Luật Kinh, Phẩm Xuất Gia (Vinayasūtram, Pravrajyāvastu)

 bhavati sa īrṣyāpaṇḍakaḥ // ā[pa]tkṛt iti āpatpaṇḍako, yasya chedādinā puruṣendriyaṃ vinaṣṭaṃ bhavati // (133) antyasyātra doṣabhaktau nāśanam // antyasyeti āpatpaṇḍakasya // sapadi paṇḍakadoṣaṃ bhajate, tato nāśayitavyo, nānyathā ityarthaḥ // (134) steya-saṃvāsika // ityasya lakṣaṇamāha-jānato akṛtatāṃ vidheḥ upasaṃpado aprarūḍhatāṃ vā dvitīyāyāṃ saṃghena sārdhaṃ karmaṇaḥ pratyanubhūtatāyāṃ tattvam / upasaṃpadgato yo vidhiḥ jñaptyādikaḥ tasya akṛtatvaṃ jānataḥ, kṛtatve 'pi arūḍhatāṃ, yadyapi vidhikṛto na tūpasaṃpadrūḍhaḥ, ūnaviṃśati-varṣatā[di]nā doṣeṇeti / saṃghena sārdhaṃ dvitīyasya karmaṇaḥ pratyanubhave tattvaṃ iti steyasaṃvāsikatvam // nanūktam - 'yataścopālin, prakṛtisthaiḥ bhikṣubhiḥ sārdhaṃ dve trīṇi vā poṣadhakarmāṇi pratyanubhūtāni bhavanti iyatā steya-saṃvāsika' iti / atha kasmāt 'trīṇi vā' ityetanna sūtritam? - yato naitanniyamakāri vacanam, api tu prabandhasyaitad pradarśanam / prabandhamārabhamāṇo dhvasyata iti / itarathā dve iti asya vyavasthānasya 'trīṇi vā' ityetad ucchvāsa iti vijñāyate // tataśca kṛtrimametad prajñaptikaṃ, na dharmatayā vyavasthāyītyāpadyate ca // atra ca grantho 'pi / kathāvastuni syāt, yena vastunā steyasaṃvāsiko na pravrājayitavyo nopasaṃpādayitavyaḥ, tenaiva vastunā pravrājayitavyaḥ upasaṃpādayitavya syāt [iti cet] āha - yena dvau trayo vā poṣadhāḥ pratyanubhūtā bhavanti, ayaṃ na pravrājayitavyo nopasaṃpādayitavyaḥ / yena tu sakṛtpoṣadhaḥ anubhūto bhavati ayaṃ pravrājayitavya upasaṃpādayitavyaśceti, na hi anyathā ekaṃśena, dvayapratyanubhavena arhatvam // yuktiḥ punaḥ yasmādatra prathamaṃ pravartamānaḥ sāśaṃko bhavati, nāsya tasmin mithyātvaṃ prakṛtitāṃ gataṃ bhavati, prabadhnaṃstu tanmayatāṃ āpadyata iti // nanu
atra poṣadhagrahaṇaṃ kṛtam, tadeha kasmāt aviśeṣeṇa sarvakarmapratyanubhāvaḥ, ucyate - saṃghasaṃniśraye etad-karaṇīye antarbhavanam, yat poṣadhe tulyaṃ vā anyeṣāmapi karmaṇāṃ saṃghābhiniśrayatvam // tasmāt nidarśanatvena (VinSū 23) poṣadhagrahaṇaṃ vyavasthitam // aparipūrṇa-upasaṃpad-āpattipṛcchākarmaṇi atra āgamo 'pi bhavati / jñapticaturthena karmaṇā anupasaṃpanne saṃghakarmaṇi poṣadhe vā pravāraṇāyāṃ vā dvādaśapudgalo ddīṣṭānubhūtiḥ, etāvatā steyasaṃvāsako bhavati ityuktam / yāvat anupasaṃpannena akaraṇīyānulakṣitaṃ saṃghasya pravrajyā 'rocanādi tad sarvasaṃghāghīnatvāt [saṃgha?] karmapakṣatvam / tataḥ karmagrahaṇamapi atra pratipattavyam, yadi tasya pravrajyā 'rocana-śrāmaṇeratvopapatti-rahonuśāsana pāriśuddhi saṃgraha-parivāsādyārocanānāṃ anuprāptīnāṃ api pratyanubhūtasya steyasaṃvāsikatvaṃ vyavasthitam // (135) tīrthikaprakrāntaka iti // tatsvarūpaparijñāpanārtham - (136) samāttedaṃ-pravrajyasya taddṛṣṭeḥ nikṣipyedaṃ cīvaraṃ tena dhvajena tatrāruṇodgamane tattvam // ityuktam / samāttedaṃ pravrajyasya iti samādānena pravrajyā asya, taddṛṣṭeriti tīrthikānāṃ dṛṣṭau, asyāṃ sthitaḥ taddṛṣṭikaḥ / cīvaramidaṃ nikṣipya iti sugatabhikṣuveṣaṃ utsṛjya / tena dhvajena iti tīrthikasya dhvajena / tatra iti tīrthikasya avasthitau / aruṇodgamane tattvam tīrthikāvakrāntakatvam // (137) tadakṛtamapi steyavat // tathāgataveṣamutkṣipya abhikāṃkṣitasya tīrthikasya abhikāṃkṣitaliṅgena ācchādya uṣite aruṇodgamanaṃ iti / idaṃ tathāgataliṅgasamādānam, na tīrthikadṛṣṭiḥ / idaṃ tadakṛtam // paścāt imasminnakṛte anyathāpi tīrthikagatatvaṃ bhavati cet, tadyathā steyavat // steyasyā 'pi antarbhūtam(?) tato anubhūtidvayamityarthaḥ / (iti) steyasaṃvāsikatvaṃ uktam // (138-145) mātṛghātakaḥ // pitṛghātakaḥ // arhadghātakaḥ // saṃghabhedakaḥ // tathāgatasyāntike duṣṭacittena rudhirotpādakaḥ // bhikṣuṇīdūṣakaḥ // caturṇāṃ pārājikānāṃ anyatamāmāpattiṃ āpannaḥ [na veti] // na abhyupagato nimittaviparyayaṃ praṇihitaṃ pravrajyopasaṃpadoḥ akaraṇam // iti nimittaviparyayaḥ iti yena nimittena kalahavivādādinā tarjanīyādi iṣṭakarmakaraṇaṃ bhavati tasya viparyayaḥ kalahavivādādyabhāvaḥ // praṇihitānabhyupagamo hi sādhanatvābhāvaḥ // (146) upasaṃpadaḥ kṣānti-jñaptiriti // akṣāntā anupasaṃpannāḥ, upasaṃpannatvakṣamatvāt punaḥ anyakṣāntikāryaṃ
na kṣāntiriti kṣāntikāryam / 'bhadantāḥ bhikṣavaḥ, tarjanīyakarmaṇaḥ tāvat upasaṃpatkaraṇe upasaṃpaditikaraṇaṃ anupasaṃpaditi vā karaṇaṃ (iti) (VinSū 24) upamaṇḍalopasaṃpad uktā / upasaṃpatkaraṇe sātisāre sati, kṣāntirhi jñaptiḥ iti nidāne uktam // (147) upasaṃpadaṃ anupapannaścet, sāmagrī punaḥ praṇidhānam // iti upasaṃpadaḥ kalahākaraṇatvādi nimittaviparyaye anupapannaḥ cet sāmagryāṃ punaḥ karma kartavyamityarthaḥ // (148) adarśanoktau mṛṣā cet, prāyaścittikam // iti āpattiḥ mayā na dṛṣṭā iti mṛṣoktau āpattikaraṇe asya prāyaścittikam // etādṛśanyāyavataḥ mṛṣāvādeṣu prāyaścittikābhāvaḥ na prajñaptavyaḥ //
hastacchinnāḥ pādacchinnā aṅgulīphaṇahastakāḥ /
anoṣṭhakāśca citrāṅgāḥ ativṛddhā atibālakāḥ //
khañjaḥ kāṇḍarikaḥ kāṇaḥ kuṇiḥ kubjo 'tha vāmanaḥ /
galagaṇḍamūkabadhirāḥ pīṭhasarpī (ca) ślīpadaḥ //
strīcchinnā bhāracchinnā mārgacchinnāśca ye narāḥ /
tālamuktāḥ kandalīcchinnā evaṃ-rūpā hi puruṣāḥ //
-pratikṣiptā maharṣiṇā //
prāsādikasya pravrajyā pariśuddhasyopasaṃpadā /
ākhyātā satyanāmnā vai saṃbuddhena prajānatā // iti //
hastacchinā iti maṇibandhamudgṛhya yeṣāṃ hastāḥ chinnāḥ // pādacchinnā iti yeṣāṃ āgulphaṃ chedaḥ te pādacchinnāḥ // yesāṃ hastāṅgulayo nāgaphaṇasaḍṛśāḥ aṅgulīphaṇahastakāḥ / yeṣāṃ oṣṭhakadvayābhāvaḥ te anoṣṭhakāḥ // yesāṃ kāye citracihnāni te citrāṅgāḥ / hastādiṣu citritaḥ citrāṅgāḥ / avirataṃ sravanta iva ityādayaḥ // ativṛddhā iti śatavārṣikādayaḥ / atibālakā iti kākoḍḍāpane 'samarthaḥ asaptavarṣakaḥ // khañjā iti pādena khañjagamanāḥ // kāṇḍarika iti sakthipakṣa-gṛdhrasīvātena saṃdhvastagamanaḥ // kāṇaḥ ekākṣaḥ // kuṇiḥ yasya maṇibandhapakṣe cihnamātrahaste sati kiñcidapi karaṇe asamarthaḥ // galagaḍaḥ grīvā-gaṇḍikā yasya sa galagaṇḍaḥ // mūkaḥ vāgasamarthaḥ // pīṭhasarpi iti ādhārārthaṃ hastadvayaṃ pratiṣṭhāpya caturūpeṇa sarpati / dvitīyaḥ paryāyaḥ phakkaḥ ityapi / strīcchinnaḥ // strīṇāṃ utkaṭasevanayā kṣatavīryaḥ, yasya kāyaḥ asukhaḥ strīcchinnaḥ // tathaiva akṣamabhāradhāraṇāt (VinSū 25) mārgagamanātiśayatvāt ca yathānukrameṇa bhāracchinnā mārgacchinnāśca // tālamuktāḥ, ye samyagbhojane asamarthatvāt udgiranti // kecidevaṃ vadanti - ye niruddhakramaṇena hatagranthitvāt gamanāvarodhena iva parikramākāriṇaḥ, ye ca yuvānaḥ karṣāntarvyāṃdhyādibhiḥ tathaiva asamarthitāḥ aparyantāḥ, prabalajīrṇatayā ca upakliṣṭa -?-sadṛśāḥ sarvakāryeṣu asamarthāḥ te kandalīcchinnā iva, taiḥ na yauvanahāniḥ ityarthaḥ //
iti saṃgrāhyagatam //
samāptaṃ ca pravrajyāvastu //
(v) kṣudrakādigatam
(149) kṛt* rājabhaṭaḥ / ananujñātaṃ rājñā adūradeśikam // ityasmin 'na rājabhaṭo 'si' iti pravrajyātvamupasaṃkrāntaṃ praṣṭavyam / upasaṃpādakairapi rājabhaṭaḥ rājñā 'nanujñātaḥ adūradeśikaḥ na pravrājayitavyaḥ upasaṃpādayitavyaśca iti // yaḥ pravrajyāvastumārgaṃ gṛhṇāti tasmai etena upadeṣṭavyam / yo rājā vā tadvijitaḥ prabhurvā, tena yena kenacit mārṣeṃṇa vā tatpadasaṃbaddhaḥ sa atra adūradeśikaḥ // (150) kṛt* cauro prajñātaḥ // iti rājñā nā 'nanujñātaḥ adūradeśikaḥ ityetannirākaraṇārtha punaḥ kṛcchabdaḥ / cauro] nāsi dhvajabaddhakaḥ iti pravrajyārthaṃ upasaṃkrāntaḥ pṛcchet upasaṃpādakāśca, na cauraṃ dhvajabaddhakaṃ pravrājayeyuḥ upasaṃpādayeyurvā / ityetāvatā evamapi atra vidhānasya bhāvaḥ // prajñātacauro dhvajabaddhakaḥ / yatra yasya na prajñāyamānatvaṃ na tatra tasya dhvajabaddhakatvam // (151) na rathakāra-[carmakāra]-caṇḍāla-pukkala-tadvidhān pravrājayet // rathakāraḥ carmakāraḥ, tadvidhān iti abhokṣya-[anu]śrāmaṇeratvaśikṣamāṇatva-upasaṃpādanā 'narhatvaṃ rathakārādīnāṃ apravrājane nimittam / tasmāt āsāṃ api etadakaraṇīyatvasya pratipādanam // (152) nidarśanaṃ hastacchinnādayaḥ // yadetad pravrajyāvastuni hastacchinna-pādacchinnetyādi uktaṃ nidarśanaṃ tadveditavyam, na parisaṃkhyānam / yeṣāmetad nidarśanaṃ tānīdānīṃ upanyasyati-
haridrakeśā harikeśā haritakeśāstathaiva ca /
avadātakeśāśca ye narā nāgakeṣā akeśakāḥ /
ghātīśirā bahuśirā atisthūlā vipāṭakāḥ /
kharasūkaraśīrsāśca dviśīrṣā alpaśīrṣikāḥ /
(VinSū 26)
hastikarṇā aśvakarṇā goṇamarkaṭakarṇakāḥ /
kharasūkarakarṇāśca ekakarṇā akarṇakāḥ /
lohitākṣā atīvākṣā cullākṣā atipiṅgalāḥ /
kācākṣā budbudākṣāśca ekākṣāścāpyanakṣakāḥ /
[hasti]nāsā aśvanāsā goṇamarkaṭanāsakāḥ /
kharasūkaranāsāśca ekanāsā anāsakāḥ /
hastijoḍā aśvajoḍā goṇamarkaṭajoḍakāḥ /
kharasūkarajoḍāśca ekajoḍā ajoḍakāḥ /
hastidanta aśvadantā goṇamarkaṭadantakāḥ /
kharasūkaradantāśca ekadantā adantakāḥ /
atigrīvā agrīvāśca skandhākśā atikubjakāḥ /
lāṅgūlacchinnā vātāṇḍā ekāṇḍā apyanaṇḍakāḥ /
atidīrghā 'tihrasvāśca kṛśāścā 'tikilāsinaḥ /
caturbhiśca chavivarṇaiḥ khelāvikaṭakāstathā /
evaṃ-vidhānāmapi taṃ pratikṣepaṃ adhārayet //
tamiti hastacchinnāḥ pādachinnāḥ ityevamādikaṃ pratikṣepaṃ evaṃ vidhānāmapi pradhārayet ityarthaḥ // haridrā iva raktā keśā yeṣāṃ te haridrakeśāḥ / siṃhakeśā harikeśā // nīlyā iva raktā keśā yeṣāṃ haritakeśāḥ // janmanā eva śuklā keṣā yesāṃ te avadātakeśā, na tu palitinaḥ // hastina iva yeṣāṃ keśā te nāgakeśā // tāmrabhājanamiva ślakṣṇaṃ vigatakeśaśiro yeṣāṃ te akeśakāḥ // yasya śirasi tasraḥ catasro vā sthūlavalayaḥ, yābhiḥ nimnonnataṃ lakṣyate, sa ghāṭośiraḥ // yeṣāṃ piśvitamiva śarīraṃ vaipulavataḥ // [pṛthagvat] saṃkṣiptakaṃ te vipātakāḥ // yasya atisaṃkṣipte vartulākṣiṇī te saṃcūrṇākṣāḥ [=cullākṣāḥ?] // śiraso 'ntaḥ praviṣṭatvāt skandhasthāne akṣiṇī yasya asau skandhākṣaḥ // lāṅgūlaṃ yasya prasravakaraṇaṃ ta[d yasya chinnaṃ] sa lāṅgūlachinnaḥ // yesāṃ svalpenā 'pi vyāpāreṇa viśiṣṭaśramotpattiḥ te 'tikilāsinaḥ, klamasyaitadabhidhānam // caturbhiśca chavivarṇaiḥ iti nīlapatīlohitāvadātaiḥ (ninditarūpāḥ) / ye evaṃvidhā varṇaviśeṣāḥ teṣāṃ eva pratikṣepaḥ na tu ye devānāmiva praśasyarūpāḥ // evaṃ tāvat evaṃvidhānāṃ pravrājanādikaṃ pratikṣiptam / pravrajitopasaṃpannānāmeṣāṃ api saṃgraho na ityu padarśanāya āha // (153) na jātikāyaduṣṭaṃ pravrajitaṃ upasthāpayet // rathakārādikaṃ abhokṣyaṃ jātiduṣṭam / hastacchinnādikaṃ varṇataḥ saṃsthānato vā kāyena (VinSū 27) duṣṭaṃ / nopasthāpayet, vāsasthāne 'pi antardāne, na anuparivāritvena ca, na kevalaṃ niśrayadāne / tathā ca bhikṣuṇā parṣad dūṣakaparṣad, na upasthāpayitavyā, upasthāpayati sātisāro bhavati / ityuktvā kiyatā parṣad dū[ṣakā] parṣad iti vaktavyā? / jātito varṇasaṃsthānena ca // kathaṃ jātitaḥ? / rathakāracaṇḍālapukkasakulāt // kathaṃ varṇasaṃsthānataḥ? haridrakeśā ityādyatroktam // (154) yujyate naikasyopādhyāyasya ekena vacasā upasaṃpādanaṃ ātrayāt / anekasyeti dviprabhṛteḥ / eka upādhyāyaḥ asyeti ekopādhyāyaḥ, tasya / ekena vacasā iti ekaprajñaptyā / ki yato 'nekasya ityāha / ātrayāt* tribhyo yāvat yujyate, na pareṇa ityarthaḥ
// 'na gaṇo gaṇasya karmāṇi karoti' ityāgamāt // kecit - aṃgīkṛtopādhyāyabhedaṃ atra granthaṃ kurvate - 'labhyaṃ bhadanta ekakāle ekakṣaṇe ekena karmakārakeṇa ekayā jñaptyā dvābhyāṃ karmāṇi kartum? kṛtāni ca vaktavyāni? na ca saṃghaḥ tena sā tisāro bhavati'? - 'labhyaṃ upālin sa cet karmakārako bhikṣuḥ pratibalo bhavati / upādhyāyānāṃ nāmaparikīrtanaṃ kartuṃ upasaṃpatprekṣāṇāṃ ca jñaptiṃ ca na hāpayati karma ca karoti' ityādi // ārya-upālino dāsakaḥ pālakaśca śrāmaṇerakau sapremakau gatau, anyonyānurakṣayā 'yugapat nopasaṃpādyau, [tasmāt pṛthak] dvau nopasaṃpadyate // etannidānaṃ ekopādhyāyasya anekasya upasaṃpādanānujñāne, asmānnidānāt ekopādhyāyasya anekasyāṅgīkaraṇaṃ atra nidānāt dṛśyate / ityevaṃ aṅgīkṛtaṃ na caitaṃ prayujyate // (155) ābhāvaḥ tulyasamayānāṃ parasparaṃ sāmocīkaraṇasya // ekakāle ekakarmavācanopasaṃpāditānāṃ, pṛthagvā upasaṃpannānāṃ, yeṣāṃ tulyasamayaḥ tesāṃ sāmīcīkaraṇasya parasparaṃ abhāvaḥ / sāmīcī vandanā // (156) saṃprāpte prāthamyam // tulyasamayānāṃ lābhakarmādānoddeśādi sthānaṃ, yaḥ prathamaṃ saṃprāptaḥ 'yathāgatikayā lābho grahītavyaḥ' iti vacanāt tasya lābhagrahaṇe prāthamyam // karmādāne yaḥ paścādāgataḥ tena pūrvakarma kartavyam paścādāgataḥ karmādāne prathamaṃ iti vacanāt / prathamaṃ kāryatādi ayamarthaḥ / lābhagrahaṇe prathamaṃ sthānaṃ saṃprāpte prāthamyam, karmādānakaraṇe pañcātsthānaṃ saṃprāpte prāthamyamiti // (157) na dvyaṅgulādūrdhvaṃ āraṇyakaḥ keśān dhārayet // (158) naitad arvāktvāt grāmāntikaḥ // arvāgbhāvaḥ arvāktvam / etasya dvyaṅgulasya arvāgbhāvāt ūrdhvaṃ dvyarghāṅgula pramāṇatā saṃprāptā / yāvanna dhārayitavyā ityatra jñānaṃ bhava[tīti veditavyam / grantho ']tra - āraṇyakena bhikṣuṇā dvyaṅgulā bālā dhārayitavyā, arvāk grāmāntikena iti // kecit - 'dvyaṅgulāvartā' iti dvyaṅgulasthāne adhīyate / yadyasya pāṭhasya dvyaṅgulapramāṇa āvarto yeṣāṃ ityarthaḥ, anarthāntaratvaṃ pūrvakātpāṭhāt // atha dvyaṅgulasya āvarta ityayuktatā / liṅgāntardhānabhūtatvāt iyato (VinSū 28) dīrghatvam, asya yena ca nidānadoṣe śikṣā padaṃ prajñaptaṃ taddoṣāpātasya ca tadavasthatvāt / yasmāt atiriktapañcāṅgulamettpramāṇaṃ, pravrajyākālikamuṇḍanādividhānāt parato 'pi muṇḍanādiḥ karaṇīyatvaṃ nyāyyam / ityatra asya sthāne viniveśanam // (159-162) na golomakān keśān chedet // muktvā vraṇasāmantakam // na cūḍāṃ kārayet // na saṃbādhi-[pradeśe]romakarma kārayet // iti // na kārayediti anuṣaṅgaḥ / saṃbādha-pradeśo guhyasthānam // (163) kārayet* vraṇanimittaṃ arūḍhau anyathā vijñān sthavirasthavirān avalokyeti // arūḍhau anyatheti - bhagavānāha - 'kaṣāyaiḥ (pañcabhiḥ tataḥ) śodhayitavyam / paścāt yadi svāsthyaṃ na bhavati, sūtradhara-vinayadhara-mātṛkāḍharān bhikśūn āpṛṣṭvā saṃbādhaśmaśru kārayitavyam' ityatra
granthaḥ // tatra nidarśanametad, śocanavidhānaṃ yujyate iti prakārāntarāṇyapi cikitsitasya avaruddhāni, sthavirasthavirān bhikṣūnavalokya vraṇanimittaṃ prāṇakanimittaṃ vā saṃbādhe pradeśe romakarma kārayitavyamiti / apareṣāṃ atra granthaḥ, tatra pramukhaviditaṃ kṛtamiti etadavalokanam / dvābhyāṃ ca vṛddhābhyāṃ pramukhatvaṃ śīlato dharmavinayābhijñatayā ca, ityubhayamapi etad avalokyagataṃ saṃgṛhītam vijñātaṃ tatra / piṭakadharatvavacanaṃ vijñānam / prāṇakanimittaṃ atra vraṇagataprāṇakābhiprāyaṃ yujyate, na yūkādyabhiprāyam / asya ca vraṇanimittatvenaiva antaḥkṛtatvamiti na gṛhītam // (164) na aṅganāḍīmapi [tannimittaṃ] kārayet // atannimittaṃ iti avraṇanimittaṃ / jaṅdhāmuṇḍanaṃ aṅganāḍī // (165) na anyatra kāye // iti // saṃbādha-aṅganāḍībhyāṃ anyatra kāye grīvātaḥ prabhṛti yaḥ kāyānuvyavahāraḥ tatra eṣa romakarma-pratiṣedhaḥ / tasmānnānena keśaśmaśruṇo 'pi kartavyatāpratiṣedhaḥ / nāsāromṇaḥ śātanasya abhūdvacanaṃ iti prasiddhe pratyayaḥ // mātṛkāyāmatra granthaḥ - keśaśmaśrū sthāpayitvā tadanyeṣu aṃgapratyaṃgeṣu roma na śātayitavyam / yaḥ śātayet* duṣkṛtaḥ syāt āpattiḥ iti // (166-168) kṣuradhārakaṃ vā nakhacchedaṃ bhajeta vāsīmukhaṃ vā / naiṣāṃ mṛṣṭiṃ bhajet // bhajeta lekhaṃ malāvakṛṣṭyai / na cīvareṇa keśaśmaśrū avatārayeteti // upariprāvaraṇasya atra grahaṇaṃ yujyate, na antarvāsasaḥ / sarvasya ca na saṃghāṭi-uttarāsaṃgayoḥ eva / atra paribhuktasya anyadupariprāvaraṇaṃ yujyate / ityatra pratikṣepanimittasya vyavasthāpanāt // (169) dhārayet keśapratigrahaṇam // iti cīvaraṃ keśapratigrahaṇam, tadarthameva yasya upayogaḥ / pratigṛhyante anena keśāḥ iti tu niruktiḥ / cīvaramiti kuta etad, 'cīvaraṃ keśapratigrahanaṃ adhiṣṭhānaṃ' iti adhiṣṭhānamantre vacanāt / kathaṃ puna etad vijñāyate prāvaraṇārthamiti? na punaḥ tatraiva keśānāmavatāraṇārthamiti / abhāve saṃkakṣikābhidhānāt / apratikṣepaṃ hi saṃkakṣikāyāṃ keśāvatāraṇam // (170) abhāve (VinSū 29) saṃkakṣikayā // keśapratigrahaṇasya cīvarasyābhāve saṃkakṣikayā āvṛtayā keśaśmaśrū avatārayet // (171) na saṃstare / iti na keśaśmaśrū avatārayet / nidāneṣvapi ādāveva nakhacchedanam iti etadante granthaḥ // (172) na yatra sāṃdhika-saṃmārjanīnipātaḥ // iti vihārādhikārikametad // (173-174) avatārayeta prāsādādau jīrṇo glāno vā vātātapavarṣeṣu ca // taṃ pradeśaṃ parikarmayet
// niṣkeśatvaṃ nirudakatvaṃ ca parikarmaṇaḥ / tadyathā saṃpadyate tathā karaṇīyam // (175) saṃkirṇe bālocchāraṇam // sasaṃkāre pradeśe ityarthaḥ // (176) evaṃ nakhacchedanam // na saṃstare ityādeḥ eṣo 'tideśaḥ / keśapratigrahe nipuṇagrāhiṇī kriyamāṇā bhūmau kṛtā bhavati / tasmāt nātracchedanena yatra sāṃdhika-saṃmārjanī nipātaḥ / ityasya atikrāntatvaṃ, parikarmabhavyatā vā bhūmeḥ / keśaśmaśru-avatāraṇe asya parihārasya asaṃbhavo veditavyaḥ // (177) na anadhiṣṭhitā bhikṣuṇī eṣā purūṣeṇāvītarāgā keśāṃśchedayet // eṣā iti bhikṣuṇī avītarāgā iti 'anāpattiryadi vītarāgā syāt' ityatra granthaḥ / chedayeta iti muṇḍanasya caitadatriavaṃ vacanam / atha mahāprajāpatī gautamī pañcabhiḥ śākyāyanikāśataiḥ sārdhaṃ svayameva keśāṃśchedayitvā kāṣāyāṇi vastrāṇī ācchādya iti keśacchedanasya uktasya '[evameva tvaṃ gautamī muṇḍā śobhanā]' iti muṇḍātvena abhidhānāt; dīrghatvāt keśānāṃ anya-muṇḍane sanimittametadabhidhānam / anyatra anuvyavahāraḥ - avītarāgā bhikṣuṇī bhikṣuṇyā anadhiṣṭhitā na [puruṣeṇa] keśāṃśchedayet ityarthaḥ // (178) saṃrajyamānāṃ adhiṣṭhātrī samanuśiṣyāt - 'smṛtimupasthāpaya kimasmin kalevare sāramasti' iti / saṃrajyamānāṃ iti kalpake tāṃ bhikṣuṇīm // (179) mātṛsaṃjñā bhaginyā duhituśceti kalpake [upasthāpaya] iti / saṃrajyamānāṃ adhiṣṭhātrī samanuśiṣyāt - mātrādisaṃjñāmupasthāpaya iti // (180) snānaṃ kṛte 'tra kurvīta iti // atra iti keśaśmaśru-avatāraṇe // (181) pañcāṅgikaṃ vā śaucamiti // kalpāntara-upādānārthaṃ vā śabdaḥ // satyapi pānīyasya saṃbhave, kalpata evaitad - 'bhikṣuṇā keśapratigrahaṇaṃ dhārayitavyam, snātavyaṃ vā, antato hastapādā prakṣālayativyāḥ' ityatra granthaḥ // (182) na nagnaṃ snāyāt iti / trimaṇḍalācchāditatve paripūrṇaṃ anagnatvam / yāvat trimaṇḍalācchādite romāṅgajātayoḥ chāditvam, tāvat chāditatvena sarvasya (aparasya) aparihartavyatā iti etad atra sāmarthyāt gantavyam // (183) na bhikṣuṇī puruṣatīrthe snāyāt, na strītīrthe cūrṇena iti // puruṣatīrthe bhikṣaṇyāḥ snānasya eva pratiṣedhaḥ / strītīrthe tu mudgacūrṇādinā, kevalasya (prādeśika snānasya) aprativedhaḥ / 'dvādaśavargiṇyaḥ strītīrthe snānti, gṛhapati-patnīnāṃ snāntīnāṃ auddhatyaṃ kurvanti, māṣacūrṇādi kṣipanti
/ bhagavānāha - na bhikṣuṇyā strītīrthe cūrṇena snātavyam' ityatra granthaḥ // (184) kalpyate (VinSū 30) mudgādeḥ gandhaparibhāvitam cūrṇamiti // sarvādhikāritā 'tra // (185-186) pratigrahaṇamasya // bhaiṣajyaparibhāvitasya ca glānena // iti, 'kalpayate' ityanuṣaṅgaḥ // (187) na bhikṣuṇī yoṣiti cūrṇaṃ kṣipet // snānakāle api anyadā 'pīti-viśeṣāparigrahāt pratipattiḥ nagna (tva)-parihāraprasaṃgena ucyate // (188) no 'grathitādhastyapūrvapaścimanivasitānto niśrayaṇīmadhirohet // nivasitasya vāsasaḥ pūrvapaścimādhastyaḥ adhastādbhavāntaḥ agrathito yena ityarthaḥ / kaupīnaduṣṭi-parihāram etad / vṛkṣādyadhirohe 'pi ca kaupīnadarśanasya saṃvittiḥ / tasmāt nidarśanamatra niśrayanī-grahaṇaṃ pratipattavyam / āpadi adhirohe yatpratīkārārthaṃ yo 'dhirohaḥ tasya cet nivasanasyaiva grathanenoparodhaḥ anurakṣyatvamasya / na cenneti, vṛkṣādhirohānujñānāt gantavyam // (189) na anyadā evaṃ syāt // niśrayaṇyadhirohaṇād anyasminkāle na grathitādhastyapūrvapaścima nivasitāntena [sāmīcīsthitena] bhavitavyamityarthaḥ / antarmukhasya kaupīnapakṣatvaṃ iti tannāgnyasya atra pradeśe pariharaṇamucyate / (190) na apraticchanna-vaktrāya avṛtiṃ bhajeta // apraticchannasya vastrādinā yā avṛtiḥ apraticchannavaktrāya avṛtistāṃ na bhajet / 'vijṛṃbhamāṇena bhikṣuṇā hastena mukhaṃ pratichādayitavyam' ityatra granthaḥ / nidarśanamatra hasto vyavatiṣṭhate // vijṛṃbhaṇaṃ ca kāmakāro yadvidhāraṇaṃ pratītamadhikṛtya etadevamuktam / asati āśaktau yadapāvaraṇaṃ na tadbhajane doṣaḥ // (191-192) dhārayet snātraśāṭākam // āsaktiḥ dvipuṭe prāṇakānām / saktiriti vaktavyaṃ granthacchāyāyāṃ saṃpattyarthaṃ ā-iti upādānam / kāraṇādeśametad / yasmāt saktiḥ dvipuṭe vāsasi prāṇakānāṃ, tasmānna saprāṇake 'mbhasi tadvidhena vāsasā snātavyamityarthaḥ // (193) traicīvariko 'pi iti // dhārayet snātraśāṭakamityunubandhaḥ / grantho 'tra - "bhagavānāha - traicīvarikeṇa bhikṣuṇā snātraśātako dhārayitavyaḥ" iti // kecit 'anadhiṣṭhāya dhārayitavyaḥ' ityadhī yate, tadyuktam / snātraśāṭakaṃ sametya anutpādite saṃkalpe naiḥsargikasya utthānāt niyataṃ eṣa saṃkalpo 'tra utpādayitavyaḥ / asya cotpādane jātaṃ bhavati atra mānasasya adhiṣṭhānasya kartavyattvam / tataśca anyasyādhiṣṭhānasya karanaṃ yuktam, sukaratvāt vācikasya asmādeva anujñānāt na anenāsya samādānamraṃśo bhavatīti veditavyam // (194) patrāṇi abhave dattvā purataḥ pṛṣṭhataśca
pratigupte pradeśe snānamiti // sarve na traicīvarikā eva / [atra granthaḥ] - apareṣāṃ snātraśāṭakasya prāptirnāsti, bhagavānāha - taiḥ patrāṇi purataḥ pṛṣṭhataśca datvā pratigupte pradeśe snātavyamiti aviśeṣeṇa etadabhihitam // (195) mocanena saktasya prāṇinaḥ apagatiḥ // ekapuṭāt atyāsaktiḥ dvipuṭe prāṇakānāmiti ataḥ pratipattiḥ / nāsya śāṭake dvipuṭatvasya abhāvaḥ / tasmāt nānena saprāṇake 'mbhasi snātavyamityatra sthitaṃ veditavyam // (196) udakabhrame (VinSū 31) vihāre etaditi // vihāre cediti etad snānaṃ kriyate udakabhrama eva kartavyaṃ nānyatra // (197) cchoraṇaṃ ca dravasya // iti pādaprakṣālanādikasya dravasya udakabhrama eva cchoraṇaṃ nānyatra // (198-199) karaṇaṃ snātraśālikāyāḥ // [asyāṃ] iṣṭakāstārasya ādānam // [asyāṃ] snātraśālikāyāḥ // (200) udakabhramasya mokṣaḥ / syandanikāyāḥ śocanam // bhagavānāha - udakabhramo proktavyaḥ // syandanikā bhavati, bhagavānāha, kālānukālaṃ śocayitavyā / api tu udakabhrame eva snātavyamiti, tatsaṃgrahārthamāha // (201) bhrame snātau anutthānam // syandanikāyā ityanubandhaḥ / snātiḥ snānam / syaṃdanikā iti pratividheḥ ākhyānametad / bhrame snāne sati anutthānaṃ syandanikāyāḥ / na tu bhrame eva snātavyamiti niyamabhūtaṃ, snānārthatvāt śālikāyāḥ // (202) neṭṭanodgharṣeṇa kāyaṃ śodhayet pādābhyāmanyam // na iṭṭanena bhikṣuṇā kāyo gharṣitavyaḥ iti granthaḥ / anyamiti pādavyatiriktam / tayoḥ tu apratiṣedhaḥ // (203) nidarśanametad tīkṣṇaśauṭīrayoḥ / īṭṭanam kīdṛśasya dravyasyetyāha - tīkṣṇaśastrakādi, śautīraṃ ṣaunakādi cittavikārasaṃpādanāt / ājñaptaṃ bhagavatā - na iṭṭanena kāyo ghṛṣitavya iti / bhikṣavaḥ śuktyā ghṛṣanti, bhagavānāha - muṇḍaśuktiḥ karanīyā ityatra granthaḥ / atra hi tīkṣṇatvāt śukteḥ pratiṣedhaḥ / tasmāt nidarśanaṃ iṭṭanam / anyasyāpi tīkṣṇasya śauṭīrasya ca dravyasya tenā pi kāyo no ghṛṣitavyaḥ // (204) agninā śukteḥ śodhanam // pratāpanamātrakaṃ ca agninā asyāḥ śodhanam / anyathā śukternāśāt // (205) na kiñcitkenacit āmuṣṭicailavartte(ḥ) bhikṣuṇī uddhṛṣet // na kiṃciditi kāyam, mṛduṣtrīśarīram, mṛduślakṣṇādapi tasmin vikārasya saṃpattiḥ / sunikṛṣṭenāpi etatkaraṇe striyaḥ sauṭīrapitatvamiti bhikṣuṇīṣu sarvapratiṣedhaḥ bhavati / kiñcinmuṣṭi[taḥ]
sukumārāntaraṃ vastramiti, muṣṭimātratvena uktvā cailavartteḥ vacanam // (206) na anapagatasaṃbhāvakodakaḥ cīvarāṇi prāvṛṇvīta // prāvriyamāṇacīvaravināśaparihārārthametad / tasmādeṣāṃ udakaṃ anapagataṃ yasya iti gatiḥ / yaḥ ādhānaṃ na icchetpratīkṣituṃ, taṃ prati uttarau vidhī // (207-208) dhārayetkāyaproñchanam // abhāve muhūrttaṃ utkuṭukena sthitvā snātraśāṭakena proñchanamiti // yāvatā vā anena saṃpannena snātraśāṭakaproñchanārthasaṃpattiḥ tāvatā 'sya yāvatyā kālamātrayā saṃpattiḥ tadupalakṣaṇamatra muhūrtaḥ / stokasya vā yasya tasya muhūrtamiti abhidhānametad / utkuṭukena sthitvā iti evaṃ āśu-apagamasya ambhasaḥ kāyāt saṃpattiḥ guptarūpaṃ caitadavasthānam / ato 'sya [nāgnyasya] na yuktaṃ bhajanamityatra saṃśrayaṇam // (209-210) pratiṣeveta jentākam // karaṇḍasya karaṇaṃ uccharkare sādhu // jentākārthaṃ āvāsaḥ karaṇḍakaḥ / udgataśarkaram, uccharkare pradeśe karaṇḍaḥ (VinSū 32) kartavyaḥ // ityatra granthaḥ - 'saṃpadyate anyapradeśe gatādapi ato aparipūrṇārthaḥ / uccharkare tu paripūrṇārthasaṃpādakatvāt sādhutvaṃ' ityarthaḥ / e [vama]trāpi 'sādhu' śabdaprayoge veditavyam / tatra karaṇḍe yatkartavyaṃ taddarśanārthamāha - (211) vahiḥ saṃvṛttasya antarviśālasya samudrākṛteḥ vātāyanasya mokṣo madhye // karaṇḍagatabhittimadhye nā 'dho nā 'pyūrdhvamityarthaḥ // (212) jālavātāyanaka-vāṭikā-cakrikā-ghaṭikā-sūcīnāṃ atra viniveśanam // atra iti vātāyane // (213) aja[padakada]ṇḍopasthāpanaṃ ca // atra ityasya saṃbaṃdhopanayanārthaḥ 'ca'-śabdaḥ // tena ajapadakena daṇḍena vātāyane sūcī praveśyate niṣkāsyate // (214) dvāre kavāṭa-arguḍa-kaṭakāyāṃ ghaṭṭasamāyojanam // dvāra iti karaṇḍadvāre // (215) taptajalasthāpanārthaṃ abhyantarapārśvakapotamālākaraṇam // piṇḍikā 'tra kapoṭamālā yasyāṃ [jalaghaṭā]ḥ sthāpyante // (216-217) agnikaraṇasthāne bhūmau iṣṭakā-stāra-dānam // agneḥ anirvāṇāya saṃvarttanam // (iti) vartulīkaraṇam // (218) tadartha āyasasphijadharaṇam // tadarthamiti agnisaṃvarttanārtham // (219) jvalatyagnau aklamāya praveśapariharaṇam // jentākaśālāyām // (220) tamikānutpattaye saktūnāṃ kaṭutailamrakṣitānāṃ aganau prakṣepaḥ // agnimadaḥ tamikā // (221) daurga-ndhyavinivṛttaye dhūpadānam // yad tatsaktubhirdaurgandhyaṃ kṛtam // (222-223) cikkasapiṇḍikayā kṣipratailadharaṇe pratividhānam // āmalakapiṇḍikayā ca / kakṣapiṇḍiko 'tra āsanam // atra jentāke kakṣapiṇḍakāsanam / nāsya snehena āsanārtham, ityasya anujñānam // (224) tṛṇairbhūmerāstaranaṃ ādraiḥ, autpattikena ārdreṇa temanena vā // tatra autpattikaṃ utpattyā eva yadārdratvam, [tadabhāve]temanena yadārdratvaṃ tatsaṃśrayaṇīyam, adāho 'tra arthaḥ // (225-226-227-228) kaṇḍūyanārthaṃ āyasadarvikākaraṇam // cidreṇa upanibadhya sūtrakeṇa asyāḥ sthāpanaṃ upadhivārikeṇa gupte pradeśe
// nirmāditatāsaṃpatyarthaṃ asyāṃ agnikalpakaraṇam // asnānaṃ tatra // tatra iti jantāke // (229) śālāyāḥ tadartha karaṇam // tadarthamiti snānārtham // (230) anāśāya snapayanacīvarāṇāṃ iṣṭakābaddhagarta karaṇam // [snapayanacī]varāṇāṃ anāśārthaṃ garte avatīrṇena snānaṃ uttamasthena udakadānam / ityataḥ āpannaṃ veditavyam // (231) udakabhramasya asya mokṣaḥ // asya iti gartasya // (232) śiṣṭānāṃ atyuṣṇatāyāṃ jalasya ārocanamiti / uṣṇaṃ udakaṃ ityavetya pariśiṣṭānāṃ pravrajitānāṃ ārocayet ityarthaḥ // (233) śītenāsya bhedaḥ iti // uṣṇasya ambhasaḥ // (234) sekādau api // sekādyartha mapi śītena asya bhedaḥ // (235-236-237-238-239) pāṣī-gomaya-dantakāṣṭhaparipurṇakarparopasthāpanam // kṣāmatā cet purobhaktikā(ka?)-karaṇam / madhyapātena pratyupatiṣthamānaṃ (VinSū 33) ajñātaṃ atraitadgato nirjñānārthaṃ pṛccheta // [dvārapālasya etadarthaṃ sthāpanaṃ // apraveśārthaṃ ca bhikṣoḥ] iti // madhyapātena iti yuṣmadanyatamo 'haṃ etyantarbhāvena / etadgata iti jentākagataḥ / kimayaṃ bhikṣuḥ uta ājīvikādiḥ iti [nirjñānārthaṃ] pṛcchet // dvārapālasya etadarthaṃ sthāpanam iti ajñātasya madhyapātena pratyupatiṣṭhamānasya nirjñānāya praśnārthaṃ apraveśārthaṃ ca iti / nāyamasmadanyatama iti praśnena asya jñātasya / kīdṛśasya dvārapālasya ityāha bhikṣoḥ / nidarśanametad anupasaṃpannasyāpi pravrajitasyaḥ; bhikṣunīṣu vā tatpakṣasyeva pudgalasya // (240) nāśraddhasya atra praveśaṃ dadyāt // atra iti jentāke / pratyupatiṣthamānasyāpi madhyapātena, eṣo 'tra aparo dvārapālasyārthaḥ // (241) sārdhavihārī-antevāsikaiḥ atra parikarmakaraṇam // atra iti jentāke // (242) navakeriti aparamiti // matāntarasyaitatpradarśanam / keṣāṃcit pāthāntaram / navakaiḥ parikarma jantāke kartavyamiti / rūpadarśanārthaṃ parikarmaṇaḥ āha - // (243-244) dīpanakaṭāhaka-taila-dantakāṣṭha-gomaya-mṛccūrṇa-pāṇīyādyupasthāpana-kāṣṭhapratyavekṣaṇa-udvarttana-snehena snapana-saṃmārjana-saṃkārocchoraṇādau // parikarmaṇaḥ karaṇaṃ tesāṃ paraspareṇa / iti sārdhaṃ-vihāryantevāsināṃ udvarttanādeḥ parikarmaṇaḥ parasparaṃ karaṇam // (245) pīṭhaśuktikayoḥ caukṣitāṃ kṛtvā nikṣepo yathāsthāne // ityādi śabdaira (pekṣitasya? ) parikarmaṇaḥ saṃgrahamātṛkāyāṃ "etadādinā agrataḥ sthitvā "vitapet" ityantam // (246) sarvatra eṣa bhāṇḍe vidhiḥ // caukṣatāṃ kṛtvā yathāsthāṇe nikṣepa iti 'eṣaḥ' // (247) sarvamupakaraṇaṃ suguptake lāyitaṃ kuryāt // na bhāṇḍagrahaṇena kasyacidupakaraṇasya agrahaṇam, anyatra tu jentakāntān / vidhānārthametatsūtram - / (248) alpaśabdo 'tra praviśet // jentāke // (249-250) prāsādikaḥ / susaṃvṛtteyaḥ [īryāpatha-prāsādika-]saṃprajānan / susaṃvṛtaḥ svīryaśca kāyavācoḥ avikṣepaṃ susaṃvṛtteyatvena darśayati / saṃprajānannityanena cetasaḥ / [īryāpatha]-prāsādikatvasya etatprakāradvayena darśanam // (251) nāgrataḥ sthitvā vitapet // na paraṃ vitapaṃtaṃ vyavadhāya ātmanā vitapedityarthaḥ
// (252) saṃgaṇikāvarjanamiti // atreti vartate, kāmānuguṇaṃ pratipadya jentāke vṛttaṃ, 'saṃdīpikā ca kāmānāṃ saṃgaṇikā' iti ato 'syā varjanaṃ atra viśeṣataḥ // (253) āryatūṣṇībhāvāvalaṃbanamiti // atretyeva [saṃbadhyate] / asad-vikalpa-tadanuguṇacittavinivartanārthaṃ etatsūtram / yoniso-manasikāra-saṃmukhīkaraṇaṃ ārya-tūṣṇībhavo veditavyaḥ // (254) tridaṇḍakādānaṃ gantavye // gamanakāle // (255) naikarcāvaraḥ parika[rma kuryāta] // jentākagrahaṇamatra kaiścitkriyate kāyagatakhyāpitaṃ paraspara-grahaṇam / na bhikṣubhiḥ jentāke ekacīvaraiḥ parasparaṃ parikarma kartavyamiti / sarvatra parikarmaṇi na kāyagata eva sarvatra ca sthāne, (VinSū 34) na jentāke eva asya vidheḥ vyavatiṣṭhamānatā, iti tannāśritam // (256) naitad kāyasya aśraddhena kārayet // 'etad' iti parikarma, yad [bāhyaṃ] bhārodvahanādikaṃ karma na pratiṣidhyate // (257) anitvarā atra pūrvatra ca śraddhā abhisaṃhitā // 'anitvarā' iti cirakālotpattyā yā aniṣkampā sā anitvarā / 'atra' iti anantaroke parikarmavidhau / 'pūrvatra ca' iti 'nāśraddhasya atra praveśaṃ dadyāt' ityatra / 'abhisaṃhitā' iti abhipretā // (258) na siṃhasamaḥ śṛgālasamamu(pa)tiṣṭheta // śīlavatā duḥśīlasya upasthāpanaṃ na kāryamityarthaḥ / apavādo 'sya kriyate // (259-260) paramaduḥśīlau ācāryopādhyāyau upastiṣṭheta // mātāpitṛglānāṃśca agārikānapi // paramopakāritvādeṣāṃ ityetad abhyanujñānam // (261) snānaṃ saṃbhārakasnātreṇa // [glānaḥ] / atra nidānaṃ paṭhyate / glāna-grahaṇaṃ prajñaptau na kṛtam, [na cānyasya] anyatra apratirūpatvam / viśeṣāparigrahāt sarvādhikarikaṃ upanibaddham / ta tsvarūpopapradarśanārthaṃ āha - // (262) vātaharamūla-gaṇḍa-patrapuṣpa-phalakvāthasnānaṃ tadākhyam // saṃbhārakasnātrākhyaṃ ityarthaḥ // vṛṃhaṇaṃ snāne 'rthaḥ / ityeṣāṃ atra aṅgatvam / kathaṃ snānamityāha - // (263-264) abhyakṣā 'rūkṣatārtham / upasnānakena apagatyai tasya // tasya arūkṣatārthasya [tailādi-]abhyaṃgasya apagatyarthaṃ upasnānakena, abhyakṣā ityarthaḥ // (265) [pūrvārthaṃ] udakumbhe paścime dvitrasnehabindu-dānam // pūrvārthamiti arūkṣatārtham / dvau trayo vā snehabindavaḥ paścime udakumbhe deyāḥ ityarthaḥ // (266) snāyāt ayodroṇikāyām / dhārayedenāṃ glānaḥ iti // enāmiti ayodroṇikām / dharaṇaṃ aglānena asyāḥ na yujyate, na upayojanaṃ ayaspiṇḍavat, ityasya pratipattavyam / [au]ddhatyaṃ evaṃ-jātīyakasya vinārthena karaṇam,
tacca sarvaṃ duṣkṛtamiti gamyamānatvāt na sūtritam // (267) dadyāt upari asyāḥ pidhānakam // uṣṇa syodakasya śītabhāvaparihārārtham // (268) grīvāyāṃ cātra gaṇḍopadhānikām // dadyāt iti vartate / avilaṃbitamatra snānam, aduḥkhanārtham / ato asyāḥ dānam // (269) na yatra kva cana pādau prakṣālayet // vihārādhikṛtametad // (270) sthānamasya pranāḍimukham // 'asya' iti pādaprakṣālanasya / bhagavānāha 'pranāḍīmukhe prakṣālayitavyam' ityatra granthaḥ // (271) kārayeran pādadhāvanikām / anayā vinā pranāḍīmukhādau arthasiddhervidhātaḥ / iti kāmakāro 'tra, na niyamaḥ iti saṃdarśanārtham ādau kriyāpadasya prayogaḥ / sāṃghikaṃ vastu asyāḥ sthānam / na ca sāṃghike vastuni ekasya prasaṃgaḥ iti bahuvacanam / kasminpradeśe ityāha - // (272) uparivihārasya pūrvadakṣiṇakoṇe // kimākāramiti - (273) karmākṛtiṃ kharām / malāpaharaṇamatra arthaḥ // (274) upasthāpayet kaṭhillam // pratigrahasyaitannām / kimmayaṃ (VinSū 35) ityāha - mṛṇmayam, na suvarṇa-rūpya-vaīḍūrya-sphaṭikamayāni kaṭhillāni upasthāpayitavyāni, api tu mṛṇmaya[mi]tyatra granthaḥ / kiṃ-saṃsthānam - // (275) hastipadabudhnaṃ karṇikāvantam iti / aluṭhanamatra arthaḥ / karṇikāvanta miti dhāvyamānapādāvasthānārthaṃ etatkaraṇam / kva saṃniviṣṭayā karṇikayā tadvantamityāha - // (276) madhye saṃniviṣṭayā / kimākārayā ityāha - // (277) kadambapuṣpākārayā kharayā ca // pādā 'picchalanārthaṃ kharatvam // (278) prakṣālya sthāpanaṃ avāṅmukhasya // prāsādikatārtha etatprakṣālanam / nairmalyaṃ prāsādikatvam / na cāsya yad tatra śaucodakaṃ avatiṣṭhate / tataḥ na saṃpattiḥ, tasmāt anyenāmbhasā iti mantavyam / 'pādau prakṣālya bahirvihārasya pranāḍīmukhe vā pādodakaṃ chorayitvā punaḥ prakṣālya' ityatra granthaḥ / kva sthāpanamityāha - // (279-282) talakopari sāṃdhikasya / paudgalikasya layane kapāṭasaṃghau // pātranirmādanādi yatrapradeśe vihāre kuryāt, tasyā mārjanaṃ udakena pralepanaṃ vā // kuntaphalākāreṇa mṛdaṅgasya vā / ākāreṇeti vartate / kena pralepanamityāha - // (283) gomayena mṛdā vā // [ityucyate] // (284) na vidyate ratnārthatāyāṃ pralipteḥ ākārasya [niyamaḥ] // (285-287) na apātrakaṃ pravrājayeyuḥ upasaṃpādayeyurvāṃ // nonena adhikena pāṇḍunā vā / trīṇi pātrāṇi, jyeṣṭhaṃ madhyaṃ kanīya iti // tatpramāṇanirjñānārtha
ucyate - // (288) śeṣeṇa ūrdhvabhāgānta-anantarāt aṃguṣṭhodarāt pakvataṇḍulaprasthasya ūrdhvaṃ vā, taddvayānmāgadhakasya udvāhi sasūpasavyaṃjanasya etanmadhyaṃ [tajñāyyam] // ūrdhvabhāgasya nādhobhāgasya / antato nānyasmāt pradeśādanantaraṃ, yad aṃguṣṭhodaraṃ, parvapradeśe yā aṃguṣṭhasya pṛthutā, tanmātram / tataḥ śeṣeṇādhareṇa [aṃśena] prasthaṃ vā pakkānāṃ taṇḍulānāṃ māgadhakaṃ, tata ūrdhvaṃ vā dviguṇaṃ prasthaṃ, yāvat svānurūpavyaṃjanasahitaṃ yāvadudvahati, tadetad anapetaṃ āpyaṃ ityarthaḥ / taila-ghṛta-madhu-udakādīnāṃ dvātrīṃśatpalāni māgadhakaḥ prasthaḥ / anyeṣāṃ adravāṇāṃ ṣoḍaśeti dravyamātravyaṃjakānām // tataḥ, ṣoḍaśānāṃ atra palānāṃ māgadhakena prasthena abhidhānaṃ iti pratipattavyam // "yatra dvau māgadhakau pakkataṇḍulaprasthau sasūpavyaṃjanau prakṣiptau aṅguṣṭhodareṇa tittikaṃ na spṛśataḥ tad jyeṣṭham / yatraikaḥ tatkanīyo, atrāntarāt madhyam / " ityatra granthaḥ / vyaṃjanīyārthatvena atra sūpavyaṃjanayoḥ grahaṇāt bhāgaśaḥ sūpavyaṃjanayoḥ atra temanatvaṃ iti śritam, tasmāt anekatve vyaṃjana-prabhedānāṃ bhāgaśo 'tra abhiniśreyatvam / yāvatā vyaṃjanena bhojanīyaṃ vyaṃjitaṃ bhavati, tavato vyaṃjanasya pātrapramāṇe saṃśreyatā, na pareṇa ityarthaḥ / palasya deśabhedena hīna-madhya-utkṛṣṭa-sāṃkaryadoṣavyudāsārtha āmnāyāgataṃ pramāṇamucyate / - "māṣo 'ṣṭaraktiko jñeyaḥ / tolo [māṣāṣṭa]kaḥ smṛtaḥ // tolaṃ (VinSū 36) suvarṇamityāhuḥ / palaṃ tvaṣṭasuvarṇakam" // (289) na bhikṣuṇī ūrdhvaṃ bhikṣukanīyasaḥ / dhārayet // yad bhikṣūṇāṃ kanīyaḥ tadasyāḥ jeṣṭham / kanīyo 'syāḥ yāvatpātra mātrakapiṇḍapātasaṃpādanaṃ ityarthāt pratipattiḥ // (290) trapumaṇḍalakasya anayā 'tra niṣāde dānam / anayā iti bhikṣuṇyā / atra iti pātre / yena pradeśena asya niṣādo bhūmau tiṣṭhāpanaṃ sastu niṣādaḥ, tatra ityarthaḥ / kimākārasya ityāha - // (291) bodhivaṭapatrakasya pāṇitalakasya vā (292) parimāṇaśca // na kevalaṃ ākārataḥ parimāṇato 'pi etāvadeva etaddeyam / na adhikam atikramādarthasya / monasaṃpatteḥ ityarthaḥ / bhūsparśe koṭaka-alaganaṃ atra etad dāne 'rthaḥ // (293) bhavati satattvaṃ yācitena // sa-tattvaṃ yācitasapātratvam / na yācitenānena nāpātrakaṃ pravrājayeyuḥ upasaṃpādayeyurvā // "na varṣāsu apātrākaḥ syāt" - ityevamādikaṃ atikrāntaṃ bhavati ityasyaitatkaraṇam // (294) tadvatpañcakam // tricīvaraṃ, niṣadanaṃ, pariśrāvaṇaṃ ca yathāpātreṇa bhavati sa-tattvaṃ evamanenāpi ityarthaḥ // "tasmāt anujānāmi yācitakairapi ṣaḍbhiḥ pariṣkāraiḥ pravrājayitavyam" ityatra granthaḥ / parisrāvaṇa-niṣadanābhyāṃ api vinā na pravrajayitavyaṃ iti [tritayam] / ataḥ āpannaṃ veditavyam // (295-296-297) na varṣāsu apātrakaḥ syāt // na janapadacārikaṃ caret // caret sabhayatāyāṃ kupātrakeṇa / "upanandena apātrakaḥ pravrājitaḥ, sa bhikṣubhiḥ sārdhaṃ janapadacārikaṃ caran karvaṭakaṃ anuprāptaḥ / tatra gṛhapatinā
bhikṣavo bhaktena upanimantritāḥ / yāvat tasya navapravrājyasya pātraṃ nāṣti, sa gṛhapatiḥ avadhyāyati bhagavānāha - 'na bhikṣuṇā pātreṇa vinā janapadacārikā caritavyā / adatta-ādāyikaiḥ musyante, bhagavānāha - 'kupātraṃ netavyaṃ, pātraṃ sthāpayitavyam, varṣāsu pātraṃ upasthāpayitavyam' ityatra granthaḥ // (298-299-300) na pravrājayet abhāve // na utthitaḥ pātraṃ karṣayet, prakṣipet, śoṣayedvā // mātrayā paribhuṃjīta / tad-bhogapradarśanārthamāha - // (301) na anyenātra niḥsargaṃ akṣipet / anyena iti bhājanāntareṇa / niḥsargamiti choraṇadharmakam // (302) na anena saṃkāraṃ chorayet // nāvacaṃ chorayet iti vartate // (303-308) na hastamukhodakaṃ dadyāt // na pramadanadharmaṇā śrāmaṇereṇa nirmādayeta // na savālukena go-śakṛtā // na atyārdraṃ pratiśāmayeta / nātiśuṣkaṃ adhyupekṣeta / na śilāyāṃ sthāpayet // tāvatkālikametad sthāpanam // (309) na aśucau pradeśe // (310) na yatra kva cana // pradeśa iti vartate sthāpanaṃ ca // (311) nāsmin nikṣipet // yatra kva cana atināmanārthaṃ eṣa niṣedhaḥ, na tatkālārtham // (312) mālakasya etadarthaṃ karaṇam // pātrasthāpanārtham // mālakamiti gavākṣakasya nāma / kathaṃ karaṇamityāha - // (313) uttiṣṭhatorvihāraparigaṇayoḥ na khananena bhitteḥ // (314) cakorakasya āraṇyakaiḥ // pātrasthāpanārthakaraṇam / (VinSū 37) ākāśa-mālakamityasya pāṭhāntareṇa vyavahāraḥ kimmayasya ityāha - // (315) latāmayasya rajjvā vā / vikārasya rajjumayasyetyarthaḥ // (316) liptasya gomayamṛdā // (317) sa-tadvidhapidhānasya // pidhānakamapi asya latāmayaṃ rajjumayaṃ ca āliptaṃ gomayamṛdā kartavyamityarthaḥ // (318-319-320) lambanamasya kāntārikayā vṛkṣe sādhu // na bhūmau sthāpanam // na enaṃ anyatra nayet // (iti) cakorakam // (321) prakṣiptaṃ sthavikāyāṃ nayet // pātram // (322) na hastena iti nayet // (323) kakṣayā asya // iti pātrasya (324) nayanaṃ ālayanakaṃ dattvā // (325) pṛthaksthavi[kā]su pātrabhaiṣajyakolāhalāni sthāpayet // anyasyāṃ pātraṃ, anyasyāṃ bhaiṣajyaṃ, anyasyāṃ lolāhalamityarthaḥ // kolāhalaṃ punaḥ ārā-vadhrikādidravyam // (326) dhārayedenaḥ // iti pātrādisthavikāḥ // (327) na tulyāvalambanānāṃ āsu ālayanakānāṃ niveśaṃ upayuñjīta // āsu iti pātrādisthavikāsu na-tulyabalambanānāṃ ālayanakā dātavyā ityarthaḥ / tathā ca "ārya, kimayaṃ mṛdaṅgaḥ" iti nidānam / ataḥ tulyaniveśopayogapratiṣedhaparaṃ etad // (328) avistīrṇānāṃ ca duḥkhā 'nicchuḥ] // na ālayanakānāṃ niveśaṃ upayuñjīta / kiṃkāra[ṇa]mityāha - duḥkhā 'nicchuḥ / - (329) saṃkocāsaṃpattaye na matadānam // kasminpradeśe na matadānamityāha
- // (330) madhye // ālayana kamiti prakaraṇāt gantavyam / pṛthaktvasya asya madhye, na dīrghasya iti arthāt gantavyam // (331) sthānāya asyeti antarāntare kākapadakadānam // (332-335) cakṣuriva pātraṃ pālayet // tvacamivasaṃghāṭim // śiṣṭaṃ ca cīvaraṃ ca // na pratisaṃskaraṇamupekṣeta // bandhana-pacana-dhāvana-secana-raṃjanāni - / ubhayaṃ hi pātraṃ cīvaraṃ ca apekṣya etadvacanam // (336) anutiṣṭhet pātra bandhanaṃ pratigupte pradeśe // nāpratigupta etad kriyamāṇaṃ aprasādavastu iti khyāpanārthaṃ etatsūtram // (337-338) upasthāpayet saṃghaḥ karmārabhāṇḍikām // chidrasyataditi // bandhanam // (339) na tu sādhu guḍa-jatu-siktha-trapu-sīsaiḥ // kena tarhi sādhu ityāha - // (340) sādhu paṭṭikā-kīlikā-thiggalikā-makaradantikā[bhiḥ] // (341) cūrṇikayā ca / lohasya pāṣāṇasya vā // bandhanaṃ sādhu iti anubandhaḥ // (342) tailena dhṛṣṭiriti // cūrṇikayā / kuto yāvaditi āha - (343) āsiktha-sādṛśyāt // kena dhṛṣṭiḥ ityāha - // (344) lohena kuruvindena vā // anena [cūrṇikāyāḥ tailena ārdrīkṛtvā yāvat sikthasadṛśībhāvaḥ tā-[va]tdhṛṣṭirityarthaḥ // (345) uṣṇe dānamiti // pātre iti prakaraṇāt pratipattiḥ / tāṃ ca pātre dattāṃ cūrṇikām // (346) avaguṇṭhya ūrjena (?) mṛdā 'nulipya, pākasya dānam // ityanuṣaṅgaḥ / kīdṛśasya pākasya dānamityāha - / madhyasya // (VinSū 38) (347) dhṛṣṭistailena / tasya bandhasya tailatemanena dhṛṣtiḥ // (348) guḍa-mṛdā mṛṇmayasya iti // mṛṇmayasya pātrasya guḍa-mṛdā bandhaḥ // paṭṭikā ityādeḥ pañcakasya sthāne-guḍa-mṛd-grahaṇam / tasmāt śeṣasya ato 'tra sādhutvaṃ na ityāeḥ pūrvasyānuṣaṅgaḥ yathāsaṃbhavaṃ veditavyaḥ // bhujyamānatve saṃskārasya pratyupayogaṃ upāyaḥ / tatra kiyatā kālena pātrasya ta[dasaṃskṛ]tatvaṃ, yena tapanārhatā, ityatra ucyate - // (349) bhujyamānatve pākyatvaṃ māsaṣaṭkānte // tadetad viśeṣoktaṃ - mārte yotyate - // (350) mārta cet pakṣasya // - ante pākyatvaṃ ityanuṣaṅgaḥ / abhujyamānatve 'pi yathāyogaṃ pātrasya pratisaṃskaranaṃ anuṣṭheyam // (351) varṣāścet, virukṣaṇa-mrakṣitatvena kāryāṃntarāle saṃyojyatvam // prāṇyupaghānamantareṇa [aśakyatāyāṃ] adeyatve varṣāsu pākasya adeyatve avasthite, yāpanasya etadākhyānam / dvayoḥ upayogakālayoḥ madhyaṃ kāryāntarālam / tatra asya pātrasya virūkṣaṇena mrakṣitattvena ca saṃyojyatvam / kāryaṃ kṛtvā mrakṣayitvā sthāpayitavyam // aparatra kāryakāle virūkṣayitavyaṃ ityevametatsaṃyojanaṃ ityarthatvāt gantavyām // (352) pacanamasyā // pātrasya // (353) naitadātmanā kartu ayuktam // pravrajitasya [ātmanā kartuṃ ayuktam] ityarthaḥ // (354) kaṭāhakasya tadarthaṃ upasthāpanam // tadarthamiti pākārtham / kīdṛśasyetyāha - // tattvotpatteḥ / tadbhāvatattve kaṭāhakatvena eva yasyotpattiḥ, tadbhūtatayā eva yasya karaṇaṃ, na ghaṭādyavayavadvayena ityarthaḥ / kimasyaiva ekasya, na ityāha - // (355) tattvotpatteḥ karparakasya vā // upasthāpanamityanubandhaḥ / yathāsya karparakāmena kaṭāhakasya saṃpādanārthaṃ sādhu ghaṭādeḥ bhedanakena [deśitatvāt] - // (356) bhasmanā pūrayitvā sādhu bhedanaṃ
ghaṭabhedanakena // [kathamiti cet ghaṭabhedakena ityuktam] / lohamayasya etad kīlakasya nāma - // (357) dhāraṇamasyeti // ghaṭabhedanakasya // (358) tena avacchādanaṃ apalāyidhūmam // tena kaṭāhakena pātrasyā 'vacchādanaṃ kīdṛśamityāha - apalāyīdhūmam / tadvidhaṃ etatkartavyaṃ yadvidheḥ dhūmo na palāyate ityarthaḥ / kiṃ aliptenaiva bahiḥ kaṭāhakena ityāha - // (359) dattatuṣamṛttikābahila pena // dattaḥ tuṣamṛttikayā bahirlepo yasmin tenetyarthaḥ / abhyantare kimadattena asya kasyacita dravyasya lepena ityāha - // (360) piṇyākena gomayena vā liptābhyantareṇa // kiṃ aśuṣkena dattālepena ityāha - // (361) upagataśoṣeṇa / kīdṛśyāṃ kimastarāyāṃ vā bhūmau nihitasya pātrasya anena avacchādanaṃ ityāha - // (362) kṛtaparikarmāyāṃ bhūmau vā stṛtatuṣāyāṃ avakīrṇaṃ rūciradhūmakarakapiṇyākādidravyāyāṃ nihitasya adhobilam // tuṣāṇāmupari rocanaśīla-dhūmakarakānāṃ piṇyākādīnāṃ dravyāṇāṃ avakīrṇamityarthaḥ / kathaṃ nihitasya ityāha - adho bilam / kimataḥ paraṃ kartavyamityāha - // (363) gomayai / palālena vā avaguṇṭhya ādīpanam // (364) (VinSū 39) suśītalasya apanayanamiti / pātrasya // (365) āniṣpanna-raṃga saṃpatteḥ āvṛttiḥ // tāvatpāko deyo yāvat raṃgasaṃpannam // (336) nirmādya nirmādya āropaṇam // pratipākaṃ nirmādayitavyamityarthaḥ // (337) sāmantakasya prāṇakānāṃ anukampayā saṃmārjanaṃ sekaśca // ambhasā sāmantakasyaiva / uktaṃ - 'na apātrakaṃ pravrājayeyuḥ' ityetatprasaṃgāgataṃ saparikaraṃ pātravidhānam // aparaṃ pravrajyāvastusaṃbaṃdhāducyate - // (368) prarohasya parivyaṃjanaṃ ajñātau varṣāgrasya upasaṃpādyāṃgīkaraṇam / prarohasyeti bālaprarohasya / kasminpradeśe ityāha - / parivyaṃjanaṃ, vyaṃjanātsamantataḥ / ajñātau varṣāgrasya upāsaṃpādyasya aṃgīkaraṇam / aprajñāyamāne viṃśativarṣatve upasaṃpannibhittaṃ vyaṃjanasāmantakena romajanmano aṃgīkaraṇamityarthaḥ / vyajyate anena puruṣabhāvaḥ iti vyaṃjanam / puruṣendiryam // (369) vyājena asya pratyvekṣaṇam // asyeti parivyaṃjanaṃ romaprarohasya / kīdṛśena vyājenetyāha - // (370) ūrdhvanāgadantaka-cīvaravaṃśastha bhāvāvatāraṇādinā / ucce nāgadantake cīvaravaṃśe 'vatiṣṭhato vastrādeḥ bhāvasya avatāraṇa-āropaṇādinā // (371) na upasaṃpatprekṣaṃ vṛkṣamadhirohayet / (372) na bahiḥ sīmāṃ preṣayet // upasaṃpatprekṣamiti / avadarśana-upavicārāntaḥ atra sīmā vyatiṣṭhate / kuto darśanopavicārāntaḥ upasaṃpādanasthānaṃ tatsthānāt / uccalitāyāṃ upasaṃpādanasthānam / tadarthaṃ vyāpṛtāt śāsanādhimuktāt śīlavataḥ ca bhikṣoḥ sopadhivāra-vihārasthānato gamane tanmārgapratipannāt / anyadā vihāra-taditikaraṇīya-caṃkramaṇa-atināmanasthānagatāt - (373) darśanopavicāra enaṃ apakāsane sthāpayeyuḥ ganābhimukhaṃ pragṛhītāṃjalim // enamiti upasaṃpatprekṣam / apakāsana iti rahonuśāsakagatasya karmaṇo aśravathaṃ saṃghamadhyāt asya pṛthakjñāpanaṃ yattadatra apakāsanagrahaṇena gṛhītam / apakāsane gaṇābhimukhaṃ pragṛhītāñjalīḥ saṃghamadhyāt anapakāsito na kartavyaḥ ityarthaḥ // (347) na gṛhiṇo niśrayānārocayet
// (375) na upasaṃpannamātrāya na ārocayet // niśrayāniti vartate / 'gṛhaniśritāya niśrayaṃ na ārocayet' - yāvat 'apravrajitāya' iti / asya paścāt ayaṃ granthaḥ - anyatamaḥ brāhmaṇadārakaḥ pravrajyopasaṃpadārthaṃ upādhyāyena yāvatpiṇḍapātaṃ gaccha iti ājñaptaḥ, tena ājñapte sati svabhikṣā(yācana) hetunā udvignaḥ, kiṃ pravrajitenā 'pi piṇḍapātaḥ kartavyaḥ iti śikṣāṃ pratiṣedhate, bhagavatā garhitvā uktam - "upasaṃpannamātrāya catvāraḥ niśrayā ārocayitavyāḥ" ityatra saṃgraho 'yam // (376)yatra niśrayā 'bhāvaḥ tatra poṣadhopāsanā-niśrayapratijñā-grahaṇaṃ ca na kartavyam // (377) niḥśrayapratijñāgrahaṇaṃ pūrvaṃ nānurakṣitavyam // niśrayābhāve "pratijñāyāḥ pāścāt arthasiddhiḥ dṛśyate' (iti) etadvacanaṃ dṛṣṭam, tatra purvakasmin sati paścāt pratijñā kartavyā iti jñāyate, iti veditavyam // (378) (VinSū 40) paścādapi dvimāsatodhikam // paścāditi grahaṇam / dvimāsato 'dhikaṃ niśrayā 'bhāve na rakṣitavyam ityasya anupratiṣedhārthaṃ 'api'-śabdaḥ / dvimāsaṃ nāśrityāpi niśritaṃ kartavyaṃ ityatra jñātavyam // (379) vastu-karma-upasthāpakaparihāreṇa enaṃ parīccheyuḥ // evaṃ iti vastu, vastvādiparihāraiḥ enaṃ vastu parīccheyuḥ / vastu-parihāraḥ iti niśraya-gṛhe parihāraḥ / niśrayārhasaṃghe pudgalabahulatvāt parīccheyuḥ, ityalam vistareṇa // (380) daharamadhyeṣu abhāve vṛddhataramāpṛcchet // abhāve iti niśrayasya / 'varṣāvāse aniśritaḥ' ityukte vacane niśritānāṃ madhye ekavarṣīyaṃ ācāryakālamatītya varṣā-vicchedāt vihāre aniśritya gatānāṃ vihāre anāśrayaḥ api na kartavyaḥ, kṛtvā tu sātisāro bhavati / atha ca yasteṣu ativṛddhaḥ sa praṣṭavyaḥ / tadanantaraṃ pravāritena ācāryaparihāraḥ kartavyaḥ / uktagranthe etad saṃgṛhītaṃ bhavati / arthataḥ(?) tesāṃ vṛddhataro daharaḥ sa niśritaḥ / vṛddhatarastatra dahareṇa prārthito bhavati, 'niścaye aniśrita' iti veditavyam // (381) bhāve 'pi upaniśrayatvena // iti niśraye / bhāve 'pi āśraya sya āśraye / dahareṣu vṛddhataraḥ praṣṭavyaḥ / atrāyaṃ granthaḥ - "upaniśrayatvena ayameva upādhyāyasamaḥ bhavati / ayameva tena praṣṭavyaḥ / ayameva tasya śikṣito bhavati, paṭhito 'pi pāthito bhavati"
iti pravrajyāvastuni nirmāṇe (?) uktam // (382) na anavalokya tajjātīyaṃ parikarmayet tena vā ātmānam // atra tajjātīyaṃ nikāyāntara-pravrajitaṃ jñātaṃ āśaṃkitaṃ vā // (383) nirdoṣaṃ abhāve [niśrayārhasya] pravṛttaparyeṣaṇasya aniśritasya vā 'pi // nirdoṣamiti nirapavādam / abhāve iti āśrayasya / nirapavādaḥ kasminniti cet - tadarthaṃ pravṛttapareṣaṇa ityādyuktam // kiyatkālamiti cet - // (384) āpañcarātraniṣṭhānāta // ityuktam / yāvatpañcarātraparyantamityrathaḥ / yāvatpañcarātratvaṃ hi 'lābhe arhatvam' / atra granthaḥ nidānāt - 'aniśritaṃ deśaṃ, upāli', yāvat gatvā parīkṣya pañcarātramupādāya' // (385) arhatvaṃ ca lābhe // ityuktaṃ bhavati // tadapi apratihatasaṃbaṃdhe niśrayaparyeṣaṇe ceti // (386-387) viśramya āgantuko dvitīye tṛtīye vā anhi niśrayaṃ gṛhṇīta // na ekāhasya arthe // iti niśrayaṃ gṛhṇīta ityetena anubandhaḥ // (388) anyaṃ asāṃnidhye niśritasya āpṛcchet // niśrayakṛtena 'niśritaḥ' / eṣa karmaṇi ka-(=ktaḥ) (pratyayaḥ) niśrayatvena grahaṇe ityarthaḥ // (389) nirdoṃṣama-nāpṛṣṭau gatasya karmādāne apara-tad-āgatau // karmādānanimittaṃ gatasya aparasya karmādānasya āgamane doṣābhāvo 'nāpṛṣṭau ityarthaḥ / vibhaṅgādetad śayanāsana-śikṣāpadāt / 'niśrayaṃ gṛhṇītaṃ' iti vartate // [(390) na yasya tasyāntikāt //] (391) nirjñāya vṛtta-jñāna-parivārānugrāhakatvaṃ praśnādinā asya grahaṇam // vṛttaṃ ca jñānaṃ ca parivāraśca grāhakatvaṃ ca anuvādanādau pravartamāna tāṃ asya pudgalasya praśnena anyena vā samācāreṇa (VinSū 41) jñātvā niśrayasya grahaṇamityarthaḥ / [katamena vidhinā iti cet] // (392) saṃvaravat // iti upāsaka-saṃvarādivat mantrādinā vidhinā ityarthaḥ // pragṛhītāñjalinā saṃvarasya grahaṇam / asya tu - // (393)-(394) prapīḍya ubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ ubhau pādatalau / parīkṣya dānamiti // niśrayasya kimasya saṃvaro rūḍhaḥ śaikṣaśca / śāsane sthāpayituṃ ityeṣā parīkṣā // (395) putra-pitṛ-saṃjñayoḥ niveśanam // yathāsaṃkhyaṃ niśrayaniśritābhyāṃ parasparam // (396) tattve eva upādhyāye niśritatvam // tadbhāvaḥ tattā, tacchabdena upādhyāyasya parāmarśaḥ / upādhyāye sthite upādhyayatā eva niśritvam - [atrāpi] karmaṇi ktaḥ / niśrīyata iti niśritaḥ, niśraya ityarthaḥ / tadbhāve niśritattvam // (397) tasmāt agrahaṇamasya tatra // asyeti niśrayasya / tatreti upādhyāye / etaduktaṃ bhavati - yasmādupādhyāyatve eva niśrayatvaṃ, tasmāt 'na yasya tasyāntikāt' niśrayo
grāhyaḥ iti // (398) nirapekṣatāsaṃpattiḥ ubhayoḥ āttaniśrayadhvaṃse kāraṇam // ubhayoriti niśritaniśritavatoḥ sākṣeṇa krameṇa vā nirapekṣatāyāḥ saṃpattiḥ saṃpannatā / āttasya gṛhītasya niśrayasya dhvaṃse kāraṇam / ekatra nirapekṣa[tā-bhūte] tāvat niśrayasyānuvṛttiḥ yāvat aparo nirapekṣābhūtaḥ iti / parṣatsaṃbaṃdha eṣa yā [niśrita-]niśritatva-upagatiḥ, na caikasya sāpekṣatāyāṃ parṣatsaṃbaṃdhasya apetatvam, ityeṣā atra vyavasthā // [sahadarśaṃnāt upādhyāyasya udghāto niśrayo vaktavyaḥ] - (399) sannipattau anaupādhyāyena abhimatena pravṛttiḥ // yadukte upādhyāye saṃnihite nānyaḥ āprāptavyaḥ ityasya tatpratipādanam / [sāpe]kṣatve parṣatsaṃbaṃdhāpagamasya / upādhyāyagatāt niśrayādanyo niśrayaḥ anaupādhyāyaḥ / sannipatanaṃ sannipattiḥ, tena sannipattau satyāṃ abhimatena niśrayeṇa niśritasya pravṛttiḥ / yo 'sya rocate tasya niśrayeṇa vastavyam ityarthaḥ // (400)tenaiva tena // tena upādhyāyagatena niśrayena sannipāte, tenaiva upādhyāyena pravṛttiḥ / [nāstyatra kādācitkaṃ akādācitkaṃ ca] // (401) nirantaraṃ duṣṭavā upādhyāyaṃ āsanaṃ muñceta // nidarśanaṃ upādhyāyaḥ, anyatrā 'pi niśraye vidheḥ vyavasthānāt // (402-403) trirdivasena niśrita upasaṃkrāmet tadvihārasthaḥ // araṇyavāsī krośe cet pratyaham // yadi krośe tadaraṇyaṃ bhavati, yatra niśrayo bhavati pratyahamāgatya upasaṃkrāmet ityarthaḥ // (404-405) pañcaṣaiḥ ahobhiḥ krośapañcake // poṣadhe ca ardha-tṛtīyeṣu yojanesu // ataḥ paraṃ eka [sīmātva]-syābhāvāt niśrayatvasyābhāvo veditavyaḥ // (406-409) na niśritaṃ avasādanārthaṃ nāvasādayet // pañcāvasādanā - // anāsāyo, anavavādaḥ, upasthānadharmābhiṣaiḥ (VinSū 42) asaṃbhogaḥ, prārabdhakuśalapakṣasamucchedo niśrayapratipraśraṃbhaṇaṃ ca // aśraddhasya etadarhatvaṃ kusīdasya durvacaso, nāhatasya, pāpamitrasya ca // avasādanārhatvameva // (410) avasāditasaṃgrahe anyasya sthūlātyayaḥ // evamapi kriyamāṇe yadi asau kṣamāṇe ādaraṃ na kurute, tatra kiṃ kartavyam - / (411) anādṛtau bhikṣoḥ praguṇīkaraṇāya prayogaḥ abhijñasya // kīdṛśasyetyāha - abhijñasya, yastatpraguṇīkaraṇāya abhijñaḥ tasya // (412) tyaktaḥ nimittasya kṣamaṇaṃ kṣamayataḥ // yena nimittena avasāditaḥ, tasya parityāge kṣamaṇam / na ca evameva, kiṃ tarhi, kṣamayataḥ - // (413-415) na anarhamavasādayet // na arhasya na kṣameta // na anarhasya kṣameta // sarvathā // (416-418) niṣkāsanaṃ aka[ra]ṇīyatāyaṃ layanāt // parisrāvaṇa-kuṇḍike datvā sāntarottaraṃ ca śrāmaṇerasya // upasaṃpatprekṣaścet pañca pariṣkārān // datvā niṣkāsanamiti anubandhaḥ / parisrāvaṇasya prāgeva uktatvāt, yaditinoktaṃ (tri)-cīvaraṃ niṣadanaṃ pātraṃ ceti pañca // (419) upasaṃpannasya ca // pañcapariṣkārānityabandhaḥ
// (420-421) na siṃhaniṣṭhuro bhavet // na vighātasaṃ vartanaṃ kriyākāraṃ kurvīran // saṃghabhūtā bhikṣavaḥ // (422) paliguddhatā parthuṣitatvaṃ āsyasya // (nāśo rādhate(?), rātrivāsādutthitena dantakāṣthena anyena vā mukhe, niśrayasya anyasya vā vandanaṃ abhyavaharaṇaṃ vā akāryam iti as