Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu019_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Đại Thừa Trang Nghiêm Bảo Vương (Kāraṇḍavyūha)
Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 2 / 3 (50.000 ký tự/trang)
ste sattvā ye putradāradārikāmanuvicintayanti bhāryāṃ mātāpitarau / (Vaidya 276) ebhirvastubhirye saktāste svapnopamā eva dṛśyante / maraṇakālasamaye na kaścitteṣāṃ trātā bhavati / yadā prāṇoddharaṇaṃ bhavati, tadā jambudvīpaṃ viparītaṃ paśyati / atha mahatīṃ vaitaraṇīṃ pūyaśoṇitaparipūrṇāṃ paśyanti / ye ca mahārhā vṛkṣāstān pradīptān saprajvalitānekajvālībhūtān paśyanti / dṛṣṭvā ca samāpadyante / tato yamapālapuruṣaiḥ kālapāśairbaddhvā nīyante / tvaritaṃ tvaritaṃ kṣuradhāropacite mahāpathe pādā viśīryante / utkṣipte pāde ye 'nyāḥ pādāḥ prādurbhavanti, anekaiḥ kākagṛdhraśvānādibhirbhakṣyante / mahatīṃ nārakīyāṃ vedanāṃ pratyanubhavanti / tataḥ kṣuradhāropacitānmahāpathādavatīrya yatra ṣoḍaśāṅgulipramāṇāni kaṇṭakāni tatrānīyate, tata ekaikapāde pañca pañcaśatāni kaṇṭakāni praviśanti / sa cākrandanti - viṣayapāparatena sattvena karma kṛtam // atha te yamapālapuruṣā evamāhuḥ - mārṣāḥ, na tvayā tathāgatasya piṇḍapātraṃ niryātitam / na ca tvayā dharmagaṇḍīmākoṭyamānā śrutā / na buddhanāma gṛhītam / na ca tvayā kvaciddānāni dīyamānāni dṛṣṭvānumoditāni / na ca tvayā kvacit pradeśe stūpabimbāni pradakṣiṇīkṛtāni / sa kathayati - aśrāddho 'bhūvaṃ pāparato buddhadharmasaṃghaparivarjitaḥ pāpamitraparigṛhītaḥ kalyāṇamitraparivarjitaśca / te kathayanti - tasyaitatkarmaphalamanubhavase / sa tairyamapālakairnīyate caitatkarmabhūmimupadarśayitum // athe te yamapuruṣā nītvā kālasūtre mahānarake kṣipanti / śikṣā caikaikaśaktiśataṃ kāye vidhyanti tadapi jīvati, dvitīyaṃ śaktiśataṃ kāye vidhyanti tadapi jīvati, tṛtīyaṃ śaktiśataṃ kāye vidhyanti tadapi jīvati / yadā kalaṃ na kurvanti tadāgnikhadāmadhye kṣipanti / tadapi kālaṃ na kurvanti / tataste taptāyoguḍāmukhe viṣkambhante dahyante / teṣāmīṣṭamapi dantāni viśīryante, tālūni visphuṭante, kaṇṭhamapi tālumapi hṛdayamapi yantravatkalā nigaḍāyamānā sarvaṃ taṃ kāyaṃ dahyante / evameva hā rājan na kaścit trātā bhaviṣyati paraloke / tasmāttarhi taṃ mahārāja yatnena puṇyaṃ kartavyam / evaṃ sānulomikīṃ dharmadeśanāṃ kṛtvā ca taṃ rājānaṃ balimasurendramevamāha - apramattena bhavitavyam, na punaḥ kadācitpramādacāriṇā bhavitavyam / evaṃ bahudoṣaduṣṭo 'yaṃ gṛhāvāsaḥ paramadāruṇanarakabhūmiprapātanaḥ / tasmāttarhi mahārāja apramattena bhavitavyaṃ pāpabhīruṇā / paralokaṃ darśitam / api ca mahārāja / mamāntikāddharmadeśanāṃ śṛṇvato niravaśeṣāṇi pāpaskandhāni na ca supariśuddhāni / sarvaduḥkhataragāḍhabandhanaiḥ parimuktaḥ / sukhāvatīlokadhātugamanāya tava panthānaṃ pariśuddham / tatra ca tava saptaratnamayaṃ padmāsanaṃ prādurbhūtaṃ bhaviṣyati / yatra ratnapadme niṣadya tasya bhagavato 'mitābhasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntikāt imaṃ sarvaduḥkhapāpaskandhaṃ pāpaśamanaṃ sarvadurgatisādhanaṃ anantamaṇimahāpuṇyanirdeśaṃ kāraṇḍavyūhamahāyānaṃ sūtraratnarājaṃ tvaṃ śroṣyasi, śrutvā ca tatraiva vyākaraṇamanuprāpsyase anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, tāvatsupariśuddhabodhicittālaṃkāraṃ nāma bodhisattvajanma pratilapsyase / yāvadanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddho bhaviṣyasi // (Vaidya 277) atha āryāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvastasya ca balerasurendrasya imaṃ sarvadurgatipariśodhanaṃ bodhisattvālaṃkārakāraṇḍavyūhaṃ nāma dharmālokaṃ deśayitvā taṃ rājānaṃ balimasurendraṃ samāśvāsya idamavocat - gamiṣyāmyaham / asmin jetavane mahāvihāre 'dya mahāsaṃnipāto bhavati // iti balisamāśvāsanaṃ nāmaikādaśaṃ prakaraṇam // _________________________________________________________________ START Kvyu 1,12: yakṣādisamāśvāsanaṃ dvādaśaṃ prakaraṇam / tato 'valokiteśvareṇa bodhisattvena mahāsattvena raśmaya utsṛṣṭāḥ / anekāni nānāvarṇāni nīlapītalohitāvadātāni māñjiṣṭhasphaṭikarajatavarṇāni / gatvā ca viśvabhūvastathāgatasya purato vyavasthitāni / tadā te devā nāgā yakṣā rākṣasā asurā garuḍāḥ kinnarā mahoragā manuṣyāḥ saṃnipatitāḥ / anekāni bodhisattvaśatāni saṃnipatitāni // atha teṣāṃ bodhisattvenāṃ madhye gaganagañjo nāma bodhisattva utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantametadavocat - kuto bhagavan raśmaya āgacchanti? bhagavānāha - eṣa kulaputra avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo balerasurendrasya bhavane viharati, tena tasmānniṣkrāmitvā amī raśmayaḥ pramuktāḥ / tato 'mī raśmaya āgacchanti, punastasyaiva sakāśaṃ gatāḥ // atha gaganagañjo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - kenopāyena paśyeyamahamavalokiteśvaraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam? bhagavānāha - eṣa kulaputra ihaivāgacchatyavalokiteśvaraḥ / yadā avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo balerasurendrasya bhavanānniṣkrāntaḥ, tadā jetavane mahāvihāre divyāni puṣpavarṣāṇi patanti, divyāni kalpavṛkṣaśatāni paramaśobhanīyāni, ratnālaṃkāraśatasahasrāṇi pralambitāni, muktāhāraśatasahasrāṇi pralambitāni, kāśikavastrasaccīvarāṇi pralambitāni, lohitadaṇḍāni suvarṇarūpyapatrāṇi anekāni puṣpavṛkṣaśatāni anekāni puṣkariṇīśatāni puṣpaparipūrṇāni paramaśobhanīyāni prādurbhūtāni // atha gaganagañjo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - nāgacchati bhagavannavalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ? bhagavānāha - eṣa kulaputra tato balerasurendrasya bhavanānniṣkamya paramabhīṣaṇīyaṃ tamondhakāraṃ nāma pṛthivīpradeśaṃ yakṣarākṣasānāṃ bhūmiṃ amanuṣyāvacaramapṛthivīpradeśaṃ tatra gacchati / yatra kulaputra candrādityau na jñāyete, tatra ca pṛthivīpradeśe varado nāma cintāmaṇiratnarājo 'sti / sa ca tatrāvabhāsaṃ kurute / anekāni yakṣarākṣasaśatasahasrāṇi tasmin dvīpe prativasanti / yadāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ prativasati, tadā darśanamātrātsarvayakṣarākṣasāḥ paramahṛṣṭatuṣṭāḥ pramuditahṛdayā bhavanti / atha te 'valokiteśvarasya purastāddhāvanti, nirdhāvanti, dhāvitvā pādayoḥ praṇipatya saṃbhāṣayanti - mā tvaṃ bhagavan śrāntaklānto yastvaṃ cirakālena dṛṣṭaḥ, yastvamasyāṃ tamondhakārāyāṃ bhumau viharasi / (Vaidya 278) sa kathayati - anekāni kartavyāni me / na ca mayaikasattvasyārthe ātmabhāvaḥ pariniṣpāditaḥ / api tu sarvasattvānāmantike mayā mahākaruṇācittatotpādayitavyā // atha te sarve yakṣarākṣasā divyasuvarṇaratnamayaṃ siṃhāsanaṃ prasamayanti tasyāvalokiteśvarasyārthe vicitraiḥ puṣpamayaiḥ saṃchāditam, yatra ca bhagavānniṣadya dharmaṃ deśayati / sa tairyakṣarākṣasairnītvā