Thiên Cung Sự (Vimānavatthu)

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
10. Tiladakkhiṇavimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Purimāya jātiyā manussaloke. 
Addasaṁ virajaṁ buddhaṁ, 
vippasannamanāvilaṁ; 
Āsajja dānaṁ adāsiṁ, 
akāmā tiladakkhiṇaṁ; 
Dakkhiṇeyyassa buddhassa, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Tiladakkhiṇavimānaṁ dasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
11. Paṭhamapatibbatāvimānavatthu 
“Koñcā mayūrā diviyā ca haṁsā, 
Vaggussarā kokilā sampatanti; 
Pupphābhikiṇṇaṁ rammamidaṁ vimānaṁ, 
Anekacittaṁ naranārisevitaṁ. 
Tatthacchasi devi mahānubhāve, 
Iddhī vikubbanti anekarūpā; 
Imā ca te accharāyo samantato, 
Naccanti gāyanti pamodayanti ca. 
Deviddhipattāsi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Patibbatānaññamanā ahosiṁ; 
Mātāva puttaṁ anurakkhamānā, 
Kuddhāpihaṁ nappharusaṁ avocaṁ. 
Sacce ṭhitā mosavajjaṁ pahāya, 
Dāne ratā saṅgahitattabhāvā; 
Annañca pānañca pasannacittā, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamapatibbatāvimānaṁ ekādasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
12. Dutiyapatibbatāvimānavatthu 
“Veḷuriyathambhaṁ ruciraṁ pabhassaraṁ, 
Vimānamāruyha anekacittaṁ; 
Tatthacchasi devi mahānubhāve, 
Uccāvacā iddhi vikubbamānā; 
Imā ca te accharāyo samantato, 
Naccanti gāyanti pamodayanti ca. 
Deviddhipattāsi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Upāsikā cakkhumato ahosiṁ; 
Pāṇātipātā viratā ahosiṁ, 
Loke adinnaṁ parivajjayissaṁ. 
Amajjapā no ca musā abhāṇiṁ, 
Sakena sāminā ahosiṁ tuṭṭhā; 
Annañca pānañca pasannacittā, 
Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dutiyapatibbatāvimānaṁ dvādasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
13. Paṭhamasuṇisāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Suṇisā ahosiṁ sasurassa gehe. 
Addasaṁ virajaṁ bhikkhuṁ, 
vippasannamanāvilaṁ; 
Tassa adāsahaṁ pūvaṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi; 
Bhāgaḍḍhabhāgaṁ datvāna, 
modāmi nandane vane. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamasuṇisāvimānaṁ terasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
14. Dutiyasuṇisāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Suṇisā ahosiṁ sasurassa gehe. 
Addasaṁ virajaṁ bhikkhuṁ, 
vippasannamanāvilaṁ; 
Tassa adāsahaṁ bhāgaṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi; 
Kummāsapiṇḍaṁ datvāna, 
modāmi nandane vane. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dutiyasuṇisāvimānaṁ cuddasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
15. Uttarāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Issā ca maccheramatho paḷāso, 
Nāhosi mayhaṁ gharamāvasantiyā; 
Akkodhanā bhattu vasānuvattinī, 
Uposathe niccahamappamattā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāgataṁ. 
Uposathaṁ upavasissaṁ, 
sadā sīlesu saṁvutā; 
Saññamā saṁvibhāgā ca, 
vimānaṁ āvasāmahaṁ. 
Pāṇātipātā viratā, 
musāvādā ca saññatā; 
Theyyā ca aticārā ca, 
majjapānā ca ārakā. 
Pañcasikkhāpade ratā, 
ariyasaccāna kovidā; 
Upāsikā cakkhumato, 
gotamassa yasassino. 
Sāhaṁ sakena sīlena, 
yasasā ca yasassinī; 
Anubhomi sakaṁ puññaṁ, 
sukhitā camhināmayā. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamahaṁ akāsiṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatīti. 
Mama ca, bhante, vacanena bhagavato pāde sirasā vandeyyāsi—
‘uttarā nāma, bhante, upāsikā bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. 
Anacchariyaṁ kho panetaṁ, bhante, yaṁ maṁ bhagavā aññatarasmiṁ sāmaññaphale byākareyya, taṁ bhagavā sakadāgāmiphale byākāsī”ti. 
Uttarāvimānaṁ pannarasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
16. Sirimāvimānavatthu 
“Yuttā ca te paramaalaṅkatā hayā, 
Adhomukhā aghasigamā balī javā; 
Abhinimmitā pañcarathāsatā ca te, 
Anventi taṁ sārathicoditā hayā. 
Sā tiṭṭhasi rathavare alaṅkatā, 
Obhāsayaṁ jalamiva joti pāvako; 
Pucchāmi taṁ varatanu anomadassane, 
Kasmā nu kāyā anadhivaraṁ upāgami”. 
“Kāmaggapattānaṁ yamāhunuttaraṁ, 
Nimmāya nimmāya ramanti devatā; 
Tasmā kāyā accharā kāmavaṇṇinī, 
Idhāgatā anadhivaraṁ namassituṁ”. 
“Kiṁ tvaṁ pure sucaritamācarīdha, 
Kenacchasi tvaṁ amitayasā sukhedhitā; 
Iddhī ca te anadhivarā vihaṅgamā, 
Vaṇṇo ca te dasa disā virocati. 
Devehi tvaṁ parivutā sakkatā casi, 
Kuto cutā sugatigatāsi devate; 
Kassa vā tvaṁ vacanakarānusāsaniṁ, 
Ācikkha me tvaṁ yadi buddhasāvikā”ti. 
“Nagantare nagaravare sumāpite, 
Paricārikā rājavarassa sirimato; 
Nacce gīte paramasusikkhitā ahuṁ, 
Sirimāti maṁ rājagahe avediṁsu. 
Buddho ca me isinisabho vināyako, 
Adesayī samudayadukkhaniccataṁ; 
Asaṅkhataṁ dukkhanirodhasassataṁ, 
Maggañcimaṁ akuṭilamañjasaṁ sivaṁ. 
Sutvānahaṁ amatapadaṁ asaṅkhataṁ, 
Tathāgatassanadhivarassa sāsanaṁ; 
Sīlesvahaṁ paramasusaṁvutā ahuṁ, 
Dhamme ṭhitā naravarabuddhadesite. 
Ñatvānahaṁ virajapadaṁ asaṅkhataṁ, 
Tathāgatenanadhivarena desitaṁ; 
Tatthevahaṁ samathasamādhimāphusiṁ, 
Sāyeva me paramaniyāmatā ahu. 
Laddhānahaṁ amatavaraṁ visesanaṁ, 
Ekaṁsikā abhisamaye visesiya; 
Asaṁsayā bahujanapūjitā ahaṁ, 
Khiḍḍāratiṁ paccanubhomanappakaṁ. 
Evaṁ ahaṁ amatadasamhi devatā, 
Tathāgatassanadhivarassa sāvikā; 
Dhammaddasā paṭhamaphale patiṭṭhitā, 
Sotāpannā na ca pana matthi duggati. 
Sā vandituṁ anadhivaraṁ upāgamiṁ, 
Pāsādike kusalarate ca bhikkhavo; 
Namassituṁ samaṇasamāgamaṁ sivaṁ, 
Sagāravā sirimato dhammarājino. 
Disvā muniṁ muditamanamhi pīṇitā, 
Tathāgataṁ naravaradammasārathiṁ; 
Taṇhacchidaṁ kusalarataṁ vināyakaṁ, 
Vandāmahaṁ paramahitānukampakan”ti. 
Sirimāvimānaṁ soḷasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
17. Kesakārīvimānavatthu 
“Idaṁ vimānaṁ ruciraṁ pabhassaraṁ, 
Veḷuriyathambhaṁ satataṁ sunimmitaṁ; 
Suvaṇṇarukkhehi samantamotthataṁ, 
Ṭhānaṁ mamaṁ kammavipākasambhavaṁ. 
Tatrūpapannā purimaccharā imā, 
Sataṁ sahassāni sakena kammunā; 
Tuvaṁsi ajjhupagatā yasassinī, 
Obhāsayaṁ tiṭṭhasi pubbadevatā. 
Sasī adhiggayha yathā virocati, 
Nakkhattarājāriva tārakāgaṇaṁ; 
Tatheva tvaṁ accharāsaṅgaṇaṁ imaṁ, 
Daddallamānā yasasā virocasi. 
Kuto nu āgamma anomadassane, 
Upapannā tvaṁ bhavanaṁ mamaṁ idaṁ; 
Brahmaṁva devā tidasā sahindakā, 
Sabbe na tappāmase dassanena tan”ti. 
“Yametaṁ sakka anupucchase mamaṁ, 
‘Kuto cutā tvaṁ idha āgatā’ti; 
Bārāṇasī nāma puratthi kāsinaṁ, 
Tattha ahosiṁ pure kesakārikā. 
Buddhe ca dhamme ca pasannamānasā, 
Saṅghe ca ekantagatā asaṁsayā; 
Akhaṇḍasikkhāpadā āgatapphalā, 
Sambodhidhamme niyatā anāmayā”ti. 
“Tantyābhinandāmase svāgatañca te, 
Dhammena ca tvaṁ yasasā virocasi; 
Buddhe ca dhamme ca pasannamānase, 
Saṅghe ca ekantagate asaṁsaye; 
Akhaṇḍasikkhāpade āgatapphale, 
Sambodhidhamme niyate anāmaye”ti. 
Kesakārīvimānaṁ sattarasamaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Pañca pīṭhā tayo nāvā, 
dīpatiladakkhiṇā dve; 
Pati dve suṇisā uttarā, 
sirimā kesakārikā; 
Vaggo tena pavuccatīti. 
Itthivimāne paṭhamo vaggo. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
1. Dāsivimānavatthu 
“Api sakkova devindo, 
ramme cittalatāvane; 
Samantā anupariyāsi, 
nārīgaṇapurakkhatā; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Dāsī ahosiṁ parapessiyā kule. 
Upāsikā cakkhumato, 
gotamassa yasassino; 
Tassā me nikkamo āsi, 
sāsane tassa tādino. 
Kāmaṁ bhijjatuyaṁ kāyo, 
neva atthettha saṇṭhanaṁ; 
Sikkhāpadānaṁ pañcannaṁ, 
maggo sovatthiko sivo. 
Akaṇṭako agahano, 
uju sabbhi pavedito; 
Nikkamassa phalaṁ passa, 
yathidaṁ pāpuṇitthikā. 
Āmantanikā raññomhi, 
sakkassa vasavattino; 
Saṭṭhi tūriyasahassāni, 
paṭibodhaṁ karonti me. 
Ālambo gaggaro bhīmo, 
sādhuvādī ca saṁsayo; 
Pokkharo ca suphasso ca, 
viṇāmokkhā ca nāriyo. 
Nandā ceva sunandā ca, 
soṇadinnā sucimhitā; 
Alambusā missakesī ca, 
puṇḍarīkāti dāruṇī. 
Eṇīphassā suphassā ca, 
subhaddā muduvādinī; 
Etā caññā ca seyyāse, 
accharānaṁ pabodhikā. 
Tā maṁ kālenupāgantvā, 
abhibhāsanti devatā; 
Handa naccāma gāyāma, 
handa taṁ ramayāmase. 
Nayidaṁ akatapuññānaṁ, 
katapuññānamevidaṁ; 
Asokaṁ nandanaṁ rammaṁ, 
tidasānaṁ mahāvanaṁ. 
Sukhaṁ akatapuññānaṁ, 
idha natthi parattha ca; 
Sukhañca katapuññānaṁ, 
idha ceva parattha ca. 
Tesaṁ sahabyakāmānaṁ, 
kattabbaṁ kusalaṁ bahuṁ; 
Katapuññā hi modanti, 
sagge bhogasamaṅgino”ti. 
Dāsivimānaṁ paṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
2. Lakhumāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Kevaṭṭadvārā nikkhamma, 
ahu mayhaṁ nivesanaṁ; 
Tattha sañcaramānānaṁ, 
sāvakānaṁ mahesinaṁ. 
Odanaṁ kummāsaṁ ḍākaṁ, 
loṇasovīrakañcahaṁ; 
Adāsiṁ ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāgataṁ. 
Uposathaṁ upavasissaṁ, 
sadā sīlesu saṁvutā; 
Saññamā saṁvibhāgā ca, 
vimānaṁ āvasāmahaṁ. 
Pāṇātipātā viratā, 
musāvādā ca saññatā; 
Theyyā ca aticārā ca, 
majjapānā ca ārakā. 
Pañcasikkhāpade ratā, 
ariyasaccāna kovidā; 
Upāsikā cakkhumato, 
gotamassa yasassino. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatīti. 
Mama ca, bhante, vacanena bhagavato pāde sirasā vandeyyāsi—
‘lakhumā nāma, bhante, upāsikā bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. 
Anacchariyaṁ kho panetaṁ, bhante, yaṁ maṁ bhagavā aññatarasmiṁ sāmaññaphale byākareyya. 
Taṁ bhagavā sakadāgāmiphale byākāsī”ti. 
Lakhumāvimānaṁ dutiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
1. Paṭhamapīṭhavimānavatthu 
Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa. 
“Pīṭhaṁ te sovaṇṇamayaṁ uḷāraṁ, 
Manojavaṁ gacchati yenakāmaṁ; 
Alaṅkate malyadhare suvatthe, 
Obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṁ. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Abbhāgatānāsanakaṁ adāsiṁ; 
Abhivādayiṁ añjalikaṁ akāsiṁ, 
Yathānubhāvañca adāsi dānaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamapīṭhavimānaṁ paṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
3. Ācāmadāyikāvimānavatthu 
“Piṇḍāya te carantassa, 
tuṇhībhūtassa tiṭṭhato; 
Daliddā kapaṇā nārī, 
parāgāraṁ apassitā. 
Yā te adāsi ācāmaṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi; 
Sā hitvā mānusaṁ dehaṁ, 
kaṁ nu sā disataṁ gatā”ti. 
“Piṇḍāya me carantassa, 
tuṇhībhūtassa tiṭṭhato; 
Daliddā kapaṇā nārī, 
parāgāraṁ apassitā. 
Yā me adāsi ācāmaṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi; 
Sā hitvā mānusaṁ dehaṁ, 
vippamuttā ito cutā. 
Nimmānaratino nāma, 
santi devā mahiddhikā; 
Tattha sā sukhitā nārī, 
modatācāmadāyikā”ti. 
“Aho dānaṁ varākiyā, 
kassape suppatiṭṭhitaṁ; 
Parābhatena dānena, 
ijjhittha vata dakkhiṇā. 
Yā mahesittaṁ kāreyya, 
cakkavattissa rājino; 
Nārī sabbaṅgakalyāṇī, 
bhattu cānomadassikā; 
Etassācāmadānassa, 
kalaṁ nāgghati soḷasiṁ. 
Sataṁ nikkhā sataṁ assā, 
sataṁ assatarīrathā; 
Sataṁ kaññāsahassāni, 
āmuttamaṇikuṇḍalā; 
Etassācāmadānassa, 
kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ. 
Sataṁ hemavatā nāgā, 
īsādantā urūḷhavā; 
Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, 
hemakappanavāsasā; 
Etassācāmadānassa, 
kalaṁ nāgghati soḷasiṁ. 
Catunnamapi dīpānaṁ, 
issaraṁ yodha kāraye; 
Etassācāmadānassa, 
kalaṁ nāgghati soḷasin”ti. 
Ācāmadāyikāvimānaṁ tatiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
4. Caṇḍālivimānavatthu 
“Caṇḍāli vanda pādāni, 
gotamassa yasassino; 
Tameva anukampāya, 
aṭṭhāsi isisattamo. 
Abhippasādehi manaṁ, 
arahantamhi tādini; 
Khippaṁ pañjalikā vanda, 
parittaṁ tava jīvitan”ti. 
Coditā bhāvitattena, 
sarīrantimadhārinā; 
Caṇḍālī vandi pādāni, 
gotamassa yasassino. 
Tamenaṁ avadhī gāvī, 
caṇḍāliṁ pañjaliṁ ṭhitaṁ; 
Namassamānaṁ sambuddhaṁ, 
andhakāre pabhaṅkaranti. 
“Khīṇāsavaṁ vigatarajaṁ anejaṁ, 
Ekaṁ araññamhi raho nisinnaṁ; 
Deviddhipattā upasaṅkamitvā, 
Vandāmi taṁ vīra mahānubhāvan”ti. 
“Suvaṇṇavaṇṇā jalitā mahāyasā, 
Vimānamoruyha anekacittā; 
Parivāritā accharāsaṅgaṇena, 
Kā tvaṁ subhe devate vandase maman”ti. 
“Ahaṁ bhaddante caṇḍālī, 
tayā vīrena pesitā; 
Vandiṁ arahato pāde, 
gotamassa yasassino. 
Sāhaṁ vanditvā pādāni, 
cutā caṇḍālayoniyā; 
Vimānaṁ sabbato bhaddaṁ, 
upapannamhi nandane. 
Accharānaṁ satasahassaṁ, 
purakkhatvāna tiṭṭhati; 
Tāsāhaṁ pavarā seṭṭhā, 
vaṇṇena yasasāyunā. 
Pahūtakatakalyāṇā, 
Sampajānā paṭissatā; 
Muniṁ kāruṇikaṁ loke, 
Taṁ bhante vanditumāgatā”ti. 
Idaṁ vatvāna caṇḍālī, 
kataññū katavedinī; 
Vanditvā arahato pāde, 
tatthevantaradhāyathāti. 
Caṇḍālivimānaṁ catutthaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
5. Bhadditthivimānavatthu 
“Nīlā pītā ca kāḷā ca, 
mañjiṭṭhā atha lohitā; 
Uccāvacānaṁ vaṇṇānaṁ, 
kiñjakkhaparivāritā. 
Mandāravānaṁ pupphānaṁ, 
mālaṁ dhāresi muddhani; 
Nayime aññesu kāyesu, 
rukkhā santi sumedhase. 
Kena kāyaṁ upapannā, 
tāvatiṁsaṁ yasassinī; 
Devate pucchitācikkha, 
kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Bhadditthikāti maṁ aññaṁsu, 
Kimilāyaṁ upāsikā; 
Saddhā sīlena sampannā, 
Saṁvibhāgaratā sadā. 
Acchādanañca bhattañca, 
senāsanaṁ padīpiyaṁ; 
Adāsiṁ ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāgataṁ. 
Uposathaṁ upavasissaṁ, 
sadā sīlesu saṁvutā; 
Saññamā saṁvibhāgā ca, 
vimānaṁ āvasāmahaṁ. 
Pāṇātipātā viratā, 
musāvādā ca saññatā; 
Theyyā ca aticārā ca, 
majjapānā ca ārakā. 
Pañcasikkhāpade ratā, 
Ariyasaccāna kovidā; 
Upāsikā cakkhumato, 
Appamādavihārinī; 
Katāvāsā katakusalā tato cutā, 
Sayaṁpabhā anuvicarāmi nandanaṁ. 
Bhikkhū cāhaṁ paramahitānukampake, 
Abhojayiṁ tapassiyugaṁ mahāmuniṁ; 
Katāvāsā katakusalā tato cutā, 
Sayaṁpabhā anuvicarāmi nandanaṁ. 
Aṭṭhaṅgikaṁ aparimitaṁ sukhāvahaṁ, 
Uposathaṁ satatamupāvasiṁ ahaṁ; 
Katāvāsā katakusalā tato cutā, 
Sayaṁpabhā anuvicarāmi nandanan”ti. 
Bhadditthivimānaṁ pañcamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
6. Soṇadinnāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Soṇadinnāti maṁ aññaṁsu, 
nāḷandāyaṁ upāsikā; 
Saddhā sīlena sampannā, 
saṁvibhāgaratā sadā. 
Acchādanañca bhattañca, 
senāsanaṁ padīpiyaṁ; 
Adāsiṁ ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāgataṁ. 
Uposathaṁ upavasissaṁ, 
sadā sīlesu saṁvutā; 
Saññamā saṁvibhāgā ca, 
vimānaṁ āvasāmahaṁ. 
Pāṇātipātā viratā, 
musāvādā ca saññatā; 
Theyyā ca aticārā ca, 
majjapānā ca ārakā. 
Pañcasikkhāpade ratā, 
ariyasaccāna kovidā; 
Upāsikā cakkhumato, 
gotamassa yasassino. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Soṇadinnāvimānaṁ chaṭṭhaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
7. Uposathāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Uposathāti maṁ aññaṁsu, 
sāketāyaṁ upāsikā; 
Saddhā sīlena sampannā, 
saṁvibhāgaratā sadā. 
Acchādanañca bhattañca, 
senāsanaṁ padīpiyaṁ; 
Adāsiṁ ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāgataṁ. 
Uposathaṁ upavasissaṁ, 
sadā sīlesu saṁvutā; 
Saññamā saṁvibhāgā ca, 
vimānaṁ āvasāmahaṁ. 
Pāṇātipātā viratā, 
musāvādā ca saññatā; 
Theyyā ca aticārā ca, 
majjapānā ca ārakā. 
Pañcasikkhāpade ratā, 
ariyasaccāna kovidā; 
Upāsikā cakkhumato, 
gotamassa yasassino. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
“Abhikkhaṇaṁ nandanaṁ sutvā, 
Chando me udapajjatha; 
Tattha cittaṁ paṇidhāya, 
Upapannāmhi nandanaṁ. 
Nākāsiṁ satthu vacanaṁ, 
buddhassādiccabandhuno; 
Hīne cittaṁ paṇidhāya, 
sāmhi pacchānutāpinī”ti. 
“Kīva ciraṁ vimānamhi, 
idha vacchasuposathe; 
Devate pucchitācikkha, 
yadi jānāsi āyuno”ti. 
“Saṭṭhi vassasahassāni, 
tisso ca vassakoṭiyo; 
Idha ṭhatvā mahāmuni, 
ito cutā gamissāmi; 
Manussānaṁ sahabyatan”ti. 
“Mā tvaṁ uposathe bhāyi, 
sambuddhenāsi byākatā; 
Sotāpannā visesayi, 
pahīnā tava duggatī”ti. 
Uposathāvimānaṁ sattamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
8. Niddāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Niddāti mamaṁ aññaṁsu, 
Rājagahasmiṁ upāsikā; 
Saddhā sīlena sampannā, 
Saṁvibhāgaratā sadā. 
Acchādanañca bhattañca, 
senāsanaṁ padīpiyaṁ; 
Adāsiṁ ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāgataṁ. 
Uposathaṁ upavasissaṁ, 
sadā sīlesu saṁvutā; 
Saññamā saṁvibhāgā ca, 
vimānaṁ āvasāmahaṁ. 
Pāṇātipātā viratā, 
musāvādā ca saññatā; 
Theyyā ca aticārā ca, 
majjapānā ca ārakā. 
Pañcasikkhāpade ratā, 
ariyasaccāna kovidā; 
Upāsikā cakkhumato, 
gotamassa yasassino. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Niddāvimānaṁ aṭṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
9. Suniddāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Suniddāti maṁ aññaṁsu, 
rājagahasmiṁ upāsikā; 
Saddhā sīlena sampannā, 
saṁvibhāgaratā sadā. 
(…) 
Pañcasikkhāpade ratā, 
ariyasaccāna kovidā; 
Upāsikā cakkhumato, 
gotamassa yasassino. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Suniddāvimānaṁ navamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
10. Paṭhamabhikkhādāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Purimāya jātiyā manussaloke. 
Addasaṁ virajaṁ buddhaṁ, 
vippasannamanāvilaṁ; 
Tassa adāsahaṁ bhikkhaṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Paṭhamabhikkhādāyikāvimānaṁ dasamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Cittalatāvagga 
11. Dutiyabhikkhādāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Purimāya jātiyā manussaloke. 
Addasaṁ virajaṁ bhikkhuṁ, 
vippasannamanāvilaṁ; 
Tassa adāsahaṁ bhikkhaṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dutiyabhikkhādāyikāvimānaṁ ekādasamaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Dāsī ceva lakhumā ca, 
atha ācāmadāyikā; 
Caṇḍālī bhadditthī ceva, 
soṇadinnā uposathā; 
Niddā ceva suniddā ca, 
dve ca bhikkhāya dāyikā; 
Vaggo tena pavuccatīti. 
Itthivimāne dutiyo vaggo. 
Bhāṇavāraṁ paṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pāricchattakavagga 
1. Uḷāravimānavatthu 
“Uḷāro te yaso vaṇṇo, 
sabbā obhāsate disā; 
Nāriyo naccanti gāyanti, 
devaputtā alaṅkatā. 
Modenti parivārenti, 
tava pūjāya devate; 
Sovaṇṇāni vimānāni, 
tavimāni sudassane. 
Tuvaṁsi issarā tesaṁ, 
sabbakāmasamiddhinī; 
Abhijātā mahantāsi, 
devakāye pamodasi; 
Devate pucchitācikkha, 
kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Purimāya jātiyā manussaloke; 
Dussīlakule suṇisā ahosiṁ, 
Assaddhesu kadariyesu ahaṁ. 
Saddhā sīlena sampannā, 
saṁvibhāgaratā sadā; 
Piṇḍāya caramānassa, 
apūvaṁ te adāsahaṁ. 
Tadāhaṁ sassuyācikkhiṁ, 
samaṇo āgato idha; 
Tassa adāsahaṁ pūvaṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Itissā sassu paribhāsi, 
avinītāsi tvaṁ vadhu; 
Na maṁ sampucchituṁ icchi, 
samaṇassa dadāmahaṁ. 
Tato me sassu kupitā, 
pahāsi musalena maṁ; 
Kūṭaṅgacchi avadhi maṁ, 
nāsakkhiṁ jīvituṁ ciraṁ. 
Sā ahaṁ kāyassa bhedā, 
vippamuttā tato cutā; 
Devānaṁ tāvatiṁsānaṁ, 
upapannā sahabyataṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Uḷāravimānaṁ paṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
2. Dutiyapīṭhavimānavatthu 
“Pīṭhaṁ te veḷuriyamayaṁ uḷāraṁ, 
Manojavaṁ gacchati yenakāmaṁ; 
Alaṅkate malyadhare suvatthe, 
Obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṁ. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Abbhāgatānāsanakaṁ adāsiṁ; 
Abhivādayiṁ añjalikaṁ akāsiṁ, 
Yathānubhāvañca adāsi dānaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Dutiyapīṭhavimānaṁ dutiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pāricchattakavagga 
2. Ucchudāyikāvimānavatthu 
“Obhāsayitvā pathaviṁ sadevakaṁ, 
Atirocasi candimasūriyā viya; 
Siriyā ca vaṇṇena yasena tejasā, 
Brahmāva deve tidase sahindake. 
Pucchāmi taṁ uppalamāladhārinī, 
Āveḷinī kañcanasannibhattace; 
Alaṅkate uttamavatthadhārinī, 
Kā tvaṁ subhe devate vandase mamaṁ. 
Kiṁ tvaṁ pure kammamakāsi attanā, 
Manussabhūtā purimāya jātiyā; 
Dānaṁ suciṇṇaṁ atha sīlasaṁyamaṁ, 
Kenūpapannā sugatiṁ yasassinī; 
Devate pucchitācikkha, 
Kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Idāni bhante imameva gāmaṁ, 
Piṇḍāya amhākaṁ gharaṁ upāgami; 
Tato te ucchussa adāsi khaṇḍikaṁ, 
Pasannacittā atulāya pītiyā. 
Sassu ca pacchā anuyuñjate mamaṁ, 
Kahaṁ nu ucchuṁ vadhuke avākiri; 
Na chaḍḍitaṁ no pana khāditaṁ mayā, 
Santassa bhikkhussa sayaṁ adāsahaṁ. 
Tuyhaṁ nvidaṁ issariyaṁ atho mama, 
Itissā sassu paribhāsate mamaṁ; 
Pīṭhaṁ gahetvā pahāraṁ adāsi me, 
Tato cutā kālakatāmhi devatā. 
Tadeva kammaṁ kusalaṁ kataṁ mayā, 
Sukhañca kammaṁ anubhomi attanā; 
Devehi saddhiṁ paricārayāmahaṁ, 
Modāmahaṁ kāmaguṇehi pañcahi. 
Tadeva kammaṁ kusalaṁ kataṁ mayā, 
Sukhañca kammaṁ anubhomi attanā; 
Devindaguttā tidasehi rakkhitā, 
Samappitā kāmaguṇehi pañcahi. 
Etādisaṁ puññaphalaṁ anappakaṁ, 
Mahāvipākā mama ucchudakkhiṇā; 
Devehi saddhiṁ paricārayāmahaṁ, 
Modāmahaṁ kāmaguṇehi pañcahi. 
Etādisaṁ puññaphalaṁ anappakaṁ, 
Mahājutikā mama ucchudakkhiṇā; 
Devindaguttā tidasehi rakkhitā, 
Sahassanettoriva nandane vane. 
Tuvañca bhante anukampakaṁ viduṁ, 
Upecca vandiṁ kusalañca pucchisaṁ; 
Tato te ucchussa adāsi khaṇḍikaṁ, 
Pasannacittā atulāya pītiyā”ti. 
Ucchudāyikāvimānaṁ dutiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pāricchattakavagga 
3. Pallaṅkavimānavatthu 
“Pallaṅkaseṭṭhe maṇisoṇṇacitte, 
Pupphābhikiṇṇe sayane uḷāre; 
Tatthacchasi devi mahānubhāve, 
Uccāvacā iddhi vikubbamānā. 
Imā ca te accharāyo samantato, 
Naccanti gāyanti pamodayanti; 
Deviddhipattāsi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Aḍḍhe kule suṇisā ahosiṁ; 
Akkodhanā bhattuvasānuvattinī, 
Uposathe appamattā ahosiṁ. 
Manussabhūtā daharā apāpikā, 
Pasannacittā patimābhirādhayiṁ; 
Divā ca ratto ca manāpacārinī, 
Ahaṁ pure sīlavatī ahosiṁ. 
Pāṇātipātā viratā acorikā, 
Saṁsuddhakāyā sucibrahmacārinī; 
Amajjapā no ca musā abhāṇiṁ, 
Sikkhāpadesu paripūrakārinī. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
pasannamānasā ahaṁ. 
Aṭṭhaṅgupetaṁ anudhammacārinī, 
Uposathaṁ pītimanā upāvasiṁ; 
Imañca ariyaṁ aṭṭhaṅgavarehupetaṁ, 
Samādiyitvā kusalaṁ sukhudrayaṁ; 
Patimhi kalyāṇī vasānuvattinī, 
Ahosiṁ pubbe sugatassa sāvikā. 
Etādisaṁ kusalaṁ jīvaloke, 
Kammaṁ karitvāna visesabhāginī; 
Kāyassa bhedā abhisamparāyaṁ, 
Deviddhipattā sugatimhi āgatā. 
Vimānapāsādavare manorame, 
Parivāritā accharāsaṅgaṇena; 
Sayaṁpabhā devagaṇā ramenti maṁ, 
Dīghāyukiṁ devavimānamāgatan”ti. 
Pallaṅkavimānaṁ tatiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pāricchattakavagga 
4. Latāvimānavatthu 
Latā ca sajjā pavarā ca devatā, 
Accimatī rājavarassa sirīmato; 
Sutā ca rañño vessavaṇassa dhītā, 
Rājīmatī dhammaguṇehi sobhatha. 
Pañcettha nāriyo āgamaṁsu nhāyituṁ, 
Sītodakaṁ uppaliniṁ sivaṁ nadiṁ; 
Tā tattha nhāyitvā rametvā devatā, 
Naccitvā gāyitvā sutā lataṁ bravi. 
“Pucchāmi taṁ uppalamāladhārini, 
Āveḷini kañcanasannibhattace; 
Timiratambakkhi nabheva sobhane, 
Dīghāyukī kena kato yaso tava. 
Kenāsi bhadde patino piyatarā, 
Visiṭṭhakalyāṇitarassu rūpato; 
Padakkhiṇā naccanagītavādite, 
Ācikkha no tvaṁ naranāripucchitā”ti. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Uḷārabhoge kule suṇisā ahosiṁ; 
Akkodhanā bhattuvasānuvattinī, 
Uposathe appamattā ahosiṁ. 
Manussabhūtā daharā apāpikā, 
Pasannacittā patimābhirādhayiṁ; 
Sadevaraṁ sassasuraṁ sadāsakaṁ, 
Abhirādhayiṁ tamhi kato yaso mama. 
Sāhaṁ tena kusalena kammunā, 
Catubbhi ṭhānehi visesamajjhagā; 
Āyuñca vaṇṇañca sukhaṁ balañca, 
Khiḍḍāratiṁ paccanubhomanappakaṁ”. 
“Sutaṁ nu taṁ bhāsati yaṁ ayaṁ latā, 
Yaṁ no apucchimha akittayī no; 
Patino kiramhākaṁ visiṭṭha nārīnaṁ, 
Gatī ca tāsaṁ pavarā ca devatā. 
Patīsu dhammaṁ pacarāma sabbā, 
Patibbatā yattha bhavanti itthiyo; 
Patīsu dhammaṁ pacaritva sabbā, 
Lacchāmase bhāsati yaṁ ayaṁ latā. 
Sīho yathā pabbatasānugocaro, 
Mahindharaṁ pabbatamāvasitvā; 
Pasayha hantvā itare catuppade, 
Khudde mige khādati maṁsabhojano. 
Tatheva saddhā idha ariyasāvikā, 
Bhattāraṁ nissāya patiṁ anubbatā; 
Kodhaṁ vadhitvā abhibhuyya maccharaṁ, 
Saggamhi sā modati dhammacārinī”ti. 
Latāvimānaṁ catutthaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pāricchattakavagga 
Guttilavimānavatthu 
1. Vatthuttamadāyikāvimānavatthu 
“Sattatantiṁ sumadhuraṁ, 
Rāmaṇeyyaṁ avācayiṁ; 
So maṁ raṅgamhi avheti, 
‘Saraṇaṁ me hohi kosiyā’”ti. 
“Ahaṁ te saraṇaṁ homi, 
Ahamācariyapūjako; 
Na taṁ jayissati sisso, 
Sissamācariya jessasī”ti. 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
yā tvaṁ tiṭṭhasi devate; 
Obhāsentī disā sabbā, 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Vatthuttamadāyikā nārī, 
Pavarā hoti naresu nārīsu; 
Evaṁ piyarūpadāyikā manāpaṁ, 
Dibbaṁ sā labhate upecca ṭhānaṁ. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
(Anantaraṁ caturavimānaṁ yathā vatthadāyikāvimānaṁ tathā vitthāretabbaṁ.) 
2. Pupphuttamadāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Pupphuttamadāyikā nārī, 
Pavarā hoti naresu nārīsu; 
Evaṁ piyarūpadāyikā manāpaṁ, 
Dibbaṁ sā labhate upecca ṭhānaṁ. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
3. Gandhuttamadāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Gandhuttamadāyikā nārī, 
Pavarā hoti naresu nārīsu; 
Evaṁ piyarūpadāyikā manāpaṁ, 
Dibbaṁ sā labhate upecca ṭhānaṁ. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
4. Phaluttamadāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Phaluttamadāyikā nārī, 
Pavarā hoti naresu nārīsu; 
Evaṁ piyarūpadāyikā manāpaṁ, 
Dibbaṁ sā labhate upecca ṭhānaṁ. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
5. Rasuttamadāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Rasuttamadāyikā nārī, 
Pavarā hoti naresu nārīsu; 
Evaṁ piyarūpadāyikā manāpaṁ, 
Dibbaṁ sā labhate upecca ṭhānaṁ. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
6. Gandhapañcaṅgulikadāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Gandhapañcaṅgulikaṁ ahamadāsiṁ, 
Kassapassa bhagavato thūpamhi; 
Evaṁ piyarūpadāyikā manāpaṁ, 
Dibbaṁ sā labhate upecca ṭhānaṁ. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
(Anantaraṁ caturavimānaṁ yathā gandhapañcaṅgulikadāyikāvimānaṁ tathā vitthāretabbaṁ.) 
7. Ekūposathavimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Bhikkhū ca ahaṁ bhikkhuniyo ca, 
Addasāsiṁ panthapaṭipanne; 
Tesāhaṁ dhammaṁ sutvāna, 
Ekūposathaṁ upavasissaṁ. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
8. Udakadāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Udake ṭhitā udakamadāsiṁ, 
Bhikkhuno cittena vippasannena; 
Evaṁ piyarūpadāyikā manāpaṁ, 
Dibbaṁ sā labhate upecca ṭhānaṁ. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
9. Upaṭṭhānavimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Sassuñcāhaṁ sasurañca, 
Caṇḍike kodhane ca pharuse ca; 
Anusūyikā upaṭṭhāsiṁ, 
Appamattā sakena sīlena. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
10. Aparakammakārinīvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Parakammakarī āsiṁ, 
Atthenātanditā dāsī; 
Akkodhanānatimāninī, 
Saṁvibhāginī sakassa bhāgassa. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
11. Khīrodanadāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
osadhī viya tārakā. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Khīrodanaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
Evaṁ karitvā kammaṁ, 
Sugatiṁ upapajja modāmi. 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Anantaraṁ pañcavīsativimānaṁ yathā khīrodanadāyikāvimānaṁ tathā vitthāretabbaṁ. 
12. Phāṇitadāyikāvimānavatthu 
“Abhikkantena vaṇṇena, 
…pe… 
sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
…pe… 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Phāṇitaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
13. Ucchukhaṇḍikadāyikāvatthu 
“Ucchukhaṇḍikaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
14. Timbarusakadāyikāvimānavatthu 
“Timbarusakaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
15. Kakkārikadāyikāvimānavatthu 
“Kakkārikaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
16. Eḷālukadāyikāvimānavatthu 
“Eḷālukaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
17. Valliphaladāyikāvimānavatthu 
“Valliphalaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
18. Phārusakadāyikāvimānavatthu 
“Phārusakaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
19. Hatthappatāpakadāyikāvimānavatthu 
“Hatthappatāpakaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
20. Sākamuṭṭhidāyikāvimānavatthu 
“Sākamuṭṭhiṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno panthapaṭipannassa; 
…pe… 
21. Pupphakamuṭṭhidāyikāvimānavatthu 
“Pupphakamuṭṭhiṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
22. Mūlakadāyikāvimānavatthu 
“Mūlakaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
23. Nimbamuṭṭhidāyikāvimānavatthu 
“Nimbamuṭṭhiṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
24. Ambakañjikadāyikāvimānavatthu 
“Ambakañjikaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
25. Doṇinimmajjanidāyikāvimānavatthu 
“Doṇinimmajjaniṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
26. Kāyabandhanadāyikāvimānavatthu 
“Kāyabandhanaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
27. Aṁsabaddhakadāyikāvimānavatthu 
“Aṁsabaddhakaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
28. Āyogapaṭṭadāyikāvimānavatthu 
“Āyogapaṭṭaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
29. Vidhūpanadāyikāvimānavatthu 
“Vidhūpanaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
30. Tālavaṇṭadāyikāvimānavatthu 
“Tālavaṇṭaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
31. Morahatthadāyikāvimānavatthu 
“Morahatthaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
32. Chattadāyikāvimānavatthu 
“Chattaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
33. Upāhanadāyikāvimānavatthu 
“Upāhanaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
34. Pūvadāyikāvimānavatthu 
“Pūvaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
35. Modakadāyikāvimānavatthu 
“Modakaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
36. Sakkhalikadāyikāvimānavatthu 
“Sakkhalikaṁ ahamadāsiṁ, 
Bhikkhuno piṇḍāya carantassa; 
…pe… 
Tassā me passa vimānaṁ, 
Accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; 
Accharāsahassassāhaṁ, 
Pavarā passa puññānaṁ vipākaṁ. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
“Svāgataṁ vata me ajja, 
suppabhātaṁ suhuṭṭhitaṁ; 
Yaṁ addasāmi devatāyo, 
accharā kāmavaṇṇiniyo. 
Imāsāhaṁ dhammaṁ sutvā, 
Kāhāmi kusalaṁ bahuṁ; 
Dānena samacariyāya, 
Saññamena damena ca; 
Svāhaṁ tattha gamissāmi, 
Yattha gantvā na socare”ti. 
Guttilavimānaṁ pañcamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pāricchattakavagga 
6. Daddallavimānavatthu 
“Daddallamānā vaṇṇena, 
yasasā ca yasassinī; 
Sabbe deve tāvatiṁse, 
vaṇṇena atirocasi. 
Dassanaṁ nābhijānāmi, 
idaṁ paṭhamadassanaṁ; 
Kasmā kāyā nu āgamma, 
nāmena bhāsase maman”ti. 
“Ahaṁ bhadde subhaddāsiṁ, 
pubbe mānusake bhave; 
Sahabhariyā ca te āsiṁ, 
bhaginī ca kaniṭṭhikā. 
Sā ahaṁ kāyassa bhedā, 
vippamuttā tato cutā; 
Nimmānaratīnaṁ devānaṁ, 
upapannā sahabyatan”ti. 
“Pahūtakatakalyāṇā, 
te deve yanti pāṇino; 
Yesaṁ tvaṁ kittayissasi, 
subhadde jātimattano. 
Atha tvaṁ kena vaṇṇena, 
kena vā anusāsitā; 
Kīdiseneva dānena, 
subbatena yasassinī. 
Yasaṁ etādisaṁ pattā, 
visesaṁ vipulamajjhagā; 
Devate pucchitācikkha, 
kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Aṭṭheva piṇḍapātāni, 
yaṁ dānaṁ adadaṁ pure; 
Dakkhiṇeyyassa saṅghassa, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
…pe… 
vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
“Ahaṁ tayā bahutare bhikkhū, 
Saññate brahmacārayo; 
Tappesiṁ annapānena, 
Pasannā sehi pāṇibhi. 
Tayā bahutaraṁ datvā, 
hīnakāyūpagā ahaṁ; 
Kathaṁ tvaṁ appataraṁ datvā, 
visesaṁ vipulamajjhagā; 
Devate pucchitācikkha, 
kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Manobhāvanīyo bhikkhu, 
sandiṭṭho me pure ahu; 
Tāhaṁ bhattena nimantesiṁ, 
revataṁ attanaṭṭhamaṁ. 
So me atthapurekkhāro, 
anukampāya revato; 
Saṅghe dehīti maṁvoca, 
tassāhaṁ vacanaṁ kariṁ. 
Sā dakkhiṇā saṅghagatā, 
appameyye patiṭṭhitā; 
Puggalesu tayā dinnaṁ, 
na taṁ tava mahapphalan”ti. 
“Idānevāhaṁ jānāmi, 
saṅghe dinnaṁ mahapphalaṁ; 
Sāhaṁ gantvā manussattaṁ, 
vadaññū vītamaccharā; 
Saṅghe dānāni dassāmi, 
appamattā punappunan”ti. 
“Kā esā devatā bhadde, 
tayā mantayate saha; 
Sabbe deve tāvatiṁse, 
vaṇṇena atirocatī”ti. 
“Manussabhūtā devinda, 
pubbe mānusake bhave; 
Sahabhariyā ca me āsi, 
bhaginī ca kaniṭṭhikā; 
Saṅghe dānāni datvāna, 
katapuññā virocatī”ti. 
“Dhammena pubbe bhaginī, 
tayā bhadde virocati; 
Yaṁ saṅghamhi appameyye, 
patiṭṭhāpesi dakkhiṇaṁ”. 
“Pucchito hi mayā buddho, 
gijjhakūṭamhi pabbate; 
Vipākaṁ saṁvibhāgassa, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ. 
Yajamānānaṁ manussānaṁ, 
puññapekkhāna pāṇinaṁ; 
Karotaṁ opadhikaṁ puññaṁ, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ. 
Taṁ me buddho viyākāsi, 
jānaṁ kammaphalaṁ sakaṁ; 
Vipākaṁ saṁvibhāgassa, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ. 
Cattāro ca paṭipannā, 
cattāro ca phale ṭhitā; 
Esa saṅgho ujubhūto, 
paññāsīlasamāhito. 
Yajamānānaṁ manussānaṁ, 
puññapekkhāna pāṇinaṁ; 
Karotaṁ opadhikaṁ puññaṁ, 
saṅghe dinnaṁ mahapphalaṁ. 
Eso hi saṅgho vipulo mahaggato, 
Esappameyyo udadhīva sāgaro; 
Ete hi seṭṭhā naravīrasāvakā, 
Pabhaṅkarā dhammamudīrayanti. 
Tesaṁ sudinnaṁ suhutaṁ suyiṭṭhaṁ, 
Ye saṅghamuddissa dadanti dānaṁ; 
Sā dakkhiṇā saṅghagatā patiṭṭhitā, 
Mahapphalā lokavidūna vaṇṇitā. 
Etādisaṁ yaññamanussarantā, 
Ye vedajātā vicaranti loke; 
Vineyya maccheramalaṁ samūlaṁ, 
Aninditā saggamupenti ṭhānan”ti. 
Daddallavimānaṁ chaṭṭhaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pāricchattakavagga 
7. Pesavatīvimānavatthu 
“Phalikarajatahemajālachannaṁ, 
Vividhacitratalamaddasaṁ surammaṁ; 
Byamhaṁ sunimmitaṁ toraṇūpapannaṁ, 
Rucakupakiṇṇamidaṁ subhaṁ vimānaṁ. 
Bhāti ca dasa disā nabheva suriyo, 
Sarade tamonudo sahassaraṁsī; 
Tathā tapati midaṁ tava vimānaṁ, 
Jalamiva dhūmasikho nise nabhagge. 
Musatīva nayanaṁ sateratāva, 
Ākāse ṭhapitamidaṁ manuññaṁ; 
Vīṇāmurajasammatāḷaghuṭṭhaṁ, 
Iddhaṁ indapuraṁ yathā tavedaṁ. 
Padumakumuduppalakuvalayaṁ, 
Yodhika bandhukanojakā ca santi; 
Sālakusumitapupphitā asokā, 
Vividhadumaggasugandhasevitamidaṁ. 
Saḷalalabujabhujaka saṁyuttā, 
Kusakasuphullitalatāvalambinīhi; 
Maṇijālasadisā yasassinī, 
Rammā pokkharaṇī upaṭṭhitā te. 
Udakaruhā ca yetthi pupphajātā, 
Thalajā ye ca santi rukkhajātā; 
Mānusakāmānussakā ca dibbā, 
Sabbe tuyhaṁ nivesanamhi jātā. 
Kissa saṁyamadamassayaṁ vipāko, 
Kenāsi kammaphalenidhūpapannā; 
Yathā ca te adhigatamidaṁ vimānaṁ, 
Tadanupadaṁ avacāsiḷārapamhe”ti. 
“Yathā ca me adhigatamidaṁ vimānaṁ, 
Koñcamayūracakorasaṅghacaritaṁ; 
Dibyapilavahaṁsarājaciṇṇaṁ, 
Dijakāraṇḍavakokilābhinaditaṁ. 
Nānāsantānakapuppharukkhavividhā, 
Pāṭalijambuasokarukkhavantaṁ; 
Yathā ca me adhigatamidaṁ vimānaṁ, 
Taṁ te pavedayāmi suṇohi bhante. 
Magadhavarapuratthimena, 
Nāḷakagāmo nāma atthi bhante; 
Tattha ahosiṁ pure suṇisā, 
Pesavatīti tattha jāniṁsu mamaṁ. 
Sāhamapacitatthadhammakusalaṁ, 
Devamanussapūjitaṁ mahantaṁ; 
Upatissaṁ nibbutamappameyyaṁ, 
Muditamanā kusumehi abbhukiriṁ. 
Paramagatigatañca pūjayitvā, 
Antimadehadharaṁ isiṁ uḷāraṁ; 
Pahāya mānusakaṁ samussayaṁ, 
Tidasagatā idha māvasāmi ṭhānan”ti. 
Pesavatīvimānaṁ sattamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pāricchattakavagga 
8. Mallikāvimānavatthu 
“Pītavatthe pītadhaje, 
pītālaṅkārabhūsite; 
Pītantarāhi vaggūhi, 
apiḷandhāva sobhasi. 
Kā kambukāyūradhare, 
kañcanāveḷabhūsite; 
Hemajālakasañchanne, 
nānāratanamālinī. 
Sovaṇṇamayā lohitaṅgamayā ca, 
Muttāmayā veḷuriyamayā ca; 
Masāragallā sahalohitaṅgā, 
Pārevatakkhīhi maṇīhi cittatā. 
Koci koci ettha mayūrasussaro, 
Haṁsassa rañño karavīkasussaro; 
Tesaṁ saro suyyati vaggurūpo, 
Pañcaṅgikaṁ tūriyamivappavāditaṁ. 
Ratho ca te subho vaggu, 
nānāratanacittito; 
Nānāvaṇṇāhi dhātūhi, 
suvibhattova sobhati. 
Tasmiṁ rathe kañcanabimbavaṇṇe, 
Yā tvaṁ ṭhitā bhāsasimaṁ padesaṁ; 
Devate pucchitācikkha, 
Kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Sovaṇṇajālaṁ maṇisoṇṇacittitaṁ, 
Muttācitaṁ hemajālena channaṁ; 
Parinibbute gotame appameyye, 
Pasannacittā ahamābhiropayiṁ. 
Tāhaṁ kammaṁ karitvāna, 
kusalaṁ buddhavaṇṇitaṁ; 
Apetasokā sukhitā, 
sampamodāmanāmayā”ti. 
Mallikāvimānaṁ aṭṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pāricchattakavagga 
9. Visālakkhivimānavatthu 
“Kā nāma tvaṁ visālakkhi, 
ramme cittalatāvane; 
Samantā anupariyāsi, 
nārīgaṇapurakkhatā. 
Yadā devā tāvatiṁsā, 
pavisanti imaṁ vanaṁ; 
Sayoggā sarathā sabbe, 
citrā honti idhāgatā. 
Tuyhañca idha pattāya, 
uyyāne vicarantiyā; 
Kāye na dissatī cittaṁ, 
kena rūpaṁ tavedisaṁ; 
Devate pucchitācikkha, 
kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Yena kammena devinda, 
rūpaṁ mayhaṁ gatī ca me; 
Iddhi ca ānubhāvo ca, 
taṁ suṇohi purindada. 
Ahaṁ rājagahe ramme, 
sunandā nāmupāsikā; 
Saddhā sīlena sampannā, 
saṁvibhāgaratā sadā. 
Acchādanañca bhattañca, 
senāsanaṁ padīpiyaṁ; 
Adāsiṁ ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāgataṁ. 
Uposathaṁ upavasissaṁ, 
sadā sīlesu saṁvutā; 
Saññamā saṁvibhāgā ca, 
vimānaṁ āvasāmahaṁ. 
Pāṇātipātā viratā, 
musāvādā ca saññatā; 
Theyyā ca aticārā ca, 
majjapānā ca ārakā. 
Pañcasikkhāpade ratā, 
ariyasaccāna kovidā; 
Upāsikā cakkhumato, 
gotamassa yasassino. 
Tassā me ñātikulā dāsī, 
sadā mālābhihārati; 
Tāhaṁ bhagavato thūpe, 
sabbamevābhiropayiṁ. 
Uposathe cahaṁ gantvā, 
mālāgandhavilepanaṁ; 
Thūpasmiṁ abhiropesiṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Tena kammena devinda, 
rūpaṁ mayhaṁ gatī ca me; 
Iddhī ca ānubhāvo ca, 
yaṁ mālaṁ abhiropayiṁ. 
Yañca sīlavatī āsiṁ, 
na taṁ tāva vipaccati; 
Āsā ca pana me devinda, 
sakadāgāminī siyan”ti. 
Visālakkhivimānaṁ navamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pāricchattakavagga 
10. Pāricchattakavimānavatthu 
“Pāricchattake koviḷāre, 
ramaṇīye manorame; 
Dibbamālaṁ ganthamānā, 
gāyantī sampamodasi. 
Tassā te naccamānāya, 
aṅgamaṅgehi sabbaso; 
Dibbā saddā niccharanti, 
savanīyā manoramā. 
Tassā te naccamānāya, 
aṅgamaṅgehi sabbaso; 
Dibbā gandhā pavāyanti, 
sucigandhā manoramā. 
Vivattamānā kāyena, 
yā veṇīsu piḷandhanā; 
Tesaṁ suyyati nigghoso, 
tūriye pañcaṅgike yathā. 
Vaṭaṁsakā vātadhutā, 
vātena sampakampitā; 
Tesaṁ suyyati nigghoso, 
tūriye pañcaṅgike yathā. 
Yāpi te sirasmiṁ mālā, 
sucigandhā manoramā; 
Vāti gandho disā sabbā, 
rukkho mañjūsako yathā. 
Ghāyase taṁ sucigandhaṁ, 
rūpaṁ passasi amānusaṁ; 
Devate pucchitācikkha, 
kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Pabhassaraṁ accimantaṁ, 
vaṇṇagandhena saṁyutaṁ; 
Asokapupphamālāhaṁ, 
buddhassa upanāmayiṁ. 
Tāhaṁ kammaṁ karitvāna, 
kusalaṁ buddhavaṇṇitaṁ; 
Apetasokā sukhitā, 
sampamodāmanāmayā”ti. 
Pāricchattakavimānaṁ dasamaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Uḷāro ucchu pallaṅko, 
latā ca guttilena ca; 
Daddallapesamallikā, 
visālakkhi pāricchattako; 
Vaggo tena pavuccatīti. 
Pāricchattakavaggo tatiyo. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
1. Mañjiṭṭhakavimānavatthu 
“Mañjiṭṭhake vimānasmiṁ, 
soṇṇavālukasanthate; 
Pañcaṅgikena tūriyena, 
ramasi suppavādite. 
Tamhā vimānā oruyha, 
nimmitā ratanāmayā; 
Ogāhasi sālavanaṁ, 
pupphitaṁ sabbakālikaṁ. 
Yassa yasseva sālassa, 
mūle tiṭṭhasi devate; 
So so muñcati pupphāni, 
onamitvā dumuttamo. 
Vāteritaṁ sālavanaṁ, 
ādhutaṁ dijasevitaṁ; 
Vāti gandho disā sabbā, 
rukkho mañjūsako yathā. 
Ghāyase taṁ sucigandhaṁ, 
rūpaṁ passasi amānusaṁ; 
Devate pucchitācikkha, 
kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Dāsī ayirakule ahuṁ; 
Buddhaṁ nisinnaṁ disvāna, 
Sālapupphehi okiriṁ. 
Vaṭaṁsakañca sukataṁ, 
sālapupphamayaṁ ahaṁ; 
Buddhassa upanāmesiṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Tāhaṁ kammaṁ karitvāna, 
kusalaṁ buddhavaṇṇitaṁ; 
Apetasokā sukhitā, 
sampamodāmanāmayā”ti. 
Mañjiṭṭhakavimānaṁ paṭhamaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Pīṭhavagga 
3. Tatiyapīṭhavimānavatthu 
“Pīṭhaṁ te sovaṇṇamayaṁ uḷāraṁ, 
Manojavaṁ gacchati yenakāmaṁ; 
Alaṅkate malyadhare suvatthe, 
Obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṁ. 
Kena tetādiso vaṇṇo, 
kena te idha mijjhati; 
Uppajjanti ca te bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Pucchāmi taṁ devi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Sā devatā attamanā, 
moggallānena pucchitā; 
Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi, 
yassa kammassidaṁ phalaṁ. 
“Appassa kammassa phalaṁ mamedaṁ, 
Yenamhi evaṁ jalitānubhāvā; 
Ahaṁ manussesu manussabhūtā, 
Purimāya jātiyā manussaloke. 
Addasaṁ virajaṁ bhikkhuṁ, 
vippasannamanāvilaṁ; 
Tassa adāsahaṁ pīṭhaṁ, 
pasannā sehi pāṇibhi. 
Tena metādiso vaṇṇo, 
tena me idha mijjhati; 
Uppajjanti ca me bhogā, 
ye keci manaso piyā. 
Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, 
Manussabhūtā yamakāsi puññaṁ; 
Tenamhi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī”ti. 
Tatiyapīṭhavimānaṁ tatiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
2. Pabhassaravimānavatthu 
“Pabhassaravaravaṇṇanibhe, 
Surattavatthavasane; 
Mahiddhike candanaruciragatte, 
Kā tvaṁ subhe devate vandase mamaṁ. 
Pallaṅko ca te mahaggho, 
Nānāratanacittito ruciro; 
Yattha tvaṁ nisinnā virocasi, 
Devarājāriva nandane vane. 
Kiṁ tvaṁ pure sucaritamācarī bhadde, 
Kissa kammassa vipākaṁ; 
Anubhosi devalokasmiṁ, 
Devate pucchitācikkha; 
Kissa kammassidaṁ phalan”ti. 
“Piṇḍāya te carantassa, 
Mālaṁ phāṇitañca adadaṁ bhante; 
Tassa kammassidaṁ vipākaṁ, 
Anubhomi devalokasmiṁ. 
Hoti ca me anutāpo, 
Aparaddhaṁ dukkhitañca me bhante; 
Sāhaṁ dhammaṁ nāssosiṁ, 
Sudesitaṁ dhammarājena. 
Taṁ taṁ vadāmi bhaddante, 
‘Yassa me anukampiyo koci; 
Dhammesu taṁ samādapetha’, 
Sudesitaṁ dhammarājena. 
Yesaṁ atthi saddhā buddhe, 
dhamme ca saṅgharatane; 
Te maṁ ativirocanti, 
āyunā yasasā siriyā. 
Patāpena vaṇṇena uttaritarā, 
Aññe mahiddhikatarā mayā devā”ti. 
Pabhassaravimānaṁ dutiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
3. Nāgavimānavatthu 
“Alaṅkatā maṇikañcanācitaṁ, 
Sovaṇṇajālacitaṁ mahantaṁ; 
Abhiruyha gajavaraṁ sukappitaṁ, 
Idhāgamā vehāyasaṁ antalikkhe. 
Nāgassa dantesu duvesu nimmitā, 
Acchodakā paduminiyo suphullā; 
Padumesu ca tūriyagaṇā pabhijjare, 
Imā ca naccanti manoharāyo. 
Deviddhipattāsi mahānubhāve, 
Manussabhūtā kimakāsi puññaṁ; 
Kenāsi evaṁ jalitānubhāvā, 
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti. 
“Bārāṇasiyaṁ upasaṅkamitvā, 
Buddhassahaṁ vatthayugaṁ adāsiṁ; 
Pādāni vanditvā chamā nisīdiṁ, 
Vittā cahaṁ añjalikaṁ akāsiṁ. 
Buddho ca me kañcanasannibhattaco, 
Adesayi samudayadukkhaniccataṁ; 
Asaṅkhataṁ dukkhanirodhasassataṁ, 
Maggaṁ adesayi yato vijānisaṁ. 
Appāyukī kālakatā tato cutā, 
Upapannā tidasagaṇaṁ yasassinī; 
Sakkassahaṁ aññatarā pajāpati, 
Yasuttarā nāma disāsu vissutā”ti. 
Nāgavimānaṁ tatiyaṁ. 

Vimānavatthu 
Itthivimāna 
Mañjiṭṭhakavagga 
4. Alomavimānavatthu 
“Abhi