Phật Thuyết Như Vậy (Itivuttaka)

Itivuttaka 10 
Ekakanipāta 
Paṭhamavagga 
Dosapariññāsutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Dosaṁ, bhikkhave, anabhijānaṁ aparijānaṁ tattha cittaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya. 
Dosañca kho, bhikkhave, abhijānaṁ parijānaṁ tattha cittaṁ virājayaṁ pajahaṁ bhabbo dukkhakkhayāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena dosena duṭṭhāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ dosaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Dasamaṁ. 
Pāṭibhogavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Rāgadosā atha moho, 
Kodhamakkhā mānaṁ sabbaṁ; 
Mānato rāgadosā puna dve, 
Pakāsitā vaggamāhu paṭhamanti. 

Itivuttaka 1 
Ekakanipāta 
Paṭhamavagga 
Lobhasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekadhammaṁ, bhikkhave, pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāya. 
Katamaṁ ekadhammaṁ? 
Lobhaṁ, bhikkhave, ekadhammaṁ pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena lobhena luddhāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ lobhaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Paṭhamaṁ. 

Itivuttaka 2 
Ekakanipāta 
Paṭhamavagga 
Dosasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekadhammaṁ, bhikkhave, pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāya. 
Katamaṁ ekadhammaṁ? 
Dosaṁ, bhikkhave, ekadhammaṁ pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena dosena duṭṭhāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ dosaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Dutiyaṁ. 

Itivuttaka 3 
Ekakanipāta 
Paṭhamavagga 
Mohasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekadhammaṁ, bhikkhave, pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāya. 
Katamaṁ ekadhammaṁ? 
Mohaṁ, bhikkhave, ekadhammaṁ pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena mohena mūḷhāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ mohaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Tatiyaṁ. 

Itivuttaka 4 
Ekakanipāta 
Paṭhamavagga 
Kodhasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekadhammaṁ, bhikkhave, pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāya. 
Katamaṁ ekadhammaṁ? 
Kodhaṁ, bhikkhave, ekadhammaṁ pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena kodhena kuddhāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ kodhaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Catutthaṁ. 

Itivuttaka 5 
Ekakanipāta 
Paṭhamavagga 
Makkhasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekadhammaṁ, bhikkhave, pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāya. 
Katamaṁ ekadhammaṁ? 
Makkhaṁ, bhikkhave, ekadhammaṁ pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena makkhena makkhāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ makkhaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Pañcamaṁ. 

Itivuttaka 6 
Ekakanipāta 
Paṭhamavagga 
Mānasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekadhammaṁ, bhikkhave, pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāya. 
Katamaṁ ekadhammaṁ? 
Mānaṁ, bhikkhave, ekadhammaṁ pajahatha; 
ahaṁ vo pāṭibhogo anāgāmitāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena mānena mattāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ mānaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Itivuttaka 7 
Ekakanipāta 
Paṭhamavagga 
Sabbapariññāsutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Sabbaṁ, bhikkhave, anabhijānaṁ aparijānaṁ tattha cittaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya. 
Sabbañca kho, bhikkhave, abhijānaṁ parijānaṁ tattha cittaṁ virājayaṁ pajahaṁ bhabbo dukkhakkhayāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yo sabbaṁ sabbato ñatvā, 
sabbatthesu na rajjati; 
Sa ve sabbapariññā so, 
sabbadukkhamupaccagā”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Sattamaṁ. 

Itivuttaka 8 
Ekakanipāta 
Paṭhamavagga 
Mānapariññāsutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Mānaṁ, bhikkhave, anabhijānaṁ aparijānaṁ tattha cittaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya. 
Mānañca kho, bhikkhave, abhijānaṁ parijānaṁ tattha cittaṁ virājayaṁ pajahaṁ bhabbo dukkhakkhayāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Mānupetā ayaṁ pajā, 
mānaganthā bhave ratā; 
Mānaṁ aparijānantā, 
āgantāro punabbhavaṁ. 
Ye ca mānaṁ pahantvāna, 
vimuttā mānasaṅkhaye; 
Te mānaganthābhibhuno, 
sabbadukkhamupaccagun”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Itivuttaka 9 
Ekakanipāta 
Paṭhamavagga 
Lobhapariññāsutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Lobhaṁ, bhikkhave, anabhijānaṁ aparijānaṁ tattha cittaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya. 
Lobhañca kho, bhikkhave, abhijānaṁ parijānaṁ tattha cittaṁ virājayaṁ pajahaṁ bhabbo dukkhakkhayāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena lobhena luddhāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ lobhaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Navamaṁ. 

Itivuttaka 90 
Tikanipāta 
Pañcamavagga 
Aggappasādasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Tayome, bhikkhave, aggappasādā. 
Katame tayo? 
Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā, tathāgato tesaṁ aggamakkhāyati arahaṁ sammāsambuddho. 
Ye, bhikkhave, buddhe pasannā, agge te pasannā. 
Agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti. 
Yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā, virāgo tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ. 
Ye, bhikkhave, virāge dhamme pasannā, agge te pasannā. 
Agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti. 
Yāvatā, bhikkhave, saṅghā vā gaṇā vā, tathāgatasāvakasaṅgho tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. 
Ye, bhikkhave, saṅghe pasannā, agge te pasannā. 
Agge kho pana pasannānaṁ aggo vipāko hoti. 
Ime kho, bhikkhave, tayo aggappasādā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Aggato ve pasannānaṁ, 
aggaṁ dhammaṁ vijānataṁ; 
Agge buddhe pasannānaṁ, 
dakkhiṇeyye anuttare. 
Agge dhamme pasannānaṁ, 
virāgūpasame sukhe; 
Agge saṅghe pasannānaṁ, 
puññakkhette anuttare. 
Aggasmiṁ dānaṁ dadataṁ, 
aggaṁ puññaṁ pavaḍḍhati; 
Aggaṁ āyu ca vaṇṇo ca, 
yaso kitti sukhaṁ balaṁ. 
Aggassa dātā medhāvī, 
aggadhammasamāhito; 
Devabhūto manusso vā, 
aggappatto pamodatī”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Paṭhamaṁ. 

Itivuttaka 91 
Tikanipāta 
Pañcamavagga 
Jīvikasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Antamidaṁ, bhikkhave, jīvikānaṁ yadidaṁ piṇḍolyaṁ. 
Abhisāpoyaṁ, bhikkhave, lokasmiṁ: ‘piṇḍolo vicarasi pattapāṇī’ti. 
Tañca kho etaṁ, bhikkhave, kulaputtā upenti atthavasikā, atthavasaṁ paṭicca; 
neva rājābhinītā, na corābhinītā, na iṇaṭṭā, na bhayaṭṭā, na ājīvikāpakatā. 
Api ca kho ‘otiṇṇamhā jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhotiṇṇā dukkhaparetā, 
appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. 
Evaṁ pabbajito cāyaṁ, bhikkhave, kulaputto. 
So ca hoti abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo, byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo, muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo. 
Seyyathāpi, bhikkhave, chavālātaṁ ubhatopadittaṁ majjhe gūthagataṁ neva gāme kaṭṭhatthaṁ pharati na araññe; 
tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi gihibhogā parihīno sāmaññatthañca na paripūretī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Gihibhogā parihīno, 
Sāmaññatthañca dubbhago; 
Paridhaṁsamāno pakireti, 
Chavālātaṁva nassati. 
Kāsāvakaṇṭhā bahavo, 
pāpadhammā asaññatā; 
Pāpā pāpehi kammehi, 
nirayaṁ te upapajjare. 
Seyyo ayoguḷo bhutto, 
tatto aggisikhūpamo; 
Yañce bhuñjeyya dussīlo, 
raṭṭhapiṇḍamasaññato”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Dutiyaṁ. 

Itivuttaka 92 
Tikanipāta 
Pañcamavagga 
Saṅghāṭikaṇṇasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Saṅghāṭikaṇṇe cepi, bhikkhave, bhikkhu gahetvā piṭṭhito piṭṭhito anubandho assa pāde pādaṁ nikkhipanto, 
so ca hoti abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo; 
atha kho so ārakāva mayhaṁ, ahañca tassa. 
Taṁ kissa hetu? 
Dhammañhi so, bhikkhave, bhikkhu na passati. 
Dhammaṁ apassanto na maṁ passati. 
Yojanasate cepi so, bhikkhave, bhikkhu vihareyya. 
So ca hoti anabhijjhālu kāmesu na tibbasārāgo abyāpannacitto apaduṭṭhamanasaṅkappo upaṭṭhitassati sampajāno samāhito ekaggacitto saṁvutindriyo; 
atha kho so santikeva mayhaṁ, ahañca tassa. 
Taṁ kissa hetu? 
Dhammañhi so, bhikkhave, bhikkhu passati; 
dhammaṁ passanto maṁ passatī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Anubandhopi ce assa, 
mahiccho ca vighātavā; 
Ejānugo anejassa, 
nibbutassa anibbuto; 
Giddho so vītagedhassa, 
passa yāvañca ārakā. 
Yo ca dhammamabhiññāya, 
dhammamaññāya paṇḍito; 
Rahadova nivāte ca, 
anejo vūpasammati. 
Anejo so anejassa, 
nibbutassa ca nibbuto; 
Agiddho vītagedhassa, 
passa yāvañca santike”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Tatiyaṁ. 

Itivuttaka 93 
Tikanipāta 
Pañcamavagga 
Aggisutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Tayome, bhikkhave, aggī. 
Katame tayo? 
Rāgaggi, dosaggi, mohaggi—
ime kho, bhikkhave, tayo aggī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Rāgaggi dahati macce, 
ratte kāmesu mucchite; 
Dosaggi pana byāpanne, 
nare pāṇātipātino. 
Mohaggi pana sammūḷhe, 
ariyadhamme akovide; 
Ete aggī ajānantā, 
sakkāyābhiratā pajā. 
Te vaḍḍhayanti nirayaṁ, 
tiracchānañca yoniyo; 
Asuraṁ pettivisayaṁ, 
amuttā mārabandhanā. 
Ye ca rattindivā yuttā, 
sammāsambuddhasāsane; 
Te nibbāpenti rāgaggiṁ, 
niccaṁ asubhasaññino. 
Dosaggiṁ pana mettāya, 
nibbāpenti naruttamā; 
Mohaggiṁ pana paññāya, 
yāyaṁ nibbedhagāminī. 
Te nibbāpetvā nipakā, 
rattindivamatanditā; 
Asesaṁ parinibbanti, 
asesaṁ dukkhamaccaguṁ. 
Ariyaddasā vedaguno, 
sammadaññāya paṇḍitā; 
Jātikkhayamabhiññāya, 
nāgacchanti punabbhavan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Catutthaṁ. 

Itivuttaka 94 
Tikanipāta 
Pañcamavagga 
Upaparikkhasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Tathā tathā, bhikkhave, bhikkhu upaparikkheyya yathā yathāssa upaparikkhato bahiddhā cassa viññāṇaṁ avikkhittaṁ avisaṭaṁ ajjhattaṁ asaṇṭhitaṁ anupādāya na paritasseyya. 
Bahiddhā, bhikkhave, viññāṇe avikkhitte avisaṭe sati ajjhattaṁ asaṇṭhite anupādāya aparitassato āyatiṁ jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo na hotī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Sattasaṅgappahīnassa, 
netticchinnassa bhikkhuno; 
Vikkhīṇo jātisaṁsāro, 
natthi tassa punabbhavo”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Pañcamaṁ. 

Itivuttaka 95 
Tikanipāta 
Pañcamavagga 
Kāmūpapattisutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Tisso imā, bhikkhave, kāmūpapattiyo. 
Katamā tisso? 
Paccupaṭṭhitakāmā, nimmānaratino, paranimmitavasavattino—
imā kho, bhikkhave, tisso kāmūpapattiyo”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Paccupaṭṭhitakāmā ca, 
ye devā vasavattino; 
Nimmānaratino devā, 
ye caññe kāmabhogino; 
Itthabhāvaññathābhāvaṁ, 
saṁsāraṁ nātivattare. 
Etamādīnavaṁ ñatvā, 
kāmabhogesu paṇḍito; 
Sabbe pariccaje kāme, 
ye dibbā ye ca mānusā. 
Piyarūpasātagadhitaṁ, 
chetvā sotaṁ duraccayaṁ; 
Asesaṁ parinibbanti, 
asesaṁ dukkhamaccaguṁ. 
Ariyaddasā vedaguno, 
sammadaññāya paṇḍitā; 
Jātikkhayamabhiññāya, 
nāgacchanti punabbhavan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Itivuttaka 96 
Tikanipāta 
Pañcamavagga 
Kāmayogasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Kāmayogayutto, bhikkhave, bhavayogayutto āgāmī hoti āgantā itthattaṁ. 
Kāmayogavisaṁyutto, bhikkhave, bhavayogayutto anāgāmī hoti anāgantā itthattaṁ. 
Kāmayogavisaṁyutto, bhikkhave, bhavayogavisaṁyutto arahā hoti, khīṇāsavo”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Kāmayogena saṁyuttā, 
bhavayogena cūbhayaṁ; 
Sattā gacchanti saṁsāraṁ, 
jātimaraṇagāmino. 
Ye ca kāme pahantvāna, 
appattā āsavakkhayaṁ; 
Bhavayogena saṁyuttā, 
anāgāmīti vuccare. 
Ye ca kho chinnasaṁsayā, 
khīṇamānapunabbhavā; 
Te ve pāraṅgatā loke, 
ye pattā āsavakkhayan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Sattamaṁ. 
Tatiyabhāṇavāraṁ. 

Itivuttaka 97 
Tikanipāta 
Pañcamavagga 
Kalyāṇasīlasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Kalyāṇasīlo, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṁ dhammavinaye ‘kevalī vusitavā uttamapuriso’ti vuccati—
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇasīlo hoti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati, ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇasīlo hoti. 
Iti kalyāṇasīlo. 
Kalyāṇadhammo ca kathaṁ hoti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu sattannaṁ bodhipakkhiyānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogamanuyutto viharati. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇadhammo hoti. 
Iti kalyāṇasīlo, kalyāṇadhammo. 
Kalyāṇapañño ca kathaṁ hoti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇapañño hoti. 
Iti kalyāṇasīlo kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṁ dhammavinaye ‘kevalī vusitavā uttamapuriso’ti vuccatī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yassa kāyena vācāya, 
manasā natthi dukkaṭaṁ; 
Taṁ ve kalyāṇasīloti, 
āhu bhikkhuṁ hirīmanaṁ. 
Yassa dhammā subhāvitā, 
satta sambodhigāmino; 
Taṁ ve kalyāṇadhammoti, 
āhu bhikkhuṁ anussadaṁ. 
Yo dukkhassa pajānāti, 
idheva khayamattano; 
Taṁ ve kalyāṇapaññoti, 
āhu bhikkhuṁ anāsavaṁ. 
Tehi dhammehi sampannaṁ, 
anīghaṁ chinnasaṁsayaṁ; 
Asitaṁ sabbalokassa, 
āhu sabbapahāyinan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Itivuttaka 98 
Tikanipāta 
Pañcamavagga 
Dānasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Dvemāni, bhikkhave, dānāni—
āmisadānañca dhammadānañca. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ dvinnaṁ dānānaṁ yadidaṁ dhammadānaṁ. 
Dveme, bhikkhave, saṁvibhāgā—
āmisasaṁvibhāgo ca dhammasaṁvibhāgo ca. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ dvinnaṁ saṁvibhāgānaṁ yadidaṁ dhammasaṁvibhāgo. 
Dveme, bhikkhave, anuggahā—
āmisānuggaho ca dhammānuggaho ca. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ dvinnaṁ anuggahānaṁ yadidaṁ dhammānuggaho”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yamāhu dānaṁ paramaṁ anuttaraṁ, 
Yaṁ saṁvibhāgaṁ bhagavā avaṇṇayi; 
Aggamhi khettamhi pasannacitto, 
Viññū pajānaṁ ko na yajetha kāle. 
Ye ceva bhāsanti suṇanti cūbhayaṁ, 
Pasannacittā sugatassa sāsane; 
Tesaṁ so attho paramo visujjhati, 
Ye appamattā sugatassa sāsane”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Navamaṁ. 

Itivuttaka 99 
Tikanipāta 
Pañcamavagga 
Tevijjasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Dhammenāhaṁ, bhikkhave, tevijjaṁ brāhmaṇaṁ paññāpemi, nāññaṁ lapitalāpanamattena. 
Kathañcāhaṁ, bhikkhave, dhammena tevijjaṁ brāhmaṇaṁ paññāpemi, nāññaṁ lapitalāpanamattena? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādiṁ. Tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati. 
Ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. 
Ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. 
Ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. 
Evaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, dhammena tevijjaṁ brāhmaṇaṁ paññāpemi, nāññaṁ lapitalāpanamattenā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Pubbenivāsaṁ yoveti, 
saggāpāyañca passati; 
Atho jātikkhayaṁ patto, 
abhiññāvosito muni. 
Etāhi tīhi vijjāhi, 
tevijjo hoti brāhmaṇo; 
Tamahaṁ vadāmi tevijjaṁ, 
nāññaṁ lapitalāpanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Dasamaṁ. 
Pañcamo vaggo. 
Tassuddānaṁ 
Pasāda jīvita saṅghāṭi, 
aggi upaparikkhayā; 
Upapatti kāma kalyāṇaṁ, 
dānaṁ dhammena te dasāti. 
Tikanipāto niṭṭhito. 

Itivuttaka 100 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Brāhmaṇadhammayāgasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ahamasmi, bhikkhave, brāhmaṇo yācayogo sadā payatapāṇi antimadehadharo anuttaro bhisakko sallakatto. 
Tassa me tumhe puttā orasā mukhato jātā dhammajā dhammanimmitā dhammadāyādā, no āmisadāyādā. 
Dvemāni, bhikkhave, dānāni—
āmisadānañca dhammadānañca. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ dvinnaṁ dānānaṁ yadidaṁ dhammadānaṁ. 
Dveme, bhikkhave, saṁvibhāgā—
āmisasaṁvibhāgo ca dhammasaṁvibhāgo ca. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ dvinnaṁ saṁvibhāgānaṁ yadidaṁ dhammasaṁvibhāgo. 
Dveme, bhikkhave, anuggahā—
āmisānuggaho ca dhammānuggaho ca. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ dvinnaṁ anuggahānaṁ yadidaṁ dhammānuggaho. 
Dveme, bhikkhave, yāgā—
āmisayāgo ca dhammayāgo ca. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, imesaṁ dvinnaṁ yāgānaṁ yadidaṁ dhammayāgo”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yo dhammayāgaṁ ayajī amaccharī, 
Tathāgato sabbabhūtānukampī; 
Taṁ tādisaṁ devamanussaseṭṭhaṁ, 
Sattā namassanti bhavassa pāragun”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Paṭhamaṁ. 

Itivuttaka 101 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Sulabhasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Cattārimāni, bhikkhave, appāni ceva sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni. 
Katamāni cattāri? 
Paṁsukūlaṁ, bhikkhave, cīvarānaṁ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṁ. 
Piṇḍiyālopo, bhikkhave, bhojanānaṁ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṁ. 
Rukkhamūlaṁ, bhikkhave, senāsanānaṁ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṁ. 
Pūtimuttaṁ, bhikkhave, bhesajjānaṁ appañca sulabhañca tañca anavajjaṁ. 
Imāni kho, bhikkhave, cattāri appāni ceva sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni. 
Yato kho, bhikkhave, bhikkhu appena ca tuṭṭho hoti sulabhena ca anavajjena ca, idamassāhaṁ aññataraṁ sāmaññaṅganti vadāmī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Anavajjena tuṭṭhassa, 
appena sulabhena ca; 
Na senāsanamārabbha, 
cīvaraṁ pānabhojanaṁ; 
Vighāto hoti cittassa, 
disā nappaṭihaññati. 
Ye cassa dhammā akkhātā, 
sāmaññassānulomikā; 
Adhiggahitā tuṭṭhassa, 
appamattassa bhikkhuno”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Dutiyaṁ. 

Itivuttaka 102 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Āsavakkhayasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Jānatohaṁ, bhikkhave, passato āsavānaṁ khayaṁ vadāmi, no ajānato no apassato. 
Kiñca, bhikkhave, jānato, kiṁ passato āsavānaṁ khayo hoti? 
Idaṁ dukkhanti, bhikkhave, jānato passato āsavānaṁ khayo hoti. Ayaṁ dukkhasamudayoti, bhikkhave, jānato passato āsavānaṁ khayo hoti. Ayaṁ dukkhanirodhoti, bhikkhave, jānato passato āsavānaṁ khayo hoti. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti, bhikkhave, jānato passato āsavānaṁ khayo hoti. 
Evaṁ kho, bhikkhave, jānato evaṁ passato āsavānaṁ khayo hotī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Sekhassa sikkhamānassa, 
ujumaggānusārino; 
Khayasmiṁ paṭhamaṁ ñāṇaṁ, 
tato aññā anantarā. 
Tato aññāvimuttassa, 
vimuttiñāṇamuttamaṁ; 
Uppajjati khaye ñāṇaṁ, 
khīṇā saṁyojanā iti. 
Na tvevidaṁ kusītena, 
bālenamavijānatā; 
Nibbānaṁ adhigantabbaṁ, 
sabbaganthappamocanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Tatiyaṁ. 

Itivuttaka 103 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Samaṇabrāhmaṇasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānanti; ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ nappajānanti; ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ nappajānanti; ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānanti—
na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṁ vā brahmaññatthaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. 
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānanti; ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānanti; ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānanti; ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānanti—
te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Ye dukkhaṁ nappajānanti, 
atho dukkhassa sambhavaṁ; 
Yattha ca sabbaso dukkhaṁ, 
asesaṁ uparujjhati; 
Tañca maggaṁ na jānanti, 
dukkhūpasamagāminaṁ. 
Cetovimuttihīnā te, 
Atho paññāvimuttiyā; 
Abhabbā te antakiriyāya, 
Te ve jātijarūpagā. 
Ye ca dukkhaṁ pajānanti, 
atho dukkhassa sambhavaṁ; 
Yattha ca sabbaso dukkhaṁ, 
asesaṁ uparujjhati; 
Tañca maggaṁ pajānanti, 
dukkhūpasamagāminaṁ. 
Cetovimuttisampannā, 
atho paññāvimuttiyā; 
Bhabbā te antakiriyāya, 
na te jātijarūpagā”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Catutthaṁ. 

Itivuttaka 104 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Sīlasampannasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ye te, bhikkhave, bhikkhū sīlasampannā samādhisampannā paññāsampannā vimuttisampannā vimuttiñāṇadassanasampannā ovādakā viññāpakā sandassakā samādapakā samuttejakā sampahaṁsakā alaṁsamakkhātāro saddhammassa dassanampahaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāraṁ vadāmi; 
savanampahaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāraṁ vadāmi; 
upasaṅkamanampahaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāraṁ vadāmi; 
payirupāsanampahaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāraṁ vadāmi; 
anussaraṇampahaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāraṁ vadāmi; 
anupabbajjampahaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāraṁ vadāmi. 
Taṁ kissa hetu? 
Tathārūpe, bhikkhave, bhikkhū sevato bhajato payirupāsato aparipūropi sīlakkhandho bhāvanāpāripūriṁ gacchati, aparipūropi samādhikkhandho bhāvanāpāripūriṁ gacchati, aparipūropi paññākkhandho bhāvanāpāripūriṁ gacchati, aparipūropi vimuttikkhandho bhāvanāpāripūriṁ gacchati, aparipūropi vimuttiñāṇadassanakkhandho bhāvanāpāripūriṁ gacchati. 
Evarūpā ca te, bhikkhave, bhikkhū satthārotipi vuccanti, satthavāhātipi vuccanti, raṇañjahātipi vuccanti, tamonudātipi vuccanti, ālokakarātipi vuccanti, obhāsakarātipi vuccanti, pajjotakarātipi vuccanti, ukkādhārātipi vuccanti, pabhaṅkarātipi vuccanti, ariyātipi vuccanti, cakkhumantotipi vuccantī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Pāmojjakaraṇaṁ ṭhānaṁ, 
etaṁ hoti vijānataṁ; 
Yadidaṁ bhāvitattānaṁ, 
ariyānaṁ dhammajīvinaṁ. 
Te jotayanti saddhammaṁ, 
bhāsayanti pabhaṅkarā; 
Ālokakaraṇā dhīrā, 
cakkhumanto raṇañjahā. 
Yesaṁ ve sāsanaṁ sutvā, 
sammadaññāya paṇḍitā; 
Jātikkhayamabhiññāya, 
nāgacchanti punabbhavan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Pañcamaṁ. 

Itivuttaka 105 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Taṇhuppādasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Cattārome, bhikkhave, taṇhuppādā, yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. 
Katame cattāro? 
Cīvarahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; 
piṇḍapātahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; 
senāsanahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; 
itibhavābhavahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. 
Ime kho, bhikkhave, cattāro taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjatī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Taṇhādutiyo puriso, 
dīghamaddhāna saṁsaraṁ; 
Itthabhāvaññathābhāvaṁ, 
saṁsaraṁ nātivattati. 
Etamādīnavaṁ ñatvā, 
taṇhaṁ dukkhassa sambhavaṁ; 
Vītataṇho anādāno, 
sato bhikkhu paribbaje”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Itivuttaka 106 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Sabrahmakasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Sabrahmakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. 
Sapubbadevatāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. 
Sapubbācariyakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. 
Sāhuneyyakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. 
‘Brahmā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ. 
‘Pubbadevatā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ. 
‘Pubbācariyā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ. 
‘Āhuneyyā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro puttānaṁ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Brahmāti mātāpitaro, 
pubbācariyāti vuccare; 
Āhuneyyā ca puttānaṁ, 
pajāya anukampakā. 
Tasmā hi ne namasseyya, 
sakkareyya ca paṇḍito; 
Annena atha pānena, 
vatthena sayanena ca; 
Ucchādanena nhāpanena, 
pādānaṁ dhovanena ca. 
Tāya naṁ pāricariyāya, 
mātāpitūsu paṇḍitā; 
Idheva naṁ pasaṁsanti, 
pecca sagge pamodatī”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Sattamaṁ. 

Itivuttaka 107 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Bahukārasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Bahukārā, bhikkhave, brāhmaṇagahapatikā tumhākaṁ ye vo paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi. 
Tumhepi, bhikkhave, bahukārā brāhmaṇagahapatikānaṁ yaṁ nesaṁ dhammaṁ desetha ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha. 
Evamidaṁ, bhikkhave, aññamaññaṁ nissāya brahmacariyaṁ vussati oghassa nittharaṇatthāya sammā dukkhassa antakiriyāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Sāgārā anagārā ca, 
ubho aññoññanissitā; 
Ārādhayanti saddhammaṁ, 
yogakkhemaṁ anuttaraṁ. 
Sāgāresu ca cīvaraṁ, 
paccayaṁ sayanāsanaṁ; 
Anagārā paṭicchanti, 
parissayavinodanaṁ. 
Sugataṁ pana nissāya, 
gahaṭṭhā gharamesino; 
Saddahānā arahataṁ, 
ariyapaññāya jhāyino. 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
maggaṁ sugatigāminaṁ; 
Nandino devalokasmiṁ, 
modanti kāmakāmino”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Itivuttaka 108 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Kuhasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ye keci, bhikkhave, bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā, na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā. 
Apagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā; na ca te imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti. 
Ye ca kho, bhikkhave, bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā, te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā. 
Anapagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā; te ca imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjantī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Kuhā thaddhā lapā siṅgī, 
unnaḷā asamāhitā; 
Na te dhamme virūhanti, 
sammāsambuddhadesite. 
Nikkuhā nillapā dhīrā, 
atthaddhā susamāhitā; 
Te ve dhamme virūhanti, 
sammāsambuddhadesite”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Navamaṁ. 

Itivuttaka 109 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Nadīsotasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Seyyathāpi, bhikkhave, puriso nadiyā sotena ovuyheyya piyarūpasātarūpena. 
Tamenaṁ cakkhumā puriso tīre ṭhito disvā evaṁ vadeyya: 
‘kiñcāpi kho tvaṁ, ambho purisa, nadiyā sotena ovuyhasi piyarūpasātarūpena, atthi cettha heṭṭhā rahado saūmi sāvaṭṭo sagaho sarakkhaso yaṁ tvaṁ, ambho purisa, rahadaṁ pāpuṇitvā maraṇaṁ vā nigacchasi maraṇamattaṁ vā dukkhan’ti. 
Atha kho so, bhikkhave, puriso tassa purisassa saddaṁ sutvā hatthehi ca pādehi ca paṭisotaṁ vāyameyya. 
Upamā kho me ayaṁ, bhikkhave, katā atthassa viññāpanāya. 
Ayañcettha attho: 
‘nadiyā soto’ti kho, bhikkhave, taṇhāyetaṁ adhivacanaṁ. 
‘Piyarūpaṁ sātarūpan’ti kho, bhikkhave, channetaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ. 
‘Heṭṭhā rahado’ti kho, bhikkhave, pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ adhivacanaṁ. 
‘Ūmibhayan’ti kho, bhikkhave, kodhupāyāsassetaṁ adhivacanaṁ. 
‘Āvaṭṭan’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ. 
‘Gaharakkhaso’ti kho, bhikkhave, mātugāmassetaṁ adhivacanaṁ. 
‘Paṭisoto’ti kho, bhikkhave, nekkhammassetaṁ adhivacanaṁ. 
‘Hatthehi ca pādehi ca vāyāmo’ti kho, bhikkhave, vīriyārambhassetaṁ adhivacanaṁ. 
‘Cakkhumā puriso tīre ṭhito’ti kho, bhikkhave, tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato sammāsambuddhassā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Sahāpi dukkhena jaheyya kāme, 
Yogakkhemaṁ āyatiṁ patthayāno; 
Sammappajāno suvimuttacitto, 
Vimuttiyā phassaye tattha tattha; 
Sa vedagū vūsitabrahmacariyo, 
Lokantagū pāragatoti vuccatī”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Dasamaṁ. 

Itivuttaka 110 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Carasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Carato cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā. 
Tañce, bhikkhave, bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ gameti. 
Carampi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto anātāpī anottāpī satataṁ samitaṁ kusīto hīnavīriyoti vuccati. 
Ṭhitassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā. 
Tañce, bhikkhave, bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ gameti. 
Ṭhitopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto anātāpī anottāpī satataṁ samitaṁ kusīto hīnavīriyoti vuccati. 
Nisinnassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā. 
Tañce, bhikkhave, bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ gameti. 
Nisinnopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto anātāpī anottāpī satataṁ samitaṁ kusīto hīnavīriyoti vuccati. 
Sayānassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno jāgarassa uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā. 
Tañce, bhikkhave, bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ gameti. 
Sayānopi, bhikkhave, bhikkhu jāgaro evaṁbhūto anātāpī anottāpī satataṁ samitaṁ kusīto hīnavīriyoti vuccati. 
Carato cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā. 
Tañce, bhikkhave, bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti. 
Carampi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati. 
Ṭhitassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā. 
Tañce, bhikkhave, bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti. 
Ṭhitopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati. 
Nisinnassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā. 
Tañce, bhikkhave, bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti. 
Nisinnopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati. 
Sayānassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno jāgarassa uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā. 
Tañce, bhikkhave, bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti. 
Sayānopi, bhikkhave, bhikkhu jāgaro evaṁbhūto ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitattoti vuccatī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Caraṁ vā yadi vā tiṭṭhaṁ, 
nisinno uda vā sayaṁ; 
Yo vitakkaṁ vitakketi, 
pāpakaṁ gehanissitaṁ. 
Kummaggaṁ paṭipanno so, 
mohaneyyesu mucchito; 
Abhabbo tādiso bhikkhu, 
phuṭṭhuṁ sambodhimuttamaṁ. 
Yo ca caraṁ vā tiṭṭhaṁ vā, 
Nisinno uda vā sayaṁ; 
Vitakkaṁ samayitvāna, 
Vitakkūpasame rato; 
Bhabbo so tādiso bhikkhu, 
Phuṭṭhuṁ sambodhimuttaman”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Ekādasamaṁ. 

Itivuttaka 111 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Sampannasīlasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Sampannasīlā, bhikkhave, viharatha sampannapātimokkhā; pātimokkhasaṁvarasaṁvutā viharatha ācāragocarasampannā aṇumattesu vajjesu bhayadassāvino; samādāya sikkhatha sikkhāpadesu. 
Sampannasīlānaṁ vo, bhikkhave, viharataṁ sampannapātimokkhānaṁ pātimokkhasaṁvarasaṁvutānaṁ viharataṁ ācāragocarasampannānaṁ aṇumattesu vajjesu bhayadassāvīnaṁ samādāya sikkhataṁ sikkhāpadesu, kimassa uttari karaṇīyaṁ? 
Carato cepi, bhikkhave, bhikkhuno abhijjhā, byāpādo vigato hoti, thinamiddhaṁ vigataṁ hoti, uddhaccakukkuccaṁ vigataṁ hoti, vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ. 
Carampi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati. 
Ṭhitassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno abhijjhā byāpādo vigato hoti …pe… thinamiddhaṁ … uddhaccakukkuccaṁ … vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ. 
Ṭhitopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati. 
Nisinnassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno abhijjhā byāpādo vigato hoti …pe… thinamiddhaṁ … uddhaccakukkuccaṁ … vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ. 
Nisinnopi, bhikkhave, bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati. 
Sayānassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno jāgarassa abhijjhā byāpādo vigato hoti …pe… thinamiddhaṁ … uddhaccakukkuccaṁ … vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ. 
Sayānopi, bhikkhave, bhikkhu jāgaro evaṁbhūto ātāpī ottāpī satataṁ samitaṁ āraddhavīriyo pahitattoti vuccatī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yataṁ care yataṁ tiṭṭhe, 
yataṁ acche yataṁ saye; 
Yataṁ samiñjaye bhikkhu, 
yatamenaṁ pasāraye. 
Uddhaṁ tiriyaṁ apācīnaṁ, 
yāvatājagatogati; 
Samavekkhitā ca dhammānaṁ, 
khandhānaṁ udayabbayaṁ. 
Evaṁ vihārimātāpiṁ, 
santavuttimanuddhataṁ; 
Cetosamathasāmīciṁ, 
sikkhamānaṁ sadā sataṁ; 
Satataṁ pahitattoti, 
āhu bhikkhuṁ tathāvidhan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Dvādasamaṁ. 

Itivuttaka 112 
Catukkanipāta 
Brāhmaṇadhammayāgavagga 
Lokasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Loko, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho, 
lokasmā tathāgato visaṁyutto. 
Lokasamudayo, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho, 
lokasamudayo tathāgatassa pahīno. 
Lokanirodho, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho, 
lokanirodho tathāgatassa sacchikato. 
Lokanirodhagāminī paṭipadā, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddhā, 
lokanirodhagāminī paṭipadā tathāgatassa bhāvitā. 
Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā yasmā taṁ tathāgatena abhisambuddhaṁ, 
tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. 
Yañca, bhikkhave, rattiṁ tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati, yañca rattiṁ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṁ etasmiṁ antare bhāsati lapati niddisati, sabbaṁ taṁ tatheva hoti no aññathā, 
tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. 
Yathāvādī, bhikkhave, tathāgato tathākārī, yathākārī tathāvādī, 
iti yathāvādī tathākārī yathākārī tathāvādī, 
tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. 
Sadevake, bhikkhave, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī, 
tasmā tathāgatoti vuccatī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Sabbalokaṁ abhiññāya, 
sabbaloke yathātathaṁ; 
Sabbalokavisaṁyutto, 
sabbaloke anūpayo. 
Sa ve sabbābhibhū dhīro, 
sabbaganthappamocano; 
Phuṭṭhāssa paramā santi, 
nibbānaṁ akutobhayaṁ. 
Esa khīṇāsavo buddho, 
anīgho chinnasaṁsayo; 
Sabbakammakkhayaṁ patto, 
vimutto upadhisaṅkhaye. 
Esa so bhagavā buddho, 
esa sīho anuttaro; 
Sadevakassa lokassa, 
brahmacakkaṁ pavattayi. 
Iti devā manussā ca, 
ye buddhaṁ saraṇaṁ gatā; 
Saṅgamma taṁ namassanti, 
mahantaṁ vītasāradaṁ. 
Danto damayataṁ seṭṭho, 
santo samayataṁ isi; 
Mutto mocayataṁ aggo, 
tiṇṇo tārayataṁ varo. 
Iti hetaṁ namassanti, 
mahantaṁ vītasāradaṁ; 
Sadevakasmiṁ lokasmiṁ, 
natthi te paṭipuggalo”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Terasamaṁ. 
Catukkanipāto niṭṭhito. 
Tassuddānaṁ 
Brāhmaṇasulabhā jānaṁ, 
Samaṇasīlā taṇhā brahmā; 
Bahukārā kuhapurisā, 
Cara sampannalokena terasāti. 
Suttasaṅgaho 
Sattavisekanipātaṁ, 
Dukkaṁ bāvīsasuttasaṅgahitaṁ; 
Samapaññāsamathatikaṁ, 
Terasa catukkañca iti yamidaṁ. 
Dvidasuttarasuttasate, 
Saṅgāyitvā samādahiṁsu purā; 
Arahanto ciraṭṭhitiyā, 
Tamāhu nāmena itivuttanti. 
Itivuttakapāḷi niṭṭhitā. 

Itivuttaka 11 
Ekakanipāta 
Dutiyavagga 
Mohapariññāsutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Mohaṁ, bhikkhave, anabhijānaṁ aparijānaṁ tattha cittaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya. 
Mohañca kho, bhikkhave, abhijānaṁ parijānaṁ tattha cittaṁ virājayaṁ pajahaṁ bhabbo dukkhakkhayāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena mohena mūḷhāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ mohaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Paṭhamaṁ. 

Itivuttaka 12 
Ekakanipāta 
Dutiyavagga 
Kodhapariññāsutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Kodhaṁ, bhikkhave, anabhijānaṁ aparijānaṁ tattha cittaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya. 
Kodhañca kho, bhikkhave, abhijānaṁ parijānaṁ tattha cittaṁ virājayaṁ pajahaṁ bhabbo dukkhakkhayāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena kodhena kuddhāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ kodhaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Dutiyaṁ. 

Itivuttaka 13 
Ekakanipāta 
Dutiyavagga 
Makkhapariññāsutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Makkhaṁ, bhikkhave, anabhijānaṁ aparijānaṁ tattha cittaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya. 
Makkhañca kho, bhikkhave, abhijānaṁ parijānaṁ tattha cittaṁ virājayaṁ pajahaṁ bhabbo dukkhakkhayāyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yena makkhena makkhāse, 
sattā gacchanti duggatiṁ; 
Taṁ makkhaṁ sammadaññāya, 
pajahanti vipassino; 
Pahāya na punāyanti, 
imaṁ lokaṁ kudācanan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Tatiyaṁ. 

Itivuttaka 14 
Ekakanipāta 
Dutiyavagga 
Avijjānīvaraṇasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekanīvaraṇampi samanupassāmi yena nīvaraṇena nivutā pajā dīgharattaṁ sandhāvanti saṁsaranti yathayidaṁ, bhikkhave, avijjānīvaraṇaṁ. 
Avijjānīvaraṇena hi, bhikkhave, nivutā pajā dīgharattaṁ sandhāvanti saṁsarantī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Natthañño ekadhammopi, 
yenevaṁ nivutā pajā; 
Saṁsaranti ahorattaṁ, 
yathā mohena āvutā. 
Ye ca mohaṁ pahantvāna, 
tamokhandhaṁ padālayuṁ; 
Na te puna saṁsaranti, 
hetu tesaṁ na vijjatī”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Catutthaṁ. 

Itivuttaka 15 
Ekakanipāta 
Dutiyavagga 
Taṇhāsaṁyojanasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekasaṁyojanampi samanupassāmi yena saṁyojanena saṁyuttā sattā dīgharattaṁ sandhāvanti saṁsaranti yathayidaṁ, bhikkhave, taṇhāsaṁyojanaṁ. 
Taṇhāsaṁyojanena hi, bhikkhave, saṁyuttā sattā dīgharattaṁ sandhāvanti saṁsarantī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Taṇhādutiyo puriso, 
dīghamaddhāna saṁsaraṁ; 
Itthabhāvaññathābhāvaṁ, 
saṁsāraṁ nātivattati. 
Etamādīnavaṁ ñatvā, 
Taṇhaṁ dukkhassa sambhavaṁ; 
Vītataṇho anādāno, 
Sato bhikkhu paribbaje”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Pañcamaṁ. 

Itivuttaka 16 
Ekakanipāta 
Dutiyavagga 
Paṭhamasekhasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Sekhassa, bhikkhave, bhikkhuno appattamānasassa anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamānassa viharato ajjhattikaṁ aṅganti karitvā nāññaṁ ekaṅgampi samanupassāmi yaṁ evaṁ bahūpakāraṁ yathayidaṁ, bhikkhave, yoniso manasikāro. 
Yoniso, bhikkhave, bhikkhu manasi karonto akusalaṁ pajahati, kusalaṁ bhāvetī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Yonisomanasikāro, 
dhammo sekhassa bhikkhuno; 
Natthañño evaṁ bahukāro, 
uttamatthassa pattiyā; 
Yoniso padahaṁ bhikkhu, 
khayaṁ dukkhassa pāpuṇe”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Itivuttaka 17 
Ekakanipāta 
Dutiyavagga 
Dutiyasekhasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Sekhassa, bhikkhave, bhikkhuno appattamānasassa anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamānassa viharato bāhiraṁ aṅganti karitvā nāññaṁ ekaṅgampi samanupassāmi yaṁ evaṁ bahūpakāraṁ yathayidaṁ, bhikkhave, kalyāṇamittatā. 
Kalyāṇamitto, bhikkhave, bhikkhu akusalaṁ pajahati, kusalaṁ bhāvetī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Kalyāṇamitto yo bhikkhu, 
sappatisso sagāravo; 
Karaṁ mittānaṁ vacanaṁ, 
sampajāno patissato; 
Pāpuṇe anupubbena, 
sabbasaṁyojanakkhayan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Sattamaṁ. 

Itivuttaka 18 
Ekakanipāta 
Dutiyavagga 
Saṅghabhedasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekadhammo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ. 
Katamo ekadhammo? 
Saṅghabhedo. 
Saṅghe kho pana, bhikkhave, bhinne aññamaññaṁ bhaṇḍanāni ceva honti, aññamaññaṁ paribhāsā ca honti, aññamaññaṁ parikkhepā ca honti, aññamaññaṁ pariccajanā ca honti. 
Tattha appasannā ceva nappasīdanti, pasannānañca ekaccānaṁ aññathattaṁ hotī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Āpāyiko nerayiko, 
Kappaṭṭho saṅghabhedako; 
Vaggārāmo adhammaṭṭho, 
Yogakkhemā padhaṁsati; 
Saṅghaṁ samaggaṁ bhetvāna, 
Kappaṁ nirayamhi paccatī”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Itivuttaka 19 
Ekakanipāta 
Dutiyavagga 
Saṅghasāmaggīsutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekadhammo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ. 
Katamo ekadhammo? 
Saṅghasāmaggī. 
Saṅghe kho pana, bhikkhave, samagge na ceva aññamaññaṁ bhaṇḍanāni honti, na ca aññamaññaṁ paribhāsā honti, na ca aññamaññaṁ parikkhepā honti, na ca aññamaññaṁ pariccajanā honti. 
Tattha appasannā ceva pasīdanti, pasannānañca bhiyyobhāvo hotī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Sukhā saṅghassa sāmaggī, 
samaggānañcanuggaho; 
Samaggarato dhammaṭṭho, 
yogakkhemā na dhaṁsati; 
Saṅghaṁ samaggaṁ katvāna, 
kappaṁ saggamhi modatī”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Navamaṁ. 

Itivuttaka 20 
Ekakanipāta 
Dutiyavagga 
Paduṭṭhacittasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Idhāhaṁ, bhikkhave, ekaccaṁ puggalaṁ paduṭṭhacittaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi: 
‘imamhi cāyaṁ samaye puggalo kālaṁ kareyya yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye’. 
Taṁ kissa hetu? 
Cittaṁ hissa, bhikkhave, paduṭṭhaṁ. 
Cetopadosahetu kho pana, bhikkhave, evam’idhekacce sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Paduṭṭhacittaṁ ñatvāna, 
ekaccaṁ idha puggalaṁ; 
Etamatthañca byākāsi, 
buddho bhikkhūna santike. 
Imamhi cāyaṁ samaye, 
kālaṁ kayirātha puggalo; 
Nirayaṁ upapajjeyya, 
cittaṁ hissa padūsitaṁ. 
Yathā haritvā nikkhipeyya, 
evamevaṁ tathāvidho; 
Cetopadosahetu hi, 
sattā gacchanti duggatin”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Dasamaṁ. 
Dutiyo vaggo. 
Tassuddānaṁ 
Moho kodho atha makkho, 
Vijjā taṇhā sekhaduve ca; 
Bhedo sāmaggipuggalo, 
Vaggamāhu dutiyanti vuccatīti. 

