Thiên Cung Sự (Vimānavatthu)

kkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahañca bārāṇasiyaṁ, 
buddhassādiccabandhuno; 
Adāsiṁ sukkhakummāsaṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Sukkhāya aloṇikāya ca, 
Passa phalaṁ kummāsapiṇḍiyā; 
Alomaṁ sukhitaṁ disvā, 
Ko puññaṁ na karissati. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Alomavimānaṁ catutthaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
5. Kañjikadāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ andhakavindamhi, 
buddhassādiccabandhuno; 
Adāsiṁ kolasampākaṁ, 
kañjikaṁ teladhūpitaṁ. 
Pipphalyā lasuṇena ca, 
missaṁ lāmañjakena ca; 
Adāsiṁ ujubhūtasmiṁ, 
vippasannena cetasā. 
Yā mahesittaṁ kāreyya, 
cakkavattissa rājino; 
Nārī sabbaṅgakalyāṇī, 
bhattu cānomadassikā; 
Ekassa kañjikadānassa, 
kalaṁ nāgghati soḷasiṁ. 
Sataṁ nikkhā sataṁ assā, 
sataṁ assatarīrathā; 
Sataṁ kaññāsahassāni, 
āmuttamaṇikuṇḍalā; 
Ekassa kañjikadānassa, 
kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ. 
Sataṁ hemavatā nāgā, 
īsādantā urūḷhavā; 
Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, 
hemakappanavāsasā; 
Ekassa kañjikadānassa, 
kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ. 
Catunnamapi dīpānaṁ, 
issaraṁ yodha kāraye; 
Ekassa kañjikadānassa, 
kalaṁ nāgghati soḷasin”ti. 
Kañjikadāyikāvimānaṁ pañcamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
6. Vihāravimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
osadhī viya tārakā. 
Tassā te naccamānāya, 
aṅgamaṅgehi sabbaso; 
Dibbā saddā niccharanti, 
savanīyā manoramā. 
Tassā te naccamānāya, 
aṅgamaṅgehi sabbaso; 
Dibbā gandhā pavāyanti, 
sucigandhā manoramā. 
Vivattamānā kāyena, 
yā veṇīsu piḷandhanā; 
Tesaṁ suyyati nigghoso, 
tūriye pañcaṅgike yathā. 
Vaṭaṁsakā vātadhutā, 
vātena sampakampitā; 
Tesaṁ suyyati nigghoso, 
tūriye pañcaṅgike yathā. 
Yāpi te sirasmiṁ mālā, 
sucigandhā manoramā; 
Vāti gandho disā sabbā, 
rukkho mañjūsako yathā. 
Ghāyase taṁ sucigandhaṁ, 
rūpaṁ passasi amānusaṁ; 
Devate pucchitācikkha, 
kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Sāvatthiyaṁ mayhaṁ sakhī bhadante, 
Saṅghassa kāresi mahāvihāraṁ; 
Tatthappasannā ahamānumodiṁ, 
Disvā agārañca piyañca metaṁ. 
Tāyeva me suddhanumodanāya, 
Laddhaṁ vimānabbhutadassaneyyaṁ; 
Samantato soḷasayojanāni, 
Vehāyasaṁ gacchati iddhiyā mama. 
Kūṭāgārā nivesā me, 
vibhattā bhāgaso mitā; 
Daddallamānā ābhanti, 
samantā satayojanaṁ. 
Pokkharañño ca me ettha, 
puthulomanisevitā; 
Acchodakā vippasannā, 
soṇṇavālukasanthatā. 
Nānāpadumasañchannā, 
puṇḍarīkasamotatā; 
Surabhī sampavāyanti, 
manuññā māluteritā. 
Jambuyo panasā tālā, 
nāḷikeravanāni ca; 
Antonivesane jātā, 
nānārukkhā aropimā. 
Nānātūriyasaṅghuṭṭhaṁ, 
accharāgaṇaghositaṁ; 
Yopi maṁ supine passe, 
sopi vitto siyā naro. 
Etādisaṁ abbhutadassaneyyaṁ, 
Vimānaṁ sabbasopabhaṁ; 
Mama kammehi nibbattaṁ, 
Alaṁ puññāni kātave”ti. 
“Tāyeva te suddhanumodanāya, 
Laddhaṁ vimānabbhutadassaneyyaṁ; 
Yā ceva sā dānamadāsi nārī, 
Tassā gatiṁ brūhi kuhiṁ uppannā sā”ti. 
“Yā sā ahu mayhaṁ sakhī bhadante, 
Saṅghassa kāresi mahāvihāraṁ; 
Viññātadhammā sā adāsi dānaṁ, 
Uppannā nimmānaratīsu devesu. 
Pajāpatī tassa sunimmitassa, 
Acintiyā kammavipākā tassā; 
Yametaṁ pucchasi kuhiṁ uppannā sāti, 
Taṁ te viyākāsiṁ anaññathā ahaṁ. 
Tenahaññepi samādapetha, 
Saṅghassa dānāni dadātha vittā; 
Dhammañca suṇātha pasannamānasā, 
Sudullabho laddho manussalābho. 
Yaṁ maggaṁ maggādhipatī adesayi, 
Brahmassaro kañcanasannibhattaco; 
Saṅghassa dānāni dadātha vittā, 
Mahapphalā yattha bhavanti dakkhiṇā. 
Ye puggalā aṭṭha sataṁ pasatthā, 
Cattāri etāni yugāni honti; 
Te dakkhiṇeyyā sugatassa sāvakā, 
Etesu dinnāni mahapphalāni. 
Cattāro ca paṭipannā, 
cattāro ca phale ṭhitā; 
Esa saṅgho ujubhūto, 
paññāsīlasamāhito. 
Yajamānānaṁ manussānaṁ, 
puññapekkhāna pāṇinaṁ; 
Karotaṁ opadhikaṁ puññaṁ, 
saṅghe dinnaṁ mahapphalaṁ. 
Eso hi saṅgho vipulo mahaggato, 
Esappameyyo udadhīva sāgaro; 
Etehi seṭṭhā naravīrasāvakā, 
Pabhaṅkarā dhammamudīrayanti. 
Tesaṁ sudinnaṁ suhutaṁ suyiṭṭhaṁ, 
Ye saṅghamuddissa dadanti dānaṁ; 
Sā dakkhiṇā saṅghagatā patiṭṭhitā, 
Mahapphalā lokavidūna vaṇṇitā. 
Etādisaṁ yaññamanussarantā, 
Ye vedajātā vicaranti loke; 
Vineyya maccheramalaṁ samūlaṁ, 
Aninditā saggamupenti ṭhānan”ti. 
Vihāravimānaṁ chaṭṭhaṁ. 
Bhāṇavāraṁ dutiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
7. Caturitthivimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Indīvarānaṁ hatthakaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
Esikānaṁ uṇṇatasmiṁ, 
Nagaravare paṇṇakate ramme. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Nīluppalahatthakaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
Esikānaṁ uṇṇatasmiṁ, 
Nagaravare paṇṇakate ramme. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Odātamūlakaṁ haritapattaṁ, 
Udakasmiṁ sare jātaṁ ahamadāsiṁ; 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa, 
Esikānaṁ uṇṇatasmiṁ; 
Nagaravare paṇṇakate ramme. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ sumanā sumanassa sumanamakuḷāni, 
Dantavaṇṇāni ahamadāsiṁ; 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa, 
Esikānaṁ uṇṇatasmiṁ; 
Nagaravare paṇṇakate ramme. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Caturitthivimānaṁ sattamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
8. Ambavimānavatthu 
“Dibbaṁ te ambavanaṁ rammaṁ, 
Pāsādettha mahallako; 
Nānātūriyasaṅghuṭṭho, 
Accharāgaṇaghosito. 
Padīpo cettha jalati, 
niccaṁ sovaṇṇayo mahā; 
Dussaphalehi rukkhehi, 
samantā parivārito. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Purimāya jātiyā manussaloke; 
Vihāraṁ saṅghassa kāresiṁ, 
Ambehi parivāritaṁ. 
Pariyosite vihāre, 
kārente niṭṭhite mahe; 
Ambehi chādayitvāna, 
katvā dussamaye phale. 
Padīpaṁ tattha jāletvā, 
bhojayitvā gaṇuttamaṁ; 
Niyyādesiṁ taṁ saṅghassa, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Tena me ambavanaṁ rammaṁ, 
pāsādettha mahallako; 
Nānātūriyasaṅghuṭṭho, 
accharāgaṇaghosito. 
Padīpo cettha jalati, 
niccaṁ sovaṇṇayo mahā; 
Dussaphalehi rukkhehi, 
samantā parivārito. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Ambavimānaṁ aṭṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
9. Pītavimānavatthu 
“Pītavatthe pītadhaje, 
pītālaṅkārabhūsite; 
Pītacandanalittaṅge, 
pītauppalamālinī. 
Pītapāsādasayane, 
pītāsane pītabhājane; 
Pītachatte pītarathe, 
pītasse pītabījane. 
Kiṁ kammamakarī bhadde, 
pubbe mānusake bhave; 
Devate pucchitācikkha, 
kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Kosātakī nāma latatthi bhante, 
Tittikā anabhicchitā; 
Tassā cattāri pupphāni, 
Thūpaṁ abhihariṁ ahaṁ. 
Satthu sarīramuddissa, 
vippasannena cetasā; 
Nāssa maggaṁ avekkhissaṁ, 
na taggamanasā satī. 
Tato maṁ avadhī gāvī, 
thūpaṁ apattamānasaṁ; 
Tañcāhaṁ abhisañceyyaṁ, 
bhiyyo nūna ito siyā. 
Tena kammena devinda, 
maghavā devakuñjara; 
Pahāya mānusaṁ dehaṁ, 
tava sahabyamāgatā”ti. 
Idaṁ sutvā tidasādhipati, 
Maghavā devakuñjaro; 
Tāvatiṁse pasādento, 
Mātaliṁ etadabravi. 
“Passa mātali accheraṁ, 
cittaṁ kammaphalaṁ idaṁ; 
Appakampi kataṁ deyyaṁ, 
puññaṁ hoti mahapphalaṁ. 
Natthi citte pasannamhi, 
appakā nāma dakkhiṇā; 
Tathāgate vā sambuddhe, 
atha vā tassa sāvake. 
Ehi mātali amhepi, 
bhiyyo bhiyyo mahemase; 
Tathāgatassa dhātuyo, 
sukho puññāna muccayo. 
Tiṭṭhante nibbute cāpi, 
same citte samaṁ phalaṁ; 
Cetopaṇidhihetu hi, 
sattā gacchanti suggatiṁ. 
Bahūnaṁ vata atthāya, 
uppajjanti tathāgatā; 
Yattha kāraṁ karitvāna, 
saggaṁ gacchanti dāyakā”ti. 
Pītavimānaṁ navamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
10. Ucchuvimānavatthu 
“Obhāsayitvā pathaviṁ sadevakaṁ, 
Atirocasi candimasūriyā viya; 
Siriyā ca vaṇṇena yasena tejasā, 
Brahmāva deve tidase sahindake. 
Pucchāmi taṁ uppalamāladhārinī, 
Āveḷinī kañcanasannibhattace; 
Alaṅkate uttamavatthadhārinī, 
Kā tvaṁ subhe devate vandase mamaṁ. 
Kiṁ tvaṁ pure kammamakāsi attanā, 
Manussabhūtā purimāya jātiyā; 
Dānaṁ suciṇṇaṁ atha sīlasaññamaṁ, 
Kenupapannā sugatiṁ yasassinī; 
Devate pucchitācikkha, 
Kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Idāni bhante imameva gāmaṁ, 
Piṇḍāya amhāka gharaṁ upāgami; 
Tato te ucchussa adāsi khaṇḍikaṁ, 
Pasannacittā atulāya pītiyā. 
Sassu ca pacchā anuyuñjate mamaṁ, 
Kahaṁ nu ucchuṁ vadhuke avākiri; 
Na chaḍḍitaṁ no pana khāditaṁ mayā, 
Santassa bhikkhussa sayaṁ adāsahaṁ. 
Tuyhaṁ nvidaṁ issariyaṁ atho mama, 
Itissā sassu paribhāsate mamaṁ; 
Leḍḍuṁ gahetvā pahāraṁ adāsi me, 
Tato cutā kālakatāmhi devatā. 
Tadeva kammaṁ kusalaṁ kataṁ mayā, 
Sukhañca kammaṁ anubhomi attanā; 
Devehi saddhiṁ paricārayāmahaṁ, 
Modāmahaṁ kāmaguṇehi pañcahi. 
Tadeva kammaṁ kusalaṁ kataṁ mayā, 
Sukhañca kammaṁ anubhomi attanā; 
Devindaguttā tidasehi rakkhitā, 
Samappitā kāmaguṇehi pañcahi. 
Etādisaṁ puññaphalaṁ anappakaṁ, 
Mahāvipākā mama ucchudakkhiṇā; 
Devehi saddhiṁ paricārayāmahaṁ, 
Modāmahaṁ kāmaguṇehi pañcahi. 
Etādisaṁ puññaphalaṁ anappakaṁ, 
Mahājutikā mama ucchudakkhiṇā; 
Devindaguttā tidasehi rakkhitā, 
Sahassanettoriva nandane vane. 
Tuvañca bhante anukampakaṁ viduṁ, 
Upecca vandiṁ kusalañca pucchisaṁ; 
Tato te ucchussa adāsiṁ khaṇḍikaṁ, 
Pasannacittā atulāya pītiyā”ti. 
Ucchuvimānaṁ dasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
11. Vandanavimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Disvāna samaṇe sīlavante; 
Pādāni vanditvā manaṁ pasādayiṁ, 
Vittā cahaṁ añjalikaṁ akāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Vandanavimānaṁ ekādasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
4. Catutthapīṭhavimānavatthu 
“Pīṭhaṁ te veḷuriyamayaṁ uḷāraṁ, 
Manojavaṁ gacchati yenakāmaṁ; 
Alaṅkate malyadhare suvatthe, 
Obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṁ. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Appassa kammassa phalaṁ mamedaṁ, 
Yenamhi evaṁ jalitānubhāvā; 
Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Purimāya jātiyā manussaloke. 
Addasaṁ virajaṁ bhikkhuṁ, 
vippasannamanāvilaṁ; 
Tassa adāsahaṁ pīṭhaṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Catutthapīṭhavimānaṁ catutthaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
12. Rajjumālāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Hatthapāde ca viggayha, 
naccasi suppavādite. 
Tassā te naccamānāya, 
aṅgamaṅgehi sabbaso; 
Dibbā saddā niccharanti, 
savanīyā manoramā. 
Tassā te naccamānāya, 
aṅgamaṅgehi sabbaso; 
Dibbā gandhā pavāyanti, 
sucigandhā manoramā. 
Vivattamānā kāyena, 
yā veṇīsu piḷandhanā; 
Tesaṁ suyyati nigghoso, 
tūriye pañcaṅgike yathā. 
Vaṭaṁsakā vātadhutā, 
vātena sampakampitā; 
Tesaṁ suyyati nigghoso, 
tūriye pañcaṅgike yathā. 
Yāpi te sirasmiṁ mālā, 
sucigandhā manoramā; 
Vāti gandho disā sabbā, 
rukkho mañjūsako yathā. 
Ghāyase taṁ sucigandhaṁ, 
rūpaṁ passasi amānusaṁ; 
Devate pucchitācikkha, 
kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Dāsī ahaṁ pure āsiṁ, 
gayāyaṁ brāhmaṇassahaṁ; 
Appapuññā alakkhikā, 
rajjumālāti maṁ viduṁ. 
Akkosānaṁ vadhānañca, 
tajjanāya ca uggatā; 
Kuṭaṁ gahetvā nikkhamma, 
agañchiṁ udahāriyā. 
Vipathe kuṭaṁ nikkhipitvā, 
vanasaṇḍaṁ upāgamiṁ; 
Idhevāhaṁ marissāmi, 
ko attho jīvitena me. 
Daḷhaṁ pāsaṁ karitvāna, 
āsumbhitvāna pādape; 
Tato disā vilokesiṁ, 
‘ko nu kho vanamassito’. 
Tatthaddasāsiṁ sambuddhaṁ, 
sabbalokahitaṁ muniṁ; 
Nisinnaṁ rukkhamūlasmiṁ, 
jhāyantaṁ akutobhayaṁ. 
Tassā me ahu saṁvego, 
abbhuto lomahaṁsano; 
Ko nu kho vanamassito, 
manusso udāhu devatā. 
Pāsādikaṁ pasādanīyaṁ, 
vanā nibbanamāgataṁ; 
Disvā mano me pasīdi, 
nāyaṁ yādisakīdiso. 
Guttindriyo jhānarato, 
abahiggatamānaso; 
Hito sabbassa lokassa, 
buddho ayaṁ bhavissati. 
Bhayabheravo durāsado, 
sīhova guhamassito; 
Dullabhāyaṁ dassanāya, 
pupphaṁ odumbaraṁ yathā. 
So maṁ mudūhi vācāhi, 
ālapitvā tathāgato; 
Rajjumāleti maṁvoca, 
saraṇaṁ gaccha tathāgataṁ. 
Tāhaṁ giraṁ suṇitvāna, 
nelaṁ atthavatiṁ suciṁ; 
Saṇhaṁ muduñca vagguñca, 
sabbasokāpanūdanaṁ. 
Kallacittañca maṁ ñatvā, 
pasannaṁ suddhamānasaṁ; 
Hito sabbassa lokassa, 
anusāsi tathāgato. 
Idaṁ dukkhanti maṁvoca, 
Ayaṁ dukkhassa sambhavo; 
Dukkha nirodho maggo ca, 
Añjaso amatogadho. 
Anukampakassa kusalassa, 
Ovādamhi ahaṁ ṭhitā; 
Ajjhagā amataṁ santiṁ, 
Nibbānaṁ padamaccutaṁ. 
Sāhaṁ avaṭṭhitāpemā, 
dassane avikampinī; 
Mūlajātāya saddhāya, 
dhītā buddhassa orasā. 
Sāhaṁ ramāmi kīḷāmi, 
modāmi akutobhayā; 
Dibbamālaṁ dhārayāmi, 
pivāmi madhumaddavaṁ. 
Saṭṭhitūriyasahassāni, 
paṭibodhaṁ karonti me; 
Āḷambo gaggaro bhīmo, 
sādhuvādī ca saṁsayo. 
Pokkharo ca suphasso ca, 
vīṇāmokkhā ca nāriyo; 
Nandā ceva sunandā ca, 
soṇadinnā sucimhitā. 
Alambusā missakesī ca, 
puṇḍarīkātidāruṇī; 
Eṇīphassā suphassā ca, 
subhaddā muduvādinī. 
Etā caññā ca seyyāse, 
accharānaṁ pabodhikā; 
Tā maṁ kālenupāgantvā, 
abhibhāsanti devatā. 
Handa naccāma gāyāma, 
handa taṁ ramayāmase; 
Nayidaṁ akatapuññānaṁ, 
katapuññānamevidaṁ. 
Asokaṁ nandanaṁ rammaṁ, 
tidasānaṁ mahāvanaṁ; 
Sukhaṁ akatapuññānaṁ, 
idha natthi parattha ca. 
Sukhañca katapuññānaṁ, 
idha ceva parattha ca; 
Tesaṁ sahabyakāmānaṁ, 
kattabbaṁ kusalaṁ bahuṁ; 
Katapuññā hi modanti, 
sagge bhogasamaṅgino. 
Bahūnaṁ vata atthāya, 
uppajjanti tathāgatā; 
Dakkhiṇeyyā manussānaṁ, 
puññakhettānamākarā; 
Yattha kāraṁ karitvāna, 
sagge modanti dāyakā”ti. 
Rajjumālāvimānaṁ dvādasamaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Mañjiṭṭhā pabhassarā nāgā, 
Alomākañjikadāyikā; 
Vihāracaturitthambā, 
Pītā ucchuvandanarajjumālā ca; 
Vaggo tena pavuccatīti. 
Mañjiṭṭhakavaggo catuttho. 
Itthivimānaṁ samattaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
1. Maṇḍūkadevaputtavimānavatthu 
“Ko me vandati pādāni, 
iddhiyā yasasā jalaṁ; 
Abhikkantena vaṇṇena, 
sabbā obhāsayaṁ disā”ti. 
“Maṇḍūkohaṁ pure āsiṁ, 
udake vārigocaro; 
Tava dhammaṁ suṇantassa, 
avadhī vacchapālako. 
Muhuttaṁ cittapasādassa, 
iddhiṁ passa yasañca me; 
Ānubhāvañca me passa, 
vaṇṇaṁ passa jutiñca me. 
Ye ca te dīghamaddhānaṁ, 
dhammaṁ assosuṁ gotama; 
Pattā te acalaṭṭhānaṁ, 
yattha gantvā na socare”ti. 
Maṇḍūkadevaputtavimānaṁ paṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
2. Revatīvimānavatthu 
“Cirappavāsiṁ purisaṁ, 
dūrato sotthimāgataṁ; 
Ñātimittā suhajjā ca, 
abhinandanti āgataṁ. 
Tatheva katapuññampi, 
asmā lokā paraṁ gataṁ; 
Puññāni paṭigaṇhanti, 
piyaṁ ñātīva āgataṁ”. 
“Uṭṭhehi revate supāpadhamme, 
Apārutadvāre adānasīle; 
Nessāma taṁ yattha thunanti duggatā, 
Samappitā nerayikā dukkhenā”ti. 
Icceva vatvāna yamassa dūtā, 
Te dve yakkhā lohitakkhā brahantā; 
Paccekabāhāsu gahetvā revataṁ, 
Pakkāmayuṁ devagaṇassa santike. 
“Ādiccavaṇṇaṁ ruciraṁ pabhassaraṁ, 
Byamhaṁ subhaṁ kañcanajālachannaṁ; 
Kassetamākiṇṇajanaṁ vimānaṁ, 
Suriyassa raṁsīriva jotamānaṁ. 
Nārīgaṇā candanasāralittā, 
Ubhato vimānaṁ upasobhayanti; 
Taṁ dissati suriyasamānavaṇṇaṁ, 
Ko modati saggapatto vimāne”ti. 
“Bārāṇasiyaṁ nandiyo nāmāsi, 
Upāsako amaccharī dānapati vadaññū; 
Tassetamākiṇṇajanaṁ vimānaṁ, 
Suriyassa raṁsīriva jotamānaṁ. 
Nārīgaṇā candanasāralittā, 
Ubhato vimānaṁ upasobhayanti; 
Taṁ dissati suriyasamānavaṇṇaṁ, 
So modati saggapatto vimāne”ti. 
“Nandiyassāhaṁ bhariyā, 
Agārinī sabbakulassa issarā; 
Bhattu vimāne ramissāmi dānahaṁ, 
Na patthaye nirayaṁ dassanāyā”ti. 
“Eso te nirayo supāpadhamme, 
Puññaṁ tayā akataṁ jīvaloke; 
Na hi maccharī rosako pāpadhammo, 
Saggūpagānaṁ labhati sahabyatan”ti. 
“Kiṁ nu gūthañca muttañca, 
asucī paṭidissati; 
Duggandhaṁ kimidaṁ mīḷhaṁ, 
kimetaṁ upavāyatī”ti. 
“Esa saṁsavako nāma, 
gambhīro sataporiso; 
Yattha vassasahassāni, 
tuvaṁ paccasi revate”ti. 
“Kiṁ nu kāyena vācāya, 
manasā dukkaṭaṁ kataṁ; 
Kena saṁsavako laddho, 
gambhīro sataporiso”ti. 
“Samaṇe brāhmaṇe cāpi, 
aññe vāpi vanibbake; 
Musāvādena vañcesi, 
taṁ pāpaṁ pakataṁ tayā. 
Tena saṁsavako laddho, 
gambhīro sataporiso; 
Tattha vassasahassāni, 
tuvaṁ paccasi revate. 
Hatthepi chindanti athopi pāde, 
Kaṇṇepi chindanti athopi nāsaṁ; 
Athopi kākoḷagaṇā samecca, 
Saṅgamma khādanti viphandamānan”ti. 
“Sādhu kho maṁ paṭinetha, 
kāhāmi kusalaṁ bahuṁ; 
Dānena samacariyāya, 
saṁyamena damena ca; 
Yaṁ katvā sukhitā honti, 
na ca pacchānutappare”ti. 
“Pure tuvaṁ pamajjitvā, 
idāni paridevasi; 
Sayaṁ katānaṁ kammānaṁ, 
vipākaṁ anubhossasī”ti. 
“Ko devalokato manussalokaṁ, 
Gantvāna puṭṭho me evaṁ vadeyya; 
‘Nikkhittadaṇḍesu dadātha dānaṁ, 
Acchādanaṁ seyyamathannapānaṁ; 
Na hi maccharī rosako pāpadhammo, 
Saggūpagānaṁ labhati sahabyataṁ’. 
Sāhaṁ nūna ito gantvā, 
yoniṁ laddhāna mānusiṁ; 
Vadaññū sīlasampannā, 
kāhāmi kusalaṁ bahuṁ; 
Dānena samacariyāya, 
saṁyamena damena ca. 
Ārāmāni ca ropissaṁ, 
dugge saṅkamanāni ca; 
Papañca udapānañca, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāgataṁ. 
Uposathaṁ upavasissaṁ, 
sadā sīlesu saṁvutā; 
Na ca dāne pamajjissaṁ, 
sāmaṁ diṭṭhamidaṁ mayā”ti. 
Iccevaṁ vippalapantiṁ, 
phandamānaṁ tato tato; 
Khipiṁsu niraye ghore, 
uddhampādaṁ avaṁsiraṁ. 
“Ahaṁ pure maccharinī ahosiṁ, 
Paribhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṁ; 
Vitathena ca sāmikaṁ vañcayitvā, 
Paccāmahaṁ niraye ghorarūpe”ti. 
Revatīvimānaṁ dutiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
3. Chattamāṇavakavimānavatthu 
“Yo vadataṁ pavaro manujesu, 
Sakyamunī bhagavā katakicco; 
Pāragato balaviriyasamaṅgī, 
Taṁ sugataṁ saraṇatthamupehi. 
Rāgavirāgamanejamasokaṁ, 
Dhammamasaṅkhatamappaṭikūlaṁ; 
Madhuramimaṁ paguṇaṁ suvibhattaṁ, 
Dhammamimaṁ saraṇatthamupehi. 
Yattha ca dinna mahapphalamāhu, 
Catūsu sucīsu purisayugesu; 
Aṭṭha ca puggaladhammadasā te, 
Saṅghamimaṁ saraṇatthamupehi. 
Na tathā tapati nabhe sūriyo, 
Cando ca na bhāsati na phusso; 
Yathā atulamidaṁ mahappabhāsaṁ, 
Ko nu tvaṁ tidivā mahiṁ upāgā. 
Chindati raṁsī pabhaṅkarassa, 
Sādhikavīsatiyojanāni ābhā; 
Rattimapi yathā divaṁ karoti, 
Parisuddhaṁ vimalaṁ subhaṁ vimānaṁ. 
Bahupadumavicitrapuṇḍarīkaṁ, 
Vokiṇṇaṁ kusumehi nekacittaṁ; 
Arajavirajahemajālachannaṁ, 
Ākāse tapati yathāpi sūriyo. 
Rattambarapītavāsasāhi, 
Agarupiyaṅgucandanussadāhi; 
Kañcanatanusannibhattacāhi, 
Paripūraṁ gaganaṁva tārakāhi. 
Naranāriyo bahuketthanekavaṇṇā, 
Kusumavibhūsitābharaṇettha sumanā; 
Anilapamuñcitā pavanti surabhiṁ, 
Tapaniyavitatā suvaṇṇachannā. 
Kissa saṁyamassa ayaṁ vipāko, 
Kenāsi kammaphalenidhūpapanno; 
Yathā ca te adhigatamidaṁ vimānaṁ, 
Tadanupadaṁ avacāsi iṅgha puṭṭho”ti. 
“Sayamidha pathe samecca māṇavena, 
Satthānusāsi anukampamāno; 
Tava ratanavarassa dhammaṁ sutvā, 
Karissāmīti ca bravittha chatto. 
Jinavarapavaraṁ upehi saraṇaṁ, 
Dhammañcāpi tatheva bhikkhusaṅghaṁ; 
Noti paṭhamaṁ avocahaṁ bhante, 
Pacchā te vacanaṁ tathevakāsiṁ. 
Mā ca pāṇavadhaṁ vividhaṁ carassu asuciṁ, 
Na hi pāṇesu asaññataṁ avaṇṇayiṁsu sappaññā; 
Noti paṭhamaṁ avocahaṁ bhante, 
Pacchā te vacanaṁ tathevakāsiṁ. 
Mā ca parajanassa rakkhitampi, 
Ādātabbamamaññitho adinnaṁ; 
Noti paṭhamaṁ avocahaṁ bhante, 
Pacchā te vacanaṁ tathevakāsiṁ. 
Mā ca parajanassa rakkhitāyo, 
Parabhariyā agamā anariyametaṁ; 
Noti paṭhamaṁ avocahaṁ bhante, 
Pacchā te vacanaṁ tathevakāsiṁ. 
Mā ca vitathaṁ aññathā abhāṇi, 
Na hi musāvādaṁ avaṇṇayiṁsu sappaññā; 
Noti paṭhamaṁ avocahaṁ bhante, 
Pacchā te vacanaṁ tathevakāsiṁ. 
Yena ca purisassa apeti saññā, 
Taṁ majjaṁ parivajjayassu sabbaṁ; 
Noti paṭhamaṁ avocahaṁ bhante, 
Pacchā te vacanaṁ tathevakāsiṁ. 
Svāhaṁ idha pañca sikkhā karitvā, 
Paṭipajjitvā tathāgatassa dhamme; 
Dvepathamagamāsiṁ coramajjhe, 
Te maṁ tattha vadhiṁsu bhogahetu. 
Ettakamidaṁ anussarāmi kusalaṁ, 
Tato paraṁ na me vijjati aññaṁ; 
Tena sucaritena kammunāhaṁ, 
Uppanno tidivesu kāmakāmī. 
Passa khaṇamuhuttasaññamassa, 
Anudhammappaṭipattiyā vipākaṁ; 
Jalamiva yasasā samekkhamānā, 
Bahukā maṁ pihayanti hīnakammā. 
Passa katipayāya desanāya, 
Sugatiñcamhi gato sukhañca patto; 
Ye ca te satataṁ suṇanti dhammaṁ, 
Maññe te amataṁ phusanti khemaṁ. 
Appampi kataṁ mahāvipākaṁ, 
Vipulaṁ hoti tathāgatassa dhamme; 
Passa katapuññatāya chatto, 
Obhāseti pathaviṁ yathāpi sūriyo. 
Kimidaṁ kusalaṁ kimācarema, 
Icceke hi samecca mantayanti; 
Te mayaṁ punareva laddha mānusattaṁ, 
Paṭipannā viharemu sīlavanto. 
Bahukāro anukampako ca satthā, 
Iti me sati agamā divā divassa; 
Svāhaṁ upagatomhi saccanāmaṁ, 
Anukampassu punapi suṇemu dhammaṁ. 
Ye cidha pajahanti kāmarāgaṁ, 
Bhavarāgānusayañca pahāya mohaṁ; 
Na ca te punamupenti gabbhaseyyaṁ, 
Parinibbānagatā hi sītibhūtā”ti. 
Chattamāṇavakavimānaṁ tatiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
4. Kakkaṭakarasadāyakavimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
Samantato dvādasa yojanāni; 
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, 
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā. 
Tatthacchasi pivasi khādasi ca, 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ; 
Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca, 
Nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ deva mahānubhāva, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
moggallānena pucchito; 
Pañhaṁ puṭṭho viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Satisamuppādakaro, 
dvāre kakkaṭako ṭhito; 
Niṭṭhito jātarūpassa, 
sobhati dasapādako. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūto yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Kakkaṭakarasadāyakavimānaṁ catutthaṁ. 
(Anantaraṁ pañcavimānaṁ yathā kakkaṭakarasadāyakavimānaṁ tathā vitthāretabbaṁ.) 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
5. Dvārapālavimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
Samantato dvādasa yojanāni; 
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, 
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā. 
Tatthacchasi pivasi khādasi ca, 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ; 
Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca, 
Nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
moggallānena pucchito; 
Pañhaṁ puṭṭho viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Dibbaṁ mamaṁ vassasahassamāyu, 
Vācābhigītaṁ manasā pavattitaṁ; 
Ettāvatā ṭhassati puññakammo, 
Dibbehi kāmehi samaṅgibhūto. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dvārapālavimānaṁ pañcamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
6. Paṭhamakaraṇīyavimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
Samantato dvādasa yojanāni; 
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, 
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā. 
Tatthacchasi pivasi khādasi ca, 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ; 
Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca, 
Nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Karaṇīyāni puññāni, 
paṇḍitena vijānatā; 
Sammaggatesu buddhesu, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ. 
Atthāya vata me buddho, 
araññā gāmamāgato; 
Tattha cittaṁ pasādetvā, 
tāvatiṁsūpago ahaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamakaraṇīyavimānaṁ chaṭṭhaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
7. Dutiyakaraṇīyavimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
Samantato dvādasa yojanāni; 
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, 
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā. 
Tatthacchasi pivasi khādasi ca, 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ; 
Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca, 
Nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Karaṇīyāni puññāni, 
paṇḍitena vijānatā; 
Sammaggatesu bhikkhūsu, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ. 
Atthāya vata me bhikkhu, 
araññā gāmamāgato; 
Tattha cittaṁ pasādetvā, 
tāvatiṁsūpago ahaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dutiyakaraṇīyavimānaṁ sattamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
8. Paṭhamasūcivimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
Samantato dvādasa yojanāni; 
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, 
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā. 
Tatthacchasi pivasi khādasi ca, 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ; 
Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca, 
Nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Yaṁ dadāti na taṁ hoti, 
Yañceva dajjā tañceva seyyo; 
Sūci dinnā sūcimeva seyyo. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamasūcivimānaṁ aṭṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
9. Dutiyasūcivimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
Samantato dvādasa yojanāni; 
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, 
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā. 
Tatthacchasi pivasi khādasi ca, 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ; 
Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca, 
Nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūto, 
Purimajātiyā manussaloke. 
Addasaṁ virajaṁ bhikkhuṁ, 
vippasannamanāvilaṁ; 
Tassa adāsahaṁ sūciṁ, 
pasanno sehi pāṇibhi. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dutiyasūcivimānaṁ navamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
5. Kuñjaravimānavatthu 
“Kuñjaro te varāroho, 
Nānāratanakappano; 
Ruciro thāmavā javasampanno, 
Ākāsamhi samīhati. 
Padumi padmapattakkhi, 
padmuppalajutindharo; 
Padmacuṇṇābhikiṇṇaṅgo, 
soṇṇapokkharamāladhā. 
Padumānusaṭaṁ maggaṁ, 
padmapattavibhūsitaṁ; 
Ṭhitaṁ vaggu manugghātī, 
mitaṁ gacchati vāraṇo. 
Tassa pakkamamānassa, 
soṇṇakaṁsā ratissarā; 
Tesaṁ suyyati nigghoso, 
tūriye pañcaṅgike yathā. 
Tassa nāgassa khandhamhi, 
sucivatthā alaṅkatā; 
Mahantaṁ accharāsaṅghaṁ, 
vaṇṇena atirocasi. 
Dānassa te idaṁ phalaṁ, 
atho sīlassa vā pana; 
Atho añjalikammassa, 
taṁ me akkhāhi pucchitā”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Disvāna guṇasampannaṁ, 
jhāyiṁ jhānarataṁ sataṁ; 
Adāsiṁ pupphābhikiṇṇaṁ, 
āsanaṁ dussasanthataṁ. 
Upaḍḍhaṁ padmamālāhaṁ, 
āsanassa samantato; 
Abbhokirissaṁ pattehi, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Tassa kammakusalassa, 
idaṁ me īdisaṁ phalaṁ; 
Sakkāro garukāro ca, 
devānaṁ apacitā ahaṁ. 
Yo ve sammāvimuttānaṁ, 
santānaṁ brahmacārinaṁ; 
Pasanno āsanaṁ dajjā, 
evaṁ nande yathā ahaṁ. 
Tasmā hi attakāmena, 
mahattamabhikaṅkhatā; 
Āsanaṁ dātabbaṁ hoti, 
sarīrantimadhārinan”ti. 
Kuñjaravimānaṁ pañcamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
10. Paṭhamanāgavimānavatthu 
“Susukkakhandhaṁ abhiruyha nāgaṁ, 
Akācinaṁ dantiṁ baliṁ mahājavaṁ; 
Abhiruyha gajavaraṁ sukappitaṁ, 
Idhāgamā vehāyasaṁ antalikkhe. 
Nāgassa dantesu duvesu nimmitā, 
Acchodakā paduminiyo suphullā; 
Padumesu ca tūriyagaṇā pavajjare, 
Imā ca naccanti manoharāyo. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
moggallānena pucchito; 
Pañhaṁ puṭṭho viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Aṭṭheva muttapupphāni, 
kassapassa mahesino; 
Thūpasmiṁ abhiropesiṁ, 
pasanno sehi pāṇibhi. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamanāgavimānaṁ dasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
11. Dutiyanāgavimānavatthu 
“Mahantaṁ nāgaṁ abhiruyha, 
Sabbasetaṁ gajuttamaṁ; 
Vanā vanaṁ anupariyāsi, 
Nārīgaṇapurakkhato; 
Obhāsento disā sabbā, 
Osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
vaṅgīseneva pucchito; 
Pañhaṁ puṭṭho viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūto, 
Upāsako cakkhumato ahosiṁ; 
Pāṇātipātā virato ahosiṁ, 
Loke adinnaṁ parivajjayissaṁ. 
Amajjapo no ca musā abhāṇiṁ, 
Sakena dārena ca tuṭṭho ahosiṁ; 
Annañca pānañca pasannacitto, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dutiyanāgavimānaṁ ekādasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
12. Tatiyanāgavimānavatthu 
“Ko nu dibbena yānena, 
sabbasetena hatthinā; 
Tūriyatāḷitanigghoso, 
antalikkhe mahīyati. 
Devatā nusi gandhabbo, 
adu sakko purindado; 
Ajānantā taṁ pucchāma, 
kathaṁ jānemu taṁ mayan”ti. 
“Namhi devo na gandhabbo, 
nāpi sakko purindado; 
Sudhammā nāma ye devā, 
tesaṁ aññataro ahan”ti. 
“Pucchāma devaṁ sudhammaṁ, 
Puthuṁ katvāna añjaliṁ; 
Kiṁ katvā mānuse kammaṁ, 
Sudhammaṁ upapajjatī”ti. 
“Ucchāgāraṁ tiṇāgāraṁ, 
vatthāgārañca yo dade; 
Tiṇṇaṁ aññataraṁ datvā, 
sudhammaṁ upapajjatī”ti. 
Tatiyanāgavimānaṁ dvādasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
13. Cūḷarathavimānavatthu 
“Daḷhadhammā nisārassa, 
dhanuṁ olubbha tiṭṭhasi; 
Khattiyo nusi rājañño, 
adu luddo vanecaro”ti. 
“Assakādhipatissāhaṁ, 
bhante putto vanecaro; 
Nāmaṁ me bhikkhu te brūmi, 
sujāto iti maṁ vidū. 
Mige gavesamānohaṁ, 
Ogāhanto brahāvanaṁ; 
Migaṁ tañceva nāddakkhiṁ, 
Tañca disvā ṭhito ahan”ti. 
“Svāgataṁ te mahāpuñña, 
atho te adurāgataṁ; 
Etto udakamādāya, 
pāde pakkhālayassu te. 
Idampi pānīyaṁ sītaṁ, 
ābhataṁ girigabbharā; 
Rājaputta tato pitvā, 
santhatasmiṁ upāvisā”ti. 
“Kalyāṇī vata te vācā, 
Savanīyā mahāmuni; 
Nelā atthavatī vaggu, 
Mantvā atthañca bhāsasi. 
Kā te rati vane viharato, 
Isinisabha vadehi puṭṭho; 
Tava vacanapathaṁ nisāmayitvā, 
Atthadhammapadaṁ samācaremase”ti. 
“Ahiṁsā sabbapāṇīnaṁ, 
kumāramhāka ruccati; 
Theyyā ca aticārā ca, 
majjapānā ca ārati. 
Ārati samacariyā ca, 
bāhusaccaṁ kataññutā; 
Diṭṭheva dhamme pāsaṁsā, 
dhammā ete pasaṁsiyāti. 
Santike maraṇaṁ tuyhaṁ, 
oraṁ māsehi pañcahi; 
Rājaputta vijānāhi, 
attānaṁ parimocayā”ti. 
“Katamaṁ svāhaṁ janapadaṁ gantvā, 
Kiṁ kammaṁ kiñca porisaṁ; 
Kāya vā pana vijjāya, 
Bhaveyyaṁ ajarāmaro”ti. 
“Na vijjate so padeso, 
kammaṁ vijjā ca porisaṁ; 
Yattha gantvā bhave macco, 
rājaputtājarāmaro. 
Mahaddhanā mahābhogā, 
raṭṭhavantopi khattiyā; 
Pahūtadhanadhaññāse, 
tepi no ajarāmarā. 
Yadi te sutā andhakaveṇḍuputtā, 
Sūrā vīrā vikkantappahārino; 
Tepi āyukkhayaṁ pattā, 
Viddhastā sassatīsamā. 
Khattiyā brāhmaṇā vessā, 
suddā caṇḍālapukkusā; 
Ete caññe ca jātiyā, 
tepi no ajarāmarā. 
Ye mantaṁ parivattenti, 
chaḷaṅgaṁ brahmacintitaṁ; 
Ete caññe ca vijjāya, 
tepi no ajarāmarā. 
Isayo cāpi ye santā, 
saññatattā tapassino; 
Sarīraṁ tepi kālena, 
vijahanti tapassino. 
Bhāvitattāpi arahanto, 
katakiccā anāsavā; 
Nikkhipanti imaṁ dehaṁ, 
puññapāpaparikkhayā”ti. 
“Subhāsitā atthavatī, 
gāthāyo te mahāmuni; 
Nijjhattomhi subhaṭṭhena, 
tvañca me saraṇaṁ bhavā”ti. 
“Mā maṁ tvaṁ saraṇaṁ gaccha, 
tameva saraṇaṁ vaja; 
Sakyaputtaṁ mahāvīraṁ, 
yamahaṁ saraṇaṁ gato”ti. 
“Katarasmiṁ so janapade, 
satthā tumhāka mārisa; 
Ahampi daṭṭhuṁ gacchissaṁ, 
jinaṁ appaṭipuggalan”ti. 
“Puratthimasmiṁ janapade, 
okkākakulasambhavo; 
Tatthāsi purisājañño, 
so ca kho parinibbuto”ti. 
“Sace hi buddho tiṭṭheyya, 
Satthā tumhāka mārisa; 
Yojanāni sahassāni, 
Gaccheyyaṁ payirupāsituṁ. 
Yato ca kho parinibbuto, 
satthā tumhāka mārisa; 
Nibbutampi mahāvīraṁ, 
gacchāmi saraṇaṁ ahaṁ. 
Upemi saraṇaṁ buddhaṁ, 
dhammañcāpi anuttaraṁ; 
Saṅghañca naradevassa, 
gacchāmi saraṇaṁ ahaṁ. 
Pāṇātipātā viramāmi khippaṁ, 
Loke adinnaṁ parivajjayāmi; 
Amajjapo no ca musā bhaṇāmi, 
Sakena dārena ca homi tuṭṭho”ti. 
“Sahassaraṁsīva yathā mahappabho, 
Disaṁ yathā bhāti nabhe anukkamaṁ; 
Tathāpakāro tavāyaṁ mahāratho, 
Samantato yojanasattamāyato. 
Suvaṇṇapaṭṭehi samantamotthaṭo, 
Urassa muttāhi maṇīhi cittito; 
Lekhā suvaṇṇassa ca rūpiyassa ca, 
Sobhenti veḷuriyamayā sunimmitā. 
Sīsañcidaṁ veḷuriyassa nimmitaṁ, 
Yugañcidaṁ lohitakāya cittitaṁ; 
Yuttā suvaṇṇassa ca rūpiyassa ca, 
Sobhanti assā ca ime manojavā. 
So tiṭṭhasi hemarathe adhiṭṭhito, 
Devānamindova sahassavāhano; 
Pucchāmi tāhaṁ yasavanta kovidaṁ, 
Kathaṁ tayā laddho ayaṁ uḷāro”ti. 
“Sujāto nāmahaṁ bhante, 
rājaputto pure ahuṁ; 
Tvañca maṁ anukampāya, 
saññamasmiṁ nivesayi. 
Khīṇāyukañca maṁ ñatvā, 
sarīraṁ pādāsi satthuno; 
Imaṁ sujāta pūjehi, 
taṁ te atthāya hehiti. 
Tāhaṁ gandhehi mālehi, 
pūjayitvā samuyyuto; 
Pahāya mānusaṁ dehaṁ, 
upapannomhi nandanaṁ. 
Nandane ca vane ramme, 
nānādijagaṇāyute; 
Ramāmi naccagītehi, 
accharāhi purakkhato”ti. 
Cūḷarathavimānaṁ terasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Mahārathavagga 
14. Mahārathavimānavatthu 
“Sahassayuttaṁ hayavāhanaṁ subhaṁ, 
Āruyhimaṁ sandanaṁ nekacittaṁ; 
Uyyānabhūmiṁ abhito anukkamaṁ, 
Purindado bhūtapatīva vāsavo. 
Sovaṇṇamayā te rathakubbarā ubho, 
Phalehi aṁsehi atīva saṅgatā; 
Sujātagumbā naravīraniṭṭhitā, 
Virocatī pannaraseva cando. 
Suvaṇṇajālāvatato ratho ayaṁ, 
Bahūhi nānāratanehi cittito; 
Sunandighoso ca subhassaro ca, 
Virocatī cāmarahatthabāhubhi. 
Imā ca nābhyo manasābhinimmitā, 
Rathassa pādantaramajjhabhūsitā; 
Imā ca nābhyo satarājicittitā, 
Sateratā vijjurivappabhāsare. 
Anekacittāvatato ratho ayaṁ, 
Puthū ca nemī ca sahassaraṁsiko; 
Tesaṁ saro suyyati vaggurūpo, 
Pañcaṅgikaṁ tūriyamivappavāditaṁ. 
Sirasmiṁ cittaṁ maṇicandakappitaṁ, 
Sadā visuddhaṁ ruciraṁ pabhassaraṁ; 
Suvaṇṇarājīhi atīva saṅgataṁ, 
Veḷuriyarājīva atīva sobhati. 
Ime ca vāḷī maṇicandakappitā, 
Ārohakambū sujavā brahūpamā; 
Brahā mahantā balino mahājavā, 
Mano tavaññāya tatheva siṁsare. 
Ime ca sabbe sahitā catukkamā, 
Mano tavaññāya tatheva siṁsare; 
Samaṁ vahantī mudukā anuddhatā, 
Āmodamānā turagānamuttama. 
Dhunanti vagganti patanti cambare, 
Abbhuddhunantā sukate piḷandhane; 
Tesaṁ saro suyyati vaggurūpo, 
Pañcaṅgikaṁ tūriyamivappavāditaṁ. 
Rathassa ghoso apiḷandhanāna ca, 
Khurassa nādo abhihiṁsanāya ca; 
Ghoso suvaggū samitassa suyyati, 
Gandhabbatūriyāni vicitrasaṁvane. 
Rathe ṭhitā tā migamandalocanā, 
Āḷārapamhā hasitā piyaṁvadā; 
Veḷuriyajālāvatatā tanucchavā, 
Sadeva gandhabbasūraggapūjitā. 
Tā rattarattambarapītavāsasā, 
Visālanettā abhirattalocanā; 
Kule sujātā sutanū sucimhitā, 
Rathe ṭhitā pañjalikā upaṭṭhitā. 
Tā kambukeyūradharā suvāsasā, 
Sumajjhimā ūruthanūpapannā; 
Vaṭṭaṅguliyo sumukhā sudassanā, 
Rathe ṭhitā pañjalikā upaṭṭhitā. 
Aññā suveṇī susu missakesiyo, 
Samaṁ vibhattāhi pabhassarāhi ca; 
Anubbatā tā tava mānase ratā, 
Rathe ṭhitā pañjalikā upaṭṭhitā. 
Āveḷiniyo padumuppalacchadā, 
Alaṅkatā candanasāravāsitā; 
Anubbatā tā tava mānase ratā, 
Rathe ṭhitā pañjalikā upaṭṭhitā. 
Tā māliniyo padumuppalacchadā, 
Alaṅkatā candanasāravāsitā; 
Anubbatā tā tava mānase ratā, 
Rathe ṭhitā pañjalikā upaṭṭhitā. 
Kaṇṭhesu te yāni piḷandhanāni, 
Hatthesu pādesu tatheva sīse; 
Obhāsayantī dasa sabbaso disā, 
Abbhuddayaṁ sāradikova bhāṇumā. 
Vātassa vegena ca sampakampitā, 
Bhujesu mālā apiḷandhanāni ca; 
Muñcanti ghosaṁ ruciraṁ suciṁ subhaṁ, 
Sabbehi viññūhi sutabbarūpaṁ. 
Uyyānabhūmyā ca duvaddhato ṭhitā, 
Rathā ca nāgā tūriyāni ca saro; 
Tameva devinda pamodayanti, 
Vīṇā yathā pokkharapattabāhubhi. 
Imāsu vīṇāsu bahūsu vaggūsu, 
Manuññarūpāsu hadayeritaṁ pītiṁ; 
Pavajjamānāsu atīva accharā, 
Bhamanti kaññā padumesu sikkhitā. 
Yadā ca gītāni ca vāditāni ca, 
Naccāni cimāni samenti ekato; 
Athettha naccanti athettha accharā, 
Obhāsayantī ubhato varitthiyo. 
So modasi tūriyagaṇappabodhano, 
Mahīyamāno vajirāvudhoriva; 
Imāsu vīṇāsu bahūsu vaggūsu, 
Manuññarūpāsu hadayeritaṁ pītiṁ. 
Kiṁ tvaṁ pure kammamakāsi attanā, 
Manussabhūto purimāya jātiyā; 
Uposathaṁ kaṁ vā tuvaṁ upāvasi, 
Kaṁ dhammacariyaṁ vatamābhirocayi. 
Nayīdamappassa katassa kammuno, 
Pubbe suciṇṇassa uposathassa vā; 
Iddhānubhāvo vipulo ayaṁ tava, 
Yaṁ devasaṅghaṁ abhirocase bhusaṁ. 
Dānassa te idaṁ phalaṁ, 
atho sīlassa vā pana; 
Atho añjalikammassa, 
taṁ me akkhāhi pucchito”ti. 
So devaputto attamano, 
moggallānena pucchito; 
Pañhaṁ puṭṭho viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalanti. 
“Jitindriyaṁ buddhamanomanikkamaṁ, 
Naruttamaṁ kassapamaggapuggalaṁ; 
Avāpurantaṁ amatassa dvāraṁ, 
Devātidevaṁ satapuññalakkhaṇaṁ. 
Tamaddasaṁ kuñjaramoghatiṇṇaṁ, 
Suvaṇṇasiṅgīnadabimbasādisaṁ; 
Disvāna taṁ khippamahuṁ sucīmano, 
Tameva disvāna subhāsitaddhajaṁ. 
Tamannapānaṁ athavāpi cīvaraṁ, 
Suciṁ paṇītaṁ rasasā upetaṁ; 
Pupphābhikkiṇamhi sake nivesane, 
Patiṭṭhapesiṁ sa asaṅgamānaso. 
Tamannapānena ca cīvarena ca, 
Khajjena bhojjena ca sāyanena ca; 
Santappayitvā dvipadānamuttamaṁ, 
So saggaso devapure ramāmahaṁ. 
Etenupāyena imaṁ niraggaḷaṁ, 
Yaññaṁ yajitvā tividhaṁ visuddhaṁ; 
Pahāyahaṁ mānusakaṁ samussayaṁ, 
Indūpamo devapure ramāmahaṁ. 
Āyuñca vaṇṇañca sukhaṁ balañca, 
Paṇītarūpaṁ abhikaṅkhatā muni; 
Annañca pānañca bahuṁ susaṅkhataṁ, 
Patiṭṭhapetabbamasaṅgamānase. 
Nayimasmiṁ loke parasmiṁ vā pana, 
Buddhena seṭṭho va samo va vijjati; 
Āhuneyyānaṁ paramāhutiṁ gato, 
Puññatthikānaṁ vipulapphalesinan”ti. 
Mahārathavimānaṁ cuddasamaṁ. 
Mahārathavaggo pañcamo. 
Tassuddānaṁ 
Maṇḍūko revatī chatto, 
Kakkaṭo dvārapālako; 
Dve karaṇīyā dve sūci, 
Tayo nāgā ca dve rathā; 
Purisānaṁ paṭhamo vaggo pavuccatīti. 
Bhāṇavāraṁ tatiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Pāyāsivagga 
1. Paṭhamaagāriyavimānavatthu 
“Yathā vanaṁ cittalataṁ pabhāsati, 
Uyyānaseṭṭhaṁ tidasānamuttamaṁ; 
Tathūpamaṁ tuyhamidaṁ vimānaṁ, 
Obhāsayaṁ tiṭṭhati antalikkhe. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
moggallānena pucchito; 
Pañhaṁ puṭṭho viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahañca bhariyā ca manussaloke, 
Opānabhūtā gharamāvasimha; 
Annañca pānañca pasannacittā, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adamha. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamaagāriyavimānaṁ paṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Pāyāsivagga 
2. Dutiyaagāriyavimānavatthu 
“Yathā vanaṁ cittalataṁ pabhāsati, 
Uyyānaseṭṭhaṁ tidasānamuttamaṁ; 
Tathūpamaṁ tuyhamidaṁ vimānaṁ, 
Obhāsayaṁ tiṭṭhati antalikkhe. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahañca bhariyā ca manussaloke, 
Opānabhūtā gharamāvasimha; 
Annañca pānañca pasannacittā, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adamha. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dutiyaagāriyavimānaṁ dutiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Pāyāsivagga 
3. Phaladāyakavimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
Samantato soḷasa yojanāni; 
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, 
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā. 
Tatthacchasi pivasi khādasi ca, 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ; 
Aṭṭhaṭṭhakā sikkhitā sādhurūpā, 
Dibbā ca kaññā tidasacarā uḷārā; 
Naccanti gāyanti pamodayanti. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
Yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Phaladāyī phalaṁ vipulaṁ labhati, 
Dadamujugatesu pasannamānaso; 
So hi pamodati saggagato tidive, 
Anubhoti ca puññaphalaṁ vipulaṁ. 
Tavevāhaṁ mahāmuni, 
Adāsiṁ caturo phale. 
Tasmā hi phalaṁ alameva dātuṁ, 
Niccaṁ manussena sukhatthikena; 
Dibbāni vā patthayatā sukhāni, 
Manussasobhaggatamicchatā vā. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Phaladāyakavimānaṁ tatiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Pāyāsivagga 
4. Paṭhamaupassayadāyakavimānavatthu 
“Cando yathā vigatavalāhake nabhe, 
Obhāsayaṁ gacchati antalikkhe; 
Tathūpamaṁ tuyhamidaṁ vimānaṁ, 
Obhāsayaṁ tiṭṭhati antalikkhe. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahañca bhariyā ca manussaloke, 
Upassayaṁ arahato adamha; 
Annañca pānañca pasannacittā, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adamha. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamaupassayadāyakavimānaṁ catutthaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Pāyāsivagga 
5. Dutiyaupassayadāyakavimānavatthu 
Suriyo yathā vigatavalāhake nabhe, 
…pe… 
(Yathā purimavimānaṁ tathā vitthāretabbaṁ.) 
“Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dutiyaupassayadāyakavimānaṁ pañcamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
6. Paṭhamanāvāvimānavatthu 
“Suvaṇṇacchadanaṁ nāvaṁ, 
Nāri āruyha tiṭṭhasi; 
Ogāhasi pokkharaṇiṁ, 
Padmaṁ chindasi pāṇinā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Purimāya jātiyā manussaloke; 
Disvāna bhikkhū tasite kilante, 
Uṭṭhāya pātuṁ udakaṁ adāsiṁ. 
Yo ve kilantāna pipāsitānaṁ, 
Uṭṭhāya pātuṁ udakaṁ dadāti; 
Sītodakā tassa bhavanti najjo, 
Pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā. 
Taṁ āpagā anupariyanti sabbadā, 
Sītodakā vālukasanthatā nadī; 
Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, 
Uddālakā pāṭaliyo ca phullā. 
Taṁ bhūmibhāgehi upetarūpaṁ, 
Vimānaseṭṭhaṁ bhusa sobhamānaṁ; 
Tassīdha kammassa ayaṁ vipāko, 
Etādisaṁ puññakatā labhanti. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamanāvāvimānaṁ chaṭṭhaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Pāyāsivagga 
6. Bhikkhādāyakavimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
Samantato dvādasa yojanāni; 
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, 
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūto, 
Disvāna bhikkhuṁ tasitaṁ kilantaṁ; 
Ekāhaṁ bhikkhaṁ paṭipādayissaṁ, 
Samaṅgi bhattena tadā akāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Bhikkhādāyakavimānaṁ chaṭṭhaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Pāyāsivagga 
7. Yavapālakavimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūto, 
Ahosiṁ yavapālako; 
Addasaṁ virajaṁ bhikkhuṁ, 
Vippasannamanāvilaṁ. 
Tassa adāsahaṁ bhāgaṁ, 
pasanno sehi pāṇibhi; 
Kummāsapiṇḍaṁ datvāna, 
modāmi nandane vane. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Yavapālakavimānaṁ sattamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Pāyāsivagga 
8. Paṭhamakuṇḍalīvimānavatthu 
“Alaṅkato malyadharo suvattho, 
Sukuṇḍalī kappitakesamassu; 
Āmuttahatthābharaṇo yasassī, 
Dibbe vimānamhi yathāpi candimā. 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ, 
Aṭṭhaṭṭhakā sikkhitā sādhurūpā; 
Dibbā ca kaññā tidasacarā uḷārā, 
Naccanti gāyanti pamodayanti. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūto, 
Disvāna samaṇe sīlavante; 
Sampannavijjācaraṇe yasassī, 
Bahussute taṇhakkhayūpapanne; 
Annañca pānañca pasannacitto, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamakuṇḍalīvimānaṁ aṭṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Pāyāsivagga 
9. Dutiyakuṇḍalīvimānavatthu 
“Alaṅkato malyadharo suvattho, 
Sukuṇḍalī kappitakesamassu; 
Āmuttahatthābharaṇo yasassī, 
Dibbe vimānamhi yathāpi candimā. 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ, 
Aṭṭhaṭṭhakā sikkhitā sādhurūpā; 
Dibbā ca kaññā tidasacarā uḷārā, 
Naccanti gāyanti pamodayanti. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūto, 
Disvāna samaṇe sādhurūpe; 
Sampannavijjācaraṇe yasassī, 
Bahussute sīlavante pasanne; 
Annañca pānañca pasannacitto, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dutiyakuṇḍalīvimānaṁ navamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Pāyāsivagga 
10. (Uttara) Pāyāsivimānavatthu 
“Yā devarājassa sabhā sudhammā, 
Yatthacchati devasaṅgho samaggo; 
Tathūpamaṁ tuyhamidaṁ vimānaṁ, 
Obhāsayaṁ tiṭṭhati antalikkhe. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūto, 
Rañño pāyāsissa ahosiṁ māṇavo; 
Laddhā dhanaṁ saṁvibhāgaṁ akāsiṁ, 
Piyā ca me sīlavanto ahesuṁ; 
Annañca pānañca pasannacitto, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Pāyāsivimānaṁ dasamaṁ. 
Pāyāsivaggo chaṭṭho. 
Tassuddānaṁ 
Dve agārino phaladāyī, 
Dve upassayadāyī bhikkhāya dāyī; 
Yavapālako ceva dve, 
Kuṇḍalino pāyāsīti. 
Purisānaṁ dutiyo vaggo pavuccatīti. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Sunikkhittavagga 
1. Cittalatāvimānavatthu 
“Yathā vanaṁ cittalataṁ pabhāsati, 
Uyyānaseṭṭhaṁ tidasānamuttamaṁ; 
Tathūpamaṁ tuyhamidaṁ vimānaṁ, 
Obhāsayaṁ tiṭṭhati antalikkhe. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūto, 
Daliddo atāṇo kapaṇo kammakaro ahosiṁ; 
Jiṇṇe ca mātāpitaro abhāriṁ, 
Piyā ca me sīlavanto ahesuṁ; 
Annañca pānañca pasannacitto, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Cittalatāvimānaṁ paṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Sunikkhittavagga 
2. Nandanavimānavatthu 
“Yathā vanaṁ nandanaṁ pabhāsati, 
Uyyānaseṭṭhaṁ tidasānamuttamaṁ; 
Tathūpamaṁ tuyhamidaṁ vimānaṁ, 
Obhāsayaṁ tiṭṭhati antalikkhe. 
Deviddhipattosi mahānubhāvo, 
Manussabhūto kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvo, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūto, 
Daliddo atāṇo kapaṇo kammakaro ahosiṁ; 
Jiṇṇe ca mātāpitaro abhāriṁ, 
Piyā ca me sīlavanto ahesuṁ; 
Annañca pānañca pasannacitto, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Nandanavimānaṁ dutiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Sunikkhittavagga 
3. Maṇithūṇavimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
Samantato dvādasa yojanāni; 
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, 
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā. 
Tatthacchasi pivasi khādasi ca, 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ; 
Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca, 
Nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūto, 
Vivane pathe saṅkamanaṁ akāsiṁ; 
Ārāmarukkhāni ca ropayissaṁ, 
Piyā ca me sīlavanto ahesuṁ; 
Annañca pānañca pasannacitto, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Maṇithūṇavimānaṁ tatiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Sunikkhittavagga 
4. Suvaṇṇavimānavatthu 
“Sovaṇṇamaye pabbatasmiṁ, 
vimānaṁ sabbatopabhaṁ; 
Hemajālapaṭicchannaṁ, 
kiṅkiṇijālakappitaṁ. 
Aṭṭhaṁsā sukatā thambhā, 
sabbe veḷuriyāmayā; 
Ekamekāya aṁsiyā, 
ratanā satta nimmitā. 
Veḷuriyasuvaṇṇassa, 
phalikā rūpiyassa ca; 
Masāragallamuttāhi, 
lohitaṅgamaṇīhi ca. 
Citrā manoramā bhūmi, 
na tatthuddhaṁsatī rajo; 
Gopānasīgaṇā pītā, 
kūṭaṁ dhārenti nimmitā. 
Sopānāni ca cattāri, 
nimmitā caturo disā; 
Nānāratanagabbhehi, 
ādiccova virocati. 
Vediyā catasso tattha, 
vibhattā bhāgaso mitā; 
Daddallamānā ābhanti, 
samantā caturo disā. 
Tasmiṁ vimāne pavare, 
devaputto mahappabho; 
Atirocasi vaṇṇena, 
udayantova bhāṇumā. 
Dānassa te idaṁ phalaṁ, 
atho sīlassa vā pana; 
Atho añjalikammassa, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ andhakavindasmiṁ, 
buddhassādiccabandhuno; 
Vihāraṁ satthu kāresiṁ, 
pasanno sehi pāṇibhi. 
Tattha gandhañca mālañca, 
paccayañca vilepanaṁ; 
Vihāraṁ satthu adāsiṁ, 
vippasannena cetasā; 
Tena mayhaṁ idaṁ laddhaṁ, 
vasaṁ vattemi nandane. 
Nandane ca vane ramme, 
nānādijagaṇāyute; 
Ramāmi naccagītehi, 
accharāhi purakkhato”ti. 
Suvaṇṇavimānaṁ catutthaṁ. 

Vimānavatthu 
Purisavimāna 
Sunikkhittavagga 
5. Ambavimānavatthu 
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ, 
Samantato dvādasa yojanāni; 
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, 
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā. 
Tatthacchasi pivasi khādasi ca, 
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ; 
Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca, 
Nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
So devaputto attamano, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Gimhānaṁ pacchime māse, 
patapante divaṅkare; 
Paresaṁ bhatako poso, 
ambārāmamasiñcati. 
Atha tenāgamā bhikkhu, 
sāriputtoti vissuto; 
Kilantarūpo kāyena, 
akilantova cetasā. 
Tañca disvāna āyantaṁ, 
Avocaṁ ambasiñcako; 
Sādhu taṁ bhante nhāpeyyaṁ, 
Yaṁ mamassa sukhāvahaṁ. 
Tassa me anukampāya, 
nikkhipi pattacīvaraṁ; 
Nisīdi rukkhamūlasmiṁ, 
chāyāya ekacīvaro. 
Tañca acchena vārinā, 
pasannamānaso naro; 
Nhāpayī rukkhamūlasmiṁ, 
chāyāya ekacīvaraṁ. 
Ambo ca sitto samaṇo ca nhāpito, 
Mayā ca puññaṁ pasutaṁ anappakaṁ; 
Iti so pītiyā kāyaṁ, 
Sabbaṁ pharati attano. 
Tadeva ettakaṁ kammaṁ, 
akāsiṁ tāya jātiyā; 
Pahāya mānusaṁ dehaṁ, 
upapannomhi nandanaṁ. 
Nandane ca vane ramme, 
nānādijagaṇāyute; 
Ramāmi naccagītehi, 
accharāhi purakkhato”ti. 
Ambavimānaṁ pañcamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
7. Dutiyanāvāvimānavatthu 
“Suvaṇṇacchadanaṁ nāvaṁ, 
Nāri āruyha tiṭṭhasi; 
Ogāhasi pokkharaṇiṁ, 
Padmaṁ chindasi pāṇinā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pa