ātmabhāvaḥ / catustriṃśadyojanaśatasahāsrāni teṣāṃ bodhisatvānāṃ siṃhāsanāni / merudhvajāyāṃ lokadhātau tasya bhagavato merupradīparājasya tathāgatasya buddhakṣetre sarvaviśiṣṭāni sarvagunopetāni siṃhāsanāni /
Vkn 5.7 atha vimalakīrtir licchavis tasyāṃ velāyāṃ tathārūpaṃ samanvāhāraṃ samanvāharati sma / tādṛśaṃ carddhyabhisaṃskāram abhisaṃskṛtavān, yat tato merudhvajālokadhātor dvātriṃśatsiṃhāsanaśatasahasrāṇi tena bhagavatā merupradīparājena tathāgatena preṣitāni / tāvad udviddhāni tāvad vistīrṇāni tāvad darśanīyāni yad apūrvāṇi tair bodhisatvais taiś ca mahāśrāvakais taiś ca śakrabrahmalokapālair devaputraiś ca / tāny upary antarīkṣeṇāgatya vimalakirter licchaver niveśane pratyatiṣṭhan / tac ca gṛhaṃ tāvad vistīrṇaṃ saṃdṛśyate, yatra tāni dvātriṃśatsiṃhāsanaśatasahasrāṇi vicitrāṇy anutpīḍanatayā / na ca vaiśālyā mahānagaryā āvaraṇaṃ kṛtam, na jambūdvīpasya, na cāturdvīpikasyāvaraṇam / sarve te tathaiva saṃdṛśyante yathā pūrvaṃ tathā paścāt /
Vkn 5.8 atha vimalakīrtir licchavir mañjuśriyaṃ kumārabhūtam etad avocat: niṣida tvaṃ mañjuśrīḥ siṃhāsane sārdham etair bodhisatvaiḥ / tādṛśāṃś cātmabhāvān adhitiṣṭhata yat siṃhāsaneṣv anurūpāḥ syuḥ /
atha ye 'bhijñāpratilabdhā bodhisatvās te dvācatvāriṃśadyojanaśatasahasram ātmabhāvam adhiṣṭhāya teṣu siṃhāsaneṣu nisīdanti sma / ye cādikarmikā bodhisatvās te na śaknuvanti sma teṣu siṃhāsaneṣu niṣattum /
atha vimalakīrtir licchavir āyuṣmantaṃ śāriputram āmantrayate sma: niṣīda bhadantaśāriputra siṃhāsane /
āha: na śaknomi satpuruṣa niṣattum uccāni pragṛhitāni cemāni siṃhāsanāni /
āha: tena hi bhadantaśāriputra tasyaiva bhagavato merupradīparājasya tathāgatasya namaskāraṃ kuru / tataḥ śakṣyasi niṣattum /
atha te mahāśrāvakās tasya bhagavato merupradīparājasya tathāgatasya namaskāraṃ kurvanti sma / te tatra paścāt teṣu siṃhāsaneṣu nyaṣīdan /
Vkn 5.9 athāyuṣmāñ śāriputro vimalakirtiṃ licchavim evam āha: āścaryaṃ kulaputra yad ihaivaṃ parītte gṛha imānīyanti siṃhāsanasahasrāṇy evam uccāny evaṃ pragṛhītāni vicitrāṇi / na ca vaiśālyā mahānagaryā āvaraṇaṃ kṛtam, na jambūdvīpasya, na grāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīnām, na cāturmahādvīpikasya kiṃcid āvaraṇam, na devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragāṇām āvaraṇaṃ kṛtam / tathaiva saṃdṛśyante yathā pūrvaṃ tathā paścāt /
Vkn 5.10 vimalakīrtir āha: asti bhadantaśāriputra tathāgatānāṃ bodhisatvānāṃ cācintyo nāma vimokṣaḥ, yatrācintyavimokṣe pratiṣṭhito bodhisatvaḥ sumeruṃ parvatarājaṃ tāvad uccaṃ tāvat pragṛhītaṃ tāvad udviddhaṃ tāvad vistīrṇaṃ sarṣapaphalakośe praveśayet / na ca sarṣapaphalakośaṃ vivardhayet / na ca sumeruṃ hāpayet / tāṃ ca kriyām ādarśayet / na cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśato vā jānīran ḥ kasmin vayaṃ prakṣiptāḥ / anye ca satvā ṛddhivineyā jānīyuḥ paśyeyus taṃ sumeruṃ parvatarājaṃ sarśapaphalakośapraviṣṭam / ayaṃ bhadantaśāriputra bodhisatvānām acintyasya vimokṣasya viṣayapraveśaḥ /
Vkn 5.11 punar aparaṃ bhadantaśāriputra acintyavimokṣapratiṣṭhito bodhisatvo yaś caturṣu mahāsamudreṣv apskandhas tam ekasmin romakūpe prakṣipet / na ca matsyakacchapaśiśumāramaṇḍūkānām anyeṣāṃ vaudakānāṃ prāṇināṃ pīḍā bhavet / na ca nāgayakṣagandharvāsurāṇām evaṃ bhavet ḥ kasmin vayaṃ prakṣiptāḥ / sā ca kriyā prajñāyeta / na ca kaścit satvo vihiṃsito viheṭhito vā bhavet /
Vkn 5.12 imaṃ ca trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātuṃ bhārgavacakram iva parigṛhya dakṣiṇe pāṇāv avabhrāmya gaṅgānadīvālikāsamān lokadhātūn kṣipet / na ca satvā jānīran ḥ kasmin vayaṃ nītāḥ, kuto vāgatā iti / punar api cānāyya yathāsthānaṃ sthāpayet / na ca gamanāgamanaṃ saṃjānīran / sā ca kriyā saṃdṛśyeta /
Vkn 5.13 punar aparaṃ bhadantaśāriputra santi satvā apramāṇasaṃsāravainayikāḥ / santi saṃkṣiptasaṃsāravainayikāḥ / tatrācintyavimokṣapratiṣṭhito bodhisatvo 'pramāṇasaṃsāravainayikānāṃ satvānāṃ vainayikavaśam upādāya saptarātraṃ kalpam atikrāntam ādarśayet / saṃkṣiptasaṃsāravainayikānāṃ satvānāṃ vainayikavaśam upādāya kalpaṃ saptarātram atikrāntam ādarśayet / tatrāpramāṇasaṃsāravineyāḥ satvāḥ saptarātraṃ kalpam atikrāntaṃ saṃjānīran I saṃkṣiptasaṃsāravineyāḥ satvāḥ kalpaṃ saptarātram atikrāntaṃ saṃjānīran /
Vkn 5.14 iti hy acintyavimokṣapratiṣṭhito bodhisatvaḥ sarvabuddhakṣetraguṇavyūhān ekasmin buddhakṣetre saṃdarśayati / sarvasatvān api dakṣiṇe karatale pratiṣṭhāpya cittajāyikayarddhyā kramet / sarvabuddhakṣetreṣu ca saṃdarśanaṃ dadyāt / na caikato 'pi kṣetrāc calet / yāvatyaś ca daśasu dikṣu buddhānāṃ bhagavatāṃ pūjā vartante, tāḥ sarvā ekaromakūpa ādarśayet / yāvantaś ca daśasu dikṣu candrasūryās tārārūpāni ca, tāny api sarvāṇy ekaromakūpa ādarśayet / yāvatyaś ca daśasu dikṣu vātamaṇḍalyaḥ pravānti, tā api sarvā mukhadvāre praveśayet / na cāsya kāyo vikīryeta / na ca tatra buddhakṣetre tṛṇavanaspatayo nameyuḥ /
Vkn 5.15 yāni ca daśasu dikṣu buddhakṣetrāṇy uddahyante kalpoddāhena, tad api sarvam agniskandhaṃ svamukhe prakṣipet / yac ca tena karma kartavyaṃ bhavet, tac ca kuryāt / yac cāvastād gaṅgānadīvālikākoṭīsameṣu buddhakṣetreṣv atikramya buddhakṣetram, tad abhyutkṣipyordhaṃ digbhāgaṃ gaṅgānadīvālikākoṭīsameṣu buddhakṣetreṣu pratiṣṭhāpayet / tadyathāpi nāma balavān puruṣaḥ sūcyagreṇa badarīpatram utkṣipet /
Vkn 5.16 evam acṃtyavimokṣapratiṣṭhito bodhisatvaḥ sarvasatvāni cakravartyādirūpāṇy adhitiṣṭhet /
Vkn 5.17 yāvantaś ca daśasu dikṣu śabdāvabhāsāḥ śabdaprajñāptayaḥ, tāḥ sarvā hīnamadhyaviśiṣṭānāṃ satvānāṃ sarvabuddhaghoṣarutaracitāny adhitiṣṭhan, tataś ca rutaghoṣād anityaduḥkhaśūnyānātmaśabdarutāni niścārayet / yāvadbhiś cākāranirdeśair daśasu dikṣu buddhā bhagavanto dharmaṃ deśayanti, tāṃs tato rutanirghoṣān niścārayet /
Vkn 5.18 ayaṃ bhadantaśāriputra acintyavimokṣapratiṣṭhitānāṃ bodhisatvānāṃ yatkiṃcinmātro viṣayāvatāranirdeśaḥ / api tu kalpam ahaṃ bhadantaśāriputra kalpāvaśesaṃ vācintyavimokṣapratiṣṭhitānāṃ bodhisatvānāṃ viṣayānāṃ viṣayāvatāranirdeśaṃ nirdiśeyam, ato vottari /
