Navaka Nipāta — Chín Pháp

ṭhāya cattāro dhammā uttari bhāvetabbā—
asubhā bhāvetabbā rāgassa pahānāya, mettā bhāvetabbā byāpādassa pahānāya, ānāpānassati bhāvetabbā vitakkupacchedāya, aniccasaññā bhāvetabbā asmimānasamugghātāya. 
Aniccasaññino, meghiya, anattasaññā saṇṭhāti. 
Anattasaññī asmimānasamugghātaṁ pāpuṇāti diṭṭheva dhamme nibbānan”ti. 
Tatiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.40 
4. Mahāvagga 
Nāgasutta 
“Yasmiṁ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa gocarapasutassa hatthīpi hatthiniyopi hatthikalabhāpi hatthicchāpāpi purato purato gantvā tiṇaggāni chindanti, tena, bhikkhave, āraññiko nāgo aṭṭīyati harāyati jigucchati. 
Yasmiṁ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa gocarapasutassa hatthīpi hatthiniyopi hatthikalabhāpi hatthicchāpāpi obhaggobhaggaṁ sākhābhaṅgaṁ khādanti, tena, bhikkhave, āraññiko nāgo aṭṭīyati harāyati jigucchati. 
Yasmiṁ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa ogāhaṁ otiṇṇassa hatthīpi hatthiniyopi hatthikalabhāpi hatthicchāpāpi purato purato gantvā soṇḍāya udakaṁ āloḷenti, tena, bhikkhave, āraññiko nāgo aṭṭīyati harāyati jigucchati. 
Yasmiṁ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa ogāhā uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti, tena, bhikkhave, āraññiko nāgo aṭṭīyati harāyati jigucchati. 
Tasmiṁ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa evaṁ hoti: 
‘ahaṁ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. 
Chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti. 
Yannūnāhaṁ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyyan’ti. 
So aparena samayena eko gaṇasmā vūpakaṭṭho viharati, acchinnaggāni ceva tiṇāni khādati, obhaggobhaggañcassa sākhābhaṅgaṁ na khādanti, anāvilāni ca pānīyāni pivati, ogāhā cassa uttiṇṇassa na hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti. 
Tasmiṁ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa evaṁ hoti: 
‘ahaṁ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṁ hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṁ, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ khādiṁsu, āvilāni ca pānīyāni apāyiṁ, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo agamaṁsu. Sohaṁ etarahi eko gaṇasmā vūpakaṭṭho viharāmi, acchinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ na khādanti, anāvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa na hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchantī’ti. So soṇḍāya sākhābhaṅgaṁ bhañjitvā sākhābhaṅgena kāyaṁ parimajjitvā attamano soṇḍaṁ saṁharati. 
Evamevaṁ kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye bhikkhu ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, tasmiṁ, bhikkhave, samaye bhikkhussa evaṁ hoti: 
‘ahaṁ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. 
Yannūnāhaṁ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyyan’ti. 
So vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ. 
So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā. 
So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti; 
byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti; 
thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti; 
uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti; 
vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti. 
So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe 
vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
So attamano soṇḍaṁ saṁharati. 
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ … 
tatiyaṁ jhānaṁ … 
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
So attamano soṇḍaṁ saṁharati. 
Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati. 
So attamano soṇḍaṁ saṁharati. 
Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati … 
sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati … 
sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati … 
sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. 
So attamano soṇḍaṁ saṁharatī”ti. 
Navamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.41 
4. Mahāvagga 
Tapussasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā mallesu viharati uruvelakappaṁ nāma mallānaṁ nigamo. 
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya uruvelakappaṁ piṇḍāya pāvisi. 
Uruvelakappe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi: 
“idheva tāva tvaṁ, ānanda, hohi, yāvāhaṁ mahāvanaṁ ajjhogāhāmi divāvihārāyā”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. 
Atha kho bhagavā mahāvanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi. 
Atha kho tapusso gahapati yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho tapusso gahapati āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca: 
“Mayaṁ, bhante ānanda, gihī kāmabhogino kāmārāmā kāmaratā kāmasammuditā. 
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ gihīnaṁ kāmabhogīnaṁ kāmārāmānaṁ kāmaratānaṁ kāmasammuditānaṁ papāto viya khāyati, yadidaṁ nekkhammaṁ. 
Sutaṁ metaṁ, bhante, ‘imasmiṁ dhammavinaye daharānaṁ daharānaṁ bhikkhūnaṁ nekkhamme cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato’. 
Tayidaṁ, bhante, imasmiṁ dhammavinaye bhikkhūnaṁ bahunā janena visabhāgo, yadidaṁ nekkhamman”ti. 
“Atthi kho etaṁ, gahapati, kathāpābhataṁ bhagavantaṁ dassanāya. 
Āyāma, gahapati, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṁ ārocessāma. 
Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṁ dhāressāmā”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho tapusso gahapati āyasmato ānandassa paccassosi. 
Atha kho āyasmā ānando tapussena gahapatinā saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca: 
“Ayaṁ, bhante, tapusso gahapati evamāha: 
‘mayaṁ, bhante ānanda, gihī kāmabhogino kāmārāmā kāmaratā kāmasammuditā, tesaṁ no, bhante, amhākaṁ gihīnaṁ kāmabhogīnaṁ kāmārāmānaṁ kāmaratānaṁ kāmasammuditānaṁ papāto viya khāyati, yadidaṁ nekkhammaṁ’. 
Sutaṁ metaṁ, bhante, ‘imasmiṁ dhammavinaye daharānaṁ daharānaṁ bhikkhūnaṁ nekkhamme cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato. 
Tayidaṁ, bhante, imasmiṁ dhammavinaye bhikkhūnaṁ bahunā janena visabhāgo yadidaṁ nekkhamman’”ti. 
“Evametaṁ, ānanda, evametaṁ, ānanda. 
Mayhampi kho, ānanda, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi: 
‘sādhu nekkhammaṁ, sādhu paviveko’ti. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, nekkhamme cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me nekkhamme cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’? 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘kāmesu kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, nekkhamme ca ānisaṁso anadhigato, so ca me anāsevito. 
Tasmā me nekkhamme cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘sace kho ahaṁ kāmesu ādīnavaṁ disvā taṁ bahulaṁ kareyyaṁ, nekkhamme ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseveyyaṁ, 
ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me nekkhamme cittaṁ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṁ santanti passato’. 
So kho ahaṁ, ānanda, aparena samayena kāmesu ādīnavaṁ disvā taṁ bahulamakāsiṁ, nekkhamme ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseviṁ. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, nekkhamme cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato. 
So kho ahaṁ, ānanda, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, iminā vihārena viharato kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṁ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; 
evamevassa me kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘yannūnāhaṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihareyyan’ti. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, avitakke cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me avitakke cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’? 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘vitakkesu kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, avitakke ca ānisaṁso anadhigato, so ca me anāsevito. 
Tasmā me avitakke cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘sace kho ahaṁ vitakkesu ādīnavaṁ disvā taṁ bahulaṁ kareyyaṁ, avitakke ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseveyyaṁ, ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me avitakke cittaṁ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṁ santanti passato’. 
So kho ahaṁ, ānanda, aparena samayena vitakkesu ādīnavaṁ disvā taṁ bahulamakāsiṁ, avitakke ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseviṁ. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, avitakke cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato. 
So kho ahaṁ, ānanda, vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, iminā vihārena viharato vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṁ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; 
evamevassa me vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘yannūnāhaṁ pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihareyyaṁ sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeyyaṁ yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti—upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihareyyan’ti. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, nippītike cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me nippītike cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’? 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘pītiyā kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, nippītike ca ānisaṁso anadhigato, so ca me anāsevito. 
Tasmā me nippītike cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘sace kho ahaṁ pītiyā ādīnavaṁ disvā taṁ bahulaṁ kareyyaṁ, nippītike ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseveyyaṁ, ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me nippītike cittaṁ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṁ santanti passato’. 
So kho ahaṁ, ānanda, aparena samayena pītiyā ādīnavaṁ disvā taṁ bahulamakāsiṁ, nippītike ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseviṁ. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, nippītike cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato. 
So kho ahaṁ, ānanda, pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, iminā vihārena viharato pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṁ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; 
evamevassa me pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘yannūnāhaṁ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihareyyan’ti. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, adukkhamasukhe cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me adukkhamasukhe cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’? 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘upekkhāsukhe kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, adukkhamasukhe ca ānisaṁso anadhigato, so ca me anāsevito. 
Tasmā me adukkhamasukhe cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘sace kho ahaṁ upekkhāsukhe ādīnavaṁ disvā taṁ bahulaṁ kareyyaṁ, adukkhamasukhe ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseveyyaṁ, ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me adukkhamasukhe cittaṁ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṁ santanti passato’. 
So kho ahaṁ, ānanda, aparena samayena upekkhāsukhe ādīnavaṁ disvā taṁ bahulamakāsiṁ adukkhamasukhe ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseviṁ. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, adukkhamasukhe cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato. 
So kho ahaṁ, ānanda, sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, iminā vihārena viharato upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṁ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; 
evamevassa me upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘yannūnāhaṁ sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā “ananto ākāso”ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja vihareyyan’ti. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, ākāsānañcāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me ākāsānañcāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’? 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘rūpesu kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca abahulīkato, ākāsānañcāyatane ca ānisaṁso anadhigato, so ca me anāsevito. 
Tasmā me ākāsānañcāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘sace kho ahaṁ rūpesu ādīnavaṁ disvā taṁ bahulaṁ kareyyaṁ, ākāsānañcāyatane ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseveyyaṁ, ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me ākāsānañcāyatane cittaṁ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṁ santanti passato’. 
So kho ahaṁ, ānanda, aparena samayena rūpesu ādīnavaṁ disvā taṁ bahulamakāsiṁ, ākāsānañcāyatane ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseviṁ. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, ākāsānañcāyatane cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato. 
So kho ahaṁ, ānanda, sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharāmi. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, iminā vihārena viharato rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṁ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; 
evamevassa me rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘yannūnāhaṁ sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma “anantaṁ viññāṇan”ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja vihareyyan’ti. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, viññāṇañcāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me viññāṇañcāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’? 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ākāsānañcāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca abahulīkato, viññāṇañcāyatane ca ānisaṁso anadhigato, so ca me anāsevito. 
Tasmā me viññāṇañcāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘sace kho ahaṁ ākāsānañcāyatane ādīnavaṁ disvā taṁ bahulaṁ kareyyaṁ, viññāṇañcāyatane ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseveyyaṁ, ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me viññāṇañcāyatane cittaṁ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṁ santanti passato’. 
So kho ahaṁ, ānanda, aparena samayena ākāsānañcāyatane ādīnavaṁ disvā taṁ bahulamakāsiṁ, viññāṇañcāyatane ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseviṁ. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, viññāṇañcāyatane cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato. 
So kho ahaṁ, ānanda, sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharāmi. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, iminā vihārena viharato ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṁ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; 
evamevassa me ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘yannūnāhaṁ sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma “natthi kiñcī”ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja vihareyyan’ti. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, ākiñcaññāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me ākiñcaññāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’? 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘viññāṇañcāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, ākiñcaññāyatane ca ānisaṁso anadhigato, so ca me anāsevito. 
Tasmā me ākiñcaññāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘sace kho ahaṁ viññāṇañcāyatane ādīnavaṁ disvā taṁ bahulaṁ kareyyaṁ, ākiñcaññāyatane ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseveyyaṁ, ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me ākiñcaññāyatane cittaṁ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṁ santanti passato’. 
So kho ahaṁ, ānanda, aparena samayena viññāṇañcāyatane ādīnavaṁ disvā taṁ bahulamakāsiṁ, ākiñcaññāyatane ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseviṁ. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, ākiñcaññāyatane cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato. 
So kho ahaṁ, ānanda, sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharāmi. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, iminā vihārena viharato viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṁ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; 
evamevassa me viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘yannūnāhaṁ sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja vihareyyan’ti. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, nevasaññānāsaññāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me nevasaññānāsaññāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’? 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ākiñcaññāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, nevasaññānāsaññāyatane ca ānisaṁso anadhigato, so ca me anāsevito. 
Tasmā me nevasaññānāsaññāyatane cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘sace kho ahaṁ ākiñcaññāyatane ādīnavaṁ disvā taṁ bahulaṁ kareyyaṁ, nevasaññānāsaññāyatane ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseveyyaṁ, ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me nevasaññānāsaññāyatane cittaṁ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṁ santanti passato’. 
So kho ahaṁ, ānanda, aparena samayena ākiñcaññāyatane ādīnavaṁ disvā taṁ bahulamakāsiṁ, nevasaññānāsaññāyatane ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseviṁ. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, nevasaññānāsaññāyatane cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato. 
So kho ahaṁ, ānanda, sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharāmi. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, iminā vihārena viharato ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṁ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; 
evamevassa me ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘yannūnāhaṁ nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja vihareyyan’ti. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, saññāvedayitanirodhe cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘ko nu kho hetu, ko paccayo, yena me saññāvedayitanirodhe cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’? 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘nevasaññānāsaññāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, saññāvedayitanirodhe ca ānisaṁso anadhigato, so ca me anāsevito. 
Tasmā me saññāvedayitanirodhe cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṁ santanti passato’. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi: 
‘sace kho ahaṁ nevasaññānāsaññāyatane ādīnavaṁ disvā taṁ bahulaṁ kareyyaṁ, saññāvedayitanirodhe ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseveyyaṁ, ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me saññāvedayitanirodhe cittaṁ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṁ santanti passato’. 
So kho ahaṁ, ānanda, aparena samayena nevasaññānāsaññāyatane ādīnavaṁ disvā taṁ bahulamakāsiṁ, saññāvedayitanirodhe ānisaṁsaṁ adhigamma tamāseviṁ. 
Tassa mayhaṁ, ānanda, saññāvedayitanirodhe cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato. 
So kho ahaṁ, ānanda, sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharāmi, paññāya ca me disvā āsavā parikkhayaṁ agamaṁsu. 
Yāvakīvañcāhaṁ, ānanda, imā nava anupubbavihārasamāpattiyo na evaṁ anulomapaṭilomaṁ samāpajjimpi vuṭṭhahimpi, neva tāvāhaṁ, ānanda, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ. 
Yato ca kho ahaṁ, ānanda, imā nava anupubbavihārasamāpattiyo evaṁ anulomapaṭilomaṁ samāpajjimpi vuṭṭhahimpi, athāhaṁ, ānanda, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ. 
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi: 
‘akuppā me cetovimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti. 
Dasamaṁ. 
Mahāvaggo catuttho. 
Tassuddānaṁ 
Dve vihārā ca nibbānaṁ, 
gāvī jhānena pañcamaṁ; 
Ānando brāhmaṇā devo, 
nāgena tapussena cāti. 

Aṅguttara Nikāya 9.42 
5. Sāmaññavagga 
Sambādhasutta 
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando kosambiyaṁ viharati ghositārāme. 
Atha kho āyasmā udāyī yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi. 
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā udāyī āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca: 
“vuttamidaṁ, āvuso, pañcālacaṇḍena devaputtena: 
‘Sambādhe gataṁ okāsaṁ, 
Avidvā bhūrimedhaso; 
Yo jhānamabujjhi buddho, 
Paṭilīnanisabho munī’ti. 
Katamo, āvuso, sambādho, katamo sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā”ti? 
“Pañcime, āvuso, kāmaguṇā sambādho vutto bhagavatā. 
Katame pañca? 
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā, 
sotaviññeyyā saddā …pe… 
ghānaviññeyyā gandhā … 
jivhāviññeyyā rasā … 
kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā. 
Ime kho, āvuso, pañca kāmaguṇā sambādho vutto bhagavatā. 
Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. 
Tatrāpatthi sambādho. 
Kiñca tattha sambādho? 
Yadeva tattha vitakkavicārā aniruddhā honti, ayamettha sambādho. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. 
Tatrāpatthi sambādho. 
Kiñca tattha sambādho? 
Yadeva tattha pīti aniruddhā hoti, ayamettha sambādho. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. 
Tatrāpatthi sambādho. 
Kiñca tattha sambādho? 
Yadeva tattha upekkhāsukhaṁ aniruddhaṁ hoti, ayamettha sambādho. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. 
Tatrāpatthi sambādho. 
Kiñca tattha sambādho? 
Yadeva tattha rūpasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. 
Tatrāpatthi sambādho. 
Kiñca tattha sambādho? 
Yadeva tattha ākāsānañcāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. 
Tatrāpatthi sambādho. 
Kiñca tattha sambādho? 
Yadeva tattha viññāṇañcāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. 
Tatrāpatthi sambādho. 
Kiñca tattha sambādho? 
Yadeva tattha ākiñcaññāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. 
Tatrāpatthi sambādho. 
Kiñca tattha sambādho? 
Yadeva tattha nevasaññānāsaññāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā nippariyāyenā”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.43 
5. Sāmaññavagga 
Kāyasakkhīsutta 
“‘Kāyasakkhī, kāyasakkhī’ti, āvuso, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā”ti? 
Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Yathā yathā ca tadāyatanaṁ tathā tathā naṁ kāyena phusitvā viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ … 
tatiyaṁ jhānaṁ … 
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Yathā yathā ca tadāyatanaṁ tathā tathā naṁ kāyena phusitvā viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati. 
Yathā yathā ca tadāyatanaṁ tathā tathā naṁ kāyena phusitvā viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena …pe…. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. 
Yathā yathā ca tadāyatanaṁ tathā tathā naṁ kāyena phusitvā viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā nippariyāyenā”ti. 
Dutiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.44 
5. Sāmaññavagga 
Paññāvimuttasutta 
“‘Paññāvimutto, paññāvimutto’ti, āvuso, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, āvuso, paññāvimutto vutto bhagavatā”ti? 
“Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, 
paññāya ca naṁ pajānāti. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, paññāvimutto vutto bhagavatā pariyāyena …pe…. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti, 
paññāya ca naṁ pajānāti. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, paññāvimutto vutto bhagavatā nippariyāyenā”ti. 
Tatiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.45 
5. Sāmaññavagga 
Ubhatobhāgavimuttasutta 
“‘Ubhatobhāgavimutto, ubhatobhāgavimutto’ti, āvuso, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, āvuso, ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā”ti? 
“Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Yathā yathā ca tadāyatanaṁ tathā tathā naṁ kāyena phusitvā viharati, paññāya ca naṁ pajānāti. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā pariyāyena …pe…. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. 
Yathā yathā ca tadāyatanaṁ tathā tathā naṁ kāyena phusitvā viharati, paññāya ca naṁ pajānāti. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā nippariyāyenā”ti. 
Catutthaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.46 
5. Sāmaññavagga 
Sandiṭṭhikadhammasutta 
“‘Sandiṭṭhiko dhammo, sandiṭṭhiko dhammo’ti, āvuso, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, āvuso, sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā”ti? 
“Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā pariyāyena …pe…. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā nippariyāyenā”ti. 
Pañcamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.47 
5. Sāmaññavagga 
Sandiṭṭhikanibbānasutta 
“‘Sandiṭṭhikaṁ nibbānaṁ, sandiṭṭhikaṁ nibbānan’ti, āvuso, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, āvuso, sandiṭṭhikaṁ nibbānaṁ vuttaṁ bhagavatā”ti? 
“Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhikaṁ nibbānaṁ vuttaṁ bhagavatā pariyāyena …pe…. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhikaṁ nibbānaṁ vuttaṁ bhagavatā nippariyāyenā”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.48 
5. Sāmaññavagga 
Nibbānasutta 
“‘Nibbānaṁ, nibbānan’ti, āvuso, vuccati …pe…. 
Sattamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.49 
5. Sāmaññavagga 
Parinibbānasutta 
“‘Parinibbānaṁ, parinibbānan’ti …pe…. 
Aṭṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.4 
1. Sambodhivagga 
Nandakasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. 
Tena kho pana samayena āyasmā nandako upaṭṭhānasālāyaṁ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti. 
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhāsi kathāpariyosānaṁ āgamayamāno. 
Atha kho bhagavā kathāpariyosānaṁ viditvā ukkāsetvā aggaḷaṁ ākoṭesi. 
Vivariṁsu kho te bhikkhū bhagavato dvāraṁ. 
Atha kho bhagavā upaṭṭhānasālaṁ pavisitvā paññattāsane nisīdi. 
Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ nandakaṁ etadavoca: 
“dīgho kho tyāyaṁ, nandaka, dhammapariyāyo bhikkhūnaṁ paṭibhāsi. 
Api me piṭṭhi āgilāyati bahidvārakoṭṭhake ṭhitassa kathāpariyosānaṁ āgamayamānassā”ti. 
Evaṁ vutte, āyasmā nandako sārajjamānarūpo bhagavantaṁ etadavoca: 
“na kho pana mayaṁ, bhante, jānāma ‘bhagavā bahidvārakoṭṭhake ṭhito’ti. 
Sace hi mayaṁ, bhante, jāneyyāma ‘bhagavā bahidvārakoṭṭhake ṭhito’ti, ettakampi (…) no nappaṭibhāseyyā”ti. 
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandakaṁ sārajjamānarūpaṁ viditvā āyasmantaṁ nandakaṁ etadavoca: 
“sādhu sādhu, nandaka. 
Etaṁ kho, nandaka, tumhākaṁ patirūpaṁ kulaputtānaṁ saddhāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajitānaṁ, yaṁ tumhe dhammiyā kathāya sannisīdeyyātha. 
Sannipatitānaṁ vo, nandaka, dvayaṁ karaṇīyaṁ—
dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo. 
Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti, no ca sīlavā. 
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti. 
Tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ: 
‘kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā cā’ti. 
Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, evaṁ so tenaṅgena paripūro hoti. 
Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca lābhī ajjhattaṁ cetosamādhissa. 
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti. 
Tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ: 
‘kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissā’ti. 
Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, evaṁ so tenaṅgena paripūro hoti. 
Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. 
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti. 
Seyyathāpi, nandaka, pāṇako catuppādako assa. 
Tassa eko pādo omako lāmako. 
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro assa. 
Evamevaṁ kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. 
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti. 
Tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ: 
‘kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāyā’ti. 
Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya, evaṁ so tenaṅgena paripūro hotī”ti. 
Idamavoca bhagavā. 
Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi. 
Atha kho āyasmā nandako acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi: 
“idāni, āvuso, bhagavā catūhi padehi kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho: 
‘saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti, no ca sīlavā. 
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti. 
Tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ—
kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā cā’ti. 
Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, evaṁ so tenaṅgena paripūro hoti. 
Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca lābhī ajjhattaṁ cetosamādhissa …pe… 
lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya, 
evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti. 
Seyyathāpi, nandaka, pāṇako catuppādako assa, tassa eko pādo omako lāmako, 
evaṁ so tenaṅgena aparipūro assa. 
Evamevaṁ kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya, 
evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti, 
tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ 
‘kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā ca, lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa, lābhī ca adhipaññādhammavipassanāyā’ti. 
Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṁ cetosamādhissa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya, 
evaṁ so tenaṅgena paripūro hotīti. 
Pañcime, āvuso, ānisaṁsā kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya. 
Katame pañca? 
Idhāvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti. 
Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti tathā tathā so satthu piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca. 
Ayaṁ, āvuso, paṭhamo ānisaṁso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti. Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ …pe… 
brahmacariyaṁ pakāseti tathā tathā so tasmiṁ dhamme atthappaṭisaṁvedī ca hoti dhammappaṭisaṁvedī ca. 
Ayaṁ, āvuso, dutiyo ānisaṁso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti. 
Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ …pe… brahmacariyaṁ pakāseti tathā tathā so tasmiṁ dhamme gambhīraṁ atthapadaṁ paññāya ativijjha passati. 
Ayaṁ, āvuso, tatiyo ānisaṁso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ …pe… brahmacariyaṁ pakāseti. 
Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ …pe… brahmacariyaṁ pakāseti tathā tathā naṁ sabrahmacārī uttari sambhāventi: 
‘addhā ayamāyasmā patto vā pajjati vā’. 
Ayaṁ, āvuso, catuttho ānisaṁso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti. 
Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti, tattha ye kho bhikkhū sekhā appattamānasā anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamānā viharanti, te taṁ dhammaṁ sutvā vīriyaṁ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. 
Ye pana tattha bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā, te taṁ dhammaṁ sutvā diṭṭhadhammasukhavihāraṁyeva anuyuttā viharanti. 
