Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu061_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Duy-ma-cật Sở Thuyết (Vimalakīrtinirdeśa)
Kinh Duy-ma-cật Sở Thuyết (Vimalakīrtinirdeśa) là bộ kinh Đại thừa nổi tiếng, giảng về tánh Không và Bất nhị qua nhân vật cư sĩ Duy-ma-cật. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 3 / 4 (50.000 ký tự/trang)
asmadvidhebhyas-tu bodhicittotpādaśca buddhadharmamabhisamboddhuṃ kathaṃ śakyam? pañcānantarīyasaṃyogena hi bodhicittotpādaḥ śakyaśca buddhadharmā apyabhisambodhanīyāḥ / tadyathāpi nāma vikalendriyapuruṣāya pañca kāmaguṇā nirguṇāścāsamarthāḥ evameva parivarjitasarvasaṃyojanāya śrāvakāya sarve buddhadharmā nirguṇaścāsamarthā ḥ; tasmai pratyālambanamasamartham /
"maṃjuśrīḥ, ataḥ pṛthagjanāstathāgate kṛtajñāḥ, ki tu śrāvakā akṛtajñāḥ / tat kasya hetoḥ? yadarthaṃ pṛthagjano buddhaguṇaśravaṇena triratnagotramanucchinnakaraṇārthamanuttarasamyaksambodhicittotpādaṃ karoti; śrāvakastu yāvajjīvam buddhadharmabalavaiśāradyāni śrutvāpyanuttarasamyaksambodhicittotpāde 'samarthaḥ" / tatassarvarūpasandarśano nāma bodhisattvastasyām parṣadi sannipatito niṣaṇṇo ('bhūt) / sa licchavi vimalakīrtimetadavocat- "gṛhapate, kva te mātāpitarau ca putradārāśca dāsadāsīkarmakarapauruṣeyāḥ? kva te mitrajñātisālohitāḥ? tava parivārāśvahastirathapattivāhanāni kva?" evamabravīt / licchavirvimalakīrtiḥ sarvarūpasandarśanaṃ bodhisatvamimā gāthā abhāṣata-
"viśuddhabodhisattvānāṃ mātā hi prajñāpāramitā /
pitāstyupāyakauśalyam tābhyāṃ jāyante pariṇāyakāḥ //
dharmaprītirasti patnī maitrīkaruṇe duhitarau (teṣāṃ) /
ubhe dharmasatye staḥ putrau śūnyatārthacittirgṛham //
evaṃ hi sarve kleśās (teṣāṃ) yatheṣṭavaśavartiśiṣyāḥ /
mitrāṇi bodhyaṃgāni tairhi bodhirvarāgrotpadyate //
sahāyās- teṣāṃ sadāsaṃvāsāḥ santi ṣaṭ pāramitāḥ /
saṃgrahā nārībhavanāni saṃgītis (teṣāṃ) dharmadeśanā //
teṣāmudyānaṃ bhūtikāni bodhyaṅgapuṣpitam /
vimuktijñānam falam dharmamahādhanaṃ (santi) vṛkṣāḥ //
vimokṣā bhavanti puṣkariṇī (teṣāṃ) pūritā samādhijalena /
viśuddhapadmenācchāditā (yeṣāṃ) tasyāṃ prakṣālanaṃ vimalāste //
abhijñās- teṣā vāhanam mahāyānamanuttaram /
sārathi (-rbhavati) bodhicittaṃ mārgo hyaṣṭāṅgikaśāntiḥ //
teṣāṃ bibhūṣaṇaṃ (santi) lakṣaṇāni aśītiranuvyañjanāni ca /
kuśalāśayo hrīrapatrapā santi vastrāṇi teṣām //
saddharmadhanavantaste prayogasa-(teṣāṃ) dharmadeśanā /
pavitrā pratipattirmahālābhaḥ pariṇāmaṃ (teṣāṃ) bodhyarthaṃ //
śayanañca bhavanti catvāri dhyānāni śuddhājīvena saṃstṛtāste /
jñānaṃ tatprabodhaḥ sadā śravaṇasamāpannā(ste) //
tadāhāraśca bhavatyamṛtaṃ pānaṃ vimuktirasaḥ /
biśuddhābhiprāyo 'sti snānaṃ (teṣāṃ) śīlaṃ gandhavilepanam //
kleśaśatrūpaghātenātha ajitavīrāste /
caturo 'pi mārān pradharṣitavantaḥ /
ucchritavanto bodhimaṇḍaladhvajaṃ //
sañcintyaṃ darśayanti jātiṃ ki cāpi (te) 'janmānutpādāḥ /
sarvakṣetreṣu cābhāsante sūryo yathā samuditaḥ //
vināyake (bhyaḥ) sarvapūjanaiḥ buddhānāṃ koṭyai pūjāṃ kṛtvā /
na kadācid (etad bhavati) - 'asmā(bhi)rbuddhebhyaḥ parisevitavyam' //
ki cāpi sattvahitāya buddhakṣetrāvacarā(ste) /
(jñātvā) ''kāśopamāni kṣetrāṇi sattve (-ṣav-) asattvasaṃjñinaḥ //
sarvasattvāna ye rūpā rutaghoṣāśca īritāḥ /
ekakṣaṇena darśanti bodhisattvā viśāradāḥ //
mārakarmāṇi ki cāpi jānanti mārānubandhinaḥ /
upāyapāraṃ gatās (-te) tatsarvakriyā darśayanti //
te jīrṇavyādhitā bhonti mṛtamātmāna darśayī /
sattvānāṃ paripākāya māyādharma vikrīḍitāḥ //
kalpoddāhaṃ ca darśenti uddahitvā vasundharām /
nityasaṃjñina sattvānām anityamiti darśayī //
sattvaiḥ śatasahasrebhirekarāṣṭre nimantritāḥ /
sarveṣāṃ gṛha bhuñjanti sarvānnāmanti bodhaye //
ye kecinmantravidyā vā śilpasthānā bahūvidhāḥ /
sarvatra pāramiprāptāḥ sarvasattvasukhāvahāḥ //
yāvanto lokapāṣaṇḍāḥ sarvatra pravrajanti te /
nānādṛṣṭigataṃ prāptāṃste sattvān paripācati //
candrā vā bhonti sūryā vā śakrabrahmaprajeśvarāḥ /
bhavanti āpastejaśca pṛthivī mārutastathā //
roga antarakalpeṣu bhaiṣajyaṃ bhonti uttamāḥ /
yena te sattva mucyante sukhī bhonti anāmayāḥ //
durbhikṣāntarakalpeṣu bhavantī pānabhojanam /
kṣudhā pipāsāmapanīya dharma deśenti prāṇinām //
śastra antarakalpeṣu maitrīdhyāyī bhavanti te /
avyāpāde niyojenti sattvakoṭiśatān bahūn //
mahāsaṃgrāmamadhye ca samapakṣā bhavanti te /
sandhisāmagrī rocenti bodhisattvā mahābalāḥ //
ye cāpi nirayāḥ kecidbuddhakṣetreṣvacintiṣu /
saṃcintya tatra gacchanti sattvānāṃ hitakāraṇāt //
yāvantyo gatayaḥ kaścittiryagyonau prakāśitāḥ /
sarvatra dharma deśenti tena ucyanti nāyakāḥ //
kāmabhogāṃ (-śca) darśenti dhyānaṃ ca dhyāyināṃ tathā /
vidhvastamāraṃ kurvanti avatāraṃ na denti te //
agnimadhye yathā padmamabhūtaṃ taṃ vinirdiśet //
evaṃ kāmāṃśca dhyānaṃ ca abhūtaṃ te vidarśayī //
saṃcintya gaṇikāṃ bhonti puṃsāmākarṣaṇāya te /
rāgāṅkuraṃ ca saṃlobhya buddhajñāne sthāpayanti te //
grābhikāśca sadā bhonti sārthavāhāḥ purohitāḥ /
agrāmātyātha cāmātyaḥ sattvāmāṃ hitakāraṇāt //
daridrāṇāṃ ca sattvānāṃ nidhānā bhonti akṣayāḥ /
teṣāṃ dānāani datvā ca bodhicittaṃ janenti te //
mānastabdheṣu sattveṣu mahānagnā bhavanti te //
sarvamānasamuddhataṃ bidhi prārthenti uttamām //
bhayāditānāṃ sattvānāṃ santiṣṭhante 'grataḥ sadā /
abhayaṃ teṣu datvā ca paripācenti bodhaye //
pañcabhijñāśca te bhūtvā ṛṣayo brahmacāriṇaḥ /
śīle sattvān niyojenti kṣāntisauratyasaṃyame //
upasthānaguran sattvān paśyantīha viśāradāḥ /
ceṭā bhavanti dāsā vā śiṣyatvamupayānti ca //
yena yenaiva cāṃgena sattvo dharmarato bhavet /
darśenti hi kriyāḥ sarvā mahopāyasuśikṣitāḥ //
yeṣām anantā śikṣā hi anantaścāpi gocaraḥ /
anantajñānasampannā anantaprāṇimocakāḥ //
na teṣāṃ kalpakoṭībhiḥ kalpakoṭiśatairapi /
buddhairapi vadadbhistu guṇāntaḥ suvaco bhavet //
ye 'prajñahīnasattvāḥ sthāpayitvā (tān) /
asmin dharme śrute kovidaḥ ko na praṇidadhātyuttamabodhyai?" //
8 advayadharmamukhapraveśaḥ
atha licchavirvimalakīrtistān bodhisattvānetadavocat- "satpuruṣāḥ, kimasti bodhisattvānāmadvayadharmamukhapraveśaḥ? astu svabhidhānam" /
dharmavikurvaṇo nāma bodhisattvastatra tasmin saṃnipāta etadavocat- "kulaputra, utpādabhaṅgau hi dvayam; yadanutpannamajātam tasmin kaścidbhaṅgo nāsti / anutpattikadharmakṣānti prāptirasyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ śrīgupto 'bhāṣata- "'ahañca mame ' -ti tadhi dvayam / ātmasamāropābhāve mama (bhāvo) nāsti / yaḥ samāropābhāvaḥ, sa hyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ śrīkūṭo 'bravīt- "saṃkliṣṭañca vyavadānannāma te dvayam / saṃkliṣṭaparijñāne vyavadānamanyanā nāsti / sarvamanyanāsūnmūlanānugatimārgaḥ so 'dvayapraveśaḥ" /
bodhisattvo bhadrajyotirāha- "calaśca manyanā tau hi dvayam / yo 'calaḥ, (tat-) manyanākaraṇam, amanasikāro 'nadhikāraḥ / adhikāraviprayogaḥ so 'dvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ subāhuravocat- "bodhicittaṃ ca śrāvakacittannāma-te hi dvayam / yanmāyācittasamadarśanaṃ tanna ca bodhicittanna ca śrāvakacittam / yā cittasya samalakṣaṇatā, sā hyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvo 'nibhiṣa āha- "ādānañcānādānaṃ, te dvayam / yadanupādānaṃ, tannopalabhyate / yannopalabhyate, tasmin kalpanāpakarṣaṇākaraṇam / sarvadharmākaraṇamanācāraḥ, sa hyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ sunetro 'vocat- "ekalakṣaṇatvañcālakṣaṇatvannāma, te dvayam / yat kalpanākaraṇaṃ saṅkalpākaraṇam, (tad) ekalakṣaṇatvālakṣaṇatvākaraṇam / yo lakṣaṇāvilakṣaṇe samalakṣaṇatāpraveśaḥ, so 'dvayapraveśaḥ" /
bodhisattvastiṣyo 'bravīt- "kuśalākudhalam iti, te dvayam / yat kuśalākuśalānutthāpanam, nimittānimittayoradvayāvabodhaḥ, (tad-) advayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ siho 'bhāṣata- "sāvadyañcānavadyamiti, te dvayam / yat prabhedajñānabajreṇābandhanāniḥsaraṇaṃ, tadadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ sihamatiravocat- "idaṃ sāsravam, idamanāsravamiti-te hi dvayam / yat samatādharmaprāptyāsravānāstravasaṃjñākaraṇañcasaṃjñābhāvaḥ, (yaḥ) samatāyāṃ na ca samatāprāptir na ca saṃjñāgranthiḥ, ya evamavatāraḥ, tadadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ sukhādhimukto 'bhāṣata- "idaṃ hi sukham idaṃ sukhannāstīti-te dvayam / suviśuddhajñānataḥ sarvasaṃkhyāvigatā cākāśasamāliptā buddhiḥ, sādvayapraveśaḥ" /
bodhisattvo nārāyaṇo 'bravīt- "idaṃ hi laukikam, idaṃ lokottaramiti te dvayam / yā lokasya svabhāvaśūnyatā, tasyāṃ kiñcidapyuttaraṇannāsti, avatāro nāsti, na cādhigati rna cānadhigatiḥ / yasyānuttaraṇam anavatāro 'nadhigatiścānadhigatyabhāvaḥ, tadhyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvo vinayamatirāha "saṃsāraśca nirvāṇamiti-te dvayam / saṃsārasvabhāvadarśanena saṃsāraśca parinirvāṇanna staḥ / yadevaṃ jñātaṃ, tadadvayapraveśaḥ" /
bodhisatttvaḥ pratyakṣadarśano 'vocat- "kṣayākṣayau nāma-tau dvayam / kṣayohi sukṣīṇaḥ / yaḥ sukṣīṇastasminna (kiñcit) kṣapayitavyam; ato 'kṣaya ucyate / yo 'kṣayaḥ sa kṣaṇikaśca, kṣaṇike kṣayo nāsti / tadevanamupraviṣṭam advayadharmadvārāvagāho nāma" /
bodhisattvaḥ samantagupto 'brabīt- "ātmanairātbhyamiti-te dvayam / ātmabhāve 'nupalabhyamāne, kiṃ nairātmyaṃ kuryāt? (tat-) tayoḥ svabhāvadarśanenādvayam advayapraveśaḥ" /
bodhisattvo vidyuddevo 'bhāṣata- "vidyāvidye 'ti-te dvayam / avidyāyāḥ svabhāva iva, tathaiva vidyāpi / yāvidyā bhavati, sāvyākṛtā, asaṃkhyeyā, saṃjñāpathātikrāntā / asyāṃ yo 'bhisamayaḥ, so 'dvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ priyadarśana āha- "rūpaṃ khalu śūnyam / rupannāśanena na śūnyam, api kho pana rūpasvabhāvaḥ śūnyaḥ / evameva vedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānaṃ (-ca) śūnyate 'ti-te dvayam / vijñānaṃ khalu śūnyatā / vijñānannāśanena na śūnyam, api kho pana vijñānasvabhāvaḥ śūnyaḥ / yo 'smin pañcopādānaskandhe (ṣv) evameva jānāti, evaṃ jñānena vijñaḥ, so 'dvaye praviśati" /
bodhisattvaḥ prabhāketuravocat- "caturdhātuno 'nyatrākāśadhāturanya iti-te dvayam / caturdhātu punarākāśasvabhāvam / pūrvānto 'pyākāśasvabhāvaḥ / aparāntaścākāśasvabhāvaḥ / evameva pratyutpannam / yat tathā dhātvavatārajñānam, tadadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvo 'gramatirabhāṣata- "cakṣuśca rūpannāma-te dvayam / ye cakṣuḥparijñānena rūpe 'lobho 'dveṣo 'mohaḥ tadhi śāntirnāma / evameva śrotraśabdo, ghrāṇagandhau, jihvārasau, kāyaspraṣṭavye, manodharmau-te dvayam / ye ca manaḥ parijñānāddharme(-ṣv) alobho 'dveṣo 'moohaḥ-tadhi śāntirnāma / evaṃ śāntivihāro 'dvayapraveśaḥ" /
bodhisattvo 'kṣayamatirāha- "dānasarvajñatāpariṇāmane-te dvayam / dānasvabhāvaḥ sarvajñatā / sarvajñatāsvabhāvaḥ pariṇāmanā / evameva śīlakṣāntivīryadhyānaprajñāsarvajñatāpariṇāmane-te dvayam / sarvajñatā hi (śīlakṣāntivīryadhyāna-) prajñāsvabhāvaḥ; pariṇāmanā ca sarvajñatāsvabhāvaḥ / tasmin ekanaye 'vatāraḥ, so 'dvayapraveśaḥ" /
bodhisattvo gambhīramatirabhāṣata- "śūnyatāyā anyatrānimittāpraṇihitamapyanyamiti-te dvayam / yacchūnyama, tasminna kiñcinnimittam / animitte 'praṇihitam / apraṇihite cittamānovijñānāsañcāraḥ / yat sarvavimokṣamukheṣu draṣṭavyameka vimokṣamukhaṃ, tadadvayamukhapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ śāntendriyo 'bravīt- "buddhadharmasaṅghā iti-te dvayam / buddhasya svabhāvo hi dharmaḥ, dharmasya ca svabhāvaḥ saṅgha / sarve te punarasaṃskṛtāḥ / asaṃskṛtaṃ hyākāśa (samam) sarvadharmanaya ākāśatulyaḥ / yadevamanugamanaṃ, tadhyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvo 'pratihatekṣaṇo 'bhāṣata- "satkāyaśca satkāyanirodha iti-tau dvayam / satkāya eva nirodhaḥ / tat kasya hetoḥ? satkāyadṛṣṭyanutpāde 'sati yat tathā dṛṣṭayā 'satkāya' iti vā 'satkāyanirodha' iti tadkalpyam; akalpyaṃ nirvikalpam / atyantākalpanayā nirodhasvabhāvo bhavati / asambhavo 'vināśas-so 'dvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ subinīto 'vocat- "kāyavākcittasaṃvaro nāma tadadvayam / tat kasya hetoḥ? ime dharmā anabhisaṃskāralakṣaṇāḥ / tat kāyānabhisaṃskāraṃ, tallakṣaṇe 'pi vāganabisaṃskārañca cittānabhisaṃskāram / tat sarvadharmānabhisaṃskāraṃ, taditi jñātavyamanuveditavyam / tat tadanabhisaṃskārajñānam, tadhyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ puṇyakṣetra āha- "puṇyāpuṇyānijyābhusaṃskārābhisaṃskāraṇate 'ti - te dvayam / yat puṇyāpuṇyānizyānabhisaṃskāram, tadadvayam / puṇyāpuṇyānijyābhisaṃskārāṇāṃ svalakṣaṇaṃ śūnyatā / tasyā puṇyaṃ vāpuṇyaṃ vānijyaṃ vā na bhavanti / abhisaṃskaraṇatāpi ca na bhavati ya evamanabhinirhāraḥ, sa hyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ padmavyūho 'bravīt- "ātmaparyutthānādutpādaḥ, tadhi dvayam / ātmaparijñā dvayānutthāpanam / tathādvayasthāne 'vijñaptikenāvijñāptikam-tadhyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ śrīgarbho 'bhāṣata "upalambhena prabhedaḥ-taddvayam / yo 'nupalambhas-taddvayam / tato yāvanupādānanotsargau, tadhyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaścandrottaro 'bravīt- "andhakārālokāviti-tau dvayam / andhakārālokābhāvaḥ-tadadvayam / tat kasya hotoḥ? evaṃ nirodhasamāpanne na cāndhakāro na cālokaḥ / sarvadharmalakṣaṇatvaṃ tathaivāpi / yo 'syāṃ samatāyāmavatāraḥ, so 'dvayapraveśaḥ" /
bodhisattvo ratnamudrāhasto 'vocat- "nirvāṇabhiratiśca saṃsārāratis-te dvayam / ye nirvāṇānabhiratiśca saṃsāranaratis-te 'dvayam / tat kasya hetoḥ? yad bandhanānniḥsaraṇamākhyāyate, ki tu yadatyantato 'bandhanam, tanmokṣaṃ kuto gaveṣī? (yad) abandhanāniḥsaraṇayorbhikṣuṇā ratyaratī na labhyete, na tadhyadvayapraveśaḥ" /
bodhisattvo ratnakūṭarāja āha- "mārgakumārgāviti-tau dvayam / mārgāvagāhe kumārgānācāraḥ / anācārasthānam mārgasaṃjñā vābhūtamārgasaṃjñā (vā) na bhavati / saṃjñāparijñā hi matidvayānavatāraḥ / so 'dvayapraveśaḥ" /
bodhisattvaḥ satyarato 'bhāṣata - "satyamṛṣe nāma te dvayam / yadi satyadarśanena satyatā(pi) na samanudṛśyate,mithyādṛṣṭiḥ kuto dṛśyate? tat kasya hetoḥ? māṃsacakṣuṣā na dṛśyate, dṛśyate prajñācakṣuṣā adarśanena yathāvidarśanā, tathā (hi) dṛśyate / yatra na ca darśananna ca vidarśanā taddvayapraveśaḥ" / tathaiva te bodhisattvāḥ svakasvakanirdeśaṃ deśayitvāḥ, maṃjuśrīkumārabhūtadametavocan- "maṃjuśrīḥ, bodhisattvosyādvayapraveśaḥ kim?"
maṃjuśrīrabravīt- "satpuruṣāḥ, yadyapi sarvairyuṣmābhiḥ subhāṣitam, sarva tad yuṣmābhiruktaṃ hi dvayam / sthāpayitvaikopadeśam (api), (yad) anabhilāpyam, abhāṣyam, anuktam, anavaghoṣyam, avyapadeśyam, prajñaptirahitam tadhyadvayapraveśaḥ" /
tato maṃjuśrīkumārabhūto licchavi vimalakīrtimetad avocat- "asmābhiḥ svakasvakanirdeśe vyākhyāte, kulaputra, tvamapyadvayadharmamukhanirdeśāya svabhidhānaṃ kuru" /
atha licchavirvimalakīrtistūṣṇībhūto 'bhūta /
tato maṃjuśrīkumārabhūto licchavivimalakīrtaye sādhukāram adāt- "sādhu, sādhu, kulaputra / ayaṃ hi bodhisattvānām advayapraveśaḥ / tasmin akṣaravacanavijñaptipracāro nāsti" /
asmin nirdeśe deśite, bodhisattvānām pañcasahasreṇādvayadharmamukhapraveśenānutpattikadharmakṣāntiḥ pratilabdhā /
advayadharmamukhapraveśasya parivarto 'stamaḥ
9 nirmāṇabhojyādānam
athāyuṣmataḥ śāriputrasyaitadabhūt- "madhyāhna āpanne, ime mahābodhisattvāścennottiṣṭhanti, ime 'nnaṃ kutra bhuñjanta" iti /
tato licchavirvimalakīrtirāyuṣmataḥ śāriputrasya cittavitarka cetasā jñātvā, āyuṣmantaṃ śāriputrametadavocat- "bhadanta śāriputra, tathāgatena ye 'ṣṭau vimokṣā ākhyātāḥ, teṣu vimokṣeṣu tiṣṭha, āmiṣasammiśritavicāreṇa dharmammā śrauṣīḥ / bhadanta śāriputra, muhūrta pratīkṣasva; ananubhūtapūrvāhāraṃ bhakṣayiṣyasi" /
tatastadā licchavirvimalakīrtistathārūpaṃ samādhi samāpadyate sma, īdṛśad rdhyabhisaṃskāramabhisaṃskaroti sma, (yathā tad) ūrdhvadiśi buddhakṣetram, ito dvicatvāriśadgaṅgānadīvālukāsamāni buddhakṣetrāṇy) atikramya, yat sarvagandhasugandhā nāma lokadhātuḥ, tebhyo bodhisattvebhyaśca tebhyo mahāśrāavakebhyo darśayati sma / tatra sugandhakuṭo nāma tathāgato 'dya tiṣṭhiti, dhriyate, yāpayati / tasmillokadhātau(yo) daśadikṣu sarvabuddhakṣetrāṇām manuṣyadev (ebhyo) gandha utpadyate, tasmādviśiṣṭataro (gandhas) tasya lokadhātordāruṇa utpadyate / tasmillokadhātau śrāvakapratyekabuddhānāṃ nāmadheyamapi nāsti / kevalaṃ bodhisattvānāṃ gaṇasannipātāya sa sugandhakūūṭastathāgato dharma deśayati / tasmillokadhātau sarvāṇi kūṭāgārāṇi dhūpamayāni; sarvacaṃkramaṇodyānavimānāni ca dhūpamayāni / yatteṣāṃ bodhisattvānāṃ juṣṭānnaṃ, tasya gandhenāprameyalokadhātavaḥ sfuṭāḥ /
tena khalu samayena bhagavān sugandhakūṭastathāgatastairbodhisattvaissahabhojanakhādanārtha niṣaṇṇo ('bhvat) / tatra mahāyānasamprasthito gandhavyūhatarpaṇo nāma devaputro bhagavataśca teṣāṃ bodhisattvānām upasthāne ca paryupāsane 'bhiyukto ('bhūt) / tatastayā sarvāvatyā parṣadā tasmilokadhātau sa bhagavāṃśca te bodhisattvā bhojanāya racitā niṣaṇṇā dṛśyante sma /
atha licchavirvimalakīrtiḥ sarvān tān bodhisattvānetadavocat- "satpuruṣāḥ, yuṣmanmadhye kastasmād buddhakṣetrādāhārādānāyotsahate?" atra maṃjuśriyo 'dhiṣṭhānena na kaścidutsahate sma / tato licchavirvimalakīrtimaṃjuśrīkumārabhūtametadavocat- "maṃjuśrīḥ, īdṛśaste parivāro nanu na lajjā (karaḥ)? āha- "kulaputra, tathāgatena 'nāśikṣitāy ātimanyanā kartavye ' ti nanu na proktam?"
atha licchavirvimalakīrtistasyāḥ śayyāyā anutthāya, teṣāṃ bodhisattvānām abhimukhaṃ nirmitabodhisattvasya suvarṇavarṇapratirūpakaṃ lakṣaṇānuvyañjasvalaṅkṛtaṃ kāyaṃ nirmimīte sma / yena sa sarvaparivāro dhyāmīkṛtaḥ, tādṛśo rūpe avabhāsamāgacchati sma /
tato licchavirvimalamīrtistaṃ nirmitabodhisattvametadavocat- "kulaputra, ūrdhvadiśi gaccha; dvācatvāriśadgaṅganadīvālukopamāni buddhakṣetrāṇyatikrabhya, (tatr) asti sarvagandhasugandhā nāma lokadhātuḥ / tatra sugandhakūṭo nāma tathāgato 'dya bhojanakhādanārtha niṣaṇṇaḥ / tatropasaṃkramya, tasya tathāgatasya pādau śirasābhivandya, etannivedaya- 'licchavirvimalakīrtirbhagavataḥ pādau śatasahasrakṛtvaḥ śirasābhivandya, bhagavatyalpābādhatām alpātaṅkatāṃ laghūttathānatāṃ yatrāṃ balaṃ sukhamh anavadyatāṃ sukhasparśavihāratāṃ rog (ābhāvaṃ) pṛcchati caivamapoi kathayati / bhagavān bhojanasyāvaśeṣam me dadātu / tena sahālokadhātau (vimalakīrti-) rbuddhakārya kariṣyati / (ye) hīnādhimuktikasattvāḥ, ta udārādhimukti janayiṣyanti, tathāgatalakṣaṇān ca vardhanta' iti" / atha sa nirmitabodhisattvo licchavivimalakīrtaye 'sādhv' iti kṛtvā, pratyaśrauṣīt / ullokitamukhasteṣāṃ bodhisattvānām abhimukhādapakrāmāti sma, te bidhisattvāstu tadgamananna paśyanti sma / tataḥ sa nirmitabodhisattvo (yena) sarvagandhasugandhā nāma lokadhātuḥ; tenopagamya, tasya bhagavataḥ sugandhakūṭasya tathāgatasya pādau śirasābhivandya, etadavocat-
"bhagavan, bodhisattvo vimalakīrtirbhagavataḥ pādau śirasābhivandya, bhagavatyalpābādhatām alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukham anavadyatāṃ sukhasparśavihāratāṃ rog(ābhāvaṃ) pṛcchati / sa bhagavataḥ pādau satasahasrakṛtvaḥ śirasābhivandya, etad yācati- 'bhagavān bhojanasya bhojyāvaśeṣamme dadātu / tenāsmin sahālokadhātau (vimalakīrti-)rbuddhakārya kariṣyati / (ye) hīnādhimuktikasattvāḥ, te buddhadharmodāramatyadhimukti janayiṣyanti, tathāgatalakṣaṇāni ca vardhanta'-iti" /
atha te bhagavataḥ sugandhakūṭasya tathāgatasya buddhakṣetrasya bodhisattvā āścaryādbhutaprāptāḥ taṃ bhagavantaṃ sugandhakūṭaṃ tathāgatametadavocan- "bhagavan evaṃrūpo mahāsattvaḥ kuta āgataḥ? sa sahālokadhātuḥ kvāsti? "hīnādhimuktikā" nāma tadasti kim?" iti te bodhisattvāstaṃ bhagavantamevaṃ pṛcchanti sma /
tato bhagavāṃstān bodhisattvānetadavocat- "kulaputrāḥ, ito 'dhodiśi dvivacatvāriśadgaṅgānadīvālukāsamāni buddhakṣetrāṇy atikramya, asti sahā nāma lokadhātuḥ / tatra śākyamunirnāma tathāgataḥ pañcakaṣāyabuddhakṣetre hīnādhimuktikebhyaḥ sattvebhyo dharma deśayati / tatra so 'cintyavimokṣavihārī vimalakīrtirnāma bodhisattvaḥ bodhisattvebhyo dharma deśayati / sa mannāmaparikīrtan (ārthāya) cāsya lokadhātoḥ praśaṃsāsamprakāśanā (-'rthāya) ca teṣāṃ bodhisattvānāṃ kuśalamūlasutaptakaraṇārthāya nirmitabodhisattvaṃ preṣayati" /
tataste bodhisattvā etadavocan- "bhagavan, tasya bodhisattvasya māhātmyam, yāvadidaṃ nirmāṇañca tasyaivaṃrūpardhibalavaiśāradyāni bhūtāni" / sa bhavānavocat- "tasya bodhisattvasyedṛśām māhātmyam, (yathā) daśadikṣu sarvabuddhakṣetreṣu nirmāṇā (ni) preṣayati, tāni nirmāṇāni ca teṣāṃ buddhakṣetrāṇāṃ sarvasattvakārya-(ārtha) buddhakāryeṇa pratyupasthitāni bhavanti" /
atha bhagavān sugandhakūṭastathāgataḥ sarvagandhasamanvāgate bhājane sarvagandhavāsitaṃ bhojanaṃ chorayati sma; tattasmai nirmitabodhisattvāyādāt / tatastadā bodhisattvānāṃ navatiśatasahasrāṇi tena gamikāni- "bhagavan, vayamapi tāṃ sahāṃ lokadhātuṃ, taṃ bhagavantaṃ śākyamuni darśanāya, vandanāya, paryupāsanāya. taṃ ca vimalakīrti ca tān bodhisattvān darśanāya gacchāmaḥ" / sa bhagavānavocat- "kulaputrāḥ, gacchata yasyedānīṃ kālaṃ manyadhve /
"kulaputrāḥ, te sattvā unmādāśca pramattāḥ khalv abhaviṣyan; tena gacchata gandhāpagatabhūtāḥ / tasya sahālokadhātoste sattvā avasādamāsādayanti; tasmāhu svarūpān nivartadhvam / tasmillokadhātau hīnasaṃjñām utpādya, pratighasaṃjñām motpādayata / tat kasya hetoḥ? kulaputrāḥ, buddhakṣetreṃ hyākāśakṣetram / sattvaparipācanārthāya bhagavanto buddhāḥ sarvān buddhagocarānna darśanti" /
atha sa nirmita bodhisattvastat (sarvagandhavāsitaṃ) bhojyaṃ samādāya, bodhisattvānāṃ navatiśatasahasraiḥ sārdha buddhānubhāvena ca vimalakīrteradhiṣṭhānena eekakṣaṇalavamuhūrtena tatraīva tasyāḥ sarvagandhasugandhālokadhātvā antarhitaśca licchavivimalakīrtergṛhe niṣīdati sma / atha licchavirvimalakīrtiryādṛśāni pūrvasiṃhāsanāni, tādṛśānāṃ navatiśatasahasrāṇyadhitiṣṭhati sma / teṣu te bodhisattvā nyaṣīdan / tatassa nirmita bodhisattvastadbhojyapūrṇabhājanaṃ vimalakīrtaye 'dāt /
tatastasya bhojyasya gandho vaiśālīm mahānagarīṃ saṃnyavikṣat; sāhasralokadhātuṃ yāvacca ghrāyate smāsvādyagandhaḥ / ye vaiśālyā brāhmāṇagṛhapatayaśca licchavyadhipo licchavicandracchattraśca taṃ gandhamāghrāya, āścaryaprāptā adbhutaprāptāḥ prasannakāyacittā licchavīnāṃ caturaśītisahasraiḥ paripūrṇaiḥ saha vimalakīrtergṛham praviśanti sma /
te tasmin gṛhe bodhisattvān sampūrṇasihāsaneṣu tanmātronnatātimātraviśāleṣu niṣaṇṇān paśyanti sma / dṛṣṭvā, tairadhimuktiśca pramuditotpāditāḥ / sarve te tān mahāśrāvakāṃ ca tān mahābodhisattvānabhivandya, ekānte 'sthuḥ / bhūmyavacaradevaputrāśca kāmāvacararūpāvacaradevaputrāśca tena gandhena coditā vimalakīrtergṛhaṃ samāgacchanti sma /
atha licchavirvimalakīrtiḥ śāriputraṃ sthaviraṃ ca tān mahāśrāvakānetadavocat- "bhadantāḥ, tathāgatabhojyam mahākaruṇāparivāsitāmṛtaṃ bhakṣayata, prādeśikacittatāṃ tu mopaprajñāpayata / dānabhoge 'samarthā abhaviṣyata" / tataḥ kecicchrāvakā etanmanyante sma- "svalpabhojanam ihānayaitādṛśapariṣadā kathaṃ bhojanīyam?" iti / tatassa nirmitabodhisattvastāṃ śrāvakānetadavocat- "āyuṣmantaḥ, yuṣmatprajñāpuṇye tathāgatasya prajñāpuṇyābhyām mā tolayata / tat kasya hetoḥ? tadyathāpi nāma caturmahāsamudrāḥ kṣīṇāḥ sambhaveyuḥ, ki tvasmin bhojane na kiñcitkṣayo 'bhaviṣyat / (evameva) sarve sattvā tasya bhojanasya kalpaṃ sumerumātrālopān bhakṣayeyuḥ, ki tvidaṃ kṣayannāyāsyat / tat kasya hetoḥ? so 'kṣayaśīlaprajñā samādhimayasya tathāgatabhojanasya bhājanāvaśeṣaḥ kṣayaṃ yātunna śaknoti" /
atha tato bhojanāt sarvāvatī sā parṣat tṛptā bhūtā / na ca tadbhojanaṃ kṣīyate / yaiśca bodhisattvaiḥ śrāvakaiśca śakrabrahmalokapālaistadanyaiśca sattvaistadbhojanaṃ bhuktam, teṣāṃ tādṛśaṃ sukhaṃ kāye 'vakrāntaṃ yādṛśaṃ sarvasukhamaṇḍitāyāṃ lokadhātau bodhisattvānāṃ sukham / sarvaromakūpebhyaśca teṣāṃ tādṛśo gandhaḥ pravāti, tadyathāpi nāma tasyāmeva sarvagandhasugandhāyāṃ lokadhātau vṛkṣāṇāṃ gandhaḥ /
tatassaṃprajānalliṃcchavirvimalakīrtirbhagavataḥ sugandhakūṭasya tathāgatasya buddhakṣetrādāgatān bodhisattvānetadavocat- "kulaputrāḥ, tasya tathāgatasya sugandhakūṭasya dharmadeśanā kīdṛśā"? te 'vadan- "sa tathāgato 'kṣaraniruktibhyāṃ dharmanna darśayati / tena gandhenaiva bodhisattvā vinitā bhavanti / ye gandhavṛkṣāḥ, yeṣāṃ mūleṣu te bodhisattvā niṣaṇṇāḥ, tebhyo (yādṛśo) gandhastebhyo (bodhisattvebhyaḥ), tādṛśo niścarati / ghrātamātra eva tasmin gandhe, sarvabodhisattvaguṇākaro nāma samādhi (staiḥ) pratilabhyate / prāptamātra eva tasmin samādhau, sarveṣu teṣu bodhisattvaguṇā utpadyante" /
atha te bodhisattvā licchavi vimalakīrtimetadavadan- "iha bhagavāṃ śākyamuniḥ kīdṛśāṃ dharmadeśanāṃ prakāśayati?" āha- "satpuruṣāḥ, ime sattvā hi durvineyāḥ; ebhyaḥ khaṭuṃkadurvineyasattvebhyaḥ khaṭuṃkadurvineyavineyakathāḥ prakāśayati / ke khaṭuṃkadurvineyāḥ vineyāḥ? khaṭuṃkadurvineyakathā katamā? tadyathā-
"ime hi nairayikāḥ, iyaṃ hi tiryagyoniḥ, ayaṃ yamalokaḥ, imāni hyakṣaṇāni, ime vihīnendriyāḥ /
"idaṃ hi kāyaduścaritaṃ, ayaṃ hi kāyaduścaritasya vipākaḥ / idaṃ vāgduścaritaṃ, ayaṃ vāgduścaritasya vipākaḥ /
idaṃ manoduścaritaṃ, ayaṃ manoduściritasya vipākaḥ / "ayaṃ hi prāṇātipātaḥ, iyamadattādānaṃ, ayaṃ kāmamithyācāraḥ, ayaṃ mṛṣāvādaḥ, ayaṃ paiśunyavādaḥ, ayaṃ pāruṣyavādaḥ, ayaṃ saṃbhinnapralāpaḥ, iyaṃ hyabhidhyā, ayaṃ vyāpādaḥ, iyaṃ mithyādṛṣṭiḥ, ayaṃ hi teṣāṃ vipākaḥ /
"idaṃ mātsarya, idaṃ mātsaryasya falaṃ; idaṃ dauḥśīlyam,(idaṃ dauḥśīlyasya falaṃ); ayaṃ krodhaḥ, (idaṃ krodhasya falam); idaṃ kausīdyam, idaṃ kausīdyasya falam; iyaṃ hi dauṣprajñā, idaṃ dauṣprajñāfalam /
"ayaṃ śikṣāpadasamatikramaḥ, ayaṃ hi prātimokṣaḥ; idaṃ kāryam, idamakāryam; ayaṃ yogācāraḥ; idaṃ prahāṇam; idamāvaraṇam, idamanāvaraṇam; iyamāpattiḥ, idamāpattivyutthānaṃ; ayaṃ mārgaḥ, ayaṃ kumārgaḥ; idaṃ kuśalam, idamakuśalam; idaṃ sāvadyam, idamanavadyam; idaṃ sāsravaṃ idamanāsravam; idaṃ laukikam ' idaṃ lokottaram; idaṃ saṃskṛtam, idamasaṃskṛtam ayaṃ hi saṃkleśaḥ, idaṃ vyavadānam; ayaṃ saṃsāraḥ, idaṃ nirvāṇam iti /
"evamanekavidyaṃ dharma deśayan, (śākyamunistathāgataḥ sattvānām) aśvakhaṭuṃkacittaṃ pratiṣṭhāpayati / tadyathāpi nāma khaṭuṃkāśvo vā hastī vā 'rvāk marmahatā vinītā bhavanti, evameva khaṭuṃkadurvineyāḥ sattvā api sarvaduḥkhaprakāśanakathāyā vinītā bhavanti" /
te bodhisattvā avadan- "tathā bhagavato buddhasya śākyamunermāhātmyaṃ pratiṣṭhāpitam / āścarya hi hīnadaridrakhaṭuṃkasattvadamanaṃ / ye (ca) bodhisattvā evaṃvidha audārike buddhakṣetre 'vasthitāḥ, teṣāmacintyamahākaruṇā" /
tato licchavirvimalakīrtirabravīt- "tat tatheti, satpuruṣāḥ; yathā vadatha (tat) tathā / ye bodhisattvā ihotpannāḥ, eṣām mahākaruṇā sudṛḍhā / te 'tasmillokadhātāvekasyāṃ jātyāṃ sattvebhyo bahvartha kurvanti / tasyāṃ sarvagandhasugandhāyāṃ likadhātau kalpānāmapi satasahasrāṇi sattvebhya īdṛśamartha kartunna śaknuvanti / tat kasya hetoḥ? satpuruṣāḥ, asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau daśa parigrahāvahāḥ kuśalasaṃnicayadharmāḥ saṃvidyante / te 'nyasmin buddhakṣetre na bhavanti / katame daśa? tadyathā-
"dānena daridrasaṃgrahaḥ; śīlena duḥśīlasaṃgrahaḥ; kṣāntyā kaṭukasaṃgrahaḥ; vīryeṇa kusīdasaṃhgrahaḥ; dhyānena vikṣiptacittasaṃgrahaḥ; prajñayā duṣprajñasaṃgrahaḥ; akṣaṇaprāptebhyo 'ṣṭābhyo 'kṣaṇebhyo 'tikramaṇadeśanā; pradeśakāribhyo mahāyānadeśanā kuśalamūlenānavaropitakuśalamūlasaṃgrahaḥ; caturbhiḥ saṃgrahavastubhiḥ satatasamitaṃ sattvaparipācanam / te daśa pragrahāvahāḥ kuśalasaṃnicayadharmā anyasmin buddhakṣetre na saṃvidyante" /
bodhisattvā avadan- "anvitāḥ katibhirdharmairbodhisattvāḥ, asyāḥ sahāyā lokadhātvāścyutvā, akṣatānupadrutāḥ pariśuddhabuddhakṣetraṃ gamiṣyanti?" āha- "anvitā aṣṭābhirdharmairbodhisattvāḥ, asyāḥ sahāyā lokadhātvāścyutvā, akṣatānupadrutāḥ pariśuddhabuddhakṣetraṃ gamiṣyanti / katame 'ṣṭau? (bodhisattvaiḥ pratyavekṣitavyam)- " 'sarvasattvā mayānugrahyāḥ, icchaṃstvebhyo na kicid hitaṃ / sarvasattvānāṃ sarvaduḥkhaṃ kṣāmyam, tat-(prāptāni) sarvakuśalamūlāni sarvasattvebhya utsraṣṭavyānīti / sarvasattveṣvapratihato (bhavāni) / śāstarīva sarvabodhisattvanandī (bhavāni) / śrutāśrutadharmā śrutvā, (bhavāny-) apratikṣepaḥ / paralābha īrṣyāpagataḥ svalābhenāgarvaśca cittanidhyapto (bhavāni) / ātmaskhalitāni pratyavekṣamāṇaḥ paradiṣānna codayāmi / apramādarataśca sarvaguṇān saṃpratīcchamī'(ti) / tairaṣṭābhirdharmairanvitā bodhisattvāḥ, sahāyā lokadhātvāścyutvā, akṣatānupadrutāḥ parisuddhabuddhakṣetraṃ gamiṣyanti" /
atha licchavivimalakīrtinā ca maṃjuśrīkumārabhūtena caivaṃ tasyāṃ parṣadi saṃnipatitebhyastathā hi dharme deśite, śatamātrāṇāṃ praṇisahasrāṇām anuttarasamyaksaṃbodhicittānyutpāditāni / bodhisattvānāṃ daśabhiḥ sahasrairanutpattikadharmakṣāntiḥ pratilabdhā /
nirmāṇabhojyādānasya parivarto navamaḥ /
10 kṣayākṣayannāma dharmayautakam
tena khalu punaḥ samaya āmrapālīvane bhagavatā dharme nirdiśyamāne, sa maṇḍalamāḍo vistīrṇo viśālo 'bhūt; sā parṣacca suvarṇavarṇa iva saṃniviṣṭā('bhūt) /
tataḥ āyuṣmānānando bhagavantametadavocat- "bhagavan, atredamāmrapālīvanaṃ vistīrṇaṃca viśālabhūtaṃ, sarvāvatī parṣadapi suvarṇavarṇe dṛśyate / kasya khalvidaṃ pūrvanimittaṃ?" bhagavānavocat- "ānanda, idaṃ licchavivimalakīrtimaṃjuśrīkumārabhūtayoḥ prabhūtaparivāreṇa parivṛtayoḥ puraskṛtayostathāgatasamīpāgamanapūrvanimittaṃ" /
atha licchavirvimalakīrtimaṃjuśrīkumārabhūtametadavocat- "maṃjuśrīḥ, ime mahāsattvā api namasyanti tathāgataṃ dṛśyamānāḥ, tasmāhvāvāṃ tathāgatasya samīpaṃ gamiṣyāvaḥ" / maṃjuśrīrāha- "kulaputra, gamiṣyāvo yasyedānīṃ kālaṃ manyase" /
tato licchavirvimalakīrtirevaṃrūpam ṛddhyabhisaṃskāramabhisaṃskaroti sma, yathā taissiṃhāsanaissākaṃ sarvāvatīṃ parṣadaṃ dakṣiṇapāṇau pratiṣṭhāpya, yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ / upasaṃkramya, parṣadaṃ bhūmau pratiṣṭhāpayati sma / bhagavataḥ pādau śirasābhivandya, saptakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtyaikānte 'sthāt /
atha te 'pi sugandhakūṭasya tathāgatasya buddhakṣetrādāgatā bodhisattvāḥ siṃhāsanebhyo 'vatīrya, bhagavataḥ pādau śirasābhivandya, bhagavate kṛtāñjalibhūtā namaskurvanta ekānte 'sthuḥ / sarve te 'pi bodhisattvā mahāsattvāśca mahāśrāvakāśca siṃhāsanebhyo 'vartīya, bhagavataḥ pādau śīrasābhivandya, ekānte 'sthuḥ / evameva sarve te śakrabrahmalokapāladevaputrā bhagavataḥ pādau śirasābhivandya, ekānte 'sthuḥ /
tato bhagavān, tān bodhisattvān dharmakathayā saṃpraharṣayitvā, etadavocat- "kulaputrāḥ, svakasvakasiṃhāsaneṣu niṣīdata" / bhagavataitadukte, te nyaṣīdan /
atha bhagavāṃśāriputramāmantrayate sma- "śāriputra, bodhisattvānāṃ varasattvānāṃ vikurvaṇāni nanu tvayā dṛṣṭāni?" āha- 'dhruvaṃ, bhagavan, dṛṣṭāni" / bhagavānavocat- "tataste kīdṛśā saṃjñotpannā?" āha- "dhruvaṃ, bhagavan tato me 'cintyasaṃjñotpannā / teṣāṃ karaṇamevamacintya dṛṣṭaṃ, yathā cintātulanāgaṇanā aśakyāḥ" /
atha bhagavantamāyuṣmānānanda etadavocat- "bhagavan, apūrvaghrāto gandhaḥ śrūyamāṇaḥ, īdṛśo 'sti kasya gandhaḥ?" bhagavān avocat- "ānanda, te bodhisattvāḥ kāyasya sarvaromakūpebhya (idṛśaṃ) gandhaṃ niḥśvasanti" / śāriputro 'pyāha- "āyuṣmanānanda, asmatkāyasya sarvaromakūpebhyo 'pīdṛśo gandho niścarati" / āha- "kuto gandha āgataḥ?" āha- "ayaṃ licchavirvimalakīrtiḥ sugandhakūṭasya tathāgatasya sarvagandhasugandhālokadhātorbuddhatrādbhojanamādatte sma / paribhuktvā, sarveṣāṃ, kāyādīdṛśo gandho niścarati" /
tata āyuṣmānānando licchavi vimalakīrtimetadavocat- "ayaṃ gandhaḥ kiyacciramāviṣkaraṇamāyāti?" āha- "yāvadannamajīrṇam / ānanda āha- "kiyacciracaritaṃ tadannaṃ jīrṇa bhaviṣyati?" āha- "saptāharātrāntare jīrṇa bhaviṣyati / tato 'pi yāvatsaptāhamevabhojaḥ parisfuṭaṃ bhaviṣyati / ajīrṇe 'pi (bhojane), na kācit pīḍā jāyate /
"yaiśca bhadanta ānanda bhikṣubhiranavakrāntaniyāmairetadbhojanaṃ bhuktam, teṣāmevāvakrāntaniyāmānāṃ pariṇaṃsyati / yairavakrāntaniyāmairetadbhojanaṃ bhuktaṃ, yāvatte 'parimuktacittāḥ" (teṣān-) na pariṇaṃsyati / yairanutpāditabodhircittaiḥ sattvai paribhuktam / ' teṣāmutpāditabodhicittānāṃ pariṇaṃsyati / yairutpāditabodhicittairbhuktam ' teṣāṃ nāpratilabdhakṣāntikānāṃ pariṇaṃsyati / yaiḥ pratilabdhakṣāntikairbhuktam, teṣāmekajātipratibaddhānāṃ pariṇaṃsyati /
"bhadantānanda,tadyathāpi nāmasarannāma bhaiṣajyamudare 'vatīrya, yāvat sarvāṇi viṣāṇyanapagatāni, (tāvan-) na pariṇaṃsyati; tadbhaiṣajyaṃ paścāt pariṇaṃsyati / evameva, bhadantānanda, yāvat sarvakleśaviṣāṇyanapagatāni, tadbhojananna pariṇaṃsyati / tadbhojanaṃ paścāt kevalaṃ pariṇaṃsyati /
"tata āyuṣmānānando bhagavantametadavocat- "idam, bhagavan, bhojanaṃ hi buddhakārya karoti" / āmantrayate sma- "tat tathā, ānanda; yathā vadasi, tat tatheti /
"saṃvidyante, ānanda, buddhakṣetrāṇi, yeṣu bodhisattvā buddhakārya kurvanti; saṃvidyante buddhakṣetrāṇi, yeṣu prabhayā buddhakārya kṛtaṃ, ..... yeṣu bodhivṛkṣeṇa..., .....tathāgatalakṣaṇarūpadarśanena....,..... ......cīvareṇa....., bhojyena....... , .... jalena....., ...... udyānena......, ..... vimānena....., .... kūṭāgāreṇa buddhakārya kṛtaṃ; saṃvidyante ca ānanda, buddhakṣetrāṇi, yeṣu nirmāṇena buddhakārya kṛtaṃ / ānanda, saṃvidyante punarbuddhakṣetrāṇi, (yeṣv) ākāśena buddhakārya kṛtaṃ / evamevākāśāntarīkṣaṃ buddhakārya kṛtaṃ / anena te sattvā vaineyikā bhavanti" / "evameva, ānanda, svapnapratibimbodakacandrapratiśrutkāmāyāmarīcyudāharaṇākṣaraniruktidarśanena tebhyaḥ sattvebhyo buddhakārya kṛtaṃ / saṃvidyante 'pi buddhakṣetrāṇi, yeṣvakṣaravijñaptyā buddhakārya kṛtaṃ / ānanda, yatrāvacanānabhilāpānidarśanānudāhāreṇa tebhyaḥ sattvebhyo buddhakārya kṛtaṃ, (tatra) evaṃ pariśuddhabuddhakṣetrāṇi saṃvidyante /
"bhagavatām, ānanda buddhānām īryāpathopabhogaparibhogena sattvadamanārthamakṛtabuddhakārya kiñcinnāsti / ānanda, taiścaturbhirmāraiśca caturaśītīśatasahasraiśca kleśamukhaiḥ, (yaiḥ) sattvāḥ saṃkliṣṭāḥ, sarvaistairbuddhā bhagavanto buddhakārya kurvanti /
"idaṃ hyānanda, sarvabuddhadharmamukhapraveśo nāma dharmamukham / te 'smin dharmamukhe praviṣṭā bodhisattvāḥ sarvodāraguṇavyūhānvitabuddhakṣetreṣu na ca dīnā vottamā vā / sarvodāraguṇavyūhānvitabuddhakṣetreṣu (te), na codagrā vā garvitā vā, tathāgateṣu pratimānam utpādayanti / bhagavanto buddhā (yathā) sarvadharmasamatādhigatāḥ sattvaparipācanārthāya nānāprakārabuddhakṣetrāṇi darśayanti, tadāścaryam /
"ānanda, tadyathāpi nāma buddhakṣetrāṇāṃ guṇā anyo 'nyaṃ nānāvidhāḥ, ki tu kriyāmārgeṇa prasāritabuddhakṣetrāṇyākāśaṃc ābhinnāni / evameva, ānanda, tathāgatānāṃ rūpakāyā nānāvidhāḥ, paraṃ tu tathāgatānāmasaṃgajñānaṃ hyābhinnam /
"ānanda, sarvabuddhānāṃ rūpavarṇatejaḥ kāyalakṣaṇābhijātaśīlasamādhiprajñāvimuktijñānadarśanabalavaiśāradyā-('veṇika-) buddhadharmamahāmaitrīmahākaruṇāhitābhiprāyeryāpathacaryāmārgāyuṣpramāṇadharmadeśanāsattvaparipācanasattvavimocana-(buddha-)kṣetrapariśodhanāni sarvabuddhadharmapariniṣpanne samāni / atas (tathāgatāḥ) samyaksaṃbuddha ityucyante, (ucyante) tathāgatā buddhā iti /
"sukhamavagantum, ānanda, teṣāṃ trayāṇāṃ vākyānāṃ yadarthavyāsaśca vacanavibhajanaṃ, tanna sukaram, yadyapyāyuṣpramāṇante kalpasaṃnihitaṃ (syāt) / (ye) trisāhasra (mahāsāhasralokadhātv-)antarbhūtāḥ sattvāḥ (syuḥ), tvamivānando bahuśrutānāṃ smṛtidhāraṇīprāptānāmagratāṃ prāptāḥ, sarve ta ānandapratirūpakasattvāḥ kalpamapi darśyamānāsteṣāṃ trayāṇāṃ vākyānāṃ-'samyaksaṃbuddhaḥ, tathāgataḥ, buddha, iti-niyatārtham avagantumasamarthāḥ / tathā hyānanda, buddhabodhirapramāṇā, acintye tathāgatānāṃ prajñā pratibhānañca" /
atha bhagavantamāyuṣmānānanda etatvocat- "bhagavan, adyāgreṇa 'bahuśrutānām agryo 'ham' iti na pratijānāmi" / bhagavānavocat- "dainyam, ānanda, motpādaya / tat kasya hetoḥ? śrāvakeṣu, na kintu bodhisattveṣu, tvāṃ samanvāhṛtya, 'bahuśrutānāmagryo ('sī-)tyākhyātam mayā / ānanda, bodhisattv ekṣaṇaṃ tu nikṣipa; te hi paṇḍitaiḥ pramāṇagrāhyāḥ / sarvasamudrāṇām, ānanda, gambhīratāṃ pramātuṃ śakyam, paraṃ tu bodhisattvānāṃ prajñājñānasmṛtidhāraṇīpratibhānagambhīratāṃ pramātunna śakyam /
"ānanda, upekṣāstu te bodhisattvacaryāsu / tat kasya hetoḥ? (yaḥ), ānanda, anena licchavirvimalakīrtinaikapūrvāhṇe darśito vyūhaḥ, sarva ṛddhiprāptaśrāvakāśca pratyekabuddhāḥ kalpānāmapi śatasahasrakoṭīḥ sarvarddhinirmāṇaprātihāryaiḥ (taṃ) darśayitunna śaknuvanti /"
tatassarve te tathāgatasya sugandhakūṭasya buddhakṣetrādāgatāḥ pragṛhītāñjalibodhisattvāstathāgatamabhivanditvā, etadvacanamavocan- "bhagavan, vayamatrāsmin buddhakṣetra avaropitahīnasaṃjñāmanasikārān prahātumicchāmaḥ / tat kasya hetoḥ? bhagavatāṃ buddhānām, bhagavan, buddhaviṣay opāyakauśalyamacintyam / te sarvasattvaparipācanārtha yathā kāmaḥ, tathā tathā kṣetravyūhān deśayanti / asmabhyam, asmatsarvagandhasugandhālokadhātuṃ gatvā, bhagavān bhagavadanusmṛtyāvahadharmayautakaṃ dadātu" / etadavocan /
bhagavānāmantryate sma- "kulaputrāḥ, asti kṣayākṣayannāma bodhisattvavimokṣaḥ / tasmin yuṣmābhiḥ śikṣitavyam / sa katamaḥ? kṣayo nāma hi saṃskṛtam, asaṃskṛtam hyakṣayaḥ / tasmin bodhisattvena saṃskṛtanna kṣapayitavyam, asaṃskṛte na sthātavyam /
"tasmin saṃskṛtākṣayo hi tadyathā- mahāmaitryavināśaḥ, mahākaruṇānutsarjanam, adhyāśayasaṃviveśitasya sarvajñacittasyāsampramoṣaḥ, sattvaparipācane 'khedaḥ, saṃgrahavastūnāmanutsargaḥ, saddharmaparigrahārtha kāyajivitotsargaḥ, kuśalamūleṣvasaṃtuṣṭiḥ, pariṇāmanākauśalye niyojanam, dharmaparyeṣaṇāyāmakausīdyam, dharmadeśanāyāmācāryamuṣṭayakaraṇam, tathāgatadarśanapūjārthodyogaḥ, saṃcintyopapattyātrāsaḥ, saṃpattyāṃ ca vipattyāmanunnatiranavanatā, aśikṣiteṣvanatimanyanā ca śikṣiteṣu śastarīva priyacintā, sfītakleśeṣu yoniśa upasaṃhāraḥ, viveka āramaśca tasminaśleṣaḥ, svasukha anassaktiścāsaktiḥ parasukhe, dhyānasamādhisamapattiṣvavīcisaṃjñā, saṃsāra udyānanirvāṇasaṃjñā, yācakeṣu kalyāṇamitrasaṃjñā, sarvasvaparityāge sarvajñatāpūraṇasaṃjñā, duḥśīleṣu guptisaṃjñā, pāramitāsu mātṛpitṛsaṃjñā, bodhipakṣyadharmeṣu svāmisevāsaṃjñā sarvakuśalamūlasaṃcayenāsantuṣṭiśca sarvabuddhakṣetra guṇaiḥ svakṣetraniṣpādanā, lakṣaṇānuvyañjanaparipūraṇārtham anargaḍayajñavisarjanam, sarvapāpākaraṇena kāyavākcittālaṅkāraḥ, kāyavākcittapariśuddhyāsaṃkhyeyakalpān saṃsaraṇam, cittaparākrameṇāpramāṇabuddhaguṇaśravaṇe 'navalīnatā, kleśaśatrunigrahāya tīkṣṇaprajñāśastradhāraṇam, sarvasattvabhāraharaṇāya skandhadhātvāyatanājñā, mārasenāṃ hantuṃ vīryyajvalanam, niradhimānatāyai jñānaiṣaṇā, dharmodgrahaṇārtham alpecchatā ca santuṣṭiḥ, sarvalokasantoṣaṇāya sarvalokadharmāsaṃbhedaḥ, lokena saha sāmagrīkaraṇārtha sarveryāpathāvināśaḥ, sarvakriyāsamprakāśanāyābhijñopasaṃhāraḥ, sarvaśrutadhāraṇāya dhāraṇīsmṛtijñānāni, sarvasattvasaṃśayacchedanāyendriyavarāvarajñānam, dharmadeśanāyā apratihatādhiṣṭhānam, pratibhānaprāptisulābhenāpratihatapratibhānam, kuśalakarmapathapariśuddhyā devamanuṣyasampattyāsvādanam caturapramāṇaprabhāvanayā brahmamārgapratiṣṭhāpanam, dharmadeśanābhyarthanayā cānumodanāsādhukāreṇa buddhasvarapratilabhbhaḥ, kāyavāgmanaḥ saṃvareṇa viśeṣagāmitayā ca sarvadharmāśleṣeṇa buddheryāpathapratilambhaḥ,
bodhisattvasaṃghasaṃgraheṇa mahāyānāvatāraṇatā, sarvaguṇāvipraṇāśenāpramādaḥ / kulaputrāḥ, (yo) bodhisattva evaṃ hi dharmābhiyuktaḥ, (sa) bodhisattvaḥ saṃskṛtanna kṣapayanti /
"kim asaṃskṛte 'sthānam? yadā śūnyatāyāṃ vyantīkaraṇam, śūnyatāsākṣātkaraṇantu nāsti; animittavyantīkaraṇam, paraṃ tvanimittasākṣātkaraṇannāsti; apraṇihitavyantīkaraṇam, ki tvapraṇihitasākṣātkaraṇannāsti; anabhisaṃskāravyantī-karaṇam, anabhisaṃskārasākṣātkaraṇantu nāsti /
"anityatāpratyavekṣā, paraṃ tu kuśalamūlāsantuṣṭiḥ; duḥkhapratyavekṣā, kiṃ tu saṃcintyopapattiḥ; nairātmyapratyavekṣā, ātmaparityāgastu nāsti /
"śāntipratyavekṣā, paraṃ tūpaśamānutthāpanam; vivekapratyavekṣā, ki tu kāyacittenautsukyam; anālayapratyavekṣā, api tu śucidharmālayapratikṣepo nāsti; anutpādapratyavekṣā, sattvānāṃ tu bhārādānadhāraṇam; anāsravapratyavekṣā, paraṃ tu saṃsāraprabandhotthāpanakaraṇam; apracārapratyavekṣā, sattvaparipācanārtha pracārotpādaḥ; nairātmyapratyavekṣā, api tu sattvamahākaruṇānutsargaḥ; aprarohaṇapratyavekṣā, api tu khalu punaḥ śrāvakaniyatyapātaḥ /
"(sarvadharmeṣu) tucchariktaniḥsārāsvāmikāniketapratyavekṣā, paraṃ tvatucchapuṇye cāriktajñāne ca paripurṇasaṃkalp (eṣu) ca svayambhūjñānābhiṣeke ca svayambhūjñānābhiyoge ca nītārthabuddhagotre pratiṣṭhā /
kulaputrāḥ, evaṃ hi tādṛśadharmādhimuktabodhisattvo 'saṃskṛte na tiṣṭhati, saṃskṛtañcāpi na kṣapayati /
punaraparaṃ, kulaputrāḥ, bodhisattvaḥ puṇyasambhārasya samabhinirhārārtham asaṃskṛte na tiṣṭhati, jñānasambhārasamabhinirhārārtha saṃskṛtanna kṣapayati /
mahāmaitrī samanvāgataḥ (so) 'saṃskṛte na tiṣṭhati, mahākaruṇāsamanvāgataḥ (sa) saṃskṛtanna kṣapayati /
"sattvaparipācanārthāya (so) 'saṃskṛte na tiṣṭhati, buddhadharmādhimuktikāraṇāt (sa) saṃskṛtanna kṣapayati / buddhalakṣaṇaparipūraṇārtham asaṃskṛte na tiṣṭhati, sarvajñajñānaparipūraṇārtha saṃskṛtanna kṣapayati / upāyakauśalyakāraṇādasaṃskṛte na tiṣṭhati, prajñāsuniścitaḥ (sa) saṃskṛtanna kṣapayati / buddhakṣetrapariśodhanārthamasaṃskṛte na tiṣṭhati, buddhādhiṣṭhānakāraṇāt saṃskṛtanna kṣapayati / sattvārthānubhavakāraṇādasaṃskṛte na tiṣṭhati, dharmārtha samprakāśanakāraṇāt saṃskṛtanna kṣapayati /
"kuśalamūlasaṃcayārthāyāsaṃskṛte na tiṣṭhati, kuśalamūlavāsanākāraṇāt saṃskṛtanna kṣapayati / praṇidhānaparipūraṇārthamasaṃskṛte na tiṣṭhati, apraṇihitakāraṇāt saṃskṛtanna kṣapayati / āśayapariśuddhikāraṇādasaṃskṛte na tiṣṭhati, adhyāśayapariśuddhikāraṇāt saṃskṛtanna kṣapayati / pañcabhijñāvikrīḍanatākāraṇād asaṃskṛte na tiṣṭhati, buddhajñānasya ṣaḍabhijñārthāya saṃskṛtanna kṣapayayi /
"pāramitāsaṃcayaparipūraṇārtham asaṃskṛte na tiṣṭhati, kālaparipūrikāraṇāt saṃskṛtanna kṣapayati / dharmadhanasaṃgrahārthamasaṃskṛte na tiṣṭhati, prādeśikadharmāspṛhaṇatākāraṇāt saṃskṛtanna kṣapayati / dharmabhaiṣajyasaṃgrahārthamasaṃskṛte na tiṣṭhati, yathāyogaṃ dharmabhaiṣajyaprayogārthāya saṃskṛtanna kṣapayati /
"pratijñādhairyārthāyāsaṃskṛte na tiṣṭhati; pratijñāhānyāḥ paścāt (yathā) aghigaccheta, (sa) saṃskṛtanna kṣapayati / sarva dharmauṣadhyādhānārthāyāsaṃskṛte na tiṣṭhati, evam mṛdudharmauṣadhaprayogārtha saṃskṛtanna kṣapayati / sa sarvakleśarogaparijñānakāraṇādasaṃskṛte na tiṣṭhati, sarvarogasaṃśamanārtha saṃskṛtakṣayannecchati / kulaputrāḥ, ityevaṃ bodhisattvaḥ saṃskṛtanna kṣapayati cāsaṃskṛte na tiṣṭhati / sa hi bodhisattvānāṃ kṣayākṣayannāma vimokṣaḥ / tasmin, satpuruṣāḥ, yuṣmābhirapi yogaḥ karaṇīyaḥ" /
atha te bodhisattvāḥ, imamupadeśaṃ śrutvā tuṣṭā udagrā āttamanasaḥ pramuditāḥ prītisaumanasyajātāḥ, bhagavatpūjanārthaca tebhyo bodhisattvebhyaścāsmai dharmaparyāyāya pūjanārthaṃ /, sarvamimaṃ trisāhasramahāsāhasralokadhātuṃ sarvānekacūrṇagandhadhūpapuṣṣairjānumātram ācchādayanti sma / bhagavataḥ parṣanmaṇḍalamabhikīrya, bhagavataḥ pādau śirasābhivandya, bhagavate triḥpradakṣiṇīkṛtya, udānamudānayāmāsuḥ / tatas (te) 'smādbuddhakṣetrādantarhitā ekakṣaṇalavamuhūrtena tasyāṃ sarvagandhasugandhāyāṃ lokadhātvānnyaṣīdan /
11 abhiratilokadhātvādānaṃ tathāgatākṣobhyasandarśanaṃ ca
atha bhagavāṃllicchavi vimalakīrtimetadavocat- "kulaputra, yadā tathāgataṃ draṣṭumicchasi, tadā kathaṃ paśyasi tathāgatam?" evamāmantrayate sma / licchavirvimalakīrtibhagavantametadavocat- "bhagavan, yadāhaṃ tathāgataṃ draṣṭukāmaḥ, tadādhruvaṃ tathāgatādarśanena (taṃ) paśyāmi / (tathāgataṃ) pūrvāntādanutpannaṃ cāparāntamagacchantaṃca pratyutpanne 'dhvanyapyapratiṣṭhitaṃ paśyāmi / tat kasya hetoḥ?
"(tathāgato) rūpatathatāsvabhāvaśca rūpāpagataḥ, vedanā-........ saṃjñā ...... saṃskāra........vijñānatathatā svabhāvaśca vijñānāpagataḥ / caturdhātvapratiṣṭhitas (tathāgata) ākāśadhātusamaḥ, ṣaḍāyatanānutpannaḥ, cakṣuḥ śrotraghrāṇajihvākāyamanomārgasamatikrāntaḥ / (tathāgatas-) traidhātukāsaṃkīrṇaḥ, malatrayarahitaḥ, vimokṣatrayānugataḥ, trividyāprāptaḥ, apratilabdha(śca) sampratilabdhaḥ /
"sa) sarvadharmeṣvaśleṣaniṣṭhāgataḥ, bhūtakoṭyapagataḥ, tathatāsupratiṣṭhitaḥ so 'nyonyavigataḥ / (tathāgato) hetvanutpādito 'pratyayapratibaddhaḥ, lakṣaṇāpagataḥ, asalakṣaṇaḥ, na caikalakṣaṇo na ca bhinnalakṣaṇaḥ, akalpitaḥ, asaṃkalpitaḥ, avikalpitaḥ / (tathāgataḥ) pāre nāsti, apāre ca nāsti, nāsti madhye 'pi; iha vā tena vā tatra vānyatra vā nāsti / vijñānena (so) 'jñātavyaḥ, vijñānasthānannāsti; (sa) na ca tamo na cālokaḥ /
"(tathāgato) nāmāpagato nimittāpagataḥ, (sa) nāsti durvalo vā balavān vā, na ca deśastho na ca pakṣasthitaḥ, kuśalākuśalāpagataḥ, saṃskṛtāsaṃskṛtāpagataḥ, kaścidabhilāpyo 'rtho nāsti; dānamātsaryaśīladauḥ śīlyakṣāntivyāpādavīryakausīdyadhyānauddhatyaprajñādauṣprajñāsu(so) 'nabhilāpyaḥ / (tathāgato) nāsti satyaṃ vā mṛṣā vāvadhāraṇaṃ vāanavadhāraṇaṃ vā, na ca jagadvidhirna ca jagadabidhiḥ, sarvavādacaryātyantasamucchinnaḥ / (sa) kṣetrabhāvo vā kṣetrābhāvo vā nāsti, na ca dakṣiṇīyo na ca dānānupabhogaḥ, na grāhitavyaṃ vā spṛśeyaṃ vā nimittaṃ vā / (so) 'saṃkṛtaḥ, saṃkhyāvigataḥ, samatāsamaḥ, dharmatāsamāsamaḥ, atulyavīryaḥ, tulanāsamatikrāntaḥ, gamanaṃ vā, āpannaṃ vā, samatikrāntaṃ vā (sa) nāsti / "(tathāgato) 'dṛṣṭaḥ, aśrutaḥ, amataḥ, avijñātaḥ, sarvagranthāpagataḥ, sarvajñajñānasamatāprāptaḥ, sarvadharmasama(tā)nirviśeṣaprāptaḥ, sarvatra niravadyaḥ, akiñcinaḥ, kaṣāyarahitaḥ, akalpaḥ, avikalpaḥ, akṛtaḥ, anutpannaḥ, ajātaḥ, abhūtaḥ, asaṃbhūtaḥ; abhāvī, anabhāvī, abhayaḥ, anālayaḥ; aśokaḥ anānandaḥ, ataraṃgaḥ, sarvavyavahāranirdeśāvaktavyaḥ / "tathāgatakāyo hi, bhagavan, īdṛśaḥ; sa evaṃ draṣṭavyaḥ / ya evaṃ paśyati, samyak paśyati saḥ / yo 'nyathā paśyati, sa mithyā paśyati" / tata āyuṣmāṃśāriputro bhagavantametadavocat- "sa kulaputro vimalakīrtiḥ, bhagavan, kasmādbuddhakṣetrāccyutvā, asmin buddhakṣetra āgataḥ?" bhagavānāmantrayate sma- "śāriputra, imaṃ satpuruṣaṃ 'tvaṃ kasmāccyutvā, iha jāta?' iti pṛccha" / tata āyuṣmāṃśāriputro licchavi vimalakīrtimetadavocat- "kulaputra, tvaṃ kasmāccyutvā, iha jātaḥ?" vimalakīrtirāha-
"yaḥ sthavireṇa sākṣātkṛtadharmaḥ, kiṃ tasmiścyutyutpattī staḥkecit?" āha- "tasmin dharme keciccyutyutpattī na staḥ" / āha- "bhadanta śāriputra, sarveṣu dharmeṣvevameva cyutyuttyapagateṣu, kasmādevaṃ 'tvaṃ kasmāccyutvā, iha jāta?' iti manyase? bhadanta śāriputra, māyākāranirmitau cet strīṃ vā puruṣaṃ vā 'tvaṃ kasmāccyutvā, iha jāta?' iti pṛcchet, tatsamādhānaṃ kim (abhaviṣyat)?" āha- "nirmāṇañceccyutyutpattyapagataṃ, tat kiṃ vyasarjayiṣyat?" āha- "bhadanta śāriputra, nanu na 'sarvadharmā nirmāṇasvabhāvā iti tathāgatenākhyātam?" āha- "tat tatheti, kulaputra" / āha- "sarveṣu dharmeṣu, bhadanta śāriputra, nirmāṇasvabhāveṣu, kasmādidaṃ 'tvaṃ kasmāccyutvā, iha jāta?' iti manyase? bhadanta śāriputra, cyutirnāmābhisaṃskārasaṃvarta lakṣaṇā; utpattirnāma-sābhisaṃskārasantatilakṣaṇā / tato bodhisattvo yadyapi mriyate, kuśalamūlābhisaṃskāranna kṣapayati / sa yadyapi jāyate, akuśalasantatinna pratisandadhāti" / atha bhagavānāayuṣmantaṃ śāriputrametadavocat- "śāriputra, ayaṃ satpuruṣa ihāgatobhiratilokadhātorakṣobhyasya tathāgatasyāntikāt" / āha- "āścaryam, bhagavan, (yathā) 'yaṃ satpuruṣaḥ, etāvadviśuddhabuddhakṣetrādāgato ('smin) bahulātyayaduṣṭe buddhakṣetre 'bhinandati" / tato licchavirvimalakīrtirabravīt- "śāriputra, tat ki manyase? sūryaprabhāsāḥ kimandhakārasahitāḥ?" āha- "no hīdaṃ, kulaputra" / "nanu tau na sahitau?" āha- "tau, kulaputra, asahitau / sūryamaṇḍala abhyudgatamātre, sarvāndhakārā vigacchanti" / āha- "kasmājjambudvīpe sūrya udayati?" āha- "tadhyālokakaraṇārthaṃcāndhakārāpakarṣaṇārtham" / āha- "evameva, bhadanta śāriputra, bodhisattvaḥ sattvapariśodhanārthaṃ ca jñānālokakaraṇārtha ca mahāndhakārāpakarṣaṇārtha saṃcintyāpariśuddhakṣetreṣu jāyate / kleśaiḥ sārdhanna virahati, sarvasattvānāṃ tu kleśāndhakāraṃ vinodayati" / tataḥ sarvāsāṃ tāsāṃ parṣadāṃ 'sābhiratilokadhātuśca so 'kṣobhyastathāgataśca te bodhisattvāśca te mahāśrāvakā asmābhirdraṣṭavyā iti bhāvanābhūt /
atha bhagavān sarvāsāṃ tāsāṃ parṣadāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya, licchavi vimalakīrtimetadavocat- "kulaputra, iyaṃ hi parṣattāmabhiratilokadhātuṃ cākṣobhyaṃ tathāgataṃ draṣṭumicchati; tena tasyai parṣade deśaya" / atha licchavaye vimalakīrtaya evaṃ bhavati sma- "asmāt siṃhāsanād anutthāya, tāmabhiratilokadhātuṃ ca bodhisattvānām anekaśatasahasrāṇi ca sacakravāḍa parvataparivṛtabhavanān devanāgayakṣagandharvāsurāṃśca (tāṃ lokadhātuṃ) sanadītaḍāgotsasarassamudraparikhāṃ ca sasumerugiryalpaharmyā ca sacandrasūryatārakāṃ ca sadevanāgayakṣagandharvasthānāṃ ca sabrahmabhavanaparivārāṃ ca sagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭranaranarīgṛhāṃ ca sabodhisattvaśrāvakaparṣadaṃ cākṣobhyasya tathāgatasya bodhivṛkṣaṃ cāpi parṣatsāgare niṣaṇṇaṃ ca dharma deśayantamakṣobhyaṃ tathāgataṃ ca tāni padmāni, daśadikṣu yāni sattveṣu buddhakārya kurvanti, (tatsarvam upādāsyāmi) / (yās) tisro ratnaniḥśreṇyo jambudvīpādyāvat trayāstriśabhavanaṃ, tāsvabhyāryaniḥśreṇīṣu trayastriṃśā devā akṣobhyasya tathāgatasya darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca jambudvīpam upayānti, (tāsu ca) jambudvīpasya manuṣyāstrayastriṃśānāṃ devānāṃ darśanāya trayastriṃśabhavanam ārohanti, (tāśca) tāmevaṃrupām apramāṇaguṇasañcayām abhiratilokadhātum āpskandhādyāvadakaniṣṭhabhavanaṃ kumbhakārasya cakramivopādāya, kevalaṃ chittvā, dakṣiṇapāṇinā ca puṣpamālāmiva gṛhītvā, asyāṃ ca sahālokadhātau prakṣepsyāmi / prakṣipya, asyai sarvaparṣade nirdekṣyāmi" / tato licchavirvimalakīrtiretādṛśaṃ samādhi samāpadyate smaitādṛśaṃ caddhryabhisaṃskāramabhisaṃskaroti sma, (yathā-)bhiratilokadhātuṃ, tāṃ kevalaṃ chittvā, dakṣiṇapāṇinā gṛhītvā, asyāṃ sahālokadhātau prakṣipati sma /
tatra ye śrāvakabodhisattvadevamanuṣyā divyacakṣurabhijñāprāptāḥ, te krandati sma- "bhagavan, upādīyāmahe / sugata, upādīyāmahe / sugata, asmabhyaṃ śaraṇaṃ kurva"-iti yācante sma / vinayārtha bhagavān tānetadavocat- "bodhisattvena vimalakīrtinohyadhve; sa hi madgocaro nāsti" / tatrānyadevamanuṣyādibhiḥ-kutrohyāmahe-hyajñātamadṛṣṭam / sābhiratilokadhāturasyāṃ sahālokadhātau prakṣipyamāṇāpi, asyāṃ lokadhātau pūrṇatvaṃ vonatvaṃ vā na jñāyete sma, na ca saṃbādho vā bandhanaṃ vā / sāpyabhiratilokadhāturanūnatvā yathāpūrva, paścāttathā dṛśyate sma / atha bhagavāṃśākyamunistāḥ sarvāḥ parṣada āmantrayate sma- "he mitrāṇi, paśyatābhiratilokadhātuṃ cākṣobhyaṃ tathāgataṃ cemān buddhakṣetraśrāvakabodhi sattvavyūhān" / te 'vocan- "dhruvam, bhagavan, paśyāmaḥ" / āha- "(yo) bodhisattva etādṛśaṃ buddhakṣetraṃ parigrahītukāmaḥ, (tena) tathāgatasyākṣobhyasya bodhisattvānāṃ sarvacaryā anuśikṣitavyāḥ" /
tathā hyabhiratilokadhātusaṃdarśanasyārddhiprātihāryeṇa cākṣobhyatathāgatasaṃsarśanenāsyāḥ sahālokadhātoścaturdaśadevamanuṣyaprajāyutairanuttarasamyaksambodhicittānyutpāditāni / sarve 'pi tasyāmabhiratilokadhātau janituṃ praṇidhānamakārṣuḥ, bhagavāṃśca sarveṣāṃ teṣāmabhiratilokadhātāvupapatti vyākaroti sma / licchavirvimalakīrtistathā hi sarvāstān, yāvat paripācanīyānasyāṃ sahālokadhātau, sattvān vipācya, tāmabhiratilokadhātuṃ yathāsthānaṃ punaḥ pratiṣṭhāpayati sma / tato bhagavānāyuṣmantaṃ śāriputrametadavocat- "nanu paśyasi, śāriputra, tāmabhiratilokadhātuṃ cākṣobhyaṃ tathāgatam?" āha- "dhruvam, bhagavan paśyāmi / sarvasattvebhyo 'stu tādṛśo buddhakṣetraguṇavyūhaḥ / sarve sattvāśca bhavantu kulaputro licchavirvimalakīrtiryathā tādṛśarddhisampannāḥ / lābhā naḥ sulabdhā yadvayaṃ tādṛśaṃ satpuruṣaṃ paśyāmaḥ / ye sattvāḥ pratyupannasya vā parinirvṛtatathāgatasya vemaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇvantyantaśaḥ, lābhāsteṣāmapi sulabdhā bhaveyuḥ / kaḥ punarvādo ya (imaṃ dharmaparyāyaṃ) śrutvā, adhimucyante pattīyantyudgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyantyadhimucya, deśayiṣyanti prapaṭanti parebhyaśca saṃprakāśayiṣyanti bhāvanādhigamānuyuktā (bhaviṣyanti)? "ye sulabdhā imaṃ dharmaparyāyaṃ, dharmaratnanidhi te pratilapsyante / ya imaṃ dharmaparyāyaṃ svādhyāyanti, te bhavanti tathāgatasya sahāyāḥ / ya etaddharmādhimuktan satkurvanti paryupāsanti ca, te hi bhūtā dharmapālāḥ / ya imaṃ dharmaparyāyaṃ samyag likhanti dhārayiṣyanti mānayiṣyanti, teṣāṃ gṛhe tathāgato vihariṣyati / ye 'smin dharmaryāye 'numodante, te parirakṣanti sarvapuṇyāni / ye kecidito dharmaparyāyādantaśaścatuṣpādikāmapi gāthāmudgṛhya, parebhyo deśayeyuḥ, te hi mahādharmayajñaṃ kuryuḥ / ye(ṣām) asmin dharmaparyāye kṣāntiśca chandaśca buddhiścāsāvabodhanādarśanādhimuktayaḥ, tebhyastadeva vyākaraṇam /
abhiratilokadhatvādānasya tathāgatākṣobhyasaṃdarśanasya ca parivarta ekādaśaḥ /
12 pūrvayogaḥ saddharmaparīndanā ca
atha bhagavantaṃ śakro devānāmindra etadavocat- "purā, bhagavan, tathāgatānmaṃjuśrīkumārabhūtācca dharmaparyāyānāṃ bahuśatasahasrāṇyaśrauṣam, paraṃ tu yathāsmāddharmaparyāyādīdṛśācintyavikurvaṇanayapraveśanirdeśaḥ purā na kadācidaśrauṣam /
"ye sattvāḥ, bhagavan, imaṃ dharmaparyāyamudgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti, te 'pi niḥsaṃśayametādṛśadharmabhājanaṃ bhaveyuḥ / kaḥ punarvādo ye bhāvanādhigamanānuyuktā (bhaviṣyanti)? te chetsyanti sarvadurgati-(mārgam), tebhyaḥ sarvasugatimārgo vivṛtaḥ; sarvabuddhaiste dṛṣṭā bhaviṣyanti; te sarvaparapravādighnā bhaviṣyanti; sarvamārāstaiḥ suparājitā bhaviṣyanti; te v