Vkn 5.19 atha khalu sthaviro mahākāśyapa imaṃ bodhisatvānām acintyavimokṣaṃ śrutvāścaryaprāptaḥ sthaviraṃ śāriputram etad avocat: tadyathāpi nāma āyuṣmañ śāriputra jātyandhasya puruṣasya purastāt kaścid eva sarvarūpagatāny upadarśayet / na ca tatra sa jātyandha ekarūpam api paśyet / evam eva āyuṣmañ śāriputra ihācintyavimokṣe nirdiśyamāne sarvaśrāvakapratyekabuddhā iha jātyandhā iva cakṣurvihīnā ekasminn apy acintyakāraṇe na pratyakṣāḥ / ko nāma vidvān imam acintyaṃ vimokṣaṃ śrutvānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittaṃ notpādayet / tat kiṃ nu bhūyaḥ kariṣyāmo 'tyantopahatendriyā dagdhavinaṣṭānīva bījāny abhājanībhūtā iha mahāyāne / sarvaśrāvakapratyekabuddhair imaṃ dharmanirdeśaṃ śrutvā rudadbhis trisāhasramahāsāhasro lokadhātur vijñāpayitavyaḥ / sarvabodhisatvaiś ca pramuditair imam acintyavimokṣaṃ śrutvā mūrdhnā saṃpratyetavyaḥ, adhimuktibalaṃ ca saṃjanayitavyam / yasyaiṣācintyavimokṣādhimuktiḥ sarvamārās tasya kiṃ kariṣyanti / imaṃ nirdeśaṃ nirdiśataḥ sthavirasya mahākāśyapasya dvātriṃśatā devaputrasahasrair anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpannāni /
Vkn 5.20 atha vimalakīrtir licchaviḥ sthaviraṃ mahākāśyapam evam āha: yāvanto bhadantamahākāśyapa daśasu dikṣv aprameyeṣu lokadhātuṣu mārā māratvaṃ kārayanti, sarve te yadbhūyasācintyavimokṣapratiṣṭhitā bodhisatvā upāyakauśalyena satvaparipācanāya māratvaṃ kārayanti / yāvadbhir bhadantamahākāśyapa daśasu dikṣv aprameyeṣu lokadhātuṣu bodhisatvā yācanakair yācyante hastapādān vā karṇanāsaṃ vā śoṇitaṃ snāyuṃ vāsthimajjānaṃ vā netrāṇi vottamāṅgāni śirāṃsi vāṅgapratyaṅgāni vā rājyarāṣṭrajanapadān vā bhāryāputraduhitṝr vā dāsadāsīr vā hayagajarathavāhanāni vā suvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravāḍamaṇiratnajātaṃ vānnapānāni rasān vā, vastrāṇi cotpīḍya yācyante, sarve te yācanakā yadbhūyasācintyavimokṣapratiṣṭhitā bodhisatvā upāyakauśalyenemāṃ dṛḍhādhyāśayatāṃ darśayanti / tat kasmād dhetoḥ / ugratapaso hi bhadantamahākāśyapa bodhisatvās ta evaṃ darśayanti / nāsti hi prākṛtajanasyāsthānānavakāśakṛtasya bodhisatvam utpīḍayitum /
tadyathāpi nāma bhadantamahākāśyapa na śaktir asti khadyotakasya sūryamaṇḍalaprabhām abhibhavitum / evam eva bhadantamahākāśyapa na śaktir asti prākṛtasya janasya bodhisatvenānavakāśakṛtasyopasaṃkramituṃ yācituṃ vā / tadyathā bhadantamahākāśyapa yo hastināgasya prahāro na sa śakyo gardabhena soḍhum / evam eva bhadantamahākāśyapa na śakyam abodhisatvena bodhisatvasyotpīḍanaṃ soḍhum / bodhisatva eva bodhisatvotpīḍāṃ sahate / ayaṃ bhadantamahākāśyapa acintyavimokṣapratiṣṭhitānāṃ bodhisatvānām upāyajñānabalapraveśaḥ // //
acintyavimokṣasaṃdarśanaparivartaḥ pañcamaḥ //
Vkn 6.1 atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto vimalakīrtiṃ licchavim etad avocat: kathaṃ satpuruṣa bodhisatvena sarvasatvā avekṣitavyāḥ /