Ayaṁ, āvuso, pañcamo ānisaṁso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya. 
Ime kho, āvuso, pañca ānisaṁsā kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāyā”ti. 
Catutthaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.50 
5. Sāmaññavagga 
Tadaṅganibbānasutta 
“‘Tadaṅganibbānaṁ, tadaṅganibbānan’ti, āvuso, vuccati …pe…. 
Navamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.51 
5. Sāmaññavagga 
Diṭṭhadhammanibbānasutta 
“‘Diṭṭhadhammanibbānaṁ diṭṭhadhammanibbānan’ti, āvuso, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, āvuso, diṭṭhadhammanibbānaṁ vuttaṁ bhagavatā”ti? 
“Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, diṭṭhadhammanibbānaṁ vuttaṁ bhagavatā pariyāyena …pe…. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, diṭṭhadhammanibbānaṁ vuttaṁ bhagavatā nippariyāyenā”ti. 
Dasamaṁ. 
Sāmaññavaggo pañcamo. 
Tassuddānaṁ 
Sambādho kāyasakkhī paññā, 
Ubhatobhāgo sandiṭṭhikā dve; 
Nibbānaṁ parinibbānaṁ, 
Tadaṅgadiṭṭhadhammikena cāti. 
Paṭhamo paṇṇāsako samatto. 

Aṅguttara Nikāya 9.52 
6. Khemavagga 
Khemasutta 
“‘Khemaṁ, kheman’ti, āvuso, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, āvuso, khemaṁ vuttaṁ bhagavatā”ti? 
“Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, khemaṁ vuttaṁ bhagavatā pariyāyena …pe…. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, khemaṁ vuttaṁ bhagavatā nippariyāyenā”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.53 
6. Khemavagga 
Khemappattasutta 
“‘Khemappatto, khemappatto’ti, āvuso, vuccati …. 
Dutiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.54 
6. Khemavagga 
Amatasutta 
“‘Amataṁ, amatan’ti, āvuso, vuccati …. 
Tatiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.55 
6. Khemavagga 
Amatappattasutta 
“‘Amatappatto, amatappatto’ti, āvuso, vuccati …. 
Catutthaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.56 
6. Khemavagga 
Abhayasutta 
“‘Abhayaṁ, abhayan’ti, āvuso, vuccati …. 
Pañcamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.57 
6. Khemavagga 
Abhayappattasutta 
“‘Abhayappatto, abhayappatto’ti, āvuso, vuccati …. 
Chaṭṭhaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.58 
6. Khemavagga 
Passaddhisutta 
“‘Passaddhi, passaddhī’ti, āvuso, vuccati …. 
Sattamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.59 
6. Khemavagga 
Anupubbapassaddhisutta 
“‘Anupubbapassaddhi, anupubbapassaddhī’ti, āvuso, vuccati …. 
Aṭṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.5 
1. Sambodhivagga 
Balasutta 
“Cattārimāni, bhikkhave, balāni. 
Katamāni cattāri? 
Paññābalaṁ, vīriyabalaṁ, anavajjabalaṁ, saṅgāhabalaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, paññābalaṁ? 
Ye dhammā kusalā kusalasaṅkhātā ye dhammā akusalā akusalasaṅkhātā ye dhammā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā ye dhammā anavajjā anavajjasaṅkhātā ye dhammā kaṇhā kaṇhasaṅkhātā ye dhammā sukkā sukkasaṅkhātā ye dhammā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā ye dhammā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā ye dhammā nālamariyā nālamariyasaṅkhātā ye dhammā alamariyā alamariyasaṅkhātā, tyassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, paññābalaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, vīriyabalaṁ? 
Ye dhammā akusalā akusalasaṅkhātā ye dhammā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā ye dhammā kaṇhā kaṇhasaṅkhātā ye dhammā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā ye dhammā nālamariyā nālamariyasaṅkhātā, tesaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati. 
Ye dhammā kusalā kusalasaṅkhātā ye dhammā anavajjā anavajjasaṅkhātā ye dhammā sukkā sukkasaṅkhātā ye dhammā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā ye dhammā alamariyā alamariyasaṅkhātā, tesaṁ dhammānaṁ paṭilābhāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, vīriyabalaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, anavajjabalaṁ? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako anavajjena kāyakammena samannāgato hoti, anavajjena vacīkammena samannāgato hoti, anavajjena manokammena samannāgato hoti. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, anavajjabalaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, saṅgāhabalaṁ? 
Cattārimāni, bhikkhave, saṅgahavatthūni—
dānaṁ, peyyavajjaṁ, atthacariyā, samānattatā. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, dānānaṁ yadidaṁ dhammadānaṁ. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, peyyavajjānaṁ yadidaṁ atthikassa ohitasotassa punappunaṁ dhammaṁ deseti. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, atthacariyānaṁ yadidaṁ assaddhaṁ saddhāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, dussīlaṁ sīlasampadāya … macchariṁ cāgasampadāya … duppaññaṁ paññāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti. 
Etadaggaṁ, bhikkhave, samānattatānaṁ yadidaṁ sotāpanno sotāpannassa samānatto, sakadāgāmī sakadāgāmissa samānatto, anāgāmī anāgāmissa samānatto, arahā arahato samānatto. 
Idaṁ vuccati, bhikkhave, saṅgāhabalaṁ. 
Imāni kho, bhikkhave, cattāri balāni. 
Imehi kho, bhikkhave, catūhi balehi samannāgato ariyasāvako pañca bhayāni samatikkanto hoti. 
Katamāni pañca? 
Ājīvikabhayaṁ, asilokabhayaṁ, parisasārajjabhayaṁ, maraṇabhayaṁ, duggatibhayaṁ. 
Sa kho so, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati: 
‘nāhaṁ ājīvikabhayassa bhāyāmi. 
Kissāhaṁ ājīvikabhayassa bhāyissāmi? 
Atthi me cattāri balāni—
paññābalaṁ, vīriyabalaṁ, anavajjabalaṁ, saṅgāhabalaṁ. 
Duppañño kho ājīvikabhayassa bhāyeyya. 
Kusīto ājīvikabhayassa bhāyeyya. 
Sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammanto ājīvikabhayassa bhāyeyya. 
Asaṅgāhako ājīvikabhayassa bhāyeyya. 
Nāhaṁ asilokabhayassa bhāyāmi …pe… 
nāhaṁ parisasārajjabhayassa bhāyāmi …pe… 
nāhaṁ maraṇabhayassa bhāyāmi …pe… 
nāhaṁ duggatibhayassa bhāyāmi. 
Kissāhaṁ duggatibhayassa bhāyissāmi? 
Atthi me cattāri balāni—
paññābalaṁ, vīriyabalaṁ, anavajjabalaṁ, saṅgāhabalaṁ. 
Duppañño kho duggatibhayassa bhāyeyya. 
Kusīto duggatibhayassa bhāyeyya. 
Sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammanto duggatibhayassa bhāyeyya. 
Asaṅgāhako duggatibhayassa bhāyeyya’. 
Imehi kho, bhikkhave, catūhi balehi samannāgato ariyasāvako imāni pañca bhayāni samatikkanto hotī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.60 
6. Khemavagga 
Nirodhasutta 
“‘Nirodho, nirodho’ti, āvuso, vuccati …. 
Navamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.61 
6. Khemavagga 
Anupubbanirodhasutta 
“‘Anupubbanirodho, anupubbanirodho’ti, āvuso, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, āvuso, anupubbanirodho vutto bhagavatā”ti? 
“Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, anupubbanirodho vutto bhagavatā pariyāyena …pe…. 
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. 
Ettāvatāpi kho, āvuso, anupubbanirodho vutto bhagavatā nippariyāyenā”ti. 
Dasamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.62 
6. Khemavagga 
Abhabbasutta 
“Nava, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo arahattaṁ sacchikātuṁ. 
Katame nava? 
Rāgaṁ, dosaṁ, mohaṁ, kodhaṁ, upanāhaṁ, makkhaṁ, paḷāsaṁ, issaṁ, macchariyaṁ—
ime kho, bhikkhave, nava dhamme appahāya abhabbo arahattaṁ sacchikātuṁ. 
Nava, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo arahattaṁ sacchikātuṁ. 
Katame nava? 
Rāgaṁ, dosaṁ, mohaṁ, kodhaṁ, upanāhaṁ, makkhaṁ, paḷāsaṁ, issaṁ, macchariyaṁ—
ime kho, bhikkhave, nava dhamme pahāya bhabbo arahattaṁ sacchikātun”ti. 
Ekādasamaṁ. 
Khemavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Khemo ca amatañceva, 
Abhayaṁ passaddhiyena ca; 
Nirodho anupubbo ca, 
Dhammaṁ pahāya bhabbena cāti. 

Aṅguttara Nikāya 9.63 
7. Satipaṭṭhānavagga 
Sikkhādubbalyasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, sikkhādubbalyāni. 
Katamāni pañca? 
Pāṇātipāto, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāro, musāvādo, surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañca sikkhādubbalyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ sikkhādubbalyānaṁ pahānāya cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā. 
Katame cattāro? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ; 
vedanāsu …pe… 
citte … 
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ sikkhādubbalyānaṁ pahānāya ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.64 
7. Satipaṭṭhānavagga 
Nīvaraṇasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, nīvaraṇāni. 
Katamāni pañca? 
Kāmacchandanīvaraṇaṁ, byāpādanīvaraṇaṁ, thinamiddhanīvaraṇaṁ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, vicikicchānīvaraṇaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañca nīvaraṇāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ nīvaraṇānaṁ pahānāya cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā. 
Katame cattāro? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ; 
vedanāsu …pe… 
citte … 
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ nīvaraṇānaṁ pahānāya ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā”ti. 
Dutiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.65 
7. Satipaṭṭhānavagga 
Kāmaguṇasutta 
“Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. 
Katame pañca? 
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā, 
sotaviññeyyā saddā …pe… 
ghānaviññeyyā gandhā … 
jivhāviññeyyā rasā … 
kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā. 
Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ pahānāya …pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā”ti. 
Tatiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.66 
7. Satipaṭṭhānavagga 
Upādānakkhandhasutta 
“Pañcime, bhikkhave, upādānakkhandhā. 
Katame pañca? 
Rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho—
ime kho, bhikkhave, pañcupādānakkhandhā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ pahānāya …pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā”ti. 
Catutthaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.67 
7. Satipaṭṭhānavagga 
Orambhāgiyasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, orambhāgiyāni saṁyojanāni. 
Katamāni pañca? 
Sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo—
imāni kho, bhikkhave, pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya …pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā”ti. 
Pañcamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.68 
7. Satipaṭṭhānavagga 
Gatisutta 
“Pañcimā, bhikkhave, gatiyo. 
Katamā pañca? 
Nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā—
imā kho, bhikkhave, pañca gatiyo. 
Imāsaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ gatīnaṁ pahānāya …pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.69 
7. Satipaṭṭhānavagga 
Macchariyasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, macchariyāni. 
Katamāni pañca? 
Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañca macchariyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ macchariyānaṁ pahānāya …pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā”ti. 
Sattamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 9.6 
1. Sambodhivagga 
Sevanāsutta 
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi …pe… āyasmā sāriputto etadavoca: 
“Puggalopi, āvuso, duvidhena veditabbo—
sevitabbopi asevitabbopi. 
Cīvarampi, āvuso, duvidhena veditabbaṁ—
sevitabbampi asevitabbampi. 
Piṇḍapātopi, āvuso, duvidhena veditabbo—
sevitabbopi asevitabbopi. 
Senāsanampi, āvuso, duvidhena veditabbaṁ—
sevitabbampi asevitabbampi. 
Gāmanigamopi, āvuso, duvidhena veditabbo—
sevitabbopi asevitabbopi. 
Janapadapadesopi, āvuso, duvidhena veditabbo—
sevitabbopi asevitabbopi. 
‘Puggalopi, āvuso, duvidhena veditabbo—
sevitabbopi asevitabbopī’ti, 
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ? 
Tattha yaṁ jaññā puggalaṁ: 
‘imaṁ kho me puggalaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti; 
ye ca kho me pabbajitena jīvitaparikkhārā samudānetabbā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā te ca kasirena samudāgacchanti; 
yassa camhi atthāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito so ca me sāmaññattho na bhāvanāpāripūriṁ gacchatī’ti, tenāvuso, puggalena so puggalo rattibhāgaṁ vā divasabhāgaṁ vā saṅkhāpi anāpucchā pakkamitabbaṁ nānubandhitabbo. 
Tattha yaṁ jaññā puggalaṁ: 
‘imaṁ kho me puggalaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti; 
ye ca kho me pabbajitena jīvitaparikkhārā samudānetabbā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā te ca appakasirena samudāgacchanti; 
yassa camhi atthāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito so ca me sāmaññattho na bhāvanāpāripūriṁ gacchatī’ti, tenāvuso, puggalena so puggalo saṅkhāpi anāpucchā pakkamitabbaṁ nānubandhitabbo. 
Tattha yaṁ jaññā puggalaṁ: 
‘imaṁ kho me puggalaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti; 
ye ca kho me pabbajitena jīvitaparikkhārā samudānetabbā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā te ca kasirena samudāgacchanti; 
yassa camhi atthāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito so ca me sāmaññattho bhāvanāpāripūriṁ gacchatī’ti, tenāvuso, puggalena so puggalo saṅkhāpi anubandhitabbo na pakkamitabbaṁ. 
Tattha yaṁ jaññā puggalaṁ: 
‘imaṁ kho me puggalaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti; 
ye ca kho me pabbajitena jīvitaparikkhārā samudānetabbā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā te ca appakasirena samudāgacchanti; 
yassa camhi atthāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito so ca me sāmaññattho bhāvanāpāripūriṁ gacchatī’ti, tenāvuso, puggalena so puggalo yāvajīvaṁ anubandhitabbo na pakkamitabbaṁ api panujjamānena. 
‘Puggalopi, āvuso, duvidhena veditabbo—
sevitabbopi asevitabbopī’ti, 
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ. 
‘Cīvarampi, āvuso, duvidhena veditabbaṁ—
sevitabbampi asevitabbampī’ti, 
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ? 
Tattha yaṁ jaññā cīvaraṁ: 
‘idaṁ kho me cīvaraṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpaṁ cīvaraṁ na sevitabbaṁ. 
Tattha yaṁ jaññā cīvaraṁ: 
‘idaṁ kho me cīvaraṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpaṁ cīvaraṁ sevitabbaṁ. 
‘Cīvarampi, āvuso, duvidhena veditabbaṁ—
sevitabbampi asevitabbampī’ti, 
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ. 
‘Piṇḍapātopi, āvuso, duvidhena veditabbo—
sevitabbopi asevitabbopī’ti, 
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vutt