Itivuttaka 21 
Ekakanipāta 
Tatiyavagga 
Pasannacittasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Idhāhaṁ, bhikkhave, ekaccaṁ puggalaṁ pasannacittaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi: 
‘imamhi cāyaṁ samaye puggalo kālaṁ kareyya yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge’. 
Taṁ kissa hetu? 
Cittaṁ hissa, bhikkhave, pasannaṁ. 
Cetopasādahetu kho pana, bhikkhave, evam’idhekacce sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantī”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Pasannacittaṁ ñatvāna, 
ekaccaṁ idha puggalaṁ; 
Etamatthañca byākāsi, 
buddho bhikkhūna santike. 
Imamhi cāyaṁ samaye, 
kālaṁ kayirātha puggalo; 
Sugatiṁ upapajjeyya, 
cittaṁ hissa pasāditaṁ. 
Yathā haritvā nikkhipeyya, 
evamevaṁ tathāvidho; 
Cetopasādahetu hi, 
sattā gacchanti suggatin”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Paṭhamaṁ. 

Itivuttaka 22 
Ekakanipāta 
Tatiyavagga 
Mettasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Mā, bhikkhave, puññānaṁ bhāyittha. 
Sukhassetaṁ, bhikkhave, adhivacanaṁ iṭṭhassa kantassa piyassa manāpassa yadidaṁ puññāni. 
Abhijānāmi kho panāhaṁ, bhikkhave, dīgharattaṁ katānaṁ puññānaṁ iṭṭhaṁ kantaṁ piyaṁ manāpaṁ vipākaṁ paccanubhūtaṁ. 
Satta vassāni mettacittaṁ bhāvetvā satta saṁvaṭṭavivaṭṭakappe nayimaṁ lokaṁ punarāgamāsiṁ. 
Saṁvaṭṭamāne sudaṁ, bhikkhave, kappe ābhassarūpago homi; 
vivaṭṭamāne kappe suññaṁ brahmavimānaṁ upapajjāmi. 
Tatra sudaṁ, bhikkhave, brahmā homi mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī. 
Chattiṁsakkhattuṁ kho panāhaṁ, bhikkhave, sakko ahosiṁ devānamindo; 
anekasatakkhattuṁ rājā ahosiṁ cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. 
Ko pana vādo padesarajjassa. 
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi: 
‘kissa nu kho me idaṁ kammassa phalaṁ, kissa kammassa vipāko, yenāhaṁ etarahi evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo’ti? 
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi: 
‘tiṇṇaṁ kho me idaṁ kammānaṁ phalaṁ, tiṇṇaṁ kammānaṁ vipāko, yenāhaṁ etarahi evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvoti, seyyathidaṁ—
dānassa, damassa, saññamassā’”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Puññameva so sikkheyya, 
āyataggaṁ sukhudrayaṁ; 
Dānañca samacariyañca, 
mettacittañca bhāvaye. 
Ete dhamme bhāvayitvā, 
tayo sukhasamuddaye; 
Abyāpajjaṁ sukhaṁ lokaṁ, 
paṇḍito upapajjatī”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Dutiyaṁ. 

Itivuttaka 23 
Ekakanipāta 
Tatiyavagga 
Ubhayatthasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekadhammo, bhikkhave, bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhigayha tiṭṭhati—
diṭṭhadhammikañceva atthaṁ samparāyikañca. 
Katamo ekadhammo? 
Appamādo kusalesu dhammesu. 
Ayaṁ kho, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhigayha tiṭṭhati—
diṭṭhadhammikañceva atthaṁ samparāyikañcā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Appamādaṁ pasaṁsanti, 
puññakiriyāsu paṇḍitā; 
Appamatto ubho atthe, 
adhigaṇhāti paṇḍito. 
Diṭṭhe dhamme ca yo attho, 
yo cattho samparāyiko; 
Atthābhisamayā dhīro, 
paṇḍitoti pavuccatī”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Tatiyaṁ. 

Itivuttaka 24 
Ekakanipāta 
Tatiyavagga 
Aṭṭhipuñjasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekapuggalassa, bhikkhave, kappaṁ sandhāvato saṁsarato siyā evaṁ mahā aṭṭhikaṅkalo aṭṭhipuñjo aṭṭhirāsi yathāyaṁ vepullo pabbato, sace saṁhārako assa, sambhatañca na vinasseyyā”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Ekassekena kappena, 
puggalassaṭṭhisañcayo; 
Siyā pabbatasamo rāsi, 
iti vuttaṁ mahesinā. 
So kho panāyaṁ akkhāto, 
vepullo pabbato mahā; 
Uttaro gijjhakūṭassa, 
magadhānaṁ giribbaje. 
Yato ca ariyasaccāni, 
sammappaññāya passati; 
Dukkhaṁ dukkhasamuppādaṁ, 
dukkhassa ca atikkamaṁ; 
Ariyañcaṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, 
dukkhūpasamagāminaṁ. 
Sa sattakkhattuṁ paramaṁ, 
sandhāvitvāna puggalo; 
Dukkhassantakaro hoti, 
sabbasaṁyojanakkhayā”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Catutthaṁ. 

Itivuttaka 25 
Ekakanipāta 
Tatiyavagga 
Musāvādasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Ekadhammaṁ atītassa, bhikkhave, purisapuggalassa nāhaṁ tassa kiñci pāpakammaṁ akaraṇīyanti vadāmi. 
Katamaṁ ekadhammaṁ? 
Yadidaṁ, bhikkhave, sampajānamusāvādo”ti. 
Etamatthaṁ bhagavā avoca. 
Tatthetaṁ iti vuccati: 
“Ekadhammaṁ atītassa, 
musāvādissa jantuno; 
Vitiṇṇaparalokassa, 
natthi pāpaṁ akāriyan”ti. 
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. 
Pañcamaṁ. 

Itivuttaka 26 
Ekakanipāta 
Tatiyavagga 
Dānasutta 
Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: 
“Evañce, bhikkhave, sattā jāneyyuṁ dānasaṁvibhāgassa vipākaṁ yathāhaṁ jānāmi, na adatvā bhuñjeyyuṁ, na ca nesaṁ macc