āha: tadyathāpi nāma mañjuśrīḥ vijñapuruṣa udakacandram avekṣeta, evaṃ bodhisatvena sarvasatvā avekṣitavyāḥ / tadyathāpi nāma mañjuśrīḥ ādarśamaṇḍale mukhamaṇḍalam ālokayet, evaṃ bodhisatvena sarvasatvā avekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ marīcikāyām udakam, evaṃ bodhisatvena sarvasatvā avekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ māyākāro māyākāranirmitaṃ puruṣam avekṣeta, evaṃ bodhisatvena sarvasatvā avekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ pratiśrutkāyā rutaghoṣaḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvā avekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ gagane 'bhrakūṭam, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ phenapiṇḍasya pūrvāntaḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśriḥ udakabudbudānām utpādavyayaḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ kadalyāḥ sāradarśanam, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ vidyutaḥ saṃkrāntiḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ pañcamo dhātuḥ / evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ saptamam āyatanam, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ ārūpyeṣu rūpāvabhāsaḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ paritaptānāṃ bījānām aṅkurapariniṣpattiḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ maṇḍūkaromapravāraḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ mṛtasya kāmakrīḍāratiḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ srotaāpannasya satkāyadṛṣṭiḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśriḥ sakṛdāgāminas tṛtīyo bhavaḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ anāgāmino garbhāvakrāntiḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśriḥ arhataḥ rāgadoṣamohāḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ kṣāntipratilabdhasya bodhisatvasya mātsaryadauḥśīlyavyāpādavihiṃsācittāni, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ tathāgatasya kleśavāsanā, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ jātyandhasya puruṣasya rūpadarśanam, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ nirodhasamāpannasyāśvāsāḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ ākāśe śakunipadam, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ paṇḍakasyendriyasya prādurbhāvaḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ bandhyāyāḥ putrapratilambhaḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ tathāgatanirmitasyānutpannāḥ kleśāḥ, evaṃ bodhisatvena
sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ svapnadarśanapratibuddhasya darśanam, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśriḥ aparikalpayataḥ kleśāḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ anupādānasyāgneḥ saṃbhavaḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / tadyathā mañjuśrīḥ parinirvṛtasya pratisaṃdhiḥ, evaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ / evaṃ hi mañjuśrīr bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ /
Vkn 6.2 āha: yadi kulaputraivaṃ bodhisatvena sarvasatvāḥ pratyavekṣitavyāḥ, kathaṃ punar asya mahāmaitrī bhavati sarvasatveṣu /
āha: yadā mañjuśrīḥ bodhisatva evaṃ pratyavekṣate, mayā hy eṣāṃ satvānām evaṃ dharmaparijñāyai dharmo deśayitavya iti, ato 'sya bhūtā satvatrāṇamaitrī sarvasatveṣūtpadyate 'nārambaṇatayā, upaśamamaitry anutpādanatayā, niṣparidāhamaitrī niḥkleśatayā, yathāvadmaitrī tryadhvasamatayā, avirodhamaitry aparyupasthānatayā, advayamaitry adhyātmabahirdhāsaṃsṛṣṭatayā, akopyamaitry atyantaniṣṭhatayā, dṛḍhamaitrī vajradṛḍhābhedyāśayatayā, śuddhamaitrī prakṛtiśuddhatayā, samamaitry ākāśasamatayā, arhanmaitry arinirghātanatayā, bodhisatvamaitrī satvaparipākāsraṃsanatayā, tathāgatamaitrī tathatānubodhanatayā, buddhamaitrī suptasatvaprabodhanatayā, svayambhumaitrī svayamabhisaṃbodhanatayā bodhimaitri samarasatayā, asamāropamaitry anunayapratighaprahāṇatayā, mahākaruṇāmaitrī mahāyānaparidīpanatayā, aparikhedamaitrī śūnyanairātmyapratyavekṣaṇatayā, dharmadānamaitry anācāryamuṣṭitayā, śīlamaitrī duḥśīlasatvāvekṣaṇatayā, kṣāntimaitry ātmaparākṣaṇyanatayā, vīryamaitrī sarvasatvabhāravahanatayā, dhyānamaitry anāsvādanatayā, prajñāmaitrī kālasaṃprāpaṇatayā, upāyamaitrī sarvatramukhoddarśanatayā, akuhanamaitry āśayapariśuddhitayā, aśāṭhyamaitry āśayatayā, adhyāśayamaitrī niraṅgaṇatayā, amāyāmaitry akṛtrimatayā, saukhyamaitrī buddhasaukhyapratiṣṭhāpanatayā / iyaṃ mañjuśrīḥ bodhisatvasya mahāmaitrī /
Vkn 6.3 āha: katarā punar asya mahākaruṇā /
āha: yat kṛtaṃ kṛtaṃ kuśalamūlaṃ sarvasatvebhya utsṛjati /
āha: katarā punar asya mahāmuditā /
āha: yad datvāttamanā bhavati, na vipratisārī /
āha: katarā punar asya mahopekṣā /
āha: yobhayato 'rthatā /
Vkn 6.4 āha: saṃsārabhayabhītena kiṃ pratipattavyam /
āha: saṃsārabhayabhītena mañjuśriḥ bodhisatvena buddhamāhātmyaṃ pratipattavyam /
āha: buddhamāhātmye sthātukāmena kutra sthātavyam /
āha: buddhamāhātmye sthātukāmena sarvasatvasamatāyāṃ sthātavyam /
āha: sarvasatvasamatāyāṃ sthātukāmena kutra sthātavyam /
āha: sarvasatvasamatāyāṃ sthātukāmena sarvasatvapramokṣāya sthātavyam /
Vkn 6.5 āha: sarvasatvapramokṣaṃ kartukāmena kiṃ kartavyam /
āha: sarvasatvapramokṣaṃ kartukāmena kleśapramokṣaḥ kartavyaḥ /
āha: kleśān utsraṣṭukāmena kathaṃ prayuktena bhavitavyam /
āha: kleśān utsraṣṭukāmena yoniśaḥ prayuktena bhavitavyam /
āha: kathaṃ prayuktaḥ punar yoniśaḥ prayukto bhavati /
āha: anutpādānirodhaprayukto yoniśaḥ prayukto bhavati /
āha: kiṃ notpādayati, kiṃ na nirodhayati /
āha: akuśalaṃ notpādayati, kuśalaṃ na nirodhayati /
āha: kuśalasyākuśalasya ca kiṃ mūlam /
āha: satkāyo mūlam /
āha: satkāyasya ca punaḥ kiṃ mūlam /
āha: satkāyasyecchālobhau mūlam /
āha: icchālobhayoḥ kiṃ mūlam /
āha: icchālobhayor abhūtaparikalpo mūlam /
Vkn 6.6 āha: abhūtaparikalpasya kiṃ mūlam /
āha: abhūtaparikalpasya viparyastā saṃjñā mūlam /
āha: viparyastāyāḥ saṃjñāyāḥ kiṃ mūlam /
āha: viparyastāyāḥ saṃjñāyā apratiṣṭhā mūlam /
āha: apratiṣṭhāyāḥ kiṃ mūlam /
āha: yan mañjuśrīḥ apratiṣṭhānaṃ tasya kiṃ mūlaṃ bhaviṣyati / iti hy apratiṣṭhānamūlapratiṣṭhitāḥ sarvadharmāḥ /
Vkn 6.7 atha yā tatra gṛhe devatā prativasati, sā teṣāṃ bodhisatvānāṃ mahāsatvānām imaṃ dharmanirdeśaṃ śrutvā tuṣṭodagrāttamanā, audārikam ātmabhāvaṃ saṃdarśya divyaiḥ puṣpais tān mahāsatvāṃs tāṃś ca mahāśrāvakān abhyavakirati sma / abhyavakīrṇānāṃ ca tatra yāni bodhisatvānāṃ kāye puṣpāṇi patitāni, tāni dharaṇitale pratiṣṭhitāni / yāni punar mahāśrāvakāṇāṃ kāye puṣpāṇi patitāni, tāni tatraiva sthitāni na bhūmau patitāni / tatas te mahāśrāvakā ṛddhiprātihāryaiḥ tāni puṣpāṇy utsṛjanti, na ca patanti /
Vkn 6.8 atha sā devatāyuṣmantaṃ śāriputram evam āha: kiṃ bhadantaśāriputra, etāni puṣpāṇy utsṛjasi /
āha: akalpikāni devate etāni puṣpāṇi / tasmād aham etāni puṣpāṇy apanayāmi /
devatāha: mā bhadantaśāriputra evaṃ vocaḥ / tat kasmād dhetoḥ / etāni hi puṣpāṇi kalpikāni / kiṃ kāraṇam / tathā hy etāni puṣpāṇi na kalpayanti na vikalpayanti / sthaviraḥ punaḥ śāriputraḥ kalpayati vikalpayati ca / ye bhadantaśāriputra svākhyāte dharmavinaye pravrajyāṃ kalpayanti vikalpayanti ca, te 'kalpikāḥ / sthaviras tu kalpayati vikalpayati ca / ye punar na kalpayanti na vikalpayanti, te kalpikāḥ / paśya bhadantaśāriputra eṣāṃ mahāsatvānāṃ kāye puṣpāṇi na śliṣyanti / yathāpi nāma sarvakalpavikalpaprahīṇatvāt / tadyathāpi nāma bhīrukajātīyasya puruṣasyāmanuṣyā avatāraṃ Iabhante / evam eva saṃsārabhayabhītānāṃ rūpaśabdagandharasaspraṣṭavyāny avatāraṃ labhante / ye punaḥ sarvasaṃsārakleśabhayavigatāḥ, kiṃ teṣāṃ rūpaśabdagandharasaspraṣṭavyāni kariṣyanti / yeṣāṃ vāsanāprahīṇā, teṣāṃ kāye puṣpāṇi śliṣyanti / tasmāt sarvavāsanāprahīṇānāṃ kāye puṣpāṇi na śliṣyanti /
Vkn 6.9 atha khalv āyuṣmāñ śāriputras tāṃ devatām etad avocat: kiyacciraniviṣṭā punas tvaṃ devate iha gṛhe /
āha: yāvacciraniviṣṭā sthavirasyāryā vimuktiḥ /
āha: na cirasthitā tvaṃ devate iha gṛhe /
āha: kiyacciraniviṣṭā punaḥ sthavirasyāryā vimuktiḥ /
tataḥ sthaviras tūṣṇīm abhūt /
āha: kim idānīṃ mahāprajñānām agryaḥ sthaviras tūṣṇīm abhūt / prāptakālaṃ praśnaṃ na visarjayati /
āha: apravyāhārā hi devate vimuktiḥ / tan na jāne kiṃ vyāharāmīti /
āha: yad yad eva sthaviro 'kṣaram udāharati, sarvāṇy etāny akṣarāṇi vimuktilakṣaṇāni / tat kasmād dhetoḥ / yā hi sā vimuktiḥ, sā nādhyātmaṃ na bahir nobhayam antareṇopalabhyate / evam akṣarāṇy api / tasmāt tarhi bhadantaśāriputra mā akṣarāpanayena vimuktiṃ nirdiśa / tat kasmād dhetoḥ / sarvadharmasamatā hi vimuktiḥ /
āha: nanu devate rāgadoṣamohavigamād vimuktiḥ /
devatāha: abhimānikānām eṣa nirdeṣo rāgadoṣamohavigamād vimuktir iti / ye nirabhimānikāḥ, teṣāṃ rāgadoṣamohaprakṛtir eva vimuktiḥ /
Vkn 6.10 atha khalv āyuṣmāñ śāriputras tāṃ devatām etad avocat: sādhu sādhu devate kiṃ tvayā prāptaṃ kiṃ vā sākṣātkṛtam, yasyās ta īdṛśaṃ pratibhānam /
āha: na mayā bhadantaśāriputra kiṃcit prāptaṃ sākṣātkṛtaṃ vā / tena ma īdṛśaṃ pratibhānam / yeṣām evaṃ bhavaty asmābhiḥ prāptaṃ vā sākṣātkṛtaṃ ceti, te svākhyāte dharmavinaya ābhimānikā ity ucyante /
Vkn 6.11 āha: kiṃ tvaṃ devate śrāvakayānikā pratyekabuddhayānikā mahāyānikā vā /
āha: śrāvakāyānikāsmi śrāvakayānasūcanatayā, pratyekabuddhayānikāsmi pratītyadharmāvatāreṇa, mahāyānikāsmi mahākaruṇānutsṛjanatayā /
Vkn 6.12 api tu khalu punar bhadantaśāriputra na campakavanaṃ praviṣṭā eraṇḍagandhaṃ jighranti / campakavanaṃ tu praviṣṭāś campakagandham eva jighranti / evam eva bhadantaśāriputra neha gṛhe buddhadharmaguṇagandhike vasantaḥ śrāvakapratyekabuddhagandhaiḥ jighranti / ye 'pi bhadantaśāriputra śakrabrahmalokapālā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragā idaṃ gṛhaṃ praviśanti, te 'py asya satpuruṣasya dharmaśravaṇena buddhadharmaguṇagandhenotpāditabodhicittā niṣkrāmanti / dvādaśavarṣāṇy upādāya bhadantaśāriputra prativasantyā me na jātu śrāvakapratyekabuddhasaṃprayuktā kathā śrutapūrvā, nānyatra mahāmaitrīmahākaruṇāpratisaṃyuktaivācintyadharmapratisaṃyuktaiva /
Vkn 6.13 iha bhadantaśāriputra gṛhe 'ṣṭāv āścaryādbhutā dharmāḥ satatasamitaṃ saṃdṛśyante / katame 'ṣṭau /
neha rātrir vā divaso vā prajñāyate sadāvabhāsitam idaṃ gṛhaṃ suvarṇavarṇayā prabhayā / neha sūryācandramasau prajñāyete, na bhrājete / ayaṃ prathama āścaryādbhuto dharmaḥ /
punar aparaṃ bhadantaśāriputra ye praviśantīdaṃ gṛham, teṣāṃ samanantarapraviṣṭānāṃ sarvakleśā na bādhante / ayaṃ dvitīya āścaryādbhuto dharmaḥ /
punar aparaṃ bhadantaśāriputra idaṃ gṛham avirahitaṃ śakrabrahmalokapālair anyabuddhakṣetrasaṃnipatitaiś ca bodhisatvaiḥ / ayaṃ tṛtīya āścaryādbhuto dharmaḥ /
punar aparaṃ bhadantaśāriputra idaṃ gṛhaṃ satatasamitam avirahitaṃ dharmaśravaṇena ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktayā kathayāvivartyadharmakathayā ca / ayaṃ caturtha āścaryādbhuto dharmaḥ /
punar aparaṃ bhadantaśāriputra iha gṛhe yās tūryasaṃgītayo divyamānuṣyakāṇi vā vādyāni vādyante, tebhyas tūryebhyo 'pramāṇo dharmaśabdanirhāro niścarati sārvakālikaḥ / ayaṃ pañcama āścaryādbhuto dharmaḥ /
punar aparaṃ bhadantaśāriputra iha gṛhe catvāri mahānidhānāni sarvaratnaparipūrṇāny akṣayāṇi yato niṣyandaṃ sarvadaridrakṛpaṇā ādāya prakrāmanti, na ca kṣīyante / ayaṃ ṣaṣṭha āścaryādbhuto dharmaḥ /
punar aparaṃ bhadantaśāriputra iha gṛhe śākyamunis tathāgato 'mitābho 'kṣobhyo ratnaśrī ratnārcī ratnacandro ratnavyūho duḥprasahaḥ sarvārthasiddhaḥ prabhūtaratnaḥ siṃhanādanādī siṃhaghoṣas tathāgata evaṃ pramukhā daśasu dikṣv apramāṇās tathāgatā ye 'sya satpuruṣasya cintitamātreṇāgacchanti / āgatya ca tathāgataguhyaṃ nāma dharmamukhapraveśaṃ deśayitvā prakrāmanti / ayaṃ saptama āścaryādbhuto dharmaḥ /
punar aparaṃ bhadantaśāriputra iha gṛhe sarvadevabhavanavyūhāḥ sarvabuddhakṣetraguṇavyūhāś ca saṃdṛśyante / ayam aṣṭama āścaryādbhuto dharmaḥ /
ime bhadantaśāriputra aṣṭāv āścaryādbhutā dharmāḥ satatasamitam iha gṛhe saṃdṛśyante / tat kasmād dhetoḥ / ka imām acintyadharmatāṃ paśyañ śrāvakadharmatāyai spṛhayet /
Vkn 6.14 āha: kiṃ tvaṃ devate strībhāvaṃ na nivartayasi /
āha: paripūrṇāni me dvādaśavarṣāṇy upādāya strībhāvaṃ paryeṣamāṇāyā na cainaṃ labhe / api ca bhadantaśāriputra yā māyākāreṇa strīnirmitā yas tām evaṃ vadet: kiṃ tvaṃ strībhāvaṃ na nivartayasīti, sa kiṃ vadet /
āha: na tasyāḥ kācit bhūtā pariniṣpattiḥ /
āha: evam eva bhadantaśāriputra apariniṣpanneṣu sarvadharmeṣu māyānirmitasvabhāveṣu kutas tavaivaṃ bhavati: kiṃ tvaṃ strībhāvaṃ na nivartayasīti /
Vkn 6.15 atha sā devatā tādṛśam adhiṣṭhānam adhitiṣṭhati sma / yathā sthaviraḥ śāriputro yādṛśī sā devatā tādṛśaḥ saṃdṛśyate, sā devatā yādṛśaḥ sthaviras tādṛśī saṃdṛśyate / atha sā devatā śāriputrarūpā śāriputraṃ devatārūpadhāriṇam apṛcchat: kiṃ bhadantaśāriputra strībhāvaṃ na nivartayasi /
śāriputro devatārūpy āha: na jāne kiṃ vinivartayāmīti / puruṣarūpam antarhitaṃ strīrūpaṃ me nirvṛttam /
āha: yadi sthaviraḥ śakṣyati strībhāvaṃ vinivartayitum, tataḥ sarvāḥ striyo 'pi strībhāvaṃ vinivartayiṣyanti / yathā sthaviro na strī strīva saṃdṛśyate, evaṃ sarvastrīṇām api strīrūpaṃ na ca striyaḥ strīrūpāś ca saṃdṛśyante / idaṃ saṃdhāya bhagavān āha: ḥsarvadharmā na strī na puruṣaḥ iti /
atha sā devatā tad adhiṣṭhānam avāsṛjat / athāyuṣmāñ śāriputraḥ punar eva svarūpasamanvāgato babhūva / atha sā devatāyuṣmantaṃ śāriputram evam āha: kva nu te bhadantaśāriputra strīrūpaṃ kṛtaṃ gatam /
āha: na tat kṛtaṃ na vikṛtam /
āha: evam eva sarvadharmā na kṛtā na vikṛtāḥ / yatra ca na kṛtir na vikṛtis tad buddhavacanam /
Vkn 6.16 āha: itas tvaṃ devate cyutā kutropapatsyase /
āha: yatraiva tathāgatanirmita upapatsyate, tatraivāham upapatsye /
āha: tathāgatanirmitasya na cyutir nopapattiḥ /
āha: evam eva sarvadharmāṇāṃ na cyutir nopapattiḥ /
āha: kiyaccireṇa punar devate bodhim abhisaṃbhotsyase /
āha: yadā sthaviraḥ pṛthagjanadharmasamanvāgato bhaviṣyati, tadāhaṃ bodhim abhisaṃbhotsye /
āha: asthānam etad devate yad ahaṃ pṛthagjanadharmasamanvāgataḥ syām /
āha: evam eva bhadantaśāriputra asthānam etad yad ahaṃ bodhim abhisaṃbhotsye / tat kasmād dhetoḥ / asthānasthitaiva hi bodhiḥ / tasmād asthānaṃ na kaścid abhisaṃbhotsyate /
sthavira āha: uktaṃ devate tathāgatena ḥgaṅgānadīvālikāsamās tathāgatā abhisaṃbuddhā abhisaṃbudhyante 'bhisaṃbhotsyante caḥ /
devatāha: akṣaragaṇanāsaṃketādhivacanam etad bhadantaśāriputra atītānāgatapratyutpannā buddhā iti / na punar buddhā atītā vānāgatā vā vartamānā vā / tryadhvasamatikrāntā hi bodhiḥ / api ca prāptaṃ sthavireṇārhatvam /
āha: prāptam asaṃprāptikāraṇena /
āha: evam evābhisaṃbodhir anabhisaṃbodhikāraṇena /
Vkn 6.17 atha vimalakīrtir licchavir āyuṣmantaṃ śāriputram evam āha: dvānavatibuddhakoṭīparyupāsitā bhadantaśāriputra eṣā devatābhijñājñānavikrīḍitā praṇidhānasamucchritā kṣāntipratilabdhāvaivartikasamavasaraṇā praṇidhānavaśena yathecchati tathā tiṣṭhati satvaparipākāya // //
devatāparivartaḥ ṣaṣṭhaḥ //
Vkn 7.1 atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto vimalakīrtiṃ licchavim evam āha: kathaṃ kulaputra bodhisatvo gatiṃgato bhavati buddhadharmeṣu /
āha: yadā mañjuśrīḥ bodhisatvo 'gatigamanaṃ gacchati, tadā bodhisatvo gatiṃgato bhavati buddhadharmeṣu /
āha: katamac ca bodhisatvasyāgatigamanam /
āha: yadā pañcānantaryagatiṃ ca gacchati, na ca vyāpādavihiṃsāpraduṣṭo bhava