Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)suvrnavu.htmNguyên tác: Sanskrit

Bổn Sanh Kim Sắc (Suvarṇavarṇāvadāna)

Chuyện bổn sanh (Avadāna/Jātaka) kể về tiền thân và hành trạng của đức Phật và các đệ tử. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 3 / 3 (50.000 ký tự/trang)
ṇopalakṭhinaṃ hṛdayaṃ kasya kathaya me 'dya |7|
hā kathaṃ tvāṃ parāhantuṃ dīnaṃ mukhaśatair hataṃ |
bhikṣām aṭantaṃ duḥkhārtaṃ lokasyotsahate manaḥ |8|
kṣutpipāsāpariklāntaṃ sarvasampadviṃvarjitaṃ |
rogaduḥkhābhitaptaṃ hā hataṃ ko hantum udyataḥ |9|
kṛpaṇaṃ dīnavadanaṃ rudantaṃ kṣutaprapīḍitaṃ |
saṃśuṣkakaṇṭhaṃ dṛṣṭvādya kṛpā kena kṛtā na te |10|
tāḍito 'si kathaṃ putra jātigarvamadākulaiḥ |
rujābhibhūte kenādya kṛpā tyaktātiduḥkhite |11|
hā tvayā yat kṣudhārtena bhikṣayā samupārjitaṃ |
stokam annaṃ tad apy adya śvabhiḥ kākaiś ca bhakṣitaṃ |12|
hā putra mandabhāgyāham adhunā kiṃ karomi te |
kṛtapūrveṇa pāpena vidhātrāniṣṭakarmaṇeti |13|
Sva Roy 235,1 - 244,2
[90] evaṃ sā 'nekaprakāram ātmananam anuśocantī tasyaiva khaṇḍāvavarakasyāgratas taṃ putraṃ virūpaṃ rudhiradhārāvaśiktāṅgaṃ pariṣvajyātibahusaṅkāraśarkarāmedhyasthāṇukaṇṭakānvitāyāṃ bhūmau niṣādya śanaiḥ śanaiḥ pāṇinā madayitum ārabdhāḥ | yāvat sā vīthīmadhyena gacchataḥ paśyaty anekān śreṣṭhiputrān sārthavāhaputrāṃś cānyāṃś cotsadān brāhmaṇagṛhapatīn kāśikadukūlakoṭambakakauśeyasūkṣmātimahārhavicitravastraharṣakaṭakakeyūrāṅgadakuṇḍalahārārddhahāravicitrālaṅkārasamalaṅkṛtaśarīrān vividhavikacasurabhikusumakalāpavibhūṣitavigrahāṃs tāṃś cātmīyam anatikaṣṭām avasthām ālokya tañ ca virūpaṃ putraṃ tathātidīnavadanaṃ dīrgham uṣṇañ cābhiniśvasya sāśrekṣaṇātidīnair vacobhir uccaiṃ provāca |
sampannaikasatākīrṇe ratnaiḥ sāgarasannibhaiḥ |
kule suviprule bhūtvāpy anubhūya sukhaṃ paraṃ |1|
vipattibhāginau jātau saṅkārodaravāsinau |
sukṛcchreṇāpi yāv āvāṃ nāpnuvo 'nnaṃ bubhukṣitau |2|
śokārṇavaṃ duḥkhajālormibhīmaṃ santāpanakrograśatābhikīrṇaṃ |
hā hā hatā veti vimuktanādaṃ dāridratoyaughanidhiṃ praviṣṭau |3|
vipattanānakrasahastrasaṃkulaṃ vipattibhīmormitaraṅgacañcalāṃ |
mahārujāviddhabhayapracaṇḍāṃ nadīṃ hi dāridramayīṃ prapannau |4|
duḥkhopalavyādhikharāvakīrṇaṃ santāpasiṃhadhvanipūrṇakuñjaṃ |
śokāṇḍajāvāsaśatābhikīrṇaṃ dāridraduḥkhālayam abhyupetau |5|
nūnaṃ purā sādhujane na dattaṃ dānaṃ pramādaskhalitāśayābhyāṃ |
dīnāv idānīm iha mandabhāgyau paśyāva yad dṛptamukhāni nityaṃ |6|
prāyeṇa yācanakāyācanakaṃ na dattaṃ klībesu bhāgyarahiteṣu vimohitābhyāṃ |
āvāsamātravikalāv api yena jātau klībau yato vyasanam ugrataraṃ prapannau |7|
nūnaṃ pṛthivyāṃ gurusammatān yān saṃprāpya satkṛtya vimānitās te |
yenādhunāvān tu vimānanīyau jātau janāsyādya vipattibhājau |8|
tāḍitā bahavo nūnaṃ pūrvajanmasu saṃyatā |
yenāvān tāḍayaty eṣa janaḥ pāṣāṇaloṣṭakaiḥ |9|
paribhāṣāpathaṃ nīto nūnaṃ gurujanaḥ purā |
yadevaṃ paribhavaḥ kaṣṭamanujāto sudārupaḥ |11|
atithibhyo na dattāni āvābhyāṃ pūrvajanmani |
vastrāṇi yena vāsāṃsi na bhavanty adhunāvayoḥ |12|
rodanānādabahulā bahavaḥ kāritā janāḥ |
yena bandhuvihīnau hi ciraṃ rodiva duḥkhitau |13|
citrasaṃvyānasaṃvītaṃ na dattaṃ śayanaṃ purā |
śarkaropalasaṃkīrṇe svapivo yena bhūtale |14|
āsanāni vicitrāṇi na ca dattāni sādhuṣu |
āsanaṃ pṛthivī yena bahukaṇṭasaṅkaṭā |15|
pūrvaṃ nopānahau dattau na ca yānaṃ sukhāvahaṃ |
yena vā kaṇṭakākīrṇe vicarāvo mahītale |16|
āvāsamatsratayā khalu naiva dattaṃ prāyeṇa cārthini jane gṛhavāsamātraṃ |
ugrāṃśupaṅktiparirājitamadhyabhāgaṃ saṃkārakūṭam iha yena vayaṃ prapannāḥ |17|
saṃśuṣkakaṇṭhapariśuṣkakapolavaktrān pānābhilāṣamanasaḥ samupadīkṣya pūrvaṃ |
nūnan na dattām iti teṣu jālaṃ suśītaṃ yenādhunā vayam atīva viśuṣkavaktrāḥ |18|
naivá_annam athirni jane kṛpaṇe pradattanṃ na jñātayo na ca suhṛn na ca bandhuvargāḥ |
satkṛtya vānnavidhinā paribhojitāś ca teneha bhakṣyarahitau viparibhrāmavaḥ |19|
āroṣitāḥ parahitapratipattidakṣā nūnaṃ bhavāntaragataiḥ subahuprakāraṃ |
yeneha sāmpratam api tu itare 'pi loke ākrośabhājanaparatvam upāgatāḥ smaḥ |20|
āvābhyāṃ bahavo nūnaṃ jātigarvamadāśrayāt |
tāḍitā guṇavanto 'pi jātā yenādhunā kharāḥ |21|
saṃsārasāgare cetaḥ sarvavyādhibhayāpahaṃ |
bhaiṣajyaṃ na purā dattaṃ yena rogābhi pīḍitau |22|
na snāpitā pitṛvayasyajanā na mātā āpyapitā na guravo na ca dīnalokaḥ |
āsnānapānarahitau vidhinā prajātau yeneha duḥkhaśatabhāgyahatāv anāthau |23|
kṣutapipāsapariklāntau bhaktācchādanavarjitau|
rogaduḥkhābhisantaptau ko nv āvāṃ pālayiṣyati |24|
kasya dāsau bhavāvo 'dya kasya vā paricārakau |
yo no 'dya jīvitaṃ dadyād asmin loke sudurlabhaṃ |25|
aho duḥkhaṃ hi dāridrayam aho 'py akṛtapuṇyatā |
evaṃ sphīte 'pi nagare nātho nāsti yathāvayor iti |26|
evam anyathā ca sā sārthavāhapatnī kṣudhāparigatahṛdayātmānam anuśocantī tiṣṭhati ||
Sva Roy 244,3 - 246,4
[91] karṇaś ca sārthavāho mahāsamudrād bhagnayānapātraḥ kathañcit phalakam āsādya dārakasahāyo jalāt sthalam uttīryāyātaḥ | mahatā kṛcchreṇa bhikṣām aṭan bandhumatīṃ rājadhānīm āgataḥ | sa tatra bahiḥ kṣetrake rātrim vāsam upagataḥ | tatra cānyatamo bhṛtakapuruṣaḥ kṣetrapālakas tenāsau pratyabhijñātaḥ | tasyaitad abhavad eṣa sārthavāho 'tikṣāmaśarīro vipannasarvasvan draviṇasañcayo dārakasahāyo 'bhyāgataḥ | tat katham asya gṛhapravṛttim ārocayiṣyāmy api tu svayam eva jñāsyatīti viditvā tena tasya hastaprakṣālanodakaṃ datvā māṣapūpavadvayam anupradattaṃ | tataḥ karṇena sārthavāhena ekaṃ māṣapūpakaṃ sthāpitaṃ | mā riktahastako gṛhaṃ pravekṣyāmīti viditvā dārakasya haste sthāpitaṃ | evaṃ tv arddhārddhikaṃ kṛtvānāhāraśarīreṇa tena dārakena sārddhaṃ bhakṣitam | athāparasmin divase karṇaḥ sārthavāhas taṃ māṣapūpakam ādāyātiparamarukṣakṣāmaśarīro 'timalinaikaśāṭakamātrasāro bandhumatīṃ rājadhānīṃ praviśya gṛhaṃ saṃprasthitaḥ ||
Sva Roy 246,4 - 247,2
[92] virūpo 'pi prabhātakāla eva kṣuttṛṣṇāparikṣāmavadanaḥ kim mayā mandabhāgyenātra tiṣṭhatā jīvatā vā prayojanaṃ | gacchāmy ātmānaṃ praghātayāmīti tām mātaram uvāca | amba gacchāmi paitṛkam udyānam ity uktvā tad udyānaṃ saṃprasthitaḥ |
Sva Roy 247,1 - 251,5
[93] karṇo 'pi sārthavāhaḥ svagṛhasamīpaṅ gato yāvat paśyati cirād dhavastaṃ śāntālayavarṇaṃ mṛttikāpuñjaśeṣaṃ dṛṣṭvā ca punaḥ kim idam iti vicintya taṃ khaṇḍāvavarakaṃ pravṛṣṭo yāvat paśyati tāṃ bhāryāṃ tasmin khaṇḍāvavarake dāsyā sārddham avasthitām atikṣāma dīnavadanāṃ malinakhaṇḍacoṭakāvacchāditakaṭipradeśāṃ malapaṭaladagdhāṅgīṃ dṛṣṭvā ca punaḥ hā kim idam ity uktvā mūrcchitaḥ pṛthivyāṃ nipatitaḥ śītena vāyunā saṃspṛṣṭaś cirāc ca cetanāṃ labdhvā tatyā bhāryayā sārddhaṃ kim idam ity uccair vikroṣṭum ārabdhaḥ | tato bhāryāsakāśād upalabdhavṛttānto dīrgham uṣṇañ cābhiniśvasya kathayati | nūnam mayā dakṣiṇīyakṣetre na kārāḥ kṛtā yena me īdṛśī vipattis | tat kim idānīm ahām adhunā kariṣyāmi kaṃ śaraṇam anuvrajāmi | kasya mukhāvalokako bhaviṣyāmi | ko loke hīnadīnānukampakaḥ | kam āgamyāham idaṃ dāridramahāsamudram uttariṣyāmi kam āgamya vipattipaṅkaṃ prakṣālayiṣyāmi kam āgamyemām anantāṃ śokanadīm uttariṣyāmi | kam āgamyemam dāridraśatru parājeṣye kam āgamyemāṃ sarvaduḥkhamātṛkāṃ dāridralatām utpāṭayiṣyāmi kam āgamyemam dāridravṛkṣam unmūlayiṣyāmi | kam āgamyemam kṣuduḥkhadaṃṣṭrākarālavadanaṃ hāhākārabhairavamahārāvaṃ dāridramahārākṣasaṃ nirvāsayiṣyāmi | kam aham āgamyemaṃ dāridramahāmallaṃ parājiṣye | kam āgamyemaṃ kṣuttṛṣṇādipradīptajvālaṃ dāridravarddhanaṃ nirvāpayiṣyāmi | kam aham āgamyemaṃ viṣadāvaliptadāridramahāhastinaṃ damayiṣyāmi | kam aham āgamyemaṃ anekaduḥkhaviṣamaviṣasvāsaṃ dāridramahāprannagaṃ nirviṣīṃ kariṣyāmi | kam āgamyāham imaṃ sarvasyāpahāriṇaṃ dāridramahāvīraṃ nivārayiṣyāmi | kam āgamyāham imaṃ sarvaduḥkhaduḥsvabhāvaṃ dāridranigaḍaṃ bhetsyāmi | kam aham āgamyemaṃ dāridracārakam atikramiṣyāmi | kam aham āgamyemaṃ dāridrakapāṭaṃ pāṭayiṣyāmi | kam aham āgamyemaṃ dāridrāntakaṃ nirāsīkariṣyāmi | kam aham āgamyemaṃ viṣādaughaṃ pratariṣyāmi | kam aham āgamyemaṃ dāridramahākāntaraṃ niṣtariṣyāmīty evam anekaprakārakaruṇadīnavilambitair akṣarair vikrośati sma |
Sva Roy 251,5 - 259,2
[94] atra cāntare nāsti kiñcid buddhānām bhagavatām ajñātam adṛṣṭam aviditam avijñātaṃ | dharmatāṃ khalu buddhānām bhagavatāṃ śaradaruṇakaranikaravisaraparikhacitaparikapilamaṇiguṇataruṇadivasakarasakalāmalakiśalayakalāpakuvalayamarakatendukomalāyudhavimalasaudāminīvalayaghṛtadhārābhiṣekasusamṛddhadhārānalajvālākalāpamaṅgalayūkhakiraṇabahalāmitatimiranikaravijarjarīkṛtajarāmaraṇabhavapañjarāṇām anekakuśalaśatasamādhānabalabhūtakumudaśaṅkhakudāmalatārahāratuṣāramṛṇālāmalakaridaśanasaṃkalitajāmbūnadācavikaṭakoṭakoṭisthitadaśaśatanayanaruciracāpavakrīkṛtavisṛtavimalakarabhāsurānantagaganaikaśatanayanaśaśāṅkadhavalamṛdusnigdhapradakṣiṇavyāmaprabhāmaṇinibiḍabhruvadvayodgīrṇorṇānāṃ virājitaprabuddhanavajalajasadṛśavadanānāṃ | tribhiḥ kalpāsaṃkhyeyaiḥ karacaraṇanayanavadanauttamāṅgasvamāṃsarudhirabālābjasadṛśavadanaikaputradāragajaturagarathālaṅkāravastrānnāsanaśayanamaṇikanakarajatasarvasvarājyādiparityāgasaṃvardhitānuttarabodhisaṃbhārāṇāṃ nisaṅgānām anaṅgabalapramathanād amalaśaratkālendumaṇḍalāvadātasphuṭyaśonikarasahasramālinām udayācalendrodgīrnacandramarīcilatājaṭilamaṇḍalataruṇadivasakaragabhastisaṃghātajaladaviniḥsṛtataḍidguṇasahasrasurapatidviradadantakuntāghātabhinnakanakagiri- rucakakṣubhitapātālakṣīrodataralāviralapallavendukārmukaśikhiśikhākharamakaratamaṇidalendusakalakamaladalaphaṇīndrodaravaidūryaśilotkṛṣṭacampakotkarāmalatalaprabhāmaṇḍalāvaguṇṭhitavigrahāṇāṃ svayam adhigatajñānānalabhasmīkṛtāśayagahanānāṃ praṇipatitasurasahasracaraṇonmaulivilagnamaṇikanakamuñjarīprasekāntarañjitacaraṇāravindānāṃ taruṇagajatālusāndrālaktakapadmasarasandhyābhrapuñjaśokakusumabhastastabakatāmracaraṇānāṃ | tanutāmranakhacandrikāhāsavimalapādapadmānāṃ | utpāṭitatṛṣṇālatānāṃ vidhvastāśeṣamohāndhakārāṇāṃ | sakalajagadbandhubhūtānāṃ | niṣkāraṇaparamavatsalasvabhāvānāṃ | acintyajñānagocarāṇāṃ | udgṛhītamahārāgoragaviṣāṇaṃ duṣkaraśatasahasropāttottamaguṇasamūhasambharāṇāṃ | puṇyasambhāropārjitaprajñābaloddhṛtāśeṣakleśatarumūlānāṃ | brahmendropendrānalanilayamavaruṇakuberaśānādbhir devair abhiṣṭutaśāsanānāṃ | mahākāruṇikānāṃ | lokānugrahapravṛttānāṃ | ekārakṣāṇām advitīyānāṃ | advayavādināṃ | śamathavipaśyanāvihāriṇāṃ tridamathavastukuśalānāṃ | caturoghottīrṇānāṃ | catuṛddhipādacaraṇatalasupratiṣṭhitānāṃ | caturṣu saṅgrahavastuṣu dīrgharātrakṛtaparicayānāṃ pañcāṅgaviprahīṇānāṃ pañcagatisamatikrāntānāṃ | ṣaḍaṅgasamanvāgatānāṃ | ṣaṭpāramitāparipūrṇānāṃ | saptabodhyaṅgakusumaāḍhyānāṃ | aṣṭāṅgamārgadeśikānāṃ | navānupūrvavihārasamāpattikuśalānāṃ | daśabalabalināṃ | daśadiksamāpūrṇayaśasāṃ | daśaśatavaśavartiprativiśiṣṭānāṃ | trī rātres trir divasasya buddhacakṣuṣā lokaṃ vyavalokayanti |
Sva Roy 259,2 - 261,3
[95] ko hīyate | ko varddhate | kaḥ kṛcchraprāptaḥ kaḥ śaṅkaṭaprāptaḥ | kaḥ sambādhaprāptaḥ | kaḥ kṛcchraśaṅkaṭasambādhaprāptaḥ | ko 'pāyanimnaḥ | ko 'pāyapravaṇaḥ | ko 'pāyaprāptaḥ | ko 'pāyaprāgbhāraḥ | ke 'dya mayā saṃsāramahāsamudrād uddharttavyaḥ | ko 'dya mayā kleśamahārakṣasāvalupyamāno mocitavyaḥ | ko 'dya mayā dāridrapannagair upadrūyamāṇaḥ paritrātavyaḥ | ko 'dya mayā dveṣānalasantapyamānamūrtiḥ saddharmavatṣeṇābhiṣiktavyaḥ | ko 'dya mayā mahāmohāndhakārāntarapraviṣṭasantāno timiratarālokam anuttaraṃ samādhivaraśikharam āropayitavyaḥ | kasyādya mayā sarvaduḥkhakṣayakaraṃ sanmārgāṣṭāṅgabhaiṣajyam upadeṣṭavyaṃ | kasyādya mayā dāridrakapāṭapuṭānantapāṭanaṃ vaktavyaṃ | kasyādya mayā jñānatimirāvaṣṭabdhanayanasya jñānāñjanam anupradeyaṃ | ko 'dya mahānigaḍababandhanān mocayitavya ity āha ca ||
apy evātikramed velāṃ sāgaro makarālayaḥ |
na tu vaineyavatsānāṃ buddho velām atikramet ity |1|
Sva Roy 261,3 - 262,5
[96] atha bhagavān vipaśyī samyaksambuddhaḥ sakalam imaṃ lokam avalokayati sma | adrākṣīd bhagavāṃ karṇaṃ sārthavāham atidaridravyasanapaṅke nimagnam atīvātmānam anuśocantaṃ dṛṣṭvā ca punar mahākaruṇāsañcodyamānahṛdayaḥ pātracīvaram ādāya bandhumatīyakād dāvān niṣkramaya bandhumatīṃ saṃprasthitaḥ | bandhumatyāṃ rājadhānyām vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ piṇḍāya praviśantam avalokya rājāmātyaśreṣṭhibrāhmaṇagṛhapatipaurajanapadasārthavāhāḥ | ayaṃ bhagavān vipaśyī samyaksambuddhaḥ piṇḍāya praviśatīty aham evedaṃ bhagavataḥ pātraṃ pūrayiṣyāmīty anekāni prāṇiśatasahasrāṇi khādanīyabhojanīyaṃ gṛhītvāvasthitāni |
Sva Roy 262,5 - 265,2
[97] atha bhagavān vipaśyī samyaksambuddhaḥ karṇasya sārthavāhahasyānukampayā vīthīmadhyena praśāntamatir abhinavoditadivasakarādhikatararuciradīptatanuḥ sandhyābhrarekhāvaguṇṭhita iva śakalaśaracandramāḥ kalpadruma iva surapuropavanād amṛtavidrumalatālaṅkṛta iva suvarṇayūpaḥ kāñcanasthālopanihita iva tailapradyotaḥ | samudgatānekavividharatnāṅkurakhacita iva ratnaparvataḥ kanakamalareṇudhūsārita iva rājahaṃsaḥ | airāvata iva mandākinīkama(6)lareṇuvibhūṣitaḥ siṃha iva manaḥśilādhātudigdhaḥ sakalabhuvanalakṣmīpuñja iva dedīpyamānamūrtir iva pādābhyām atiparamasuhṛtarathacaraṇasuruciraracitatalābhyāṃ pratinavavikacakamalasukumārakomalatalābhyāṃ śrīvatsasvastikanandyāvarttavardhamānamīnavibhūṣitatalābhyāṃ taruṇaśaśāṅkabimbatāmrasuparigatārcisuruciranakhābhyāṃ | sunirmalaikaprakāśasuniviṣṭadarśanīyutuṅganakhābhyāṃ nakhatilakapaṅktikhacittāpratimasujātadīrghavṛttāyatāṃ gulibhyāṃ mṛdusukumāratūlasaṃsparśapārṣṇibhyāṃ śriyā dedīpyamāno gaganatala iva bhāskaraḥ sakalam idaṃ digmaṇḍalam avabhāsayan karṇasya sārthavāhasya taṃ khaṇḍāvavarakam anuprāptaḥ |
Sva Roy 265,2 - 268,2
[98] tato vipaśyinā samyaksambuddhena prataptatarakanakarasarāgapracurā | ghṛtāhutivarṣāsekādīpitānanapraphullakiṃśuk_aāśokaraktotpalakuraṇṭakaravīrasandhyābhracampakakusumbhamaṇḍagajatālupadmarāgāruṇataḍitsahasrātirekā prabhā samutsṛṣṭā | yayā sahasaiva khaṇḍāvavarakaṃ sāntarba hir vilīnakanakāvabhāsaṃ saṃvṛttaṃ | tad ālocya karṇaḥ sārthavāhaḥ kim idam iti samutthitaḥ | paśyati bhagavantaṃ vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ dvātriṅśammahāpuruṣalakṣaṇālaṅkṛtamūrtiṃ mūrtimantam iva dharmaṃ havyāvasiktam iva hutavahaṃ | taptakanakarasarāgakarṇikārakuṅkumakusumbhaharitālamanaḥśilāraktotpalaśaratsandhyānurañjitajaladaśikhivalāhamecakakāñcanarājapaṭṭhiṅgulakātimuktakuraṇṭakaprabhāmaṇḍalāvaguṇṭhitavigrahaṃ dṛṣṭvā ca punaḥ karṇasya sārthavāhasyātimahāprasādo jātaḥ || kim aham bhagavate 'nupradāsyāmīty evam ātmāno vibhavam avalokayan paśyati māṣapūpakam ekaṃ sa taṃ gṛhītvā patnyāḥ kathayati bhadre mayā māṣapūpako 'yaṃ mā khalv ahaṃ riktahasto gṛhaṃ pravekṣyāmīty ānītaḥ | ayañ ca bhagavān vipaśyī samyaksambuddhaḥ paramadakṣiṇīyo hīnadīnānukampako 'tra ca svalpam api dānabījam uptaṃ dāridravyasanonmūlakaṃ bhavati | tad aham imaṃ māṣapūpakaṃ bhagavate 'nuprayacchāmīti | sā kathayaty āryaputra śobhanam evaṃ kriyatāṃ | etad api tāvat kuśalamūlaṃ saṃsārasukhahetubhūtaṃ bhavatīty
Sva Roy 268,2 - 270,5
[99] evam ukte karṇaḥ sārthavāhaḥ saṃlakṣayati | parīttam imaṃ māṣapūpakaṃ katham ahaṃ tādṛśo 'sminn eva pure bhūtvā adhunā īdṛśaṃ yadi parīttaṃ paśyātām eva rājāmātyabrāhmaṇagṛhapatipaurajanapadasārthavāhānāṃ bhagavate 'nupradāsyāmy api tu patre badhvā dāsyām evam anabhilakṣyo bhaviṣyāmīti viditvā taṃ khaṇḍāvavarakaṃ praviśya pattraṃ gaveṣṭum ārabdho na kiñcit pattram ārāgitavān | atha saḥ sārthavāhaḥ sutarāṃ samvignamānasaḥ hā kaṣṭam īdṛśo 'ham mandabhāgya iti dīrghamuṣṇañ cābhiniśvasya sahasaiva tasmāt khaṇḍāvavarakān niṣkramya mahatā pramādavegena taṃ māṣapūpakaṃ vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pātre pratipāditavān | pratipādya ca pādayoḥ praṇipatya praṇidhānaṃ kartum ārabdho 'nena ahaṃ bhagavan kuśalamūlena deyadharmaparityāgena ita eva janma prabhṛti mā kadācid ekadivasam api daridraḥ syāṃ | āḍhyataraḥ syāṃ | paripūrṇajīvitopakaraṇaḥ | samanantaram eva karṇasya sārthavāhasya sahasaiva vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādayo nipatata mātrasyaiva yā 'tiparamavirūpā kṣāmatā sāntarhitā saiva pūrvakā varṇanibhābhinivṛttā |
Sva Roy 270,5 - 272,273
[100] atha karṇaḥ sārthavāhaḥ prāṇidhānaṃ kṛtvotthito vipaśyī samyaksambuddhas tata eva pratinivṛtya bandhumatīyaṃ dāvaṃ gato 'tha karṇaḥ sārthavāhas tair bandhumatīyakaiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhaiś ca pratyabhijñātas tatraikaḥ sārthavāhas tān paurikān idam avocat | na vayaṃ bhavantaḥ karṇaṃ sārthavāham avasīdantam apy upekṣāmahe paṭañ ca prasāryāha || bhavantaḥ śakyaṃ bahubhir ekaḥ samuddhatuṃ na tv ekena bahavas tad yena vātra yat parityaktavyaṃ tad asmin paṭe 'nupradīyatām ity ukte harṣakaṭakakeyūrāṅgadakuṇḍalahārārddhahārāṅgulīyakāny anekālaṅkāraśatasahasrāṇy anupradattāni | anekāni ca kāśidukūlakoṭāmbakauśeyāparāntakaśūkṣmātimahārhavicitravastrayugalaśatāny anekāni tasya tasminn eva kṣaṇe vastrāṇām alaṅkārāṇāñ cātimahān rāśiḥ samvṛttaḥ | tataḥ karṇaḥ sārthavāhas tāṃ vibhūtim avalokya patnyāḥ kathayati | bhadre paśya sukṣetredānavījasyāṅkuraḥ prādurbhūta iti | sāpi prītiprāmodyajātā vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ namasyantī tāni vastrāṇi alaṅkārāṇi cāvavarakaṃ praveśayitum ārabdhā |
Sva Roy 273,1 - 274,2
[101] virūpo 'pi dārakas tat paitṛkam udyānaṃ praviśya kṣusdduḥkhopataptamānasas tām ātmīyāṃ paramavirūpatām eva punaḥ punaḥ saṃśocayan saṃlakṣayati | kim mayā pāpakarmakāriṇā paramaduḥkhabhāginā 'tivirūpeṇādhanyadarśanena jīvitā prayojanaṃ sarvathā praghātayāmy ātmānam ity udvignamanaḥ sahasaiva pāṭalāvṛkṣasyāgraśākhām āruḍho vṛkṣaśākhā ca bhagnā sahasaiva sārddhaṃ vṛkṣaśākhayā patito vedanārttaś cāvatiṣṭhate |
Sva Roy 274,2 - 278,3
[102] atra cāntare nāsti kiñcidbuddhānāṃ bhagavatām ajñātam adṛṣṭam | aviditam avajñātam adrākṣīd vipaśyī samyaksambuddho divyena buddhacakṣuṣā viśuddhenātikrāntā mānuṣyakena virūpadārakaṃ tathā duḥkhitaṃ dṛṣṭvā ca punar mahākaranīyo sañcodyamāno ṛddhayā tat sthānaṃ gatvā svaśarīraprabhām utsṛṣṭavān | kalpaśatasambhṛtāś ca bhagavato maitryāṃśava utsṛṣṭāḥ || yaiḥ spṛṣṭamātrasyaiva virūpasya yā śarīre duḥkhavedanā sā prativigatā tac ca kṣuttṛṣaduḥkhaṃ pratiprasrabdhaṃ | sahasaivotthitaḥ paśyati vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ kalpakoṭiniyutaśatasahasradurlabhadarśanam uttaptam dvātriṅśanmahāpuruṣalakṣaṇadyotitavigrahaṃ saha darśanāc cāsya bhagavato vipaśyinaḥ samyaksambuddhasyopari prasādo jātaḥ | tena ca haridrāraktakaṃ hastamātraṃ vastrakhaṇḍaṃ prāvṛtam āsīt tena tatprasādāviṣṭena śarīrād avatārya mahatā prasādavegena sahasaiva vipaśyinaḥ śāstur upari nikṣiptam ekañ ca karṇikārakusuman tac ca bhagavatā vipaśyinā tathāgatenārhatā samyaksambuddhena tathādhiṣṭhitaṃ yathā tad vastrakhaṇḍakaṃ tathāgatasya kāyapramāṇikaṃ bhūtvā kāyaṃ praticchāditavān | karṇikārakusumañ copaviśakaṭacakramātraṃ bhūtvā cchattravad avasthitaṃ | tac ca dṛṣṭvā virūpasya dārakasyātimahān prasādo jātaḥ | sa mahatā praśādavegena vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādayor nipatya mahatā svareṇa praṇidhānaṃ kartum ārabdhaḥ |
anena dvipadāṃ śreṣṭha dāneneha virūpatāṃ |
adya prabhṛti saṃtyajya labheyāhaṃ surūpatāṃ |1|
suvarṇavarṇavāso 'ti haimavarṇair viguṇṭhitaḥ |
candanotpalagandhaś ca kāyād vaktrāc ca me bhavet |2|
suvarṇavarṇasaṃkālaḥ sarvalokamanoharaḥ |
sarvāmayavi nirmuktaḥ sarvaśāstrārthapāragaḥ |3|
sarvavācāthasaṃyuktaḥ sarvānarthavivarjitaḥ |
sarvottamaḥ sarvadarśī sarvākāravibhūṣitaḥ |4|
sarvārthasiddhaḥ sambuddho bhaveyaṃ sattvavatsalaḥ |
sarvāmalaguṇaḥ śrīmān sarvadravyānvitaḥ sukhī |5|
Sva Roy 278,3 - 280,2
[103] athaitat prāṇidhānakaraṇasamakālam eva virūpasya dārakasya sahasaiva sā virūpatāntarhitā surūpaḥ samvṛtto darśanīyaḥ prāsādikaḥ suvarṇavarṇagātracchaviḥ sahasaiva cāsyākasmād ā kāśād āgatya suvarṇavarṇair vastraiḥ śarīrām ācchāditaṃ | mahārhaiś cāṅgadakuṇḍalādibhir alaṅkāraviśeṣair | devatābhiś ca karṇikārotpalacampakapadmakumudamāndārakādikam mahat kusumavarṣaṃ pātitaṃ | divyañ candanāgurukuṅkumatamālapatracūrṇavarṣaṃ pramuktam evañ codghuṣṭam aho tathāgatāvaropitasya dānabījasy_iṣṭho viśiṣṭhaś cāṅkuraḥ samutpanna iti | tena ca divyena puṣpacūrṇavarṣeṇa sarvan tad udyānaṃ jānumātreṇaughenāvasthitam atha bhagavān vipaśyī samyaksambuddhas tasmād udyānān niṣkramya bandhumatīyakaṃ dāvaṅ gataḥ |
Sva Roy 280,2 - 283,2
[104] karṇo 'pi sārthavāho bhāryām uvāca | bhadre so 'smākaṃ putraḥ kva gato yam āgamyāsmākam īdṛśī vipattir abhūd iti | sā kathayaty udyānaṃ gacchāmīti tena samākhyātaṃ | tad gaccha śīghraṃ mā sa tatrodvignamanā ātmānaṃ praghātayiṣyatīti | karṇaḥ sārthavāhaḥ kathayati | kin nāmāsāv asmākaṃ putraḥ kīdṛśo veti | sā kathayaty āryaputra paramavirūpadarśano virūpākhyaś ceti || tataḥ sārthavāhas tvaritagatipracāratayā tad udyānaṃ gataḥ paśyati ca virūpakumāraṃ suvarṇavarṇakāyam atimahārhasūkṣmasuvarṇapītavastrācchāditaśarīraṃ sarvālaṅkāravibhūṣitam atimanoharaṃ darśanadevakumāram iva paramayāśriyā dedīpyamānaṃ dṛṣṭvā ca punar aho dhanyaḥ saḥ puruṣo yasyāyaṃ putraḥ ity evam uktvā taṃ kumāram uvāca || dāraka kasya tvaṃ putra iti | sa kathayati karṇo nāma sārthavāhastasyāhaṃ putra iti | karṇaḥ sārthavāhaḥ saṃlakṣayati | viheṭhito 'ham anena kumāreeti vicintya samabhivṛddhakutūhalo 'nimiṣam abhivīkṣyamāṇaḥ punas taṃ kumāram uvāca | bhoḥ kumāraḥ satyaṃ kathaya kasya tvaṃ putra iti virūpaḥ kathayati kim atra vicāryate | satyam evāhaṃ karṇasya sārthavāhasya putra iti | sa kathayaty aho 'ham anena kumāreṇa suviḍambitaḥ kṛta iti | matvā kathayati | kumāra śrutam mayātivirūpa sa iti tvaṃ cābhirūpaḥ | tata kenopāyenābhirūpatā tavābhinivṛtteti ||
Sva Roy 283,2 - 287,3
[105] virūpaḥ kumāraḥ prītivikasitākṣo mahatā svareṇovāca |
adya dāridraduḥkhāgniparitāpitacetasā |
vṛkṣaśākhām āruhya mayā hy ātmā nipātitaḥ |1|
patitaś cāṅgabhaṅgārto mūrchām aham upāgataḥ |
niśceṣṭo 'haṃ nirucchvāsaḥ kṣaṇamātram avasthitaḥ |2|
tato vipaśyī samyaksambuddhaḥ satvānāṃ hy anukampakaḥ |
mamānukampayā nātha udyānam idam āgataḥ |3|
dvātriṃśallakṣaṇadharaḥ sūttaptakanakacchaviḥ |
vilīnakanakābhābhiḥ pūrayan diśo daśā |4|
prabhayā tasya gātram me spṛṣṭamātraṃ suśītayā |
prahlāditam idaṃ sarvamatulāmṛtadhārayā |5|
kṣuttṛṣṇāpātaduḥkhañ ca niḥśeṣam aśivam mama |
tatkṣaṇaṃ praśamaṃ yātaṃ cetanāñ cāptavān ahaṃ |6|
kim etad iti sotsāham utthito 'haṃ munin tadā |
paśyāmi kāntam atyantaṃ janalakṣmīniketana |7|
dṛṣṭvā draṣṭavyaratnam me tan nāthaṃ parayā śriyā
vidyotantaṃ diśaḥ kṛtsnāḥ prasādo hy abhavat pūrā |8|
tataḥ prahṛṣṭacittena vastrakhaṇḍalakam mayā
hāridrāraktakaṃ kṣiptaṃ tasyaiva parayā mudā |9|
karṇikārasya me puṣpam kaṃ tasyaiva sadyateḥ |
kṣiptaṃ tac copari muneḥ chattravat samavasthitaṃ |10|
tatrāpi hṛṣṭacittena praṇipatya ca pādayoḥ |
mayā prasādajātena praṇidhānam idaṃ kṛtaṃ |11|
anena nātha dānena adyaivāham virūpatāṃ |
parityajya surūpaś ca bhaveyaṃ hi bhavārṇave |12|
suvarṇavarṇair vastraiś ca hemapītair viguṇṭhitaḥ |
candanotpalagandhaś ca kāyād vaktrāc ca me bhavet |13|
ity etat praṇidhānañ ca mayā kṛtam idañ ca me |
rūpam evamvidhaṃ varṇaṃ prādurbhūtan manoramaṃ |14|
mahārhāṇi ca vastrāṇi pītāny atimṛdūni ca |
sahasaivādya kāye me prādurbhūtāni tatkṣaṇāt |15|
devatābhir idaṃ muktaṃ puṣpavarṣan nabhastalāt |
candanāgurucūrṇañ ca tamālatagarādikaṃ |16|
hāhākāro mahāṃś caiva dundhubhiś ca manoharaḥ |
namas te bhagavan buddha iti ghoṣa udīritaḥ |17|
etat kṛtvādya kuśalaṃ mamedaṃ rūpam īdṛśaṃ |
prādurbhūtam manāpañ ca varṇaṃ kāñcanasannibhaṃ |18|
ity
Sva Roy 287,3 - 288,3
[106] athaitad upaśrutya karṇaḥ sārthavāhaḥ sahasaiva sahasraiḥ prasādakaṇṭakitasarvaromakūpaḥ kṛtāñjalir vipaśyinaṃ tathāgataṃ muhur muhur namasyamānaḥ paramaprītisaumanasya jātaḥ surūpaṃ putram animiṣam abhivīkṣya prāha | putra āgaccha gacchāva ity atha surūpaḥ kumāraḥ pitāyaṃ mamety utpannabahumānaḥ pituḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā svāgataṃ tātety uktvā pitrā sārddhaṃ gantuṃ saṃprasthitaḥ |
Sva Roy 288,3 - 290,291
[107] śakrasya devānām indrasyādhastāj jñānadarśanaṃ pravartate | tasyaitad abhavat ayaṃ karṇaḥ sārthavāho bhagavati buddhe kṛtādhikāraḥ tan nāyam arhati tṛṇāgāre vastum iti viditvā viśvakarmāṇaṃ devaputram āmantrayate | gaccha viśvakarman karṇasya sārthavāhasya catūratnamayañ caturdvāram ardhāṣṭamatalakaṃ gṛham abhinirmimīṣveti | tato viśvakarmaṇā śakrasya devendrasya pratiśrutya tatkṣaṇād eva bandhumatīrājadhānīm āgatya catūratnamayeṣṭakastambhasañcitam uttuṅgarucirāṭṭālakaṃ gavākṣaniryūhakapotamālāsuvinyastāṅgāphalakanāgadantakam atyuccārddhāṣṭamatalakam atiramaṇīyatoraṇopaśobhitadvāraṃ śarajaladharābhrakūṭahimanikararāśiśikaramṛṇālāvadātocchritacchatradhvajapatākam āmuktapaṭudāmakalāpaṃ sakalapuravaropaśobhāniketabhūtam atirucirakanakamayābhinavaviniḥsṛtatāmracūtapallavopaśobhitamukham aṣṭāṅgaśītalāmbuparipūrṇakumbhopaśobhitadvāram aparimitarajatavaidūryasphaṭikamusāragalvendranīlamahānīlādiratnaparipūrṇānekanidhisahasrāpūryamāṇaṃ śeṣānardhadravyopakaraṇaparipūrṇaṃ gṛhavaram abhinirmitaṃ ||
Sva Roy 291,1 - 298,2
[108] atha karṇaḥ sārthavāho gṛham āgato bhāryayā cāsya hṛṣṭatuṣṭapramuditayā sauvarṇena bhṛṅgāreṇārgham anupradattaṃ | uktaś cāryaputra tvatpuṇyānubhāvād īdṛśaḥ kenāpi bhavanavaram abhinirmitam ity atha karṇaḥ sārthavāhas taṃ bhavanavaram abhivīkṣya paramaprītisaumanasya jātaḥ sutarāṃ buddhe bhagavati utpannaprasādopajanitaromāñcaḥ śirasi kṛtakarapuṭāñjalir namas tasmai bhagavate tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyācintyācintāmaṇaye 'nuttarāya puṇyakṣetrāyety uktvā praharṣapūrṇavadanakamalaḥ prāha ||
aho guṇamayaṃ kṣetraṃ sarvadoṣavivarjitaṃ |
yatra nyastaṃ mayā bījamadyaiva phaladāyakaṃ |1|
kva tat parīttaṃ dānaṃ me sarvasaṃskāvavarjitaṃ |
kva cedaṃ ramyam uttuṅgaṃ hemaratnamayaṃ gṛhaṃ |2|
kva tat kuḍyāvaśeṣan me gṛhaṃ śokavivardhanaṃ |
kva cedam abhranirmuktaśaśāṅkarapāṇḍuraṃ |3|
kva ca tan mūṣikākīṭacchidravātāyanaṃ gṛhaṃ ||
kva cedaṃ pravarānekaratnavātāyanaṃ gṛhaṃ |4|
kva tat kruddhaiḥ śvabhir vyāptaṃ kaṇṭakāmedhyasaṃkulaṃ |
gṛham etat purā citraṃ kva cedaṃ ratnasañcitaṃ |5|
kva tad bhujaṅganirmokapralambāmbarasaṃkulaṃ |
kva cedaṃ sūkṣavastraśrīcitracāmaralambitaṃ |6|
kva tac chvabhir upanītaṃ sitāsthiprakaraṃ gṛhaṃ ||
kvedaṃ surabhisatpuṣpāmuktaprakaraśobhitaṃ |7|
kva tac chokāśrudhārābhiḥ sadāsiktatalaṃ gṛhaṃ |
kvedaṃ mṛgamadāmodavārisaṃsiktacandanaṃ |8|
kva tad vahniaśikhāpluṣṭavāyasāśucitoraṇaṃ |
kva cedaṃ hemasadratnāmuktāhāropaśobhitaṃ |9|
kva tad bhagnaikakaṭakadvārāvaraṇakaṃ gṛhaṃ |
kva cedaṃ sphaṭikotkīrṇaṃ kapāṭapuṭasaṃyutaṃ |10|
kva tan mama cirādhvastaṃ khaṇḍāvavarakaṃ gṛhaṃ |
kvedaṃ maṇimayastambhaniryūhapratimaṇḍitaṃ |11|
kva tad ākrandaśabdena samāpūritacatvaraṃ |
kva cedaṃ tūryanighoṣavīṇāsvarasamanvitaṃ |12|
kva tat kapālasaṃkārarāśipūrṇaṃ gṛhaṃ purā |
kva cedaṃ rucirānekaratnarāśicitāntaraṃ |13|
kva tat pātitaniḥśeṣanāgadantakabandhanaṃ |
kva cedam indranīlāntapraviṣṭasphaṭikam mahat |14|
kva tad āsananirmuktam iṣṭakaikaparāyaṇaṃ |
kva cedaṃ citrapaṭṭāntamasūrakaśānvitaṃ |15|
kva tac charkarākīrṇe bhūtale śayanaṃ purā |
kva cedaṃ paṭṭavipulaṃ śrīpayaṅkaṃ manoramaṃ |16|
kva tat tṛṇāśṛtaṃ bhūmau śayanaṃ me 'tikarkaśaṃ |
kva cedaṃ tūlikāstīrṇam adyātīva manoramaṃ |17|
kva tac chvāsuvisaṃkīrṇan durgandhāntargṛhaṃ gṛhaṃ |
kvedaṃ surabhisaṅgandhavāsita_ntaḥpuraṃ puraṃ |18|
kva tac cīrāvacīrañ ca gṛham antarbahiḥ purā |
kvedaṃ vividhasadratnabhakticitramanoharaṃ |19|
kva tat kāka_śuciśvetarekhāśatavilambitaṃ |
kva cedaṃ vipulānekamuktāhāropaśobhitaṃ |20|
kva ca duḥkhavilāpoktasamucchritabhujaṃ gṛhaṃ |
kva cedam amalacattrapatākocchāyabhūṣitaṃ |21|
namo 'stu tasmai nāthāya puṇyakṣetrāya tāyine |
yam āgamyāham adyaiva tīrṇo dāridrasāgaraṃ |22|
namo 'stu lokanāthāya sarvajñāya vipaśyine |
yam āgamya mayā 'dyaiva prāptā sampattir īdṛśī |23|
vaijayantam ivācintyam anekaguṇabhūṣitaṃ |
yam āgamya mayā 'dyaiva prāptaṃ bhavanam uttamaṃ |24|
taṃ samāsādya śāstāraṃ kailāśaśikharocchritaṃ |
bhavanaṃ prāpyam uttuṅgaṃ śaratkālendupāṇḍuraṃ |25|
adyaivāsmin pure 'ṇātho bhūtvā dāridraduḥkhvān |
adyaiva sarvaśreṣṭhatvaṃ mahādhanavatāṅ gataḥ |26|
uptamātraṃ yad adyaiva bījaṃ me phaladāyakaṃ |
lokaśreṣṭhaṃ vibhuṃ kas taṃ prajayitum arhati ity |27|
Sva Roy 298,2 - 299
[109] atha karṇaḥ sārthavāhas tīvraprasādavegāvarjitacittasantatiḥ saṃlakṣayati | bhagavantam āgamya mayaivaṃ vibhūtir āsāditā yan nv ahaṃ prathamato bhagavantaṃ vipaśyinaṃ tathāgatam asmin gṛhe praveśya saśrāvakagaṇaṃ bhojayeyam iti viditvā mahatā satkāreṇa vipaśyinaṃ tathāgataṃ saśrāvakasaṃgham antargṛhe upanimantrya śatarasenāhāreṇa saptāhaṃ bhojayitvā pādayoḥ praṇipatya yāvajjīvaṃ sarvopakaraṇaiḥ pravāritavān |
Sva Roy 299,2 - 307,4
[110] athāparasmin divase sa kṣetrapālako bhṛtakapuruṣaḥ pratyuṣasi svāminānurūpadattāṃ bhaktapuṭikām ādaya kṣetraṃ saṃprasthito 'śrauṣīd antarmārge sa bhṛtakapuruṣo 'nyatarasyopāsakasyāntikād yathā karṇena sārthavāhena māṣapūpakam ekaṃ buddhe bhagavaty anupradāyaivamvidhā śrī prāpteti śrutvā ca punaḥ sa puruṣas tam upāsakam uvāca | bhoḥ sādho ke tasya bhagavato guṇā iti | sa upāsakaḥ kathayati | bhadramukha kā me śaktis tasya bhagavato viśeṣavihitān guṇān vaktuṃ | eka hī saṃkṣepataḥ śrūyatāṃ | sa hi bhagavān samyaksambuddha pravarapuruṣalakṣaṇālaṅkṛtaḥ kāñcanādriprakāśaḥ śaśāṅkārkatulyātirekaprabhaḥ sūrataḥ suvrataḥ śāntacittaḥ suvākyaḥ suveṣṭaḥ sugātraḥ suvaktraḥ sunetraḥ sukarmā sudharmā kṣamāvān pratibhāvān | vinetā sunetā nayajño damajñaḥ kṛtajñaḥ sucakṣaḥ praśāntendriyaḥ suinītendriyāśvo mahādharmarājo mahāsattvasāro mahālokanātho mahājñānaketus mahāvādiśūro mahāpuṇyakośo mahādharmahetus mahāsārthavāho dharmadātā mahākarṇadhāro mahādakṣiṇīyaḥ tṛṣācchedako mahāmohavināsakaḥ krodhanirvāpako mokṣasaṃsthāpakaḥ kāpathāc cyāvakaḥ satpathoddeśakaḥ śaṃsayacchedakaḥ satyasaṃdarśakaḥ kleśanirvāpako māravidhvaṃsako lokanistārako brahmaṇābhyarccitaḥ śakrasaṃpūjitaḥ sarvalokādhikaḥ sarvalokārthakṛt sattvottamaḥ sarvaduḥkhāntakṛta sarvavit | anayavinayaviśārado 'tītasarvāsravo vādimukhyair nādhiṣṭhitaḥ sarvadoṣair asaṃbhrāmitaḥ sarvārtham abhyudyataḥ rūpavān śīlavān dhyāyavān vīryavān jñānayuktas tathā niḥspṛho nirjvaro niṣprapañco nirāyāsavṛttiḥ pravṛttikṣayopāyasaṃdarśakaḥ sarvasatveṣu maitrāsayo pāpamukto 'dhimokṣānvito 'nuttaro nāyako daiśikaḥ kleśarogārditānāṃ mahāvaidyabhūtaḥ svayambhūḥ vibhuḥ saṃyatātmāprameyaprabhāvo 'lpakṛtaḥ susantoṣavān kālavān arthavān jñānavān nirjitakleśaśatruḥ praśāntāgnir akṣobhyadharmo mahādakṣiṇīyaḥ paraṃ duḥkhitaṃ lokam ajñānapaṅke nimagnaṃ samavalokya tasmāt svayañ cāpi śaktaḥ samuddhartum ātmāprabhāvānurūpātmanaḥ sarvasattvānukampārtham evaṃ prakārottamā buddhi tasmāc caivam uttāreyaṃ jagad duḥkhitaṃ mocayeyaṃ kathaṃ bhītānām āśvāsayeyaṃ kathaṃ saṃsāramagnam abhyuddhareyaṃ kathaṃ dahyamānam āhlādayeyaṃ dṛḍhaṃ cittam evaṃ samutpādya vīryañ ca kṛtvā paraṃ janmakoṭīsahasreṣu pūrvavac cānnapānāśrayopānahobhojanachatrayānāsanādīn ramyāṇi hastyaśvadārātmajān dāsadāsī śirolocanāny ātmamāṃsāni cotkṛtya seṣmāṇisadvajreṇe syenarūpāya vuddhātmanā sarvasatveṣu sarvair upāyair hitaṃ cintayan sarvakālañ ca jīrṇāturasannasaṃūḍhasaṃbhrāntasaṃkṣubhyamānān avasthitān avekṣya sarvātmān āśvāsya santo 'py asanto yathācārya saṃśevinā dānaśīlakṣamāsattvasaprajñādhyānādyair guṇair janmakoṭīsahasrair anekair śivāṃ bodhim agryām anuprāptavān api ca | kas tasya sarvāgrasattvasya samyaksambuddhasya vikhyātakīrteḥ kṛpākhyātaviśvāsadharmasya vijñānapūrṇasya vistīrṇavīryasya nistīrṇasarvapratijñasya nirmuktadoṣasya nirvāntamohasya śāntasya dāntasya sarvendriyārtheṣv aśaktasya viśveśvarasyāntikaṃ deham āsādita tasyāprameyaprabhāvaprabhālaṅkṛtajñānakośasya sampūrṇacandraprakāśātirekānanasya surendrāsurendroragaiś ca bhaktyā prasādena nityavandyasya pradīptaujasā puṇyakīrter maharṣiprasūtasya niṣkrāntahemaprakāśasya dharmeśvasyāgradharmeṣu pāraṅgatasyāgrasattvasya nāthasya nāgasya muktasya dhīrasya vīrasya devātidevasya samyaksambuddhasya kas tasya śaknoty aśeṣān guṇān vaktum ||
Sva Roy 307,4 - 308,309
[111] api ca
sarvasadrūpalāvaṇyasampadbhiḥ samalaṅkṛtaṃ |
vapur buddhād ṛte nāsti anyasyedṛśam uttamaṃ |1|
nāsti buddhasamo vaktā nāsti buddhasamaḥ sudhīḥ |
nāsti buddhasamo boddho nāsti buddhasamo sudhīḥ |2|
nāsti buddhasamaṃ pātraṃ nāsti buddhasamaḥ sukhī |
nāsti buddhasamo dānto nāsti buddhasamaḥ prabhuḥ |3|
nāsti buddhasamaḥ śāstā nāsti buddhasamaḥ pitā |
nāsti buddhasamo bandhur nāsti buddhasamaḥ suhṛt |4|
nirmamo nirmado nirbhī nirāyāso niraṅgaṇaḥ |
nistīrṇa bhavakāntāro niḥsapatno nirāmayaḥ |5|
kāntaḥ śāntaḥ śucir dāntaḥ smṛtimān balavān vaśī |
hṛtakṛtasarvasattvānāṃ nāsti buddhasamo paraḥ |6|
samāsato guṇaiḥ sadbhir viśeṣair vidhivad yataḥ |
trailokye 'pi na buddhena sadṛśo 'stīti gṛhyatāṃ |7|
Sva Roy 309,2 - 312,5
[112] tac chrutvā bhṛtakapuruṣaḥ prasādakaṇṭakitaḥ sahasaivotpannātidurllabhapratibhānas tam uvāca || karṇena sārthavāhena tṛṣṇayānupradattaṃ māṣapūpakam evaṃvidhe paramadakṣiṇīye bhagavati vipaśyini tathāgate tatkṣaṇād evaiṣa sārthavāho 'daridraḥ syām ity evaṃvidhaṃ cintāmaṇiratnabhūtaṃ tathāgatam āsādyātiparīttavibhavamātrakahetabhūtaṃ praṇidhānaṃ kṛtavān | ahan tu punar yad bhagavantaṃ tathāgatam arhantaṃ samyakasambuddham anekakalpakoṭīniyutaśatasahasrair apy anāsādya darśanam atidarśanīyam anuttaram anantarakalpaśatasahasrasambhṛtāśeṣasattvapravṛtottamapuṇyasambhārānupravṛttakāruṇyam anekavidhasāṃsārikakleśaviṣamahoragopadaṣṭa_atidīnānukampakaṃ patitajanaviśeṣavatsalam anupakṛtabāndhavam anekakālānāsāditavibhavo 'ham anayābhiparīttayā kṣetrapālitārjitayā bhaktabhikṣayā pratipādayitum āsādayāmi | tadā tādṛśaṃ praṇidhānaṃ kariṣyāmi yena sarvasattvottamo bhaviṣyāmīty āśayodgīrṇavacanāvasānasamanantaraṃ bhagavān vipaśyī samyaksambuddhas tasya cetaso cittam ājñāya ṛddhayā gatvāgrataḥ sthito 'drākṣīt sa bhṛtakapuruṣo vipaśyinaṃ tathāgatam asecanakadarśanam abhiruciracārucāmīkarāmaragiriśikharatararuṇavikiraṇavisaracitāntarodbhāsitabhāsurataraśarīradyutiṃ dṛṣṭvā ca punaḥ paramaprītisaumanasya jāto 'timahatā prasādavegena tāṃ bhaktapuṭikām ādāya bhagavato vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pātre pratipādya tīvreṇa prasādavegena pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartum ārabdhaḥ ||
Sva Roy 312,5 - 314,3
[113] anena nātha puṇyena itaḥ prabhṛti janmanaḥ |
sarvasattvahitādhyāyī bhūyaśaḥ karuṇātmakaḥ |1|
yathā tvaṃ lakṣaṇopeto 'nuttarā bodhim āptavān |
tathāham api sambodhim atulāṃ samavāpnuyāṃ |2|
yathā deśayase dharmasarvajñatvaṃ yathā tvayā |
prāptaṃ tathāham apy eva sarvajñatvam avāpnuyāṃ |3|
nirjitas te yathā māro dharmacakraṃ pravartitaṃ |
tathāhamapi nirjitya dharmacakraṃ pravartaye |4|
tīrṇas tārayase nātha yathā saṃsārasāgarāt |
atvān bahūṃs tathā cāhaṃ tārāye munisattama |5|
atha sa bhagavān vipaśyī samyaksasambuddhaḥ sakalajaladagambhīrodāttena svareṇoccair uvāca | bhadramukha |
atha sa bhagavān vipaśyī samyaksasambuddhaḥ sakalajaladagambhīrodāttena svareṇoccair uvāca | bhadramukha |
bhaviṣyasi tvaṃ hi mahānubhāvaḥ sarvārthasiddho bhuvi nāma śāstā |
jitveha māraṃ sabalaṃ prasahya bhīmaṃ samantād abhiniṣpatantaṃ |6|
ity
Sva Roy 314,3 - 316,3
[114] atha vipaśyī samyaksambuddhas taṃ puruṣam anuttarāyāṃ samyaksambodhau vyākṛtya prakrānto 'yañ ca vṛttānto bandhumatyāṃ rājadhānyāṃ samantato niḥsṛtaḥ | yāvad rājñāṃ bandhumatā śrutaṃ | śrutvā ca punas tena svayam evāgatya tatakuśalamūlasaṃbhārotsāhitamatinā sa puruṣo 'ti mahatā satkāreṇa hastiskandhe samāropya bhavanaṃ nītvārdhāsanaṃ niṣādyārddharājyānupradānena pūjitaḥ | sa kathayati | mahārāja nāhaṃ kāmair arthī tadanujānīsva māṃ pravrajya brahmacaryañ carāmīti | sa rājñānujñātaḥ svākhyāte dharmavinaye pravrajitaḥ sa tatra yāvad āptabrahmacaryaṃ caritvā kālagato nirmāṇaratiṣu deveṣūprapannaḥ | bandhumān api rājā kālagataḥ | tasya putro rājye pratiṣṭhitaḥ | so 'pi kiñcit kālaṃ rājyaṃ kārayitvā kālagato 'mātyair mahatā satkāreṇa surūpo rājye pratiṣṭhāpitas tena ṣaṣṭhivarṣahasrāṇi dharmeṇa rājyaṃ kāritaṃ | tataḥ kālaṃ kṛtvā tuṣitadevanikāye upapannaḥ |
Sva Roy 316,4 - 318,5
[115] kiṃ manyase mahārājānyaḥ sa tena kālena tena samayena surūpro nāma rājā 'bhūd iti | na khalv evaṃ dṛṣṭavyaṃ | api tv eṣa suvarṇavarṇaḥ sa tena kālena tena samayena surūpo 'nāma rājābhūd yad anena vipaśyini tathāgate haridrāraktaṃ vastrakhaṇḍam anupradataṃ praṇidhānañ ca kṛtaṃ tasya karmaṇo vipākenānena devamanuṣyeṣv anantaṃ devyamānuṣyakaṃ sukham anubhūtaṃ yatra yatropapadyate tatra tatra suvarṇakāyaḥ suvarṇavarṇavastrācchāditaśarīraḥ karṇikārakusumavarṣaṃ cāsya jātisamaye prapatati sma || yāvad etarhy apy evaṃ puṇyamaheśākhyo yat kāyād asakṛd apanīte vastre 'nyad vastraṃ tatkṣaṇād eva śarīre samutpadyata iti | yo 'sau karṇaḥ sārthavāho 'yam evāsau divākaraḥ sārthavāhas tena kālena tena samayena yā sā karṇasya sārthavāhasya bhāryā | eṣaiva divākarasya sārthavāhasya bhāryā | dāsī kāśisundarī dāsaḥ pracaṇḍo 'grāmātyas tena kālena tena samayena |
Sva Roy 318,5 - 320,321
[116] punar api rājā 'jātaśatruḥ sthavirānandam idam avocat | kiṃ bhadantānanda suvarṇavarṇena bhikṣuṇā karma kṛtaṃ | yasya karmaṇo vipākenādūśy anapakārī śūle samāropitaḥ | pravrajyañ cārhatvaṃ prāptam iti | sthavirānandaḥ kathayati | bhūtapūrvaṃ mahārājātīte dhvani candro nāma samyaksambuddho loka udapādi tathāgato 'rhan samyaksambuddho vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāñ ca manuṣyānāñ ca buddho bhagavān asau 'nyatamāṃ rājadhānīm upaniḥsṛtya viharati sma | tena khalu samayenānyatamasmiṃś ca vihāre 'nyatamo bhikṣuḥ dhārmakathikaḥ sa kālena kālam āgatāgatānāṃ brāhmaṇagṛhapatīnāṃ dharmaṃ deśayati | tasya mahān lābhasatkāra utpadyate |
Sva Roy 320,3 - 323,4
[117] yāvad apareṇa samayenājito nāma bhikṣuḥ dhārmakathiko yuktamuktapratibhānaś citrakatho madhurakatho | janapadacārikāñ caran taṃ vihāram āgataḥ sa catasṛṇāṃ parṣadāṃ dharma deśayaty ādau kalyāṇaṃ madhye kalyāṇaṃ paryavaśāne kalyāṇaṃ suvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ brahmacaryaṃ samprakāśayati | tena sarva evāsau karvaṭanivāsījanakāyo 'bhiprasāditaḥ | sa lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ | tasya naivāsikasya dhārmakathikasya bhikṣor lābhasatkārasamucchinnas tasyaitad abhavad ajitena me bhikṣuṇā lābhasatkāra samucchedaḥ kṛtaḥ | tad yāvad eṣa ihāvatiṣṭhate tāvat kuto me lābhasatkāro bhaviṣyati | upāyam asya gamanāya cintayitavyam iti | punaś cintayati | asatkārabhīravaś caiva bahuśrutāḥ | asatkāro 'sya prayoktavya iti viditvānyatamāṃ brāhmaṇakumārikām āha | bhaginy ahan te vāsoyugam anupradāsyāmy etam ajitaṃ bhikṣuṃ dūṣaya mayā sārddham abrahmacārīti | sā kathayaty ārya yady aham evaṃ vakṣyāmi tat ko māṃ pariṇeṣyati | nanu yāvajjīvam mātāpitṛpoṣyā bhaviṣyāmīti | sa kathayaty ahaṃ tathā kariṣyāmi yathā na mahājanaviditaṃ bhaviṣyati | yadā tvaṃ svair ālāpena kathayiṣyasīti | api tu yadāyaṃ tṛbhiś caturbhiḥ parair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ niṣaṇṇa ihāvatiṣṭhate | tayā pratijñātam evaṃ kariṣyāmīti |
Sva Roy 323,4 - 326,4
[118] yāvad aparasmin divase sa dhārmakathiko bhikṣur bhikṣubhiḥ sārddhaṃ layanadvāre niṣaṇṇaḥ kathāsāṃkathyenāvatiṣṭhate tayā ca brāhmaṇadārikayā gatvābhihitaḥ | ārya pravrajitā yūyam iti kṛtvā vayam iha visrabdhā upasaṃkramitavyaṃ manyāmahe | tat katham etad yuktaṃ yad aham anenāpy ajitena bhikṣuṇā haṭhād gṛhītvā vikumārī kṛteti | tatas tair bhikṣubhiḥ karṇau pidhāyābhihitaṃ | bhagini maivam vada naitac chrotavyam iti | tatas tena dhārmakathikena bhikṣuṇā na sādhu kṛtaṃ na sādhu kṛtam ity uktvā ajitasya bhikṣor avarṇo niścāritaḥ | yāvac chravaṇaparaṃparayā 'jitena bhikṣuṇā śrutaṃ śrutvā kathayati | ka evam āheti | eṣa dhārmakathiko bhikṣur iti | sa yena dhārmakathiko bhikṣus tenopasaṃkrāntaḥ | upasaṃkrāmya kathayati | bhadanta kim mayā tavāparādhaṃ kṛtaṃ yad evam avarṇaniścāraṇaṃ me kṛtavān asīti | tena tasyāntike cittaṃ pradūṣya kharaṃ vākkarma niścāritaṃ tādṛśaṃ tvayā pāpakarma kṛtaṃ yena tvaṃ śulam arhasīti | tac chrutvā ajitasya bhikṣor etad abhavat | duḥkhito 'yaṃ tapasvy upahataś ceti viditvā pātracīvaram ādāya yathāparibhuktaṃ śayanāsanaṃ pratiśamāyya tasmād vihārān niṣkramya saṃprasthitaḥ | tañ ca saṃprasthitam avalokya bhikṣavo bhikṣuṇyaḥ sa ca karvaṭakanīvāsījanakāyas taṃ nivarttayitukāmāḥ pṛṣṭhato 'nubaddhā ||
Sva Roy 326,4 - 329,330
[119] tasya dhārmakathikasya bhikṣoḥ kaukṛtyam utpannaṃ na śobhanaṃ mayā kṛtaṃ yal lābhasatkārakāraṇād īdṛśam apāyagatisamvartanīyaṃ karma kṛtam ity utpannavaimanasyo gacchāmy enaṃ kṣamāpayāmīti tvaritatvaritaṃ tasmād vihārān niṣkramyātisamvignamanā aśrudhārāvasicyamānadīnavadano bāladāraka ivoccaiḥ prarudaran paśyatā teṣām anekeṣāṃ brāhmaṇagṛhapatiśatasahasrāṇām ajitasya bhikṣoḥ pādayor nipatyātyayam atyayato deśayitum ārabdhaḥ | kṣamasva bhadanta yathā bālena yathā mūḍhena yathāvyaktenākuśalena lābhasatkārābhibhūtena mayā tavābhūtenāvarṇo niścāritas tad atyayam atyato deśayata kṣamasvānukampām upādayeti | ajito bhikṣuḥ kathayati | āyuṣmān kṣāntam ity uktvātīvasaṃvignacitto 'nyatamaṃ vṛkṣamūlaṃ niśritya niṣaṇṇaḥ paryaṅkam ābhujya ṛjuṃ kāyaṃ praṇidhāya pratimukhaṃ smṛtim upasthāpya tena tasminn eva paramasamvegadravīkṛtacetasā udyacchatā ghaṭamānena vyāyacchamānena idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā yāvat sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaś ca samvṛttaḥ | sa vitatapakṣa iva haṃsarājo gaganatalam utpatya tasya mahato janakāyasya manāṃsy abhiprasādyan vividhāni prātihāryāṇi pradarśayitum ārabdhaḥ | sa ca dhārmakathiko bhikṣus taṃ gaganatalas tam avalokya hā kasṭam īdṛśasya mayā maharṣer antike cittaṃ pradūṣitam ity uktvā mūrchitaḥ pṛthivyāṃ nipatitaḥ ||
Sva Roy 330,1 - 332,333
[120] atrāntare bhagavāṃś candraḥ samyaksambuddho mahākaruṇayā parigatahṛdayaḥ mā khalv ayaṃ dhārmakathiko bhikṣur uṣṇaṃ śoṇitaṃ chardayitvā kālaṃ kariṣyatīti viditvā ṛddhayā taṃ karvaṭakam āgataḥ | tato bhagavatā candreṇa samyaksambuddhena cakrasvastikanandyāvartajālāvavaddhenānekapuṇyaśatanirjātena bhītānām āśvāsanakareṇa kareṇa sa dhārmakathiko bhikṣuḥ śirasi parāmṛṣṭaḥ | spṛṣṭamātraś ca bhagavatā sa bhikṣuś cetanāṃ pratilabhyotthito 'tyayam atyayato deśayitum ārabdhāḥ || atha bhagavāṃś candraḥ samyaksambuddhas tasyāṃ velāyāṃ gāthā bhāṣate |
puruṣasya hi jātasya kuṭhārī jāyate mukhe |
cchinnatti hi yayātmānaṃ vācā durbhāṣitaṃ vadan |1|
yo nindyajanaṃ praśaṃsati praśaṃsyañ ca janaṃ vinindati |
sa cinoti mukhena taṃ kaliṃ kalīnāṃ yena sukhaṃ na vandati |2|
alpamātro hy ayaṃ kalir ya ihākṣaiḥ svadhanaṃ parājayet |
ayam atra mahattaraḥ kalir yaḥ sugateṣu manaḥ pradūṣayet |3|
śataṃ sahasrāṇi nirarbudānāṃ ṣaṭtriṅśataṃ pañca caivārbudāni |
yān āryagarhī narakān upaiti vācaṃ manaś ca praṇidhāya pāpakaṃ |4|
( for a verse in Tibetan corresponding to Udānavarga VIII.6)
cittapradūṣaṇāhetoḥ satvā gacchanti durggatiṃ |
cittaprasādanāhetoḥ satvā gacchanti sadgatiṃ |5|
ity eṣa bhagavāṃś candra samyaksambuddhastāṃ parṣadaṃ dhārmayā kathayā yāvat saṃpraharṣyotthāyāsanāt prakrāntaḥ ||
Sva Roy 333,2 - 336,5
[121] kim manyase mahārājānyaḥ sa tena kālena tena samayena dhārmakathiko bhikṣur abhūd iti | na khalv evaṃ draṣṭavyam api tv eṣa eva suvarṇavarṇaḥ tena kālena tena samayena tasya bhikṣor antike citta pradūṣya kharaṃ vākkarma niścāritaṃ tasya karmaṇo vipākena pañcajanmaśatāni narakeṣu pattvā manuṣyeṣu cotpannaḥ pañcajātiśatāni adūṣy anapakārī śūlam āropito yāvad etarhy api tenaiva karmavaśeṇādūṣy anapakārī śūlam ārāpito yady anena tat karma kṛtvā nātyayam atyayato deśitaṃ syāt tad eṣa pañcajanmaśatāny ekaikasmiṃ mahāniraye pakvaḥ syāt | pañcajanmaśatāni preteṣu pañcajanmaśatāni tiryakṣupapannaḥ syāt | yad anena bhagavataś candrasya samyaksambuddhasya śāsane brahmacaryañ caritaṃ tasya karmaṇo vipākenaitarhy anena bhagavacchāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam iti || tasmāt tarhi mahārāja ātmano duḥkham anvicchatā na pareṣām antike cittapradūṣaṇaṃ kartavyaṃ || ayaśobhītena ca na pareṣām ayaśo 'nupradeśyaṃ | ātmanaḥ sukham anvicchatā pareṣām api sukhopasaṃhāraḥ kartavya ity athāsmin dharmaparyāye bhāṣyamāṇe 'nekaiḥ prāṇiśatasahasrair mahāṃ viśeṣo 'dhigataḥ | kaiścit śrotāpattiphalaṃ kaiścit sakṛdāgāmiphalaṃ kaiścid anāgāmiphalaṃ kaiścit pravrajya sarvakleśaprahāṇād arhattvaṃ sākṣātkṛtaṃ | kaiścid anuttarāyāṃ samyaksambodhau cittāny utpāditāni | kaiścit śrāvakabodhau | kaiścic caraṇagamanaśikṣāpadāni gṛhītāni | yadbhūyasā sā parṣad buddhanimnā dharmapravaṇā saṃghaprāgbhārā vyasthāpitā ||
Sva Roy 336,5 - 339,3
[122] atha divākaraḥ sārthavāha ekāṃsam uttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya kṛtakarapuṭaḥ sthavirānandam etad avocat | āryānanda mayā buddhapramukho bhikṣusaṃgho 'ntarggṛhe upanimantrya ṣaḍrasenāhāreṇa bhojayitvā ekaiko bhikṣuḥ śatasahasrakeṇa cīvareṇācchādayitavya iti vicintitaṃ sa ca bhagavān parinirvṛtas tad icchāmy āyīnandapramukhaṃ bhikṣusaṃgham adhunā bhojayitum iti || sthavirānandaḥ kathayati | sārthavāhaivaṃ kuruṣvāhaṃ tathā kariṣyāmi sarva eva jāmbūdvīpāvasthitā bhagavataḥ śrāvakā ihāgamiṣyantīti | atha divākaraḥ sārthavāhaḥ praharṣapūrṇamanā rājagṛhasya nagarasya bahir maṇḍalavāṭakam apagatapāṣāṇaśarkarakaṭhalaṃ samucchritadhvajapatākaṃ candanavārisiktam āmuktapaṭṭadāmakalāpāṃ nānāpuṣpāvakīrṇaṃ surabhidhūpaghaṭikopadhūpaghaṭikopanibaddham atiruciravitānatoraṇam atiramaṇīyaṃ kārayitvā tām eva rātriṃ śucipraṇītaṃ khādanīyaṃ samudānīya kālyam evotthāyāsanaprajñaptiṃ kṛtvodakamaṇī pratiṣṭhāpya sthavirānandasya dūtena kālam ārocayati | samayo bhadanta sajjaṃ bhaktaṃ yasyedānīṃ kālaṃ manyase | ity
Sva Roy 339,3 - 341,5
[123] atha sthavirānando nabhastalam utplutya ṛddhyā sakalam idaṃ jambudvīpam vilīnakanaka_vabhāsayā prabhayāvabhāsya svayam eva gaṇḍīm ākoṭya sajalajaladharagambhīraodāttena svareṇodghoṣitavān ye bhagavataḥ śrāvakā ṛddher lābhinas te svakīyayā ṛddhyā āgacchantu ye pṛthagjanās te madīyayā ṛddhyā āgacchantv iti | tatas tāṃ gaṇḍīm upaśrutya himavadvindhyamalayapāriyātrakagandhamādanasumeruyuganghareṣādhārakhadirakasudarśanāśvakarṇanimindharādiṣu sakānanasaritasusītā samudrapattanavaradrumavihārāvaśaṣu meṭhīśūnyāgāraśmāśānādiṣu ca ye bhikṣavaḥ samādhisamāpattisukhalābhinnaḥ prativasanti tatkṣaṇaāt sarvam idaṃ nabhastalamaśokakiṃśusadṛśaiḥ sandhyālohitair iva jīmūtavṛndair ācchādayanto rājagṛhanagaram āgatya tasmiṃ maṇḍalavāṭe 'vatīrṇāḥ | tatkṣaṇād eva tisraḥ koṭyo bhikṣuṇyāḥ 'sannipatitaḥ | ekā kṣīṇāsravaṇāṃ | dvitīya śaikṣaṇāṃ | tṛtīyā pṛthakagjanakalyāṇakānāṃ tato yathā vṛddhikayā prajñapteṣu sveṣu sveṣv āśaneṣūpaviṣṭāḥ ||
Sva Roy 341,5 - 345,1
[124] atha divākara sārthavāhaḥ sukhopaniṣaṇṇam āryasthavirānandapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ santarpayati | yāvad bhikṣusaṃghaṃ bhuktavadantaṃ viditvā dhautahastam apanītapātraṃ śatasahasreṇa tricīvareṇācchādayitukāmas taṃ bhikṣusaṃgham avalokya prītimanā abhavat | suvarṇavarṇaś ca tasyāśayam avagamyāha alpotsuka tvaṃ bhava hi | aham eva bhikṣusaṃghaṃ suvarṇavarṇapītena tricīvareṇācchādayāmīti || tataḥ suvarṇavarṇena bhikṣuṇā tasminn eva kṣaṇe svaśarīrāt suvarṇapītāni vasrāṇi avatāryāvatārya śatasahasramūlyānāṃ yathā vṛddhikayā tisṛṇāṃ bhikṣukoṭīnāṃ tricīvaram anupradattaṃ || atrāntare 'nekair devatāsahasrair hā hākāro muktaḥ | vividhāni ca vādyāni saṃpravāditāni | divyañ ca puṣpapūrṇavarṣam utsṛṣṭaṃ yathāsau nānādigdeśābhyāgato janakāyo rājā cājātaśatruḥ sāntaḥpurakumārāmatyapaurajānapadasahāyas taṃ tathāvidham āścaryam avalokya vismayotphullalocanas trir udānam udānayaty aho puṇyaphalavipākaḥ aho puṇyānāṃ sāmarthya aho dakṣiṇīyakṣetrāvaropitasya dānabījasyānatikrānto vipākas tat kena nāma viduṣā evaṃvidhaṃ puṇyaphalavipākam abhisamīkṣya taddakṣiṇīyakṣetre dānaṃ na deyam ity evam anekāni prāṇiśatasahasrāṇi śirasy āñjalim upanidhāya namo buddhāyety uccair ghoṣitavanto 'tha sthavirānandena dakṣiṇādeśanā kṛtā |
Sva Roy 345,1 - 346,3
[125] tato divākaraḥ sārthavāha uthāyāsanād ekāṃsam uttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthibyāṃ pratiṣṭhāpya yena sthavirānandas tenāñjalīṃ praṇamya trir udānam udānayatīdaṃ bhadantāsmākaṃ na mātrā kṛtaṃ na pitrā na rājñā na devatābhir neṣṭena svajanabandhuvargeṇa pūrvapretena śravaṇabrāhmaṇair yad ānandenāsmākaṃ kṛtaṃ pracchoṣitā rudhirāśrusamudrā iti ||
jagati daityanarāmarapūjita vigatajanmajarāmaraṇāmaya |
bhavasahasrasudurlabhaṃ darśana saphalam adya munes tava darśanaṃ |1| ity
Sva Roy 346,3 - 5
[126] atha sthavirānandas tāṃ sarājikāṃ parṣadaṃ dharmyayā kathayā sandarśya samādāpya samuttejya saṃgraharṣya tair devatāśatasahasrair anekaiś ca rājagṛhavāsibhiḥ prāṇiśatasahasrair namasyamāna utthāyāsanāt prakrāntaḥ | evam alpam api bhagavati buddhe kṛtam analpaphalam bhavatīti |
Sva Roy 346,5 - 347,3
ye dharmā hetuprabhavā hetuṃ (6) teṣān tathāgato hy avadat |
teṣāñ ca yo nirodha evamvādī mahāśramaṇaḥ |1|
[127] deyadharmo 'yaṃ pravaramahāyānayāyinaḥ śākyabhikṣubuddhākaraguptasya yad atra puṇyan tad bhavatv ācāryopādhyāyamātāpitṛpūrvaṅgamaṃ kṛtvā sakalasattvarāśer anuttarajñānaphalavāptaya iti ||