Mật tạng Đại Phương Quảng Bồ-tát Văn-thù Căn bản Nghi quỹ (Mañjuśrīmūlakalpa)

tra vidyānmahad bhayam // Mmk_21.49 //
(Vaidya 172)
divā vā yadi vā rātrau dhūmikā yadi jāyate /
nakṣatrairgrahacihnaistu tithivārāntareṇa vā // Mmk_21.50 //
pūrvavat kathitaṃ sarvaṃ yathā nirghāt ulkinām /
taireva divasaiḥ pūrvaṃ dhūmikāyā niyojayet // Mmk_21.51 //
ardharātre 'tha madhyāhne dhūmikā jāyate sadā /
tatra vidyānmahodvegaṃ nṛpatīnā purottamām // Mmk_21.52 //
śarade yadi hemante grīṣme prāvṛṣe 'pi vā /
dhūmikā sarvato jñeyā nakṣatraiścaiva kīrttitaḥ // Mmk_21.53 //
śubhāśubhaṃ tathā jñeyaṃ divā vā yadi vāniśā /
niḥphalaṃ cāpi vidyā vai saphalāṃ cāpi kīrttitām // Mmk_21.54 //
sarvataḥ bhūmikampe vāpi tatholkacaikato rāhusamāgamam /
tatra dhūmo bhaved yadyat samantāścaiva nabhastale /
acirāt tatra tad rājyaṃ ghātyate śastribhiḥ sadā // Mmk_21.55 //
prabhavaḥ sarvato deśe mṛtyuścaiva prakirtyate /
saptāhādvijayamukhyā bhuvi vātā sattvayonayaḥ // Mmk_21.56 //
ghātyante sarvato nityaṃ śastribhirmṛtyuvaśānugā /
anyonyāparato rājyaṃ kṛpāvarjitacetasaḥ /
vibhinnā śastribhiḥ kṣipraṃ vaṇijā nṛpayonayaḥ // Mmk_21.57 //
grīṣme sitavarṇastu nabho yatra pradṛśyate /
mahāvyādhibhayaṃ tatra nīle caiva śivodayam // Mmk_21.58 //
pītanirbhāsamudyantaṃ savitā dṛśyate yadā /
grīṣme ca kathitā mṛtyuḥ śaratkāle ca ninditam // Mmk_21.59 //
hemante ca vasante ca tāmravarṇaḥ pradṛśyate /
anyathā pītanirbhāsau nindito lokavarjitaḥ // Mmk_21.60 //
śarade grīṣmato jñeyaḥ mitivarṇaḥ praśasyate /
prāvṛḍkāle tathā śubhre pīto vā na ca + + + + // Mmk_21.61 //
mahāprabhāvasaṅkāśaṃ mahānīlasamaprabhaḥ /
namo jñeyaṃ sadākālaṃ sarvasaukhyaphalapradam // Mmk_21.62 //
viparītaṃ tato vidyā deśamāvāsapīḍanam /
sasyopaghātamāriṃ ca durbhikṣaṃ cāpi mucyate // Mmk_21.63 //
atikaṣṭaṃ surā hyetaṃ bhayaṃ vā rasadūṣitam /
mahāpraṇādaṃ ghoraṃ ca śukre vai ca nabhastale // Mmk_21.64 //
(Vaidya 173)
tatkṣaṇādeva sarveṣāṃ nṛpatīnāṃ prāṇoparodhinam /
tato 'nyacchubhasaṃyuktaṃ śreyasā caiva kalpayet // Mmk_21.65 //
sagrahe bhāskare candre yadā rāho mahadbhaye /
naśyante janapadāstatra vividhā karmayonijā /
tato 'nyacchubhasaṃyuktaṃ śabdaṃ lokapūjitam // Mmk_21.66 //
śreyasārthe niyoktāsau suraśreṣṭhā grahottamā /
vividhā mantra siddhyante vividhā mūlaphalapradā // Mmk_21.67 //
vividhā vā na vā sarve vividhā prāṇasambhavāḥ /
anekākārasampannā svarūpā vikṛtāstadā // Mmk_21.68 //
nānāpraharaṇāścaiva nānāśastrasamudbhavā /
sarvamatayo hyagrā mūlamantrasubhūṣaṇā /
sarve te sādhyamāne vai siddhiṃ gaccheyu sagrahā // Mmk_21.69 //
grahe candre yadā bhāno rāhuṇārtho 'pi sagrahe /
tasmiṃ kāle tadā jāpī mantramāvartayet sadā // Mmk_21.70 //
sarve te varadāścaiva + + + + bhavanti te /
sattvopakāraṃ phalaṃ hyetat pratiṣṭhā tatra dṛśyate /
sidhyante mantrarāṭ kṣipraṃ grahe japtā sarāhuke // Mmk_21.71 //
saptabhirdivasairmāsaiḥ pakṣaiścāpi supūjitāḥ /
mantrāṇāṃ siddhinirdiṣṭā sagrahe candrabhāskarau /
yāmānte ardharātre vai siddhiruktā tathāgataiḥ // Mmk_21.72 //
vidhiyuktāstu vai mantrā vihīnāṃ neṣyate dhruvam /
brahmasyāpi mahātmānaṃ kiṃ punarbhuvi mānuṣām // Mmk_21.73 //
śakrasyāpi ca devasya rudrasyāpi triśūline /
viṣṇoścakragadāhaste tārkṣasyāpi mahātmane /
neṣyate siddhireteṣāṃ vidhihīnena karmaṇām // Mmk_21.74 //
mantre sujapte yukte ca tantrayuktena hetunā /
sidhyante itarasyāpi + + + + + + + + + + + // Mmk_21.75 //
vidhinā mānuṣairmuktā vidyātattvasubhūṣitā /
sidhyante sagrahā kṣiptā japtā kāleṣu yojitā // Mmk_21.76 //
dadāti phalasaṃyuktaṃ vidyā sarvatra yojitā /
hetukarmaphalā vidyā + + + hetudūṣaṇī // Mmk_21.77 //
(Vaidya 174)
karma sahetukaṃ vidyā vidyāddhetuphalodayā /
vidyā karmaphalaṃ caiva hetu cānya niyojayet // Mmk_21.78 //
catuḥprakārāttathā vidyā caturthā karmasu yojitā /
dadyāt karmaphalaṃ kṣipraṃ sā vidyā hetuyojitā // Mmk_21.79 //
sā vidyā phalato jñeyā buddhaiścāpi supūjitā /
vidyā sarvārthasaṃyuktā pravarā sarvakarmikā // Mmk_21.80 //
pradadyuḥ karmato siddhiṃ sā vidyā karmasu yojitā /
śreyasā caiva yojayet na mantrāṇāṃ gatigocaram // Mmk_21.81 //
prabhāvaṃ mantrasiddhiṃ ca lokatattvaṃ nibodhatām /
niḥphalaṃ karmato vā vā phalaṃ karmaṃ ca tatra ca // Mmk_21.82 //
+ + + + + + + lokatattvaniyojitām /
dṛśyate phalaheturvā mantrā buddhaiśca varṇitā // Mmk_21.83 //
na phalaṃ karma kramaṃ hanti nāphalaṃ karma kriyā parā /
phalaṃ karmasamārambhāt siddhi mantreṣu jāyate // Mmk_21.84 //
guṇaṃ dravyakramāyogā kramaṃ dravyākriyākramā /
mantrarāṭ siddhyate tatra phalā karmeṣu yojitā // Mmk_21.85 //
vidhidravyasamāyuktaḥ vṛttastho karmayojitaḥ /
na yoniḥ karmato jñeyaṃ yo niyuktaḥ sadā phale // Mmk_21.86 //
na bṛhatkarmatāṃ yānti siddhimantrakṣaraṃ sadā /
tadā mantrī japenmantraṃ vidhiyonisamāśrayā // Mmk_21.87 //
kālakramā guṇāścaiva vidhiyonigatisaugataḥ /
siddhyante mantrarāṭ sarve vidhikālārthasādhikā // Mmk_21.88 //
na guṇaṃ dravyato jñeyaṃ nādravyaṃ guṇamucyate /