tatra divyasuvarṇaratnamaye siṃhāsane viśrāmitaḥ / tataḥ avalokiteśvarasteṣāṃ yakṣarākṣasānāṃ dharma deśayati - śṛṇvattu bhavantaḥ / āryakāraṇḍavyūhasya mahāyānasūtraratnarājasya catuṣpādikāmapi gāthāṃ ye śroṣyanti, śrutvā ca dhārayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti, yoniśaṃ ca manasi kariṣyanti, teṣāmidaṃ puṇyaskandhasaṃcodano bhaviṣyati / tadyathāpi nāma kulaputrāḥ śakyaṃ mayā paramāṇurajasāṃ pramāṇamudgrahītum, na tu kulaputrāḥ śakyaṃ mayā kāraṇḍavyūhasya mahāyānasūtraratnarājasya puṇyaskandhaṃ gaṇayitum / tadyathāpi nāma kulaputrāḥ śakyaṃ mayā mahāsamudrasyaikamudakabinduṃ gaṇayitum, na tu kulaputrāḥ śakyaṃ mayā kāraṇḍavyūhasya mahāyānasūtraratnarājasya catuṣpādikāyā api gāthāyāḥ puṇyaskandhaṃ gaṇayitum / tadyathāpi nāma kulaputrāḥ dvādaśagaṅgānadīvālukopamāstathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhādvādaśakalpānekasthāne dhārayeyuḥ, cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajaghaṇṭāpatākābhiḥ, te 'pi tathāgatāḥ sarve sahitā bhūtvā kāraṇḍavyūhasya mahāyānasūtraratnarājasya catuṣpādikāyā api gāthāyāḥ puṇyaskandhaṃ gaṇayituṃ na śaknuvanti sma, prāgevāhamekākī tamondhakārabhūmau viharāmi // tadyathāpi nāma kulaputrāścaturmahādvīpeṣvekaikadvīpapramāṇaṃ gṛhaṃ vihāraṃ vā kārayeddivyasuvarṇaratnamayam, tatra gṛhe vihāre vā stūpasahasraṃ kuryāt, teṣāṃ caikadine dhātvāvaropaṇaṃ kuryāt, yacca teṣāṃ dhātvāvaropaṇeṣu pūjāyāṃ puṇyaskandham, tato bahutaraṃ kāraṇḍavyūhasya mahāyānasūtraratnarājasya catuṣpādikāyā api gāthāyāḥ puṇyaskandham / tadyathāpi nāma kulaputrāḥ pañca mahānadyo sahasranadīparivārā mahāsamudramupasaṃkrāmanti, evameva kulaputrā asya kāraṇḍavyūhamahāyānasūtraratnarājasya catuṣpādikāmapi gāthāṃ śṛṇvatāṃ puṇyaughapravāhamupapravahati // atha te yakṣarākṣasā avalokiteśvarametadavocan - ye sattvāḥ kāraṇḍavyūhaṃ mahāyānasūtraratnarājaṃ likhāpayiṣyanti, teṣāṃ kidṛśaṃ puṇyaskandhaṃ bhavati? sa āha - aprameyaṃ teṣāṃ kulaputrāḥ puṇyaskandhaṃ prabhavati / ye kāraṇḍavyūhaṃ mahāyānasūtraratnarājaṃ likhāpayanti, taiścaturaśītidharmaskandhasahasrāṇi likhāpiutāni bhavanti / te rājāno bhavanti, cakravartinaścaturdvīpeśvarā bhavanti / te sahasraṃ putrāṇāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānāṃ janayanti / ye satataparigrahaṃ kāraṇḍavyūhasya mahāyānasūtraratnarājasya nāmamanusmaranti, mucyante te īdṛśātsaṃsārikādduḥkhāt / jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevanāduḥkhadaurmanasyopāyāsaparimukta bhavanti / yatra yatropapadyante, tatra tatra jātau jātau jātismarā bhavanti / (Vaidya 279) teṣāṃ ca kāyāt gośīrṣacandanagandho vāsyati / nīlotpalagandhino mukhā bhavanti / paripūrṇagātrāśca bhavanti / mahānagnā aparimāṇapuṇyabalasamanvāgatāśca te satpurūṣā bhaviṣyanti / na kadācit yakṣatvaṃ na rākṣasatvaṃ na pretatvaṃ na piśācatvaṃ na pūtanātvaṃ na kaṭapūtanātvaṃ na manuṣyadāridryaṃ pratyanubhaviṣyanti / gaṅgānadīvālukāsamānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ sevāpuṇyaskandhena samanvāgatā bhaviṣyanti / ye 'pi kecit kulaputrāḥ sattvā asmāt kāraṇḍavyūhamahāyānasūtraratnarājādekākṣaramapi nāmadheyamapi catuṣpādikāmapi gāthāṃ likhāpayiṣyanti, teṣāṃ pañcānantaryāṇi karmāṇi niravaśeṣaṃ parikṣayaṃ gamiṣyanti / te cābhirūpā bhaviṣyanti / prāsādikā bhaviṣyanti / darśanīyāśca bhaviṣyanti / bahujanapriyamanāpadarśanena ca bhaviṣyanti / teṣāṃ na kaścit kāye vyādhiḥ prabhaviṣyati / na cakṣurogaṃ na śrotrarogaṃ na ghrāṇarogaṃ na jihvārogaṃ na kāyarogam / na hīnāṅgāni bhaviṣyanti / na pratyantikeṣu janapadeṣu pratyājāyante / na mleccheṣu na pāpakuleṣu norabhrikeṣu na kaukkuṭikeṣu na jatyeṣu(?) pratyājāyante / supariśuddhakāyāśca te satpuruṣā bhaviṣyanti // atha āryāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattva evaṃ teṣāṃ yakṣarākṣasānāṃ tamondhakāravāsināṃ sarveṣāṃ cānulomikāṃ dharmadeśanāṃ kṛtavān / te yakṣarākṣasāstāṃ dharmadeśanāṃ śubhāṃ śrutvā kecit srotaāpattiphale pratiṣṭhitāḥ / kecit sakṛdāgāmiphale, kecidanāgamiphale, kecidarhattve, kecit prabhutvabodhau pratiṣṭhitāḥ // ato yenāryāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ tenopasaṃkramya pādayoḥ praṇipatya evaṃ kathayanti - ihaiva bhagavan viharasva, mānyatra sthāne kvacidgaccha, vayaṃ te upasthānaparicaryāṃ kariṣyāmaḥ, vayaṃ ca tavāntike asminneva tamondhakārabhūmau tavārthāya divyāni sauvarṇamayāni caṃkramaṇāni kariṣyāmaḥ / mā bhagavannanyatra pradeśaṃ gacchasva, vayaṃ tavādarśanāt kathaṃ tiṣṭhāmaḥ? atha āryāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvastāṃśca yakṣarākṣasānetadavocat - anekāni ca mayā kulaputrāḥ sattvāni bodhimārge niyojayitavyāni / atha te sarve yakṣarākṣasāḥ kare kapolaṃ dattvā cintāparā vyavasthitāḥ / te parasparamevamāhuḥ - gamiṣyati ayamasmākamavalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo 'nyataraṃ pṛthivīpradeśam, tadvayaṃ dharmasāṃkathyaviprahīṇā bhaviṣyāmaḥ / kimasmābhiḥ kartavyam? atha āryāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvastasyāstamondhakārāyā bhūmyāḥ saṃprasthitaḥ / atha te tamondhakāraprativāsino yakṣarākṣasāstasya bhagavato 'valokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddhā gacchanti sma / atha avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvastānetadavocat - pratinivartayadhvam / dūratamevamāha(?) // te yakṣarākṣasāḥ pādau śirasā vanditvā triḥpradakṣiṇīkṛtya tatraiva ca prakrāntāḥ // iti yakṣādisamāśvāsanaṃ nāma dvādaśaṃ prakaraṇam // _________________________________________________________________ START Kvyu 1,13: (Vaidya 280) devabhavanabhramaṇaṃ trayodaśaṃ prakaraṇam / athāryāvalokiteśvaro jvaladivāgnipiṇḍamākāśe 'ntarhitaḥ / tato devabhavanaṃ gatvā śuddhāvāsakāyikadevaputrāṇāṃ sakāśamupasaṃkrāntaḥ / upasaṃkramya brāhmaṇarūpamātmānamabhinirmāyāgamat / tatra devanikāyeṣu sukuṇḍalo nāma devaputro daridro duścittaśceti / atha āryāvalokiteśvaraḥ sa tena brāhmaṇarūpeṇa tasya devaputrasya sakāśamupasaṃkrāntaḥ / upasaṃkramya sarveṣāṃ devānāṃ dāridryaduḥkhavyupaśamāya taṃ devaputrametadavocat - bubhukṣito 'haṃ tṛṣitaśceti / atha sa devaputro rudaṃstaṃ brāhmaṇametadavocat - na ca me brāhmaṇa kiṃcitsaṃvidyate / brāhmaṇo 'vocat - avaśyaṃ tvayā mama kiṃciddātavyam / atha sa devaputro vimānaṃ praviśya sarvabhāṇḍaṃ nirabhyavekṣitumārabdhaḥ / sa ca paripatitaṃ niveśanaṃ divyairmahārhai ratnabhāṇḍaiḥ paripūrṇaṃ dakṣiṇapārśvam, anyāni ca bhāṇḍāni divyarasarasāgropetairāhāraiḥ paripūrṇāni vāmapārśve vimānasya vastrābharaṇaiḥ sarvapuṣpagandhādibhiḥ paripūrṇāni // atha sa devaputra etad dṛṣṭaivaṃ cintāmāpede - avaśyamayaṃ sa satpātro dvāre sthito yasya darśanamātreṇāpidṛśī lakṣmīrmamānuprāptā / atha sa devaputrastaṃ brāhmaṇamāhūyaivamāha - ehi brāhmaṇa, idaṃ vimānaṃ praviśa / sa ca brāhmaṇastena devaputreṇa vimāne praviśya tairdivyaratnaiḥ pratipāditaḥ, divyai rasarasāgropetairāhārairbhojitaḥ, divyairvastraiḥ pravāritaḥ / sa bhuktvā ca svastikāramanukurute / atha sa devaputrastaṃ brāhmaṇametadavocat - bho brāhmaṇa, katamāyā bhūmyāstvamāgataḥ? brāhmaṇa āha - jetavananāmamahāvihārādahamāgataḥ / atha sa devaputrastametadavocat - kīdṛśī sā bhūmiḥ? atha sa brāhmaṇo devaputrametadavocat - tathāgatādhyuṣitā sā bhūmī ramaṇīyā divyamaṇiratnaparikhacitā pariśobhitā / paribhogāya ca tadbhūmau divyakalpavṛkṣāḥ prādurbhūtāḥ, manoramāṇi puṣpāṇi prādubharvanti, vividhāḥ puṣkariṇyo dṛśyante, vividhāśca śīlavanto guṇavanto dakṣiṇīyā dṛśyante viśvabhuvaḥ / tathāgatasyānekāni prātihāryāṇi dṛśyante / evaṃ sā paramaramaṇīyā devaputra bhūmiḥ / atha sa devaputrastaṃ brāhmaṇametadavocat - avaśyaṃ tvayā brāhmaṇa satyaṃ pratyāhāraḥ kartavyaḥ / athavā tvaṃ devo 'si, manuṣyo 'si vā? na ca manuṣyasyedṛśaṃ nimittaṃ bhavati yādṛśaṃ tava nimittaṃ bhavati / atha sa brāhmaṇastametadavocat - na devaḥ, api tu mānuṣo 'haṃ bodhisattvabhūtaḥ / evaṃ hīnadīnānukampako bodhimārgamupadarśakaḥ / atha sa devaputrastasmai maulikuṇḍalamupanāmayati, upanāmayitvā ca sa devaputra imāṃ gāthāṃ bhāṣita(vān) - aho guṇamayaṃ kṣetraṃ sarvadoṣavivarjitam / adyaiva vāpitaṃ bījaṃ adyaiva phalasaṃpadam // atha sa devaputra imāṃ gāthāṃ bhāṣitvā tatraiva prakrāntaḥ // iti devabhavanabhramaṇaṃ nāma trayodaśaṃ prakaraṇam // _________________________________________________________________ START Kvyu 1,14: (Vaidya 281) siṃhalabhramaṇaṃ caturdaśaṃ prakaraṇam / atha sa brāhmaṇaḥ tasmāddevanikāyādavatīrya siṃhaladvīpaṃ pratyudgataḥ / gatvā ca rākṣasīnāṃ purato vyavasthitaḥ kāmarūpamātmānamabhinirmāya prāsādikam / atha tā rākṣasyo 'nyonyamevamāhuḥ - ayamīdṛśaṃ paramakāmarūpī puruṣo dṛśyate / atha taṃ dṛṣṭvā ca tadā tāsāṃ rākṣasīnāṃ kāmacittamutpannam / tadā tasya sakāśamupasaṃkramyaitadavocan - bhavāṃstvaṃ bhajasva asmākaṃ kumārīyauvanam, na cāsmākaṃ svāmī saṃvidyate / tvaṃ ca bho puruṣa, asvāmikānāṃ svāmī bhava / agatikānāṃ gatirbhava / aparāyaṇānāṃ parayāṇo bhava / atrāṇānāṃ trāṇaṃ bhava / advīpānāṃ dvīpo bhava / andhānāmāloko bhava / imāni te 'nnagṛhāṇi pānagṛhāṇi vastragṛhāṇi vividhāni vicitrāṇi śayanāni udyānaramaṇīyāni puṣkiriṇīramayāṇi // sa kathayati - madīyamājñaptaṃ yadi kurute, tatsarvaṃ yuṣmākaṃ yathābhiprāyaṃ kariṣyāmi / tāśca tamāhuḥ - kathaṃ vayaṃ tavājñāṃ na kariṣyāmaḥ? tena tāsāmāryāṣṭāṅgikamārgamupadarśitam / daśa kuśalāni karmapathānyupadarśitāni / āgamacatuṣṭayaṃ cādhītam / atha tā rākṣasyastasyapuruṣasyāntikādāryāṣṭāṅgikamārgaṃ gṛhītvā daśa kuśalāni ca saṃsmarya, satyacatuṣṭayaṃ prāptvā, āgamasatyacatuṣṭayādhītāḥ, kāścitsrotāpattiphalamanuprāptāḥ, sakṛdāgāmiphalaṃ cānuprāptāḥ, anāgāmiphalaṃ cānuprāptāḥ, yāvatkāścidarhattvaṃ kāścitpratyekabodhimanuprāptāḥ, tadā tāsāṃ rākṣasīnāṃ rāgaduḥkhaṃ na bādhate / dveṣaduḥkhaṃ na bādhate / mohaduḥkhaṃ na bādhate / āghātacittaṃ na bhavati / na ca kasyacijjīvitāntarāyaṃ kurvanti / abhiratā dharmeṣu vyavasthitāḥ, śikṣāsaṃvaramupagṛhītāḥ / evaṃ cāhuḥ - punarapi na prāṇātipātaṃ kurvāmaḥ / yādṛśena jāmbudvīpakā manuṣyā jīvanti annena pānena, tādṛśajīvikayā vayaṃ jīvāmaḥ / punarapi rākṣasīvṛttiṃ na kurvāmaḥ / upāsakasaṃvaraṃ dhārayiṣyāma iti / tādṛśaṃ śikṣāsaṃvaramupagṛhītvā tasyaiva puruṣasya purato 'nimiṣairnayanaiḥ prekṣamāṇāḥ prasthitāḥ // iti siṃhalabhramaṇaṃ nāma caturdaśaṃ prakaraṇam // _________________________________________________________________ START Kvyu 1,15: vārāṇasībhramaṇaṃ pañcadaśaṃ prakaraṇam / atha āryāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvastasmātsiṃhaladvīpādavatīrya vārāṇasyāṃ mahānagaryāmuccāraprasrāvasthāne gato yatrānekānyanekāni kṛmikulaśatasahasrāṇi prativasanti / tato 'valokiteśvaro bodhisattvo mahāsattva upasaṃkramya tatrāsa tāni prāṇiśatasahasrāṇi dṛṣṭvā ātmānaṃ bhramararūpamabhinirmāya ghuṇaghuṇāyamāṇam / tadeṣāṃ śabdaṃ niścārayati - namo buddhāya, namo dharmāya, namaḥ saṃghāya iti / tacchrutvā te ca sarve prāṇakāḥ namo buddhāya namo dharmāya namaḥ saṃghāyeti nāmamanusmārayanti / te ca sarve buddhanāmasmaraṇamātreṇa viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā sarve te sukhāvatyāṃ lokadhātāvupapannāḥ sugandhamukhā nāma bodhisattvā babhūvuḥ / sarve te bhagavato 'mitābhasya tathāgatasyāntikādidaṃ kāraṇḍavyūhaṃ nāma mahāyānaṃ śrutvā anumodya ca nānādigbhyo vyākaraṇāni pratilabdhāni // (Vaidya 282) atha āryāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo sattvaparipākaṃ kṛtvā tasyā vārāṇasyā mahānagaryāḥ prakrāntaḥ // iti vārāṇasībhramaṇaṃ nāma pañcadaśaṃ prakaraṇam // _________________________________________________________________ START Kvyu 1,16: magadhabhramaṇaṃ ṣoḍaśaṃ prakaraṇam / tadā sa magadhābhimukhaṃ pratyudgacchati / sa magadhaviṣayamanuprāptaḥ / yāvat sattvān paśyanti sma parasparaṃ māṃsabhakṣaṇaṃ kurvāṇān / atha āryāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvastānevamāha - kasmādbhoḥ, yūyaṃ anyonyaṃ māsaṃ bhakṣayatha? te cāhuḥ - nādyaiva māsaṃbhakṣaṇam, viṃśativarṣāṇi paripūrṇāni kāntārasya ca pratipannasya ca / nātra kiṃcidannapānaṃ saṃvidyate / tasmādvayaṃ anyonyaṃ virodhaṃ kurvāṇā jīvitāḥ / evaṃ kṛtvā māṃsabhakṣaṇaṃ kurvāmaḥ // atha avalokiteśvaro bodhisattvaścintāmāpede - kenopāyenāhaṃ sattvān sarvān sukhopadhānaistasmātkāntārānmahādārūṇādakālamaraṇātparimocayeyaṃ saṃtarpayeyam? athāvalokiteśvaro vividhāni varṣāṇi pravarṣitumārabdhaḥ / prathamamudakavarṣam / yadā udakena saṃtarpitāḥ prīṇitagātrāśca bhavanti, tadā paścāddivyāni piṣṭakāni rasarasāgropetāni tenāhāreṇa paripūrṇāni / yadāhāreṇa saṃtarpitā bhavanti tadā dhānyavarṣāṇi patanti, anyāni ca tilataṇḍulakolamudgamāṣakalāvamasūrayavagodhūmaśālidhānyakulatthādīni patanti sma / vividhāni ca vastrābharaṇāni ca pravarṣanti sma / yadā yadā teṣāṃ sarveṣāṃ sattvānāṃ ke 'pyabhiprāyā bhavanti, tadā tadā teṣāṃ sattvānāmabhiprāyā anusidhyante / atha te māgadhakāḥ sattvāstadidaṃ vicitraṃ svātmasukhaṃ dṛṣṭvā duḥkhaṃ ca vyupaśāntam, tadā paramavismayamāpannāḥ / te ca sarve ekasthāne viśrāntāḥ, viśramitvā parasparamevamāhuḥ - kasya devasyāyaṃ prabhāvaḥ? tatasteṣāṃ puruṣāṇāṃ madhye jīrṇo vṛddho mahallakaḥ kubjo gopāṇasīvakro 'dhibhagno dāṇḍaparāyaṇaḥ anekavarṣaśatasahasrāyuṣikaḥ / sa teṣāṃ madhye sthitvā kathayati - na yuṣmākamanyadevasya kasyacidīdṛśaṃ prabhāvo bhavati virahitādavalokiteśvarasya / tatastā parṣadaḥ pṛcchanti - kīdṛśaṃ tasya nimittamavalokiteśvarasya? atha sa puruṣa āryāvalokiteśvarasya guṇodbhāvanāṃ bhāṣitumārabdhaḥ - śṛṇuta kulaputrāḥ / avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo 'ndhabhūtānāṃ dīpabhūtaḥ, sūryatāpadagdhānāṃ chatrībhūtaḥ, tṛṣopadrutānāṃ nadībhūtaḥ, bhayabhītānāmabhayaṃdadaḥ, vyādhiparipīḍitānāṃ vaidyabhūtaḥ, duḥkhitānāṃ sattvānāṃ mātāpitṛbhūtaḥ, avīcyupapannānāṃ sattvānāṃ nirvāṇapradarśakaḥ / īdṛśāni bhavantastasya guṇaviśeṣāṇi / sukhitāste sattvā loke ye tasya nāmamanusmaranti / te āpaścimaṃ sāṃsārikaṃ duḥkhaṃ parivarjayanti / sacetanāste puruṣapuṃgavā ye avalokiteśvarasya satataparigrahaṃ puṣpadhūpaṃ niryātayanti / ye 'valokiteśvarasya purataścaturasraṃ maṇḍalakaṃ kurvanti, te rājāno bhavanti cakravartinaḥ saptaratnasamanvāgatāḥ / tadyathā - cakraratnam, aśvaratnaṃ hastiratnaṃ maṇiratnaṃ strīratnaṃ gṛhapatiratnaṃ pariṇāyakaratnam / evaṃ sapta ratnāni, ebhiḥ saptaratnaiḥ samanvāgatā bhavanti / ye cāvalokiteśvarasyaikamapi puṣpaṃ niryātayanti, te (Vaidya 283) sugandhikāyā bhavanti / yatra yatropapadyante tatra tatra parīpūrṇakāyāśca bhavanti / evaṃ sa puruṣo guṇaviśeṣaṃ kṛtavāna / tāśca parṣadaḥ svakasvakeṣu bhavaneṣu pratyudgatāḥ, anantavimalā nāma kāyapariśuddhiḥ [tāṃ] pratilabhante sma / atha sa jīrṇapurūṣaḥ ānulomikīṃ dharmadeśanāṃ kṛtvā svakaṃ gṛhaṃ niveśanaṃ pratyudgataḥ / athāvalokiteśvarastatraivākāśe 'ntarhitaḥ // atha sa ākāśe cintāmāpede - viśvabhūstathāgato me cirakālaṃ dṛṣṭaḥ, so 'nupūrveṇa jetavanaṃ vihāramanupraviṣṭaḥ / yāvatpaśyati anekāni devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaśatasahasrāṇi / anekāni ca bodhisattvaśatasahasrāṇi saṃnipatitāni // atha gaganagañjo bodhisattvo bhagavantametadavocat - katamo 'yaṃ bhagavan bodhisattva āgacchati? bhagavānāha - eṣa kulaputra avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattva āgacchati / atha gaganagañjo bodhisattvaḥ tūṣṇīṃbhāvena vyavasthitaḥ / athāvalokiteśvaro bodhisattvastaṃ bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya vāmapārśve viśrāntaḥ // atha sa punaḥ śrāntaṃ viditvā bhagavān pṛcchati - śrāntastvaṃ kulaputra / kīdṛśī karmabhūmistvayā niṣpāditāḥ? tana tasya bhūtapūrvaṃ varṇitam - sadā preteṣvavīcyupapanneṣu kālasūtrarauravopapanneṣu hāhe tapane mahānarake, sitodake mahānarake, asicchede mahānarake, saṃvare mahānarake / eṣu mahānarakeṣu ye sattvā upapannāsteṣāṃ ca karmabhūmiḥ sattvānāmaparipākakṛtā kartavyā, kṛtvā cānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayitavyāḥ / īdṛśo mayā sattvaparipākaḥ kṛtaḥ / atha gaganagañjo bodhisattvo mahāsattvaḥ paramavismayamāpannaḥ - na ca me bodhisattvabhūtasya īdṛśaṃ viṣayaṃ dṛṣṭaṃ śruta vā, tathāgatānāmīdṛśaṃ viṣayaṃ na saṃvidyate // athe gaganagañjo bodhisattvo 'valokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya purataḥ sthitvā avalokiteśvaramevamāha - mā tvaṃ śrāntaḥ / kliṣṭastvam / sa āha - na cāhaṃ yuṣmākaṃ madhye śrānto na kliṣṭaḥ / tau parasparaṃ sāṃkathyaṃ kṛtvā tūṣṇīṃbhāvena vyavasthitau // atha bhagavān ṣaṭpāramitānirdeśaṃ dharmaṃ deśayitumārabdhaḥ - śṛṇvantu kulaputrāḥ / prathamaṃ bodhisattvabhūtena dānapāramitā paripūrayitavyā / evaṃ śīlapāramitā kṣāntipāramitā dhai(vī)ryapāramitā dhyānapāramitā prajñāpāramitā paripūrayitavyā / imāṃ cānulomikāṃ dharmadeśanāṃ kṛtvā tūṣṇīṃbhāvena vyavasthitaḥ / atha tāḥ parṣadaḥ svakasvakasthāneṣu prakrāntāḥ, te ca bodhisattvāḥ svakasvakeṣu buddhakṣetreṣu prakrāntāḥ // ayaṃ kāraṇḍavyūhamahāyānasūtraratnarājasya prathamo nirvyūhaḥ sarvakarmaviśodhano 'nuttarabodhimārgapratiṣṭhāpakaḥ samāptaḥ // 1 // _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ START Kvyu 2,1: (Vaidya 284) dvitīyo nirvyūhaḥ / aśvarājavarṇanaṃ prathamaṃ prakaraṇam / atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bhagavantametadavocat - ākhyāhi bhagavan avalokiteśvarasya bhūtapurvaṃ kṛtamete samādhayaḥ, yairavalokiteśvaraḥ samāpannaḥ / bhagavānāha - aprameyairasaṃkhyeyaiḥ samādhikoṭiniyutaśatasahasraiḥ samāpannau 'valokiteśvaraḥ, yeṣāṃ samādhīnāṃ (na) śakyaṃ sarvatathāgataiḥ paryantamadhigantum / atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī āha - nirdeśaya bhagavaṃstāni samādhīni sarvasattvānukampayā / bhagavānāha - tadyathāpi nāma kulaputra ākārakaro nāma samādhiḥ, prabhākaro nāma samādhiḥ, vajrodgato nāma samādhiḥ, sūryaprabho nāma samādhiḥ, vikiriṇo nāma samādhiḥ, keyūro nāma samādhiḥ, dhvajāgro nāma samādhiḥ, alaṃkāro nāma samādhiḥ, vyūharājo nāma samādhiḥ, daśadigvyavalokano nāma samādhiḥ, cintāmaṇivaralocano nāma samādhiḥ, dharmadharo nāma samādhiḥ, samudrāvarohaṇo nāma samādhiḥ, abhinamito nāma samādhiḥ, uṣṇīṣakuṇḍalo nāma samādhiḥ, candravaralocano nāma samādhiḥ, bahujanaparivāro nāma samādhiḥ, devakuṇḍalarocano nāma samādhiḥ, kalpadvīpo nāma samādhiḥ, prātihāryasaṃdarśano nāma samādhiḥ, padmottamo nāma samādhiḥ, avīcisaṃśoṣaṇo nāma samādhiḥ, rucito nāma samādhiḥ, devamaṇḍalo nāma samādhi, amṛtabindurnāma samādhiḥ, prabhāmaṇḍalo nāma samādhiḥ, samudrāvagāhano nāma samādhiḥ, vimānanirvyūho nāma samādhiḥ, kalaviṅkasvaro nāma samādhiḥ, nīlotpalagandho nāma samādhiḥ, ārūḍho nāma samādhiḥ, vajrakuco nāma samādhiḥ, dviradarato nāma samādhiḥ, siṃhavikrīḍito nāma samādhiḥ, anuttaro nāma samādhiḥ, damano nāma samādhiḥ, candrottaryo nāma samādhiḥ, ābhāsakaro nāma samādhiḥ, śatakiraṇo nāma samādhiḥ, vicchurito nāma samādhiḥ, prabhākaro nāma samādhiḥ, svākārakaro nāma samādhiḥ, asurasaṃcodano nāma samādhiḥ, bhavasaṃśodhano nāma samādhiḥ, nirvāṇasaṃcodano nāma samādhiḥ, mahādvīpo nāma samādhiḥ, dviparājo nāma samādhiḥ, bhavottārakaro nāma samādhiḥ, akṣarakaro nāma samādhiḥ, devābhimukho nāma samādhiḥ, yogakaro nāma samādhiḥ, paramārthadarśano nāma samādhiḥ, vidyunnāma samādhiḥ, nāmavyuho nāma samādhiḥ, siṃhavijṛmbhito nāma samādhiḥ, svātimukho nāma samādhiḥ, āgamanāgamano nāma samādhiḥ, buddhivisphuraṇo nāma samādhiḥ, smṛtīndriyasaṃvardhano nāma samādhiḥ, abhimukto nāma samādhiḥ, jayavāhano nāma samādhiḥ, mārgasaṃdarśano nāma samādhiḥ / ebhiṃ kulaputra avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ samādhibhiḥ samanvāgataḥ / tasyaikakaromavivare samādhiśatasahasrāṇi santi / ayaṃ kulaputra avalokiteśvarasya paramapuṇyasaṃbhāraḥ / īdṛśastathāgatānāṃ puṇyasaṃbhāro na saṃvidyate, prāgeva bodhisattvabhūtasya // (Vaidya 285) bhūtapūrvaṃ kulaputra ahaṃ siṃhalarājo nāma bodhisattvabhūto 'bhūvam / tato 'haṃ siṃhaladvīpayātrāṃ saṃprasthitaḥ / pañcabhirvaṇikputraśataiḥ sārdhaṃ śakaṭairbhārairmūṭaiḥ piṭharairuṣṭrairgobhirgardabhādibhiḥ prabhūtaṃ paṇyamāropya siṃhaladvīpaṃ saṃprasthitaḥ / tato 'nupūrveṇa grāmanagaranigamaparṇapattaneṣu caṃcūryamāṇaḥ siṃhaladvīpamanuprāptaḥ, yena nipuṇaṃ tadyānapātraṃ pratipāditam / tadā me karṇadhārā āhuḥ - kathaya kathaya yuṣmākaṃ katamadvīpeṣu gamanāyedṛśā vāyavo vānti? athavā ratnadvīpeṣu vāyavo vānti, athavā rākṣasadvīpeṣu vāyavo vānti? atha karṇadhāra evamāha - yatkhalu devo jānīyāt - siṃhaladvīpeṣu vāyavo vānti / atha tadyānapātramāruhya siṃhaladvīpaṃ saṃprasthitaḥ // tato 'haṃ siṃhaladvīpanivāsinībhī rākṣasībhiḥ saṃprasthito viditvā akālavāyava utsṛṣṭāḥ / tacca tadyānapātraṃ khaṇḍakhaṇḍaṃ viśīrṇam / te ca vaṇikpuruṣā udake patitā bāhubalena saṃtartumārabdhāḥ / tatastīrasya samīpamanuprāptāḥ // tato rākṣasīnāṃ pañca śatāni niṣkrāntāni kilakilāyamānāni / kumārīrūpamabhinirmāya tadā kūlasya samīpamanuprāptāḥ / uttārya śāṭakāni dattvā udakebhya utkṣiptāḥ / te ca svakīyāni vastrāṇi śarīre lagnāni gṛhītvā niṣpīḍitumārabdhāḥ / niṣpīḍayitvā te tasmātsthānādatikramya anyapradeśe mahataścampakavṛkṣasya tale viśrāntāḥ / viśramitvā parasparaṃ sāṃkathyaṃ kartumārabdhāḥ - ko 'smākamupāyaḥ saṃvidyate? te kathayanti - nāsmākaṃ upāyasya sthānam / evaṃ sāṃkathyaṃ kṛtvā tūṣīṃbhāvena vyavasthitāḥ / atha teṣāṃ rākṣasyaḥ puruṣāṇāṃ purataḥ sthitvaivamāhuḥ - svāgatam / bhavanta āgacchatām, asvāmikānāṃ svāmī bhava / agatikānāṃ gatiko bhava / advīpānāṃ dvīpo bhava / anālayanānāṃ aparāyaṇānāṃ ālayo bhava, parāyaṇo bhava / imāni te 'nnagṛhāṇi pānagṛhāṇi yānagṛhāṇi vastragṛhāṇi kaṭakakeyūrāṇāṃ maulikuṇḍalānāṃ gṛhāṇi udyānaramaṇīyāni puṣkiriṇīramaṇīyāni saṃtiṣṭhanti / tābhī rākṣasībhirekaikaṃ puruṣaṃ gṛhītvā svakaṃ svakaṃ niveśanaṃ pratyudgatāḥ / yā ca tāsāṃ rākṣasīnāṃ vṛddhatarā, tayāhaṃ svakīyaṃ niveśanaṃ nītvā divyarasasāgropetenāhāreṇa saṃtarpitaḥ / saṃtarpayitvā krīḍitumārabdhā / sa tu tato mānuṣyakena saukhyena saṃtarpitaḥ / evaṃ dvitrisaptadinānyatikrāntāni / sa rātrau śayitaḥ / evaṃ yāvatpaśyati ratikarahasanaṃ tadāhaṃ vismayamāpannaḥ / na kadācitsyānmayā dṛṣṭaṃ vā śrutaṃ vā prajvalitameva ratikarahasanam, tadaiva mayā tasya pratyāhāraḥ kṛtaḥ - kiṃ kāraṇaṃ tvaṃ hasase? iyaṃ siṃhaladvīpanivāsinī rākṣasī / sā tava jivitāntarāyaṃ kariṣyati / tadā me tasya pratyāhāraḥ kṛtaḥ - tvaṃ jānāsi rākṣasīti? sa kathayati - yadi na pratīyasi, dakṣiṇapanthalikāṃ gṛhītvā anuvicaran gaccha / tatrāyaṃ sa nagaramūrdhvamuccaṃ gavākṣatoraṇaviprahīṇaṃ cāpratihatam / tatrānekāni vaṇigjanāni bhakṣayitvā asthīniprakṣiptāni / anye ca jīvanto anye ca mṛtāḥ / yadi na pratīyasi, tadapi mārgaṃ gaccha / gatvā ca mārgaṃ nirīkṣasva, tadā me śraddhāsyasi / tadā tasyāstena mohajālā nāma nidrāti sā // (Vaidya 286) atha sa bodhisattvo rātriprathamayāme samaye tasyā rākṣasyāḥ sakāśādutthāya saṃprasthitaḥ / candrāvabhāsaṃ khaṅgaṃ sajjīkṛtam / upagṛhyānuvicaraṃstāṃ dakṣiṇapanthalikāṃ gṛhītvā saṃprasthitaḥ / anupūrveṇāyasaṃ nagaramanuprāptaḥ, samantena parikramati / na ca dvārāṇi gavākṣāṇi samanupaśyati / atha tasminnāyase nagare mahān yaścampakavṛkṣastatraivāruhya tato mayā teṣāmutkāsanaśabdaḥ kṛtaḥ / tato me vaṇikpuruṣāḥ kathayanti - yatkhalu mahāsārthavāho jānīyāt - vayaṃ rākṣasībhirāyase nagare prakṣiptāḥ / tadā dine dine śataṃ puruṣāṇāṃ gṛhītvā bhakṣayanti / tān bhakṣayitvā asthīnyatraivāyase nagare kṣipanti / tena tasya bhūtapūrvaṃ varṇitam / tadāhaṃ campakavṛkṣādavatīrya punareva dakṣiṇāṃ panthalikāṃ gṛhītvā anuvicaran tvarita āgacchāmi sma / tato praviṣṭaḥ // atha ratikaro māmetadavocat - dṛṣṭaste sārthavāha madvacanam? uktaṃ ca mayā - dṛṣṭaṃ yuṣmākaṃ satyaṃ sāṃkathyakṛtam / tadā me 'sya pratyāhāraḥ kṛtaḥ - satyameva, ka upāyo 'smākam? atha sa ratikara etadavocat - asti me mahāsārthavāhopāyam, yenopāyena siṃhaladvīpāt svastikṣemābhyāṃ jambūdvīpaṃ nirgacchasi / punareva jambudvīpamapasarasi / atha sa ratikaro māmetadavocat - asti tasminneva dvīpe mahāsamudratīre devabālāho nāmāśvarājo hīnadīnānukampakaḥ / sa ca bālāho 'śvarājaḥ / sarvaśvetānāmauṣadhīṃ bhuktvā suvarṇavālukāsthale āvartanaparivartanasaṃparivartanaṃ kṛtvā śarīraṃ pracchoḍayati, pracchoḍayitvā pratyāhāraṃ kurute - kaḥ pāragāmī, kaḥ pāragāmī kaḥ pāragāmīti? tvayaivaṃ vaktavyam - ahaṃ deva pāragāmīti / evaṃ sāṃkathyaṃ kṛtvā sā rākṣasī samīpamupagamya sārdhaṃ śayita eva prativibuddhā / sā kathayati - āryaputra, kathaṃ te śarīraṃ śītalam? tadā mayā tasyā mṛṣāvādaṃ pratyāhāraṃ kṛtam / bahirnagarasya uccāraprasraveṇa niṣkrānto 'ham, tataḥ śarīraṃ śītalam / ityuktvā sā punarapi śayitā / tataḥ prātaḥ sūryasya cābhyudgamanakālasamaye utthāya teṣāṃ vaṇikpurūṣāṇāmārocayati sma - āgacchantu bhavanto bahirnagarasya gacchāmaḥ / te sarve sahitāḥ samagrā bahirnagarasya saṃprasthitāḥ / te ca bahirnagarasya gatvā ekānte viśrāntāḥ sāṃkathyaṃ kartumārabdhāḥ - kasya kīdṛśī bhāryā snehavatī? kecitkathayanti - atisnehaṃ na kurute / kecitkathayanti - mama divyarasarasāgropetairāhāraiḥ saṃdhārayati / kecit kathayanti - nānāvidhairvastrairmama saṃdhārayati / kecitkathayanti - mama divyamaulīkuṇḍalasragdāmāni dhārayati / kecitkathayanti - nāsmākaṃ kāyadaurbalyam / kecitkathayanti - mama vividhāni candanakarpūrakastūrikādīni dhārayati / evaṃ taiḥ sāṃkathyaṃ kṛtam / tadā teṣāṃ vaṇikpuruṣāṇāṃ pratyāhāraṃ karoti sma - na yuṣmākaṃ yuktamidaṃ yadvayaṃ rākṣasībhiḥ prasaktāḥ / iti śrutvā te vihvalībhūtāḥ evamāhuḥ - satyaṃ mahāsārthavāha, rākṣasī siṃhaladvīpanivāsinīti / tadā teṣāṃ mayā pratyāhāraḥ kṛtaḥ - satyaṃ satyaṃ buddhadharmasaṃghebhyaṃ, neyaṃ mānuṣī, rākṣasī / atha te vaṇikpuruṣāḥ kathayanti - kāsmākaṃ gatiḥ? kiṃ parāyaṇam? tadā teṣāṃ mayā pratyāhāraḥ kṛtaḥ - asmākaṃ gatiḥ śaraṇaṃ parāyaṇam? (Vaidya 287) vaṇikpurūṣāḥ kathayanti - upadarśaya sārthavāha / atha sa teṣāmevamāha - asti yuṣmākaṃ siṃhaladvīpe bālāho nāma aśvarājaḥ / sa ca hīnadīnānukampakaḥ / sa sarvaśvetānāmauṣadhīrbhuktvā suvarṇavālukāsthale āvartanaṃ karoti / kṛtvā ca śarīraṃ pracchoḍayitvā vāṇīṃ pratyāharediti - kaḥ pāragāmī kaḥ pāragāmī kaḥ pāragāmīti / tatrāsmābhirgantavyam - vayaṃ pāraṃgāmina iti / atha te vaṇikpurūṣā ūcuḥ - katame dine gacchāmo vayam? sa pratyāhāraṃ kartumārabdhaḥ - tṛtīye divase 'vaśyaṃ gantavyam / puruṣeṇa saṃbalaṃ kartavyamiti / te kriyākāraṃ kṛtvā punareva tannagaraṃ praviṣṭāḥ svakasvakaṃ niveśanamupagatā / tābhī rākṣasībhiḥ saṃbhāṣitāḥ - śrāntastvam, dṛṣṭāste tānyudyānaramaṇīyāni puṣkariṇīśatāni ramaṇīyāni? sa kathayati - na ca te kiṃcid dṛṣṭam / atha sā rākṣasī tametadavocat - santi āryaputra vividhānyasmin siṃhaladvīpe udyānaramaṇīyāni puṣkariṇīramaṇīyāni vividhavicitrapuṣpaparipūrṇāni / anekāni ca puṣkariṇīśatāni ramaṇīyāni / sa pratyāhāraṃ kartumārabdhaḥ - tṛtīye divase gamiṣyāmītyataḥ saṃbalaṃ kartavyam / udyānabhūmidarśanāyopasaṃkramiṣyāmi / tāni ca vividhāni puṣkariṇīśatāni ramaṇīyāni udyānaśatāni puṣpaparipūrṇāni paśyāmi / tāni ca vividhāni puṣpāṇi gṛhītvā āgamiṣyāmi / sā kathayati sma - āryaputra / evaṃ karomyaham / tatastena śarīramanuvicintya / (?) atha rākṣasyo jānanti yogaṃ tenāsmākaṃ (?) jīvitāntarāyaṃ kariṣyanti / īdṛśaṃ śarīramanuvicintya tūṣṇīṃbhāvena vyavasthitaḥ / tasya tayā praṇītāpraṇītānyāhārāṇyanupradattā / bhuktvā ca ucchvāsaṃ choritam / sā kathayati rākṣasī - āryaputra kiṃ kāraṇaṃ ucchvāsaṃ choritam? atha sa tāmetadavocat - svadeśābhiratā jāmbudvīpakā manuṣyāḥ / sā āha - kiṃ karoṣyāryaputra svakīyena viṣayena? asminneva siṃhaladvīpe vividhānyannagṛhāṇi pānagṛhāṇi vastragṛhāṇi vividhānyudyānaramaṇīyāni puṣkariṇīramaṇīyāni / vividhasukhamanubhavase / kiṃ jambudvīpamanuśocase? tadāhaṃ tūṣṇīṃbhāvena vyavasthitaḥ / sa taṃ divasamatikrāntaḥ / dvitīye divase praṇītānyāhārāṇi satvaramanupradattāni sajjīkṛtāni / tṛtīye divase pratyūṣakālasamaye sarve te saṃprasthitāḥ / te ca bahirnagarasya niṣkrāntāḥ / niṣkramitvā kriyākāraṃ kartumārabdhāḥ / na punaḥ kenacit punareva siṃhaladvīpo nirīkṣitavyaḥ / tvaritamasmābhirgantavyam / īdṛśaṃ kriyākāraṃ kṛtvā saṃprasthitāḥ tvaritaṃ tvaritameva laghu laghveva gacchanti / anupūrveṇa yatra sa bālāhako 'śvarājastatrānuprāptāḥ / yāvatpaśyanti bālāhamaśvarājam / taṃ sarvaśvetānāmauṣadhīmāsvādayati / āsvādayitvā suvarṇavālukāsthale āvartanaṃ karoti / kṛtvā ca śarīraṃ pracchoḍayati / yadā śarīraṃ pracchoḍayati tadā siṃhaladvīpaṃ calati sma / trīṇi vākyāni pratyāharati sma - kaḥ pāragāmī, kaḥ pāragāmī, kaḥ pāragāmīti? atha sa bālāho 'śvarājastānetadavocat - bho vaṇikpuruṣāḥ / yadā śarīraṃ pracchoḍayāmi, na tadā yuṣmākaṃ kenacitsiṃhaladvīpo nirīkṣitavyaḥ / na kenaciccakṣurvisphuritavyam / te tādṛśaṃ kriyākāraṃ kṛtvā...... / tadāhaṃ prathamataramārūḍhaḥ, (Vaidya 288) paścātpañcaśatāṇi vaṇigjanāḥ / yadā te ārūḍhāḥ tadā siṃhaladvīpanivāsinyo rākṣasyaḥ kilakilāyamānāḥ pṛṣṭhato dhāvanti sma rudantyaḥ karuṇakaruṇairvilāpaiḥ / tatastai rudacchabdaṃ śrutvā pratinivartya nirīkṣitumārabdham / tairnirīkṣyante / tadā te 'dhomukhā udake patanti sma / yadā te udake patitāḥ, tadā rākṣasya utkṣipya māṃsaṃ bhakṣayanti sma / tadāhamekākī jambūdvīpameva pratyudgataḥ / tadā tīrasya samīpe bālāhamaśvarājaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya tatraiva prakrāntaḥ / tato 'haṃ saṃprasthitaḥ / svakīyaṃ niveśanamanupūrveṇānuprāptaḥ / tadā me mātāpitārau kaṇṭhe pariṣvajya roditumārabdhau / tato bāṣpeṇa paṭalāni visphuṭitāni / tato draṣṭumārabdhau / tato mātāpitṛbhyāṃ sārdhaṃ viśrāntaḥ / tena teṣāṃ sarvaṃ bhūtapūrvaṃ vṛttāntamākhyātam / tatastau mātāpitarau kathayataḥ sma - jīvaṃstu putra tvamanuprāptaḥ / nāsmākaṃ dravyeṇa kṛtyam / jarākāle yaṣṭibhūto 'ndhakāre mārgasyopadarśakaḥ, maraṇakāle piṇḍadātā, mṛtasya sanāthīkaraṇīyam / yathā śītalo vāto nāma putra āhlādakaraḥ / etadvacanaṃ mātāpitarau cākhyātam / īdṛśaṃ mayā sarvanīvaraṇaviṣkambhin sārthavāhabodhisattvabhūtena duḥkhamanubhūtam // tadyathāpi nāma sarvanīvaraṇaviṣkambhin bālāhakaṃ tamaśvarājabhūtenāvalokiteśvareṇa bodhisattvena mahāsattvena tādṛśādahaṃ mṛtyubhayātparimokṣitaḥ / tadyathāpi nāma sarvanīvaraṇaviṣkambhin na śaknomyavalokiteśvarasya puṇyasaṃbhāraṃ gaṇayitum / alpamātramidaṃ sāṃkathyaṃ kṛtaṃ ekaikaromavivarasya // iti aśvarājavarṇanaṃ nāma prathamaṃ prakaraṇam // _________________________________________________________________ START Kvyu 2,2: romavivaraṇāvarṇanaṃ dvitīyaṃ prakaraṇam / tadyathāpi nāma sarvanīvaraṇāviṣkambhin suvarṇaṃ nāma romavivaram / tatrānekānigandharvakoṭiniyutaśatasahasrāṇi prativasanti sma / tena ca saṃsārikena duḥkhena na bādhyante / parameṇa saukhyena saṃtarpitā bhavanti / divyāni vastūni prādurbhavanti / tatra na ca te rāgeṇa bādhyante / na ca mohena bādhyante / na ca dveṣeṇa bādhyante / na ca te āghātacittamutpādayanti / na ca teṣāṃ hiṃsācittamutpadyate / te satatasamitamāryāṣṭāṅgikamārgamupadarśitā bhavanti / satatakālaṃ dharmābhikāṅkṣiṇo bhavanti / tadyathāpi nāma sarvanīvaraṇaviṣkambhin suvarṇanāmaromavivare avabhāsaṃ nāma cintāmaṇiratnam / yadā te gandharvā abhiprāyaṃ cintayanti, tadā teṣāmabhiprāyo 'nusidhyati / tadā suvarṇaromavivarādatikramya kṛṣṇo nāma romavivaraḥ / tatrānekāni ṛṣikoṭiniyutaśatasahasrāṇi prativasanti / kecidekābhijñāḥ, kecid dvayabhijñāḥ, kecit tryabhijñāḥ, keciccaturabhijñāḥ, kecitpañcābhijñāḥ, kecitṣaḍabhijñāḥ / tasmiṃśca romavivare rūpyamayī bhūmiḥ, kanakamayāḥ parvatāḥ, rūpyamayāḥ śṛṅgāḥ, padmarāgairupacitāḥ parvatāḥ, tādṛśāḥ saptasaptatiparvatāḥ / ekaikaparvate 'śītisahasrāṇi ṛṣīṇāṃ prativasanti / teṣāṃ ca ṛṣīṇāmīdṛśā parṇakuṭirakalpavṛkṣāṇi dṛśyante / lohitadaṇḍāḥ (Vaidya 289) suvarṇarūpyapatrā ratnāvabhāsitāḥ / ekaikapārśve romavivare catasraḥ puṣkariṇyaḥ / kecidaṣṭāṅgopetena vāriṇā paripūrṇāḥ kecitpuṣpaparipūrṇāḥ / tasminnupacārasamīpe divyā agurudrumavṛkṣāḥ, sugandhāścandanavṛkṣāḥ, pariśobhitāḥ kalpavṛkṣāḥ, saṃdṛśyante / divyālaṃkārapralambitā maulīkuṇḍalapralambitā hārārdhahārapralambitāḥ keyūranūpurasragdāmapralambitāḥ sauvarṇapatrāḥ / tatraikaikakalpavṛkṣe gandharvaśataṃ viśrāntam / yadā te vādyapratyāhāramudīrayanti, tadā mṛgapakṣyādayaḥ saṃvegamāpadyante - sukhaduḥkhamidaṃ sāṃsārikāṇāṃ sattvānām / kathaṃ jambudvīpe duḥkhamanubhavanti? jātijarāmaraṇaṃ paśyanti? iṣṭapriyaviyogamapriyasaṃprayogaṃ paśyanti? mānuṣyakāṇi bahūni duḥkhāni pratyanubhavanti? ityevaṃ te mṛgapakṣiṇaḥ saṃvegamanuvicintya yadā kāraṇḍavyūhasya mahāyānasūtraratnarājasya nāmānusmaranti, tadā teṣāṃ divyarasarasāgropetā āhārāḥ prādurbhavanti / divyāni ca saugandhikāni vastūni prādurbhavanti / divyāni vastrāṇi prādurbhavanti / yadā te 'bhiprāyamanuvicintayanti, tadābhiprāyāḥ sidhyanti // atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bhagavantametadavocat - paramāścaryādbhutaprāpto 'haṃ bhagavan / bhagavānāha - kiṃ kāraṇaṃ kulaputra paramavismayamāpannaḥ? atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bhagavantametadavocat - yadā bhagavan kāraṇḍavyūhasya mahāyānasūtraratnarājasya nāmānusmaranti, tadābhiprāyā anusidhyanti / yasya nāmadheyamātreṇa īdṛśāni vastūni prādurbhavanti, sukhitāste sattvā ye kāraṇḍavyūhaṃ mahāyānasūtraratnarājaṃ śroṣyanti likhāpayiṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti, yoniśaṃ ca manasi kariṣyanti / ye kāraṇḍavyūhasya mahāyānasūtrarājasyaikākṣaramapi likhāpayiṣyanti, te idaṃ sāṃsārikaṃ duḥkhaṃ na paśyanti / na ca te caṇḍālakukkurakuleṣu jāyante / na ca te hīnendriyā bhavanti / na ca te khañjakubjakordhvanāsagaṇḍalamboṣṭhāśca sattvāḥ kuṣṭhinaśca santaḥ / na ca teṣāṃ kāye vyādhiḥ saṃkramate / ārogyabalavatprīṇitendriyāśca bhavanti / atha bhagavān sādhukāramadāt / sādhu sādhu sarvanīvaraṇaviṣkambhin, yastvamīdṛśaṃ pratibhānaṃ karoṣi / anekāni devanāgayakṣagandharvāsuragarūḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyā upāsakopāsikāsahasrāṇi saṃnipatitāni - tvayedṛśaṃ dharmasāṃkathyaṃ kṛtam / yatastvayedṛśo vaipulyapratibhānaḥ kṛtaḥ // atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bhagavantametadavocat - yadā bhagavannidaṃ praśnamanirdiṣṭaṃ tadā devaputrāṇāmabhedyā śraddhotpannā / atha bhagavān sādhukāramadāt - sādhu sādhu kulaputra, yastvamevaṃ punaḥ punastathāgatamadhyeṣase / tadyathāpi nāma sarvanīvaraṇaviṣkambhin kṛṣṇānnāma romavivarādavatīrya ratnakuṇḍalo nāma romavivaraḥ / tatrānekāni gandharvakanyākoṭiniyutaśatasahasrāṇi prativasanti / tāśca gandharvakanyā abhirūpāḥ darśanīyāḥ paramayā śubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatā divyālaṃkāravibhūṣitaśarīrā apsarasāmiva pratispardhinyaḥ tādṛśyaḥ, paramaśobhanāḥ / na ca tā rāgaduḥkhena bādhyante / na ca dveṣaduḥkhena bādhyante / na ca mohaduḥkhena bādhyante / na ca tāsāṃ kāye kiṃcinmānuṣīduḥkhaṃ saṃvidyate / tāśca gandharvakanyāstrikālamavalokiteśvarasya (Vaidya 290) bodhisattvasya mahāsattvasya nāmamanusmaranti / yadā trikālamanusmaranti, tadā tāsāṃ sarvavastūni prādurbhavanti // atha sarvanīvaraṇāviṣkambhī bhagavantametadavocat - gamiṣyāmyahaṃ bhagavan / tāni romavivarāṇi draṣṭukāmo 'ham / bhagavānāha - agrāhyāste kulaputra romavivarā asaṃsparśāḥ / yathā ākāśadhāturagrāhyo 'saṃsparśaḥ, evameva te kulaputra romavivarā agrāhyā asaṃsparśāḥ / teṣu romavivareṣu samantabhadro bodhisattvo mahāsattvasteṣāṃ romavivarāṇāṃ dvādaśa varṣāṇi paribhramitaḥ, na ca tena tāni romavivarāṇi dṛṣṭāṇi / yasyaikaikaromavivare sthitaṃ buddhaśatam, tenāpi na dṛṣṭāṇi, prāgevānye bodhisattvabhūtāḥ // atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bhagavantametadavocat - yadā bhagavan samantabhadreṇa bodhisattvena mahāsattvena na dṛṣṭaṃ dvādaśavarṣāṇi paribhramatā, na ca tena tāni romavivarāṇi dṛṣṭāni, asyaikaikaromavivare sthitaṃ buddhaśataṃ tenāpi na dṛṣṭam, tadā teṣāṃ romavivarāṇāmantato 'hamapi kiṃ gamiṣyāmi? āha - kulaputra, mayāpi tasya romavivaraṃ vīkṣamāṇena parimārgayamāṇena na dṛśyate / sarvanīvaraṇaviṣkambhin kulaputra, ayaṃ māyāvī asādhyaḥ sūkṣma evamanudṛśyate / nirañjano rūpī mahāpī(?) śatasahasrabhujaḥ koṭiśatasahasranetro viśvarūpī ekādaśaśīrṣaḥ mahāyogī nirvāṇabhūmivyavasthitaḥ sucetano mahāprājñaḥ bhavottārakaḥ kulīno 'nādarśī prājño nirdeśastathācchāyābhūtaḥ sarvadharmeṣu, evameva kulaputra avalokiteśvaro bodhisattvo na śruto na kenacid dṛśyate / tasya svabhāvakā anyathārtagatā na paśyanti, prāgeva samantabhadrādayo 'nye ca bodhisattvāḥ / acintyo 'yaṃ kulaputra avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ prātihāryāṇi samupadarśayati / anekāni ca bodhisattvakoṭiniyutaśatasahasrāṇi paripācayati, sattvāṃśca tān bodhimārge pratiṣṭhāpayati / pratiṣṭhāpayitvā sukhāvatīlokadhātumanugacchati / amitābhasya tathāgatasyāntike dharmamanuśṛṇoti // atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bhagavantametadavocat - kenopāyena bhagavan paśyāmi ahamavalokiteśvaraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam? bhagavānāha - yadi kulaputra ihaiva sahālokadhātumāgacchati mama darśanāya vandanāya paryupāsanāya / atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bhagavantametadavocat - anujānāmyahaṃ bhagavan, avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattva āgacchati? bhagavānāha - yadā kulaputra sattvaparipāko bhavati, tadāvalokiteśvaraḥ prathamataramāgacchati // atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bodhisattvaḥ kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ - kiṃ mayā pāparatena cirakālajīvikayā tenāvalokiteśvaradarśanaviprahīṇenāndhabhūtena tamonuprāptamārgasaṃprasthitena? atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bodhisattvaḥ punarapi bhagavantametadavocat - katamasmin kāle bhagavannavalokiteśvara āgacchati? atha bhagavānapīdaṃ vacanaṃ śrutvā hasati, vyavahasati ca - akālaste kulaputra avalokiteśvarasyāgamanakālasamayaḥ / tadyathāpi nāma kulaputra tato romavivarādavatīrya amṛtabindurnāma romavivaraḥ, tatrānekāni devaputra koṭiniyutaśatasahasrāṇi (Vaidya 291) prativasanti / kecidekabhūmikā, kecid dvibhūmikāḥ, kecitribhūmikāḥ, keciccaturbhūmikāḥ, kecitpañcabhūmikāḥ, kecit ṣaḍbhūmikāḥ, kecitsaptabhūmikāḥ, kecidaṣṭabhūmikāḥ, kecinnavabhūmikāḥ, keciddaśabhūmikāḥ pratiṣṭhitā bodhisattvā mahāsattvā vasanti / tadyathāpi nāma sarvanīvaraṇaviṣkambhin asminnamṛtabindau romavivare ṣaṣṭiparvatāḥ suvarṇarūpyamayāḥ / ekaikaparvataḥ ṣaṣṭiyojanāsahasrāṇyucchrayeṇa / tadeṣāṃ parvatānāṃ navanavatiśṛṅgasahasrāṇi divyasuvarṇaratnopacitāni / pārśve kecidekacittotpādikā bodhisattvāḥ prativasanti / teṣu parvatarājiṣu anekāni gandharvakoṭiniyutaśatasahasrāṇi prativasanti, ye tasmin romavivare satatasamitaṃ nirnāditaṃ sūryaṃ dhārayati / tadyathāpi nāma sarvanīvaraṇaviṣkambhin tasmiṃścāmṛtabindau romavivare anekāni vimānakoṭiniyutaśatasahasrāṇi ratnaparikhacitāni śobhanīyāni darśanīyāni vicitrāṇi muktāhāraśatasahasrāṇi pralambitāni / teṣu vimāneṣu bodhisattvā viśramitvā dharmasāṃkathyaṃ kurvanti / tato vimānānniṣkramya svakasvakāni caṃkramaṇāni pratyudgatāḥ / caṃkrame caṃkrame saptati saptati puṣkariṇyaḥ kecidaṣṭāṅgopetena vāriṇā paripūrṇāḥ, kecidvividhapuṣpaparipūrṇāḥ, utpalapadmakumudapuṇḍarīkasaugandhikamāndāravamahāmāndāravapuṣpaparipūrṇāḥ / teṣu caṃkrameṣu manoramāḥ kalpavṛkṣāḥ lohitavarṇāḥ suvarṇarūpyapatrā divyālaṃkārapralambitā maulīkuṇḍalasragdāmapralambitā hārārdhahārapralambitāḥ keyūrapralambitāḥ / tadanye vividhālaṃkārapralambitāḥ / teṣu caṃkrameṣu rātrau te bodhisattvāścaṃkramanti, vividhaṃ ca mahāyānamanusmaranti, nairvāṇikīṃ bhūmimanuvicintayanti / sāṃsārikaṃ duḥkhamanuvicintayanti / narakaniryāsaṃ cintayanti / saṃcintayitvā maitrīṃ bhāvayanti / evameva sarvanīvaraṇaviṣkambhin tasmin romavivare īdṛśā bodhisattvā vasanti / tato 'mṛtavittabinduromavivarādavatīrya vajramukho nāma romavivaraḥ, tatrānekāni kinnaraśatasahasrāṇi prativasanti / aṅgadakuṇḍalakeyūravicitramālyābharaṇānulepanaparamaśobhanāni dṛśyante / satatakālaṃ buddhadharmasaṃghābhiprasannāḥ ekāgradharmamaitrīvihārikāḥ kṣāntisaṃbhāvitā nirvāṇacintakāḥ saṃvegamānuṣyakāḥ / īdṛśāste kulaputra kinnarā dharmābhiratāḥ / tasminneva romavivare anekāni parvatavivarāṇi śatasahasrāṇi / kecidvajramayāḥ kecitpadmarāgamayāḥ kecidindranīlamayāḥ kecitsaptaratnamayāḥ / īdṛśāni ca tatra kulaputra romavivare saddharmanimittāni ca dṛśyante / tatra romavivare anekāḥ kalpavṛkṣāḥ, anekavidrumavṛkṣāścandranavṛkṣāḥ saugandhikavṛkṣāḥ, anekāni puṣkariṇīśatasahasrāṇi, divyāni vimānāni, sphaṭikarajatasaṃyuktāḥ paramaśobhanīyāḥ ramaṇīyāḥ prāsādāḥ / yatra īdṛśāni vimānāni prādurbhavanti, teṣu vimāneṣu kinnarā viśrāntāḥ / viśramitvā dharmasāṃkathyaṃ kurvanti / yaduta dānapāramitāsāṃkathyaṃ kurvanti / dhyānapāramitāsāṃkathyaṃ kurvanti / prajñāpāramitāsāṃkathyaṃ kurvanti / evaṃ ṣaṭpāramitāsāṃkathyaṃ kṛtvā svakasvakāni caṃkramaṇāni caṃkramanti / kecitsuvarṇamayāścaṃkramāḥ / teṣu caṃkrameṣu sāmantakeṣu kalpavṛkṣā lohitadaṇḍāḥ sauvarṇarūpyapatrā divyālaṃkārapralambitāḥ maulikuṇḍalasragdāmapralambitā hārārdhahārapralambitā ratnahārapralambitāḥ / te ca kalpavṛkṣāstasmiṃścaṃkrame kūṭāgāravatsaṃsthitāḥ, kūṭāgārasadṛśeṣu (Vaidya 292) teṣu caṃkrameṣu kinnarāścaṃkramanti / caṃkramyamāṇāḥ sāṃsārikaṃ satyamanuvicintayanti - aho duḥkham / jātirduḥkham / aho duḥkham / jarāmaraṇaduḥkham / aho duḥkham / tadapi dāridryaduḥkham / iṣṭapriyaviyogāpriyāviyogaduḥkham / tadapi kaṣṭataraṃ duḥkham / ye cāvīcāvupapannā rauravopapannāḥ, kālasūtropapannāḥ, hāhave mahānarake upapannāḥ, pratāpane narake upapannāḥ, agnighaṭeṣupapannāḥ, vajraśaileṣupapannāḥ, pretanagaropapannāḥ, tadeṣāṃ sarvasattvānāṃ duḥkhataram / evaṃ ca te kinnarāścittena cintayanti / cintayitvā nairvāṇikīṃ bhūmīṃ cintayanti / evameva kulaputra kinnarā dharmābhiratāḥ satatakālamavalokiteśvarasya nāmanusmaranti / yadā te nāmānusmaranti, tadā teṣāṃ sarvopakaraṇairupasthitā bhavanti / evaṃ durlabhaḥ kulaputra avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvasattvānāṃ mātāpitṛbhūtaḥ sarvasattveṣvabhayaṃdadaḥ / sarvasattveṣu mārgopadarśakaḥ / sarvasattveṣu kalyāṇamitraḥ / evaṃ kulaputra avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ / durlabhaṃ kulaputra tasya nāmagrahaṇam / ye ca tasya ṣaḍakṣarīmahāvidyānāmānusmaranti, tadā teṣu romavivareṣu jāyante / na ca punareva saṃsāre saṃsaranti / romavivarādromavivaramupasaṃkrāmanti / teṣāṃ teṣu romavivareṣu tāvattiṣṭhanti yāvannairvāṇikīṃ bhūmimanveṣante // iti romavivaravarṇanaṃ nāma dvitīyaṃ prakaraṇam // _________________________________________________________________ START Kvyu 2,3: ṣaḍakṣarīmahāvidyāmāhātmyavarṇanaṃ tṛtīyaṃ prakaraṇam / atha sarvanīvaraṇaviṣkabhī bhagavantametadavocat - kuto bhagavan ṣaḍakṣarī mahāvidyā prāpyate? bhagavānāha - durlabhā kulaputra sā ṣaḍakṣarī mahāvidyā / na ca tathāgatā jānanti prāgeva bodhisattvabhūtāḥ / atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bhagavantametadavocat - yadbhagavan tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā na jānanti? bhagavānāha - kulaputra sā ṣaḍakṣarī mahāvidyā tvavalokiteśvarasya paramahṛdayam / yaśca paramahṛdayaṃ jānāti sa mokṣaṃ jānāti / atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bhagavantametadavocat - asti bhagavan kecitsattvā ye ṣaḍakṣarīṃ mahāvidyāṃ jānanti? bhagavānāha - na kaścijjānīte kulaputra / ṣaḍakṣarī mahāvidyā rājñī / eṣā durāsadā aprameyā yoginastathāgatā jānanti prāgeva bodhisattvabhūtāḥ / asyāḥ kulaputra ṣaḍakṣarīmahāvidyāyāḥ kāraṇena sarve tathāgatāḥ ṣoḍaśakalyāṇasaṃkhyeyāḥ paribhramitāḥ prāgeva bodhisattvabhūtāḥ kuto jānanti? ayaṃ sa paramahṛdayaḥ avalokiteśvarasya / yo 'pyayaṃ paribhramati jaganmaṇḍale, kaścijjānīte ṣaḍakṣarīṃ mahāvidyām / puṇyavantaste sattvā ye ṣaḍakṣarīṃ mahāvidyāṃ satataparigrahaṃ japābhiyuktā bhavanti / tasyā japakāle tu navanavatigaṅgānadīvālukopamāstathāgatāḥ saṃnipatanti, paramāṇurajopamā bodhisattvāḥ saṃnipatanti, ṣaṭpāramitā dvārasthā bhavanti / anye ca dvātriṃśaddevanikāyāḥ devaputrāḥ saṃnipatitāḥ / cattvāraśca mahārājānaścatasro diśo rakṣanti / sāgaraśca nāgarājaḥ / anavataptaśca nāgarājaḥ / takṣakaśca nāgarājaḥ / vāsukirnāgarājaḥ - evaṃpramukhānyanekāni nāgarājakoṭīniyutaśatasahasrāṇi dharaṇīṃ parirakṣanti / anye ca bhaumā yakṣāḥ / anye cāvakāśaṃ rakṣanti / tasya kulaputrasya ekaikaromavivare (Vaidya 293) tathāgatakoṭyo viśramanti, viśramitvā sādhukāramanuprayanti - sādhu sādhu kulaputra, yastvamīdṛśaṃ cintāmaṇiratnalabdhalābho 'si / vimokṣitāste saptakulavaṃśā jātiparaṃparayā / ye ca tava kulaputra kukṣigatāḥ prāṇinaḥ, sarve te 'vaivartikā bodhisattvā bhaviṣyanti / yaḥ kaścidimāṃ dhārayet ṣaḍakṣarīṃ mahāvidyāṃ kāyagatāṃ kaṇṭhagatāṃ vā, sa kulaputra vajrakāyaśarīra iti veditavyaḥ, dhātustūpa iti veditavyaḥ, tathāgatajñānakoṭiriti veditavyaḥ / yaḥ kaścitkulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ ṣaḍakṣarīṃ mahāvidyāṃ japanti so 'kṣayapratibhāno bhavati / jñānarāśiviśuddho bhavati / mahākaruṇayā samanvāgato bhavati / sa dine dine ṣaṭpāramitāḥ paripūrayati / vidyādharacakravartyabhiṣekaṃ pratilabhate / yasya kasyaciducchavasyocchvāsapraśvāsaṃ dadāti maitryā vā dveṣeṇa vā, sarve te 'vaivartikādhisattvā bhavanti, kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante / ye kecidvastrasparśanenāpi spṛśanti, sarve te caramabhavikā bodhisattvā bhaveyuḥ / darśanamātreṇa strī vā puruṣo vā dārikā vā mṛgapakṣiṇo gomahiṣagardabhādayaśca cakṣurdarśanenāpi paśyanti, sarve te caramabhavikā bodhisattvā bhaveyuḥ, jātijarāvyādhimaraṇaduḥkhapriyaviprayogavihīṇā bhaveyuḥ / acintyā yoginaśca bhaveyuḥ / evaṃ tu ṣaḍakṣarīṃ mahāvidyāṃ japamānasya saṃcodano bhavati // atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī bhagavantametadavocat - kathaṃ bhagavan labheyamahaṃ ṣaḍakṣarīṃ mahāvidyām? so 'cintyo yogānāṃ cāprameyadhyānānāṃ ca aparisthitaścānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, nirvāṇasyopadarśakaḥ, mokṣasya praveśanam, rāgadveṣasya vyupaśamanam, dharmarājasya ca paripūraṇam, unmūlanaṃ ca saṃsārasya pañcagatikasya, saṃśoṣaṇaṃ ca nārakāṇāṃ kleśānām, samuddhātanamuttāraṇaṃ ca tiryagyonigatānām, āsvādo dharmāṇāṃ ca paripūraṇam, sarvajñajñānasya akṣayaṃ nirdeśaṃ śrotumicchāmi / bhagavan yo me ṣaḍakṣarīṃ mahāvidyāmanuprayacchati, tasya caturdvīpān saptaratnaparipūrṇānniryātayitum / yadi bhagavan likhyamānāyāpi bhūrjaṃ na saṃvidyate, na masiḥ, na ca karamam / madīyena śoṇitena masiṃ kuryāt, carmamutpāṭya bhūrjaṃ kuryāt, asthiṃ bhaṅktavā ca karamaṃ kuryāt, tadāpi bhagavan mama nāsti khedaṃ śarīrasya / sa ca me mātāpitṛbhūto bhavet gurūṇāmapi guruśca // atha bhagavān sarvanīvaraṇaviṣkambhiṇaṃ bodhisattvametadavocat - smarāmyahaṃ kulaputra asyāḥ ṣ