guṇadravyasamāyogāt saṃyogānmantramarcayet // Mmk_21.89 //
arcitā devatāḥ sarve āmukhenaiva yojayet /
tatpramāṇaṃ guṇaṃ dravyaṃ kṣipramantreṣu sādhayet // Mmk_21.90 //
kramaḥ kālaguṇopetaḥ guṇakālakramakriyā /
caturdhā dṛśyate siddhiḥ mantreṣveva suyojitā // Mmk_21.91 //
prabhāvaṃ guṇavistāraṃ sattvanītisukhodayam /
pradadyuḥ sarvato mantrā guṇeṣveva niyojitāḥ // Mmk_21.92 //
prabhavaṃ sarvataḥ karma guṇadravyaṃ ca siddhyate /
nāpi dravyā guṇāmetā dravyakarmācca varjitā // Mmk_21.93 //
(Vaidya 175)
na siddhiṃ dadyu tatkṣipraṃ yatheṣṭamanasodbhavāt /
mānasā mantranirdiṣṭā na vācā manasā vinā // Mmk_21.94 //
vānyato mantravijñeyā na vānyā manase vinā /
nānyakarmā manaścaiva saṃyogāt siddhiriṣyate // Mmk_21.95 //
na dṛṣṭikarmato hīnā neṣṭaṃ karmavivarjitam /
samyag dṛṣṭi tathā karmaṃ vāk cittaṃ ca yojitam // Mmk_21.96 //
siddhyante devatāḥ kṣipraṃ mantratantrākṣaroditam /
samyagdṛṣṭisamāyogā samyak karmāntayojayoḥ // Mmk_21.97 //
+ + + + + + mantrā siddhyanti sarvadā samyak /
karmāntavāksumopetaṃ samyagdṛṣṭisuyojitam // Mmk_21.98 //
siddhyante sarvato mantrāḥ samyak karmāntayojitāḥ /
na cittena vinā mantraṃ na smṛtyā saha cittayoḥ // Mmk_21.99 //
samyak smṛtyā ca citte ca dṛśyate mantrasiddhaye /
na smṛtyā ca vinirmuktā mantra uktastathāgataiḥ // Mmk_21.100 //
smṛtyā samādhibhāvena samyak tena niyojitāḥ /
dṛśyante ūrjitaṃ mantraiḥ sidhyante ca samādhinā // Mmk_21.101 //
samyaksamādhino bhāvo mantrā lokasupūjitām /
tatprayogā imā mantrāḥ samādhyā paribhāvitā // Mmk_21.102 //
sidhyante mantrarāṭ tatra yogaṃ cāpi supuṣkalam /
samyak samādhibhirdhyeyaṃ mantraṃ dhyānādikaṃ param // Mmk_21.103 //
sidhyante yogino mantrā nāyogāt siddhimucyate /
yo mayā kathitaṃ pūrvaṃ samyaguktasuyojitam // Mmk_21.104 //
nānyathā siddhimityāhurmunayaḥ sattvavatsalāḥ /
nāsaṅkalpād bhavenmantraḥ samyak tattvārthayojitāḥ // Mmk_21.105 //
saṅkalpā mantra sidhyante samyak te vidhiyojitāḥ /
na pūjya mantrarāṭ sarve samyak saṅkalpavarjitāḥ // Mmk_21.106 //
sidhyante sarvato mantrāḥ samyagājīvayojitā /
samyak saṅkalpato jñeyaṃ mantreṣveva sukhodayam // Mmk_21.107 //
ājīve śuddhitāṃ yāti mantrā samyak prayojitā /
sidhyante bhuvi nirdiṣṭā mantramukhyā suyojitā // Mmk_21.108 //
ājīvaṃ hi phalaṃ yukto samyageva suyojayet /
samyak sañjīvarato mantrī śuddhacittaḥ sadā śucau // Mmk_21.109 //
(Vaidya 176)
śucinaḥ śucikarmasya śucikarmāntacāriṇaḥ /
sidhyante śucino mantrā kaśmalākaśmale sadā // Mmk_21.110 //
kravyādā yetarā mantrā ye cānye parikīrtitā /
sidhyante mantriṇāṃ mantrāḥ kravyādeṣveva bhāṣitāḥ // Mmk_21.111 //
rudraviṣṇurgrahā corai garuḍaiścāpi maharddhikaiḥ /
yakṣarākṣasagītāstu sidhyante mantrakaśmalāḥ // Mmk_21.112 //
vividhairbhūtagaṇaiścāpi piśācairmantrabhāṣitāḥ /
svayaṃ na sidhyate vidhinā hīnā aśaucācārarateṣvapi // Mmk_21.113 //
vidhinā yojitā kṣipraṃ aśauceṣveva siddhidā /
tasmānmantraṃ na kurvīta vidhihīnaṃ tu karmayoḥ // Mmk_21.114 //
sidhyante sāśravā mantrā vidhikarmasuyojitāḥ /
sādhyāstu tathā mantrā āryā buddhaistu bhāṣitā // Mmk_21.115 //
teṣāṃ siddhi vinirdiṣṭā mārgeṣveva suyojitā /
āryāṣṭāṅgikaṃ mārga catuḥsatyasuyojitam // Mmk_21.116 //
caturdhyāna sadāceyaṃ catvāraścaraṇāśritāḥ /
bhidyante mantramukhyāstu pravarā buddhopadeśitā // Mmk_21.117 //
anākhyeyasvabhāvaṃ vai gaganābhāvasvabhāvatām /
mantrāṇāṃ vidhinirdiṣṭāṃ āryāṇāṃ ca mahaujasām // Mmk_21.118 //
bhūmyānāṃ vidhinirdiṣṭā siddhimārgavivarjitam /
vidyānāṃ kathayiṣye 'haṃ tannibodhya divaukasāḥ // Mmk_21.119 //
daśakarmapathe mārge kuśale caiva subhāṣite /
sidhyante divyamantrāstu vidhidṛṣṭena karmaṇā // Mmk_21.120 //
iti /
bodhisattvapiṭakāvataṃsakānmahāyānavaipulyasūtrādāryamañjuśrīmūlakalpādekunaviṃśatipaṭalavisarāt pañcamaḥ grahotpādaniyamanimittamantrakriyānirdeśaparivartapaṭalavisaraḥ parisamāpta iti //
__________________________________________________________
(Vaidya 177)
Atha dvāviṃśaḥ paṭalavisaraḥ /
atha bhagavān śākyamuniḥ punarapi śuddhāvāsabhavanamavalokya mañjuśriyaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma / asti mañjuśrīḥ tvadīye mūlakalpapaṭalavisare sarvabhūtarutanimittajñānaparivarttanirdeśaṃ nāma / taṃ bhāṣiṣye 'ham / yaṃ jñātvā sarvamantracaryāniyogayuktāḥ sarvasattvā sarvamantrāṇāṃ kālākālaṃ jñāsyanate / taṃ śṛṇu / sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru / bhāṣiṣye 'ham //
atha mañjuśrīḥ kumārabhūto utthāyāsanādekāṃśamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavataḥ śākyamuneḥ siṃhāsanaṃ tenāñjalimupanāmya trirapi pradakṣiṇīkṛtya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantametadavocat / tat sādhu bhagavāṃ nirdiśatu / taṃ bhūtarutajñānanirdeśaṃ sarvasattvānāmarthāya / tad bhaviṣyati sarvamantracaryānupraviṣṭānāṃ sarvakālaniyamopakaraṇaṃ siddhinimittaye / yasyedānīṃ bhagavāṃ kālaṃ manyase //
atha khalu bhagavāṃ śākyamuniḥ mañjuśriyasya kumārabhūtasya sādhukāramadāt / sādhu sādhu mañjuśrīḥ yastvaṃ tathāgatametamarthaṃ paripraśnitavyaṃ manyase / tena hi mañjuśrīḥ śṛṇuṣva nirdekṣyāmi / evamukte mañjuśrīrbhagavataścaraṇayornipatyotthāya niṣaṇṇo 'bhūddharmaśravaṇāya //
atha bhagavāṃ sarvāvatīṃ parṣadamavalokya sarvabhūtarutapracodanī nāma samādhiṃ samāpadyate sma / samanantarasamāpannasya bhagavataḥ ye kecit sattvānantāparyanteṣu lokadhātuṣu sthitā sarve te buddharaśmyāvabhāsitā sarvāṃśca tāṃ buddhāṃ bhagavatāṃ śirasā praṇamya anantāparyantalokadhātusthitāṃ abhyarcayena bhagavataḥ śākyamuneḥ śuddhāvāsabhavanoparisthitaṃ siṃhāsanaṃ tenopajagmuḥ / yena ca sahā lokadhātuḥ tena ca pratyaṣṭhāt / tatra ca sthitā sarvabhūtagaṇā buddhānubhāvena svakaṃ svakaṃ rutaṃ vidarśayantaḥ bhagavataḥ pādamūlasamīpopagatā dharmaśravaṇāya / bhagavantaṃ praṇamya mabhyarcya ca yathāsthāneṣu ca sanniṣaṇṇā abhūvaṃ dharmaśravaṇāya //
atha bhagavān śākyamuniḥ śākyasiṃho śākyarājādhitanayaḥ teṣāṃ sarvasattvānāṃ dhārmyā kathāyā sandarśayati samuttejayati sampraharṣayati teṣāṃ sarvabhūtasureśvarāṇāṃ tathā tathā dharmadeśanā kṛtavāṃ yathā taiḥ sarvaiḥ kaiścidanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhaucityānyutpāditāni / kaiścit pratyekāyāṃ voko kaiścicchrāvakatve kaiścitkaiścit satyāni dṛṣṭvāni kaiścidarhatvaṃ sākṣātkṛtaṃ kaiścid daśakuśale karmapathe sthitvā praṇidhānaṃ kṛtam / anantāṃ buddhāṃ bhagavataḥ anantāṃ kalpakoṭīṣvajopasthānaglānapratyayabhaiṣajyapradānaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanapariṣkāraṃ pradadyāpa iti niyatā ca bhaviṣyāmo buddhabodheriti //
atha bhagavāṃ śākyamuniḥ teṣāṃ sattvānāmāśayaṃ jñātvā mantraṃ bhāṣate sma sarvabhūtarutābhijñā nāma / yaṃ sādhayitvā sarvabodhisattvāḥ sarvasattvāśca rutaṃ vijāneyuḥ ekakṣaṇena sarveṣāṃ sarvasattvānāṃ yathāgocaramasthitānām / katamaṃ ca tat //
namaḥ samantabuddhānāmapratihataśāsanānāṃ samantāparyantāvasthitānāṃ mahākāruṇikānām / om namaḥ sarvavide svāhā //
(Vaidya 178)
kalpamasya bhavati / ādau tāvanmahāraṇyaṃ gatvā kṣīrayāvakāhāraḥ mūlaphalaśākāhāro vā akṣaralakṣaṃ japet / triḥkālasnāyinā valkalavāsasā pūrvavat sarvaṃ vidhinā kartavyam / yathā mantratantreṣu tathāgatakulodbhaveṣu / tataḥ pūrvasevāṃ kṛtvā akṣaralakṣasyānte tatraiva sādhanamārabhet / vināpi paṭena / agnikuṇḍaṃ kṛtvā dvihastapramāṇaṃ caturhastavistīrṇaṃ samantāccaturaśraṃ sarvapuṣpaphalairarghyaṃ datvā prāṅmukhaḥ kuśaviṇḍakopaviṣṭaḥ navamagnimutpādya kṣīravṛkṣakāṣṭhairagniṃ prajvālya śrīphalaphalānāṃ dadhimadhughṛtāktānāmaṣṭasahasraṃ juhuyāt / trisandhyaṃ divasānyekaviṃśati //
tato pūrvāyāṃ diśi mahāvabhāsaṃ kṛtvā buddho bhagavānāgacchati / tato sādhake mūrdhni parāmṛśati / aparāmṛṣṭe sādhake tatkṣaṇādeva bhagavato vācā niścarate - siddhastvaṃ gaccha yatheṣṭam, iti kṛtvāntarddhīyate //
tataḥprabhṛti sādhakaḥ pañcābhijño bhavati mahāprabhāvadivyamūrttiḥ bodhisattvācāraḥ dviraṣṭavarṣākṛtiḥ yatheṣṭagatiḥ sarvabhūtarutajñaḥ, ekakṣaṇamātreṇa sarvabhūtānāṃ rutaṃ vijānīte prabhavaśca bhavati yatheṣṭagāmī / pañcavarṣasahasrāṇi jīvate / avaivarttiko bhavati bodhisattvaḥ / viṃśatibhiḥ sādhanapraveśairniyataṃ sidhyatīti nātra vicikitsā kāryā prasādhitasyāpi na mantraṃ japatā pūrvamāditaścaiva madhye caiva nibodhatām //
rutajñānaṃ prabhāvaṃ ca svabhāvaṃ caiva kīrtyate /
madhye āditaścaiva ante caiva divaukasām // Mmk_22.1 //
bhāṣitaṃ kathyate loke madhyadeśe ca kīrtitā /
māgadhā maṅgadeśeṣu kāśipuryā narottamā // Mmk_22.2 //
vṛjikosalamadhyeṣu nareṣveva yathāvaca /
tathā te devarāṭ sarve mantrāṃ vavre svabhāvataḥ // Mmk_22.3 //
tridaśo madhyadeśe ca vatsa paśya daśārṇavā /
amante yathā vācā tathā deśeṣu jāyate // Mmk_22.4 //
tridaśeṣveva sarvatra tathā vāṇīmudāhṛtā /
yāmā devamukhyāśca nirmāṇaśca sanirmitā // Mmk_22.5 //
tadā vācakṛtāṃ vācā madhyadeśārthacāriṇī /
tathārupiṇa sarve vai akaniṣṭhāśca maharddhikā // Mmk_22.6 //
sarve te suraḥ śreṣṭhā rūpadhātusamāśṛtā /
dhyānāhāragatā saumyā kadācidvācāmabhāṣire // Mmk_22.7 //
brāhmīśvaramatelā ca kalaviṅgarutasvanā /
madhurākṣaranirghoṣā mattakokilanisvanā // Mmk_22.8 //
(Vaidya 179)
yadyadārtthā bhaved vācā dhīragambhīrasaṃyutā /
tathā sarvato vakrā dṛṣṭyā caiva supūjitā // Mmk_22.9 //
bhavante te sadā devā madhyadeśe savācakā /
madhurākṣarasampannāḥ snigdhagambhīranādinaḥ // Mmk_22.10 //
meghagarjanā teṣāṃ vācaiṣā tāṃ tu lakṣayet /
madhyadeśā yathā martyā avantyeṣveva pūjitā // Mmk_22.11 //
vācā śabdasampannā tathā jñeyāṃ sureśvarām /
arūpiṇāṃ kṛto vācā asaṃjñāyatanasambhavām // Mmk_22.12 //
abhāvādāśrayāt teṣāṃ na vācāṃ jagmire surāḥ /
adhaḥ śreṣṭhāḥ surāḥ sarve madhyadeśeṣu vācakā // Mmk_22.13 //
madhyadeśārtthacihnānāṃ vācaiṣā sampravartate /
atha devāmatha bhūmyā vai yakṣāścaiva maharddhikāḥ // Mmk_22.14 //
devayonisamāviṣṭā bahusattvagaṇāstathā /
karoṭapāṇayo devā sadā matāśca vīṇakāḥ // Mmk_22.15 //
catvāro 'pi mahārājā caturyonisamāśritā /
tridaśā devamukhyāstu śakreṇa saha samāśritā // Mmk_22.16 //
suyāmāmatha sarvatra ūrdhvaṃ jāpi surūpiṇaḥ /
sarvadevagaṇā śreṣṭhā vācā hyeṣā tu kīrtyate // Mmk_22.17 //
madhyadeśe yathā martyā hīnotkṛṣṭamadhyamām /
tathā devavatī vācā hīnotkṛṣṭamadhyamām // Mmk_22.18 //
vācā tṛvidhā jñeyā hīnotkṛṣṭamadhyamā /
trividhāt karmato jñeyā hīnotkṛṣṭamadhyamā // Mmk_22.19 //
tathā devālaye vāṇī madhuraṃ cāpi sūktajitā /
rutaṃ mataṃ tathā jñeyaṃ karmeṣveva niyojayet // Mmk_22.20 //
asurāṇāṃ bhaved vācā gauḍapauṇḍrodbhavā sadā /
yathā gauḍajanaśreṣṭhaṃ rutaṃ śabdavibhūṣitam /
tathā daityagaṇā śreṣṭhaṃ rutaṃ cāpi niyojayet // Mmk_22.21 //
teṣāṃ paryaṭantānāṃ samantānāṃ ca purojavām /
yakṣarākṣasapretānāṃ nāgāṃścāpi sapūtanām /
sarveṣāmasurapakṣāṇā vaṅgasāmataṭāśrayāt // Mmk_22.22 //
harikele kalaśamukhye ca carmaraṅge hyaśeṣataḥ /
sarveṣāṃ janapadāaṃ vā tathā teṣāṃ tu kalpayet // Mmk_22.23 //
(Vaidya 180)
triprakārā yathoddiṣṭā teṣāṃ naiva viyojayet /
devānāṃ ca tathā nityaṃ purogānāṃ parikīrtayet // Mmk_22.24 //
pretayakṣagaṇādhyakṣā skandamātarakinnarā /
nāgāṃścaiva sadā kāle yathā vācā nibodhatām // Mmk_22.25 //
lāḍodreṣu tathā sindhau yathā muttarato tathā /
janeṣveva hi sarvatra tāṃ tu teṣāṃ niyojayet // Mmk_22.26 //
nāgānāṃ ca yathā lāḍī vācā hyuktā manīṣiṇī /
yakṣāṇāṃ tu tathā vācā uttarāṃ diśi ye narāḥ // Mmk_22.27 //
garuḍānāṃ yathā hyedre kinnarāṇāṃ tu kīrtyate /
nepāle sarvato vācā yathā sā tāṃ nibodhatām // Mmk_22.28 //
pūtanānāṃ tathā nāryā vindhyakukṣinivāsinām /
vindhyajātā manuṣyāṇāṃ mlecchānāṃ ca yā vācā // Mmk_22.29 //
pūtanānāṃ tu sā jñeyā vācaiṣāṃ parikīrtitā /
rākṣasānāṃ yathā vācā tāṃ vavre surottamā // Mmk_22.30 //
sasṛjyadakṣiṇā deśā andhralāṭeṣu kīrtitā /
draviḍānāṃ tu sarveṣāṃ ḍakārabahulā sadā // Mmk_22.31 //
tāṃ tu vācā samālakṣye rākṣaseṣveva niyojayet /
triḥprakārā tathā jñeyā rākṣasānāṃ kulayonayaḥ // Mmk_22.32 //
triḥprakāraiva vācaiṣā tridhā caiva niyojayet /
sarvato trividhā jñeyā deśabhāṣāśca te tridhā // Mmk_22.33 //
triḥprakāraṃ tathā karma trideśaṃ caiva yojayet /
trividhaḥ sarvato jñeyaḥ trividhaṃ karma rutaṃ smṛtam // Mmk_22.34 //
samaṃ sarvaiṣu tatraiva vidhātānyaṃ niyojayet /
nānābhūtagaṇā proktā nānābhūtalavāsinaḥ // Mmk_22.35 //
nānā ca bahubhāṣajñā nānāśāstravibhūṣitā /
mānuṣā mānuṣāṃ vidyā nānāvācavibhāṣitām // Mmk_22.36 //
nānāśāstramatā jñeyā nānāmantrārthaśālinaḥ /
nānākarmasamoddeśā nānāsiddhistu mucyate // Mmk_22.37 //
āviṣṭānāṃ yadā martyā pātrasthānasamāgatā /
teṣāṃ ca vidhiyuktena mantraiścāpi suyojitā // Mmk_22.38 //
āgatā bhūtale devāṃ vācanaiva vibhāvayet /
liṅgamarthaṃ tathā pātraṃ devaṃ caiva niyojayet // Mmk_22.39 //
(Vaidya 181)
śreyasā śreyase caiva āveśānāṃ tu lakṣayet /
nānādeśasamācārā nānābhāṣasamodayā // Mmk_22.40 //
nānākarmārthasaṃyogā nānāliṅgaistu lakṣayet /
madhyadeśābahiryeṣāṃ vācā bhavati cañcalā // Mmk_22.41 //
te tu vyaktaṃ narā jñeyā mlecchabhāṣāratā hi te /
ye krūrā rākṣasā ghorā raudrakarmāntacāriṇaḥ // Mmk_22.42 //
ḍakārabahulā vācā lakārāvyakta mārṣo /
dakṣiṇātyā yathā vācā cañcalā bhavati ninditā // Mmk_22.43 //
tathā ca rākṣasastveṣu vācaiṣā parikīrttitā /
bahudhā rutayā jyeṣṭhā āviṣṭānāṃ tu trijāparām // Mmk_22.44 //
ākṛṣṭā mantribhiḥ kṣipraṃ svayaṃ vā iha māgatā /
bahudhā gṛhṇanti sattvānāṃ mātarā sagrahā surā // Mmk_22.45 //
garuḍā yakṣagandharvā kinnarā + + + + + /
piśācā coragarākṣasānāṃ yakṣapūtanām // Mmk_22.46 //
ābiṣṭānāṃ tathā liṅgā kathyamānā nibodhatām /
mlecchabhāṣiṇa kravyādā piśācāvyaktalāpinām // Mmk_22.47 //
lakārabahulā vācā ḍakārāntāstu pūtanā /
teṣāṃ nerdhvagatā dṛṣṭi karmeṣveteṣu yojitā // Mmk_22.48 //
mātsaryā krūrasattvānāṃ mṛṣāvādādasuce ratā /
teṣā nordhvaṃ gatā dṛṣṭi ardho dṛk nordhvagatā hi te // Mmk_22.49 //
mātarāṇāṃ tathā vācā śubhārthopasaṃhitā /
grahāṇāṃ kumāramukhyānāṃ vācā bhavati kevalā // Mmk_22.50 //
śubhāṅgasampadā vācā bālabhāvyarthayojitā /
prabhāvasarvataḥ śreyāṃ sarvataśca divaukasām // Mmk_22.51 //
garuḍānāṃ tathā vācā āviṣṭānāṃ tu lakṣayet /
gakārasamatā jñeyā mlecchabhāṣeva lakṣyate // Mmk_22.52 //
avyaktaṃ sphuṭābhāsaṃ kīrtiyuktaṃ śubhodayam /
suparṇine pāyavadityeṣā viṣadarpavināraṇī // Mmk_22.53 //
nānāgatayo hyeṣāṃ nānābhūtasamāgamām /
nānāvarṇato jñeyāṃ nānāliṅgaistu lakṣayet // Mmk_22.54 //
śubhākaramabhākara mabhāsantaṃ bhakṣayo nāgarāṭ pade /
vāsukīprabhṛtayo nāgā dhārmikā vasudhātale /
kṣipravācā samāyuktāśca vasanto uragādhipā // Mmk_22.55 //
(Vaidya 182)
svena svena tu kāyena yo liṅgena tu lakṣayet /
tena tena tu liṅgena taṃ taṃ sattvaṃ vinirdiśet // Mmk_22.56 //
kaśmalā kathitā sarve adho dṛṣṭigatā hi te /
nānāliṅgināṃ jñeyā nānāsattvanikāyatām /
nānākāyagataiḥ karmaiḥ nānākāyaṃ nibodhatām // Mmk_22.57 //
evaṃprakārāhyanekā bahuliṅgābhibhāṣiṇā /
nānābuddhikṛtaiḥ karmaiḥ nānāyonisamāśritaiḥ /
āviṣṭānāṃ bhuvi martyānāṃ kathitā liṅgāni vai sadā // Mmk_22.58 //
surāṇāmasurāṇāṃ ca yathā vācārthaliṅginī /
tathaiva tad yojayet kṣipraṃ bhūmirmānuṣatāṃ gatāḥ /
devānāṃ tadā vidyāt suprasannena cetasā // Mmk_22.59 //
nirīkṣante tathā cordhvaṃ diśāṃ caiva samantataḥ /
aviklavā manasaudvilyā hṛṣṭā rūpasamanvitā // Mmk_22.60 //
śuddhākṣā animiṣākṣāśca snigdhā ca snigdhavakrayaḥ /
prasannaglatyā tathā sarve suraśreṣṭhā nu lakṣayet // Mmk_22.61 //
paryaṅkopahitā jñeyā niṣaṇṇā bhūtale śucau /
kecidambaraṃ niḥsṛtya niṣaṇṇā khecarā pare // Mmk_22.62 //
brahmādyā kathitā devā dhyānaprītisamāhitāḥ /
tadūrdhvaṃ śreyasāṃ sthāne rūpiṇā bahurūpiṇā // Mmk_22.63 //
ākṛṣṭā mantribhirmantraiḥ mantrajānāṃ saniśritā /
teṣāṃ rūpadharā kāntiḥ āśrayā te parivartaye // Mmk_22.64 //
dhyānaprītisamāpannāḥ īṣismitamukhā sadā /
śuddhākṣā viśālākṣā buhurūpasamāśritā // Mmk_22.65 //
vamantyo tadā kāntyā śriyā rūpasamanvitā /
prarajñānavido devā teṣāṃ taṃ nibodhayet // Mmk_22.66 //
paryaṅkopariviṣṭā vai dhyāyantā ṛṣivat sadā /
tadāveśaṃ vidurbuddhyā iṣṭamarthaprasādhakam // Mmk_22.67 //
śreyasā sarvamantrāṇāṃ hitāyaivopayojayet /
kathitaṃ sarvamevaṃ tu nibodhata sureśvarāḥ // Mmk_22.68 //
ṛṣiṇā kathitā hyete saṃyatā te ṛṣavasthitā /
āviṣṭānāṃ tadā liṅgā ṛṣīṇāṃ kathitā mayā // Mmk_22.69 //
(Vaidya 183)
ūrdhvadṛṣṭigatā devā ūrdhvapādātha kaśmalā /
vikṛtā raudrarūpāśca ūrdhvakeśāstu rākṣasāḥ // Mmk_22.70 //
mātarāṇāṃ tadevaṃ tu keṣāṃ ceva tu dṛśyate /
kravyādā nagnakā tiṣṭhe sacelā niścelatāṃ gatā // Mmk_22.71 //
ūrdhvapādā vikṛtākhyā ūrdhvakeśā grahā pare /
vicerūrmedinīṃ kṛtsnāṃ samantāt saritātaṭām // Mmk_22.72 //
ekavṛkṣā śmaśānāṃ ca ekaliṅgā pulinodbhavām /
devāvasatharathyāsu vindhyakukṣiśiloccayām // Mmk_22.73 //
himādre sānumāṃścaiva mlecchataskaramandirām /
tatrasthā vikṛtarūpāstu mantrākṛṣṭāśca māgatā // Mmk_22.74 //
gṛhṇanti prāṇināṃ kṣipraṃ śaucācāraparāṅmukhām /
sarvamedinīṃ gacched bhayādāhāramohitām // Mmk_22.75 //
gṛhṇanti bahudhā loke bahuvyādhisamāśritām /
nānāvikṛtarūpāste nānāveṣadharā parā // Mmk_22.76 //
gṛhṇanti prāṇināṃ kṣipraṃ mṛtakaṃ mūtrasuptakām /
teṣāṃ ca kathitaṃ liṅgaṃ caritaṃ tu vibhāvitam // Mmk_22.77 //
vācamālakṣitaṃ pūrvaṃ kathitaṃ tu mahītale /
āviṣṭānāṃ tathā cihnaṃ mānuṣeṣveva lakṣitam // Mmk_22.78 //
sthiraprakārāḥ sarvatra suraśreṣṭhā nibodhatā /
āviṣṭānāṃ tathā liṅgā kathitā bhūtale nṛṇām // Mmk_22.79 //
snigdhaṃ prekṣate nityaṃ animiṣaścāpi dṛṣṭitaḥ /
mānuṣe sattvasaṅkliṣṭe suraśreṣṭhe tu mahītale // Mmk_22.80 //
vavre vasudharāṃ vācāṃ śabdasaṅghārthabhūṣitām /
yukte śreyase dharme mānuṣye vāśrathogato // Mmk_22.81 //
suraśreṣṭho gato mukhyo jñeyo sarvārthasādhako /
cintitaṃ jāpine tena gatabuddhidivālaye // Mmk_22.82 //
tat sarvaṃ bodhayet kṣipraṃ mantriṇe cintitaṃ tu yat /
etat samyagākhyātamāveśaṃ bhuvi daivatam // Mmk_22.83 //
asaṃjñino 'pi sadā mantrairākṛṣyante tu bhūtale /
nabhāṣa madhuraṃ vācaṃ na yajño satvarā surāḥ // Mmk_22.84 //
niḥśreṣṭhā vivaśā caiva sthitā te maunamāśritāḥ /
na vācā kiñcanasteṣāṃ na cittā nāpi mānitā // Mmk_22.85 //
(Vaidya 184)
tasmāt taṃ na cākṛṣye taṃ jāpī parivartayet /
asādhyaṃ nāpi tatteṣāṃ mantrāṇāṃ jinasaudbhavām // Mmk_22.86 //
nākṛṣyaṃ vidyate kiñcid duṣkaraṃ teṣāṃ japtamantrārthatāpinām /
ākṛṣyante tathā āryā āryairmantraistu yuktitāḥ // Mmk_22.87 //
āryāṇāṃ yāni cihnāni khaḍgiśrāvakasambhavām /
bodhisattvā mahātmāni daśabhūmisamāśritā // Mmk_22.88 //
ākṛṣyante tathā mantraiḥ samayaiścāpi subhūṣitāḥ /
mahādūtyaistathoṣṇīṣairmunirvarṇasuyojitaiḥ // Mmk_22.89 //
buddhaputraistu dhīmadbhirabjaketukuloditaiḥ /
kuliśāhvairmantramukhyaistu krodharājamaharddhikaiḥ // Mmk_22.90 //
nānye mantrarāṭ śaktā laukikā ye maharddhikā /
nāpi samayavitteṣāṃ na cotkṛṣṭo mantramīśvaraḥ // Mmk_22.91 //
varṇituṃ gaṇayituṃ gantuṃ taṃ sthānaṃ yatra te sadā /
samayā sañcālyate teṣāṃ hetuḥ karmasamāhitām // Mmk_22.92 //
nanu cākṛṣyate teṣāṃ hetuṃ karmasamāhitam /
tantraṃ cākṛṣyate teṣāṃ samaye buddhabhāṣitaiḥ // Mmk_22.93 //
tasmāt taṃ na cālaye yatnā na vṛthāmarthena yojayet /
maharddhikā te mahātmāno daśabhūmisamāśritām // Mmk_22.94 //
aśaktā sarvamantrā vai gantuṃ yatra te tadā /
tathāgatānāṃ tathā mājñā saṃsmṛtyāmarapūjitā // Mmk_22.95 //
āgaccheyu tadā sarve mantrajaptārthamantravit /
ākṛṣṭānāṃ bhavelliṅgā mānuṣyokāyamānuṣām // Mmk_22.96 //
dhīrataḥ snigdhavarṇaśca gambhīrārthasudeśakaḥ /
dhīro gambhīratāṃ yāto alpabāṣpo bhavet tadā // Mmk_22.97 //
asvinnamanasotkṛṣṭo pṛṣṭaśca mantravit /
svamudro bandhayāmāsa suvidiśe caiva nabhastale // Mmk_22.98 //
parasattvavido hyagro dharmatattvārthadeśakaḥ /
nītiḥ prītisukhāviṣṭo kṛpāviṣṭasya cetasā // Mmk_22.99 //
mahotsāho dṛḍhārambho buddhadharmārthadeśakaḥ /
muhūrttaṃ kṣaṇamātraṃ vā praviśenmānuṣāśrayam // Mmk_22.100 //
bahurūpo surūpaśca ūrdhvaṃ tiṣṭhe nabhastalam /
buddhadharmagatā dṛṣṭiḥ saṃghe caiva sagauravā // Mmk_22.101 //
(Vaidya 185)
kṣaṇamātraṃ tadā tiṣṭhenmānuṣīṃ tanumāśṛtā /
satyasandho mahātmāno jitakrodho tridoṣahā // Mmk_22.102 //
prathamaṃ tāvato vidyā paścāccaiva niyojitā /
mānuṣaistadā kṛṣṭā punarmuktāśca yatheṣṭagāḥ // Mmk_22.103 //
stabdho niścalākṣaśca sitavarṇastathaiva ca /
aṅgaketustadāviṣṭo dhīragambhīrasuśvaraḥ // Mmk_22.104 //
suprasanno mahākāyo tiṣṭhate ca mahītale /
paryaṅkamāsanāviṣṭo kṛpāviṣṭo 'tha cetasā // Mmk_22.105 //
sa mudrā padmaropeto mahāsattvo samāviśe /
avalokito muniḥ śreṣṭho bodhisattvo maharddhiko // Mmk_22.106 //
svecchayā āgato lokāṃ sattvavatsalakāraṇo /
abhayāgrā kāraṇo + + + + + + + + + // Mmk_22.107 //
abhayāgrā karopetau ūrdhvadṛṣṭisamasthitau /
sādhakaṃ paśyate dṛṣṭyā karuṇāviṣṭacetasā // Mmk_22.108 //
īṣismitamukhā devā kecid bhrūlatabhūṣito /
mahāsattvo mahātmāno sattvānāṃ hitakārakaḥ // Mmk_22.109 //
prasannā sarvata mūrttyā taṃ vidyādavalokitum /
krūraḥ vajradharo mukhyo bodhisattvo maharddhikaḥ // Mmk_22.110 //
āviṣṭo krūriṇo sarvo raktāntāyatalocanā /
indīvaratviṣākāra īṣat kāye tu lakṣayet // Mmk_22.111 //
parāmṛśyantaṃ tadā vajraṃ mudrāṃ vadhnāti mātmanām /
tuṣṭo varado martyāṃ bhogāṃ dāpayate sadā // Mmk_22.112 //
mahātmā kṛṣṇavarṇo vai īṣi dṛśyati tatkṣaṇāt /
snigdhaṃ gambhīramukto 'sau vācāṃ bhāṣate tadā // Mmk_22.113 //
nṛṇāṃ kimarthametaṃ vo karmavaraṃ dāsyāma vo bhuve /
amoghaṃ darśanamityāhurvajriṇe 'bjijine jine // Mmk_22.114 //
varadā saprabhā mantrā phalaṃ dadyustadā tadā /
jinerāgamanaṃ tatra nirmāṇo bhuvi mānuṣām // Mmk_22.115 //
samayāt kathitā hyete varṇāścaiva vibodhitā /
tathāgatādāśrayāddhi vā phalehetusamudbhavā // Mmk_22.116 //
nirmāṇā kathyate bimbaṃ na bimbaṃ nirmāṇamāśṛtam /
bimbanirmāṇayo yadvat pratibimba na vidyate // Mmk_22.117 //
(Vaidya 186)
padmakiñjalkavarṇo 'sau hemavarṇa mahādyutiḥ /
nirbhinnarocanābhāso kuṅkumārābhividviṣaḥ // Mmk_22.118 //
udyantamivārka vai karṇikārasamaprabhaḥ /
tādṛśaṃ vidyate bimbe buddhabimbasamāsṛte // Mmk_22.119 //
brāhmaśca ravanirghoṣo kalaviṅkarutadhvaniḥ /
śreyasaḥ sarvabhūtānāṃ yuktiyogānniyujyate // Mmk_22.120 //
tādṛśaṃ lakṣaṇaṃ dṛṣṭvā buddhamityāhu jantavaḥ /
tadgotrā ca vidhisteṣāṃ vajrābjakulayo tadā // Mmk_22.121 //
laukikānāṃ tu mantrāṇāṃ mantranāthaṃ tu yojayet /
yat pūrvaṃ kathitaṃ sarvaṃ bahuprastāvabhūṣitam // Mmk_22.122 //
taṃ niyuñjya tadā mantrī mantreṣveva ca sarvataḥ /
ṛṣīṇāmekasaṃsthānaṃ garuḍānāṃ ca nibodhitam // Mmk_22.123 //
svaliṅgā vācayā caiva taṃ niyuñjyatha mantriṇām /
bahuliṅgā tadā caiṣā svaliṅgā caiva sādhaye // Mmk_22.124 //
svamudrāmudritā hyete itarā vyantarā smṛtāḥ /
kathitaṃ sarvamāveśaṃ svamukhaṃ duḥkhadaṃ parām // Mmk_22.125 //
eṣa kālakramo yoge āveśe caiva yojayet /
mahāprabhāvairmudraistu mantraiścāpi nivārayet // Mmk_22.126 //
niyuñjyāt sarvato mantrī japtamātrāṃ ca cetarām /
anyathāmācerad yastu itarairmantribhiḥ sadā // Mmk_22.127 //
parirakṣya tadā pātraṃ mantraiścāpi maharddhikaiḥ /
dūtidūtagaṇaiścāpi ceṭaceṭigaṇaiḥ sadā // Mmk_22.128 //
itarāṃ laukikāṃ devāṃ āhvaye caiva maharddhikām /
yakṣarāḍ vividhā sarvāṃ yakṣiṇyaśca maharddhikam // Mmk_22.129 //
āhvayet tatkṣaṇānmantrī manasaḥ yadyapīpsitam /
anyamantrā na cāhveyā nānye devagaṇā sadā // Mmk_22.130 //
svayamevāgatā ye tu samaye tāṃ niyojayet /
sarve sampadakā hyete mantrā sarvārthasādhakāḥ // Mmk_22.131 //
taṃ tasmā netarāṃ karmaṃ āveśāṃ cāpi varjayet /
ākṛṣṭā maharddhikā devā divyā āryāśca bhūmijā /
alpakārye 'tha yuñjānā samayabhraṃśo 'tha jāyate // Mmk_22.132 //
(Vaidya 187)
takṣakaḥ prekṣate stabdhaṃ vāśukiścāpi nṛtyate /
karkoṭakaśca mahānāgo mucilindayaśaśvinaḥ // Mmk_22.133 //
śaṅkhapāladurlakṣo nṛtyante uragādhipā /
śaṅkhapālo 'tha śaṅkhaśca maṇināgo 'tha kṛṣṇilaḥ // Mmk_22.134 //
sāgarā bhramate kṣipraṃ patate ca muhurmuhuḥ /
sarpavanniḥśvasante te viṣadarpasamucchritāḥ // Mmk_22.135 //
vividhā nāgavare hyete antāntā teṣu nibodhatām /
kecid bhāvayato hṛṣṭo kecit tiṣṭhanti niścalam // Mmk_22.136 //
kecit pate + + kṣipraṃ svasthāṅgā ūrdhvamūrddhajā /
patanti vividhākāraṃ plutaṃ cāpi karoti vai // Mmk_22.137 //
anantā bhramate kṣipraṃ padmavaccale jale /
anantā nāgayonyāstu saṅkhyātā liṅgaveṣayo // Mmk_22.138 //
pūrvavat kathitā vācā daṣṭāviṣṭamahoditam /
mocayet kuliśāhvena mantreṇa krodharājena yuktimāṃśca // Mmk_22.139 //
mantreṇaiva kuaryāntaṃ teṣāṃ mantreṇa yojayet /
mantrāstu parṇinā ye 'tra nirdiṣṭā viṣanāśakā // Mmk_22.140 //
te tu mantrā sadā yojyā daṣṭāviṣṭeṣu sarvataḥ /
śeṣā vighnā tathā kuryā grahamātarayojitā // Mmk_22.141 //
tenaiva kārayet karmaṃ grahamātarapūtanām /
asaṅkhyā lakṣaṇā hyete daṣṭāviṣṭeṣu jantuṣu // Mmk_22.142 //
taireva laukikairmantraistattat karma niyojayet /
aśeṣaṃ kathitaṃ hyetaṃ daṣṭaviṣṭaṃ va lakṣaṇam // Mmk_22.143 //
adhunā bodhayiṣyāmi tiryagbhāṣāṃ samānuṣām /
nārakānāṃ tu bhāṣāṃ vā kathyamānāṃ nibodhatām // Mmk_22.144 //
yadā pakṣigaṇā sarve sannipatya samantataḥ /
grāmavāsaṃ tadā cakruḥ madhyāhne janamālaye // Mmk_22.145 //
tadā te kathaye vācāṃ rephaṃyuktāṃ sabhairavām /
krakaḥ kakāramityāhuḥ kākā ye krūrabhāṣiṇo // Mmk_22.146 //
kathayanti bhayaṃ tatra kṣudhā caiva ca darśayet /
mayūrā kokilāścaiva sannipatya prage tadā // Mmk_22.147 //
krūrāṃ darśayed vācāṃ bhayaṃ tatra nivedayet /
bubhukṣāṃ kathayāmāsa āhāraṃ caiva yojayet // Mmk_22.148 //
(Vaidya 188)
sadāhaṃ sarvakāyātā grāmasthāneṣu dṛśyate /
tadā te kathayantyete tāṃ vācāṃ bhayabhairavām // Mmk_22.149 //
ṣaṇmāsāṃ naśyate deśe grāmyaktāṃ bhojanottamām /
teṣāṃ kṣīrasamaṃ deyaṃ toyaṃ caiva sukhodayam // Mmk_22.150 //
śārikāśukamukhyāṃstu kapotā haritāstathā /
cakravākā bhāsasvakīkā sarve āgatya mīlaye // Mmk_22.151 //
grāmamadhyagatā hyete yadā kurvanti mālayam /
tadā te kathayantyevaṃ mahādurbhikṣakāraṇam // Mmk_22.152 //
anāvṛṣṭiṃ tathā vyādhiṃ bahurogasamāgamam /
lūtā visphoṭakāścaiva mahātaskaratāśrayām // Mmk_22.153 //
avagacchantu bhavanto vai ṣaḍbhirmāsairbhaviṣyate /
yadā sarvapakṣigaṇā krūraṃ cakraturbhṛśadāruṇam // Mmk_22.154 //
rodamāne tadā sarve sattvānāṃ ca niveditā /
yathāsthitā yathākālaṃ tadaivattatra yojayet // Mmk_22.155 //
dakārabahulaṃ vācaṃ manuṣyabhāṣiṇo yadā /
āgatya grāmavāse 'smiṃ kathayanti yathā hi tam /
rātrau svastyayanaṃ kṛtvā tasmād deśādapakramet // Mmk_22.156 //
madhurākṣarasaṃyuktaṃ yadā nedu sapakṣijā /
tasmāt subhikṣamārogyamevaṃ cāhurnivedayaet // Mmk_22.157 //
yadā dakṣiṇato gacche mṛgā gacchetha magratam /
siddhiṃ ca nirdiśante tāḥ mṛgāścaiva supuṣkalām // Mmk_22.158 //
śvānajambūkanityasthāḥ te mṛtyuṃ darśayanti te /
na gacchet tatra medhāvī jambūkaiśca nivāritaḥ /
praviśet svālayaṃ kṣipraṃ kathayāmāsa te tadā // Mmk_22.159 //
atikrūrā ninedustāḥ agrataścāpi pradhāvayet /
gaccheta tatkṣaṇānmantrī yadicchet siddhimātmanaḥ // Mmk_22.160 //
vāmato dakṣiṇaṃ gacchejjambūko yadi gacchataḥ /
siddhiyātraṃ vijānīyājjambūkena niveditām // Mmk_22.161 //
cāṣā ca pakṣiṇā sarve mṛgāścaiva sajambukā /
hariṇā śaśakāścaiva vividhā tiryajātayāḥ // Mmk_22.162 //
pradakṣiṇaṃ ca yadā cakrurmahāsiddhiṃ supuṣkalām /
kathayāmāsa te sarvaṃ gaccha pūjyo bhaviṣyasi // Mmk_22.163 //
(Vaidya 189)
sarvamaśobhanā hyete uragā śvāpadādayo /
mārge yadi dṛśyate sthānagacchet kutra vā kvacit // Mmk_22.164 //
sarve te kathayantyevaṃ nāsti siddhinivartatām /
gacchatāṃ svakamāvāsaṃ svastho tiṣṭhati sve gṛhe // Mmk_22.165 //
na gacchet tatra mantrajño uragaistu niveditam /
yadi gacchet tadā kālaṃ udvego mṛtyu vā bhavet // Mmk_22.166 //
nānātiryagatā prāṇā jalāvāsā sthalecarā /
sthāvarā jaṅgamāścaiva kathayanti śubhāśubham // Mmk_22.167 //
viparītairbhayaṃ vidyāt svasthaiḥ svasthatāṃ gatāḥ /
kecit tiryagatā divyāḥ mānuṣā bhāṣiṇo tadā // Mmk_22.168 //
yo 'yaṃ nivedaye vācāṃ taṃ tathaiva niyojayet /
svaliṅgaiḥ sadā svāsthyaṃ krūraiścāpi subhairavam // Mmk_22.169 //
tat tathaivāvadhāraṇārtthaṃ buddhiṃ dadyātha mantravit /
liṅgāvanekadhāṃ lakṣye nānāyonisamāśritām // Mmk_22.170 //
mānuṣāṇāṃ tathā vācā yuktā madhyārtthabhāṣiṇau /
madhyadeśe tu yā vācā śabdapadārtthāvabhāṣitā // Mmk_22.171 //
sa mānuṣī vācamityāhuḥ tato 'nyaṃ mlecchavācinī /
vāṇī sarvatato jñeyā madhyadeśe nibodhitā // Mmk_22.172 //
madhurākṣarasaṃyuktā hṛdyā karṇasukhāvahā /
anelā mānasodbhūtā avikṣiptārtthabhāṣiṇī // Mmk_22.173 //
sa jñeyā mānuṣī vācā rutaṃ caiva svabhāvataḥ /
tato 'nye sarvato 'nartthā sā vācā mlecchavarṇinī // Mmk_22.174 //
kathitaṃ mānuṣaṃ vānyaṃ paśūnāṃ tāvadihocyate /
siṃho 'pi deśamākramya gacchet puravaraṃ sadā // Mmk_22.175 //
bhṛśaṃ tatra haret kṣipraṃ taruṃ tasya sudāruṇam /
rudyate paśurājā vai karuṇaṃ dīna nivedayet // Mmk_22.176 //
mahad bhayaṃ tadā vidyāt sarvadeśopasaṃplavam /
mahāpure yadā rāvaṃ paśurājñeti śrūyate // Mmk_22.177 //
paścime mahad bhayaṃ vidyāt dakṣiṇe śāntikāmatām /
pūrveṇa tu bhaveccakra pararāṣṭrāgamaṃ viduḥ // Mmk_22.178 //
uttareṇa bhaved ghorā ativṛṣṭyāhu saṃplavam /
vidikṣeṣveva sarvatra bhayaṃ caiva nivedayet // Mmk_22.179 //
(Vaidya 190)
rāvairdvistribhirjñeyaṃ tribhirdikṣu mahad bhayam /
kṣemadakṣiṇato sarva siṃhenaiva niveditam // Mmk_22.180 //
catvāro matha pañcā vā sapta ṣaṣṭha nibodhitā /
aṣṭāt pareṇamityāhuḥ niḥphalaṃ caiva niyojayet // Mmk_22.181 //
dakṣiṇāvasthitā śreyā adha ūrdhvartthasampadā /
kṣemaṃ + kasāmīpye devāyatanacatvare /
sadārāvaṃ tadā varjyaṃ tasmād deśādapakramet // Mmk_22.182 //
yathā siṃhe tathā sarvaṃ sarvaprāṇiṣu yojayet /
śarabhaiḥ śārdūlākhyairvai yathā tata sarva nibodhatām // Mmk_22.183 //
abhāvā mānuṣāvāsaṃ hiṃsaḥ śarabhayā sadā /
kintu prāsādikaṃ jñānaṃ katthyate tāṃ surottamām /
kroṣṭukeṣu ca sarvatra tāṃ tathaiva niyojayet // Mmk_22.184 //
pūrvapaścimato bhāge yadā hastī ruded bhṛśam /
tasmānmahad bhayaṃ vidyāt tatra deśeṣu jantunām // Mmk_22.185 //
śmaśānā vāyasāścaiva urdhvatuṇḍā rudanti vai /
tatra vidyānmahodvegaṃ vāyasaiśca niveditam // Mmk_22.186 //
prasthito mantriṇe kālaṃ yadyadeśābhikāṃkṣiṇam /
gacchato vāmataḥ kāko bhṛśaṃ rauti sudāruṇam /
na gacchet tatra medhāvī vāyasena niveditam // Mmk_22.187 //
rauti dakṣiṇato śreyaṃ agratastu nivārayet /
na gacchet tatra mantrajño gacchan mṛtyuvaśo bhavet // Mmk_22.188 //
gomayaṃ bhakṣayet pakṣī yadā rauti sukhodayam /
mṛṣṭānnabhojanaṃ vidyā golābhaṃ caiva nirdiśet // Mmk_22.189 //
mandirārūḍhanityastho yadā rauti sa vāyasaḥ /
ardharātre tathā kāle gṛhabhedaṃ samādiśet // Mmk_22.190 //
dhānyapuñjadharārūḍho yadā rauti sa vāyasaḥ /
suśubhaṃ kūjate kṣipraṃ madhuraṃ cāpi bhāṣitam /
acirāt taṃ phalaṃ vidyā bahudhānyadhanāgamam // Mmk_22.191 //
gṛhadvāraṃ yadā paśyaṃ vāyaso ravato bhṛśam /
tatra rātrau bhavet tasya śastrasampāta cauribhiḥ // Mmk_22.192 //
kṣīravṛkṣe yadā śreṣṭho kaṇṭake kalahapriyaḥ /
hastiskandhasamārūḍhaṃ aśvapṛṣṭhe ca śobhanam // Mmk_22.193 //
(Vaidya 191)
bhogināṃ mastake rājyaṃ padmapuṣpeṣu sampadā /
nānāvividhasampatyo madhurākṣarakūjitā // Mmk_22.194 //
sarvatoliṅgamartthānāṃ tat pūrvaṃ kathitaṃ hitam /
+ + + kūjanaṃ krūraṃ samaṃ sarveṣu yojayet // Mmk_22.195 //
śivāya sarvato jñeyā dakṣiṇena phalapradā /
tat sarvaṃ siṃhato jñeyaṃ śivānnu sarvadā // Mmk_22.196 //
krūrā aśobhanārāvā dīnā mṛtyuparāyaṇā /
sarvato sukhaniṣpattiṃ phalaṃ sasyasamudbhavam // Mmk_22.197 //
sarve śivagaṇā proktā śāyamprāte ca śobhanā /
ekāraveti yadyetā dakṣiṇāṃ diśamāśritā // Mmk_22.198 //
śivā śivatamā proktā dvitīyā rāve tu kīrtyate /
tṛtīye rāve tathā jñeyā rājñe artthāvahā bhavet // Mmk_22.199 //
caturtthe tu mahālābhaṃ pañcame putradā smṛtā /
ṣaṣṭhe ca dhananiṣpattiḥ saptame na bhave śubhā // Mmk_22.200 //
aṣṭamaṃ niḥphalaṃ vidyā tadūrdhvaṃ bhayapīḍitā /
evaṃ karoti śivā tatra asaṅkhyeyā te 'pyaniṣṭadā // Mmk_22.201 //
paścimena śivā jñeyā paracakrabhayaṃ tadā /
dvitīye durbhikṣakāntāre krūrarāvā yadā bhavet // Mmk_22.202 //
tṛtīye arthanāśaṃ tu caturthe prāṇarodhinam /
pañcame kathite rāve amātyānāṃ vyādhipīḍakāḥ // Mmk_22.203 //
ṣaṣṭhe corāgamaṃ vidyā sarvatastu śivā tu sā /
saptameva mahāvyādhiṃ aṣṭame cāpi ninditā /
tadurdhvaṃ bhayabhīrārttā kṣudhitā vā prabhāṣate // Mmk_22.204 //
utareṇa tu yo rāvo śivāyāḥ śrūyate sadā /
mahāghoratamaṃ vyādhiṃ tatra sthāne vinirdiśet // Mmk_22.205 //
dvitīye krūrarāve tu duḥkhadā sā bhavet tadā /
tṛtīye arthanāśaṃ tu caturtthe agnisambhavam // Mmk_22.206 //
pañcamena mahāvṛṣṭiṃ ṣaṣṭhe rājāparuddhyate /
saptamena mahāyuddhaṃ śastrasampātamādiśet /
aṣṭame niḥphalaṃ vidyā tadūrdhvaṃ yaḥ kiñci roditi // Mmk_22.207 //
pūrveṇa ca yadā rauti śivā yāme tu mantime /
tadā rājāgamaṃ vidyā dvitīyārāve tu preṣiṇām // Mmk_22.208 //
(Vaidya 192)
tṛtīyaṃ rājato mṛtyuḥ baddho vā yadi śrūyate /
caturthe corato duḥkhaṃ pañcame prāṇarodhikam // Mmk_22.209 //
ṣaṣṭhe ca bhavate vyādhiḥ saptame agnito bhayam /
aṣṭame niḥphalaṃ vidyā śeṣaṃ pūrvavat sadā // Mmk_22.210 //
yadā dakṣiṇapūrveṇa vidiśe vyāhare śivā /
prathamena bhavet saukhyaṃ dvitīye sarvato janām // Mmk_22.211 //
tṛtīye dhananiḥpattiścaturthe sasyasampadā /
pañcame subhikṣanirdiṣṭaṃ ṣaṣṭhe kṣemaṃ samādiśe /
saptame sarvato jñeyamaṣṭame niḥphalaṃ sadā // Mmk_22.212 //
yadā dakṣiṇabhāgena paścimāmadhyato sadā /
nirdiśe ca dhruvā jñeyā śivā krūratamā smṛtā // Mmk_22.213 //
prathamena bhavenmṛtyuḥ hanyate brāhmaṇā dvike /
tṛtīye kṣatriyaṃ hanyā caturthe vaiśyamityāhuḥ /
+ + + pañcame śūdrayonayaḥ // Mmk_22.214 //
ṣaṣṭhe mlecchināṃ hanti saptame taskarā tadā /
aṣṭame niḥphalaṃ vidyā atiduḥkhaṃ krūrarāviṇām /
+ + + asaṅkhyeyānāṃ tu dṛśyate // Mmk_22.215 //
uttarāpaścimābhāge yadā tīvraṃ virauti sā /
atikṣipraṃ mahāvyādhiḥ rājñe vā vyādhimādiśet // Mmk_22.216 //
dvitīyena hanyate hastī rājño mukhyo gajottamam /
tṛtīyena bhavenmṛtyuḥ mādiṣṭaḥ tatra vai /
caturthena bhavenmṛtyuḥ mukhyānāṃ ca dhaneśvarām // Mmk_22.217 //
pañcame dhananāśaṃ tu ṣaṣṭhe vyādhi sambhavet /
saptamena bhave duḥkhaṃ sarvato ca bhayāvaham /
aṣṭame niḥphalaṃ vidyā pūrvaṃ vai sarvato tadā // Mmk_22.218 //
uttare pūrvayormadhye vidikṣu caiva lakṣayet /
atikrūrā yadā kṣipraṃ śivā vyāharate tadā /
uttare pūrvato madhye vidikṣuścaiva lakṣayet // Mmk_22.219 //
atikrūrā yadā kṣipraṃ śivā vyāharate tadā /
mṛtyunā hanyate jantuḥ pauramukhyo dhaneśvaraḥ // Mmk_22.220 //
dvitīyena hanenmantrī tṛtīye gajamādiśe /
caturthe vividhayonyāstu mlecchataskarajīvinaḥ // Mmk_22.221 //
(Vaidya 193)
caturthena bhaved vyādhiḥ sarveṣāṃ ca tadā jane /
pañcame hanyate putro amātyo vā nṛpaterdhruvam // Mmk_22.222 //
ṣaṣṭhe mṛtyumādiṣṭā mahādevyā tu narādhipe /
saptamena haned rāṣṭraṃ muktaṃ cāpi vinirdiśet /
aṣṭame niḥphalaṃ vidyā pūrvavat kathitā sadā // Mmk_22.223 //
ataḥ ūrdhvaṃ tathā rāvo śivānāṃ ca bhave yadā /
amānuṣaṃ taṃ vidurmartyo mahopadravakārakam /
apakramya tato gacche mantrairvā rakṣamādiśet // Mmk_22.224 //
mahāprabhāvairvikhyātairjinābjakulayodbhavaiḥ /
homakarmāṇi kurvīta śāntiṃ tatra samādiśet // Mmk_22.225 //
evaṃprakārā hyanekāni bahubhāṣyā paśuyonayaḥ /
nānāpakṣigaṇāṃścāpi rutaṃ caiva nibodhaye // Mmk_22.226 //
bahudhā tiryagatā keciccāpasumūrttijā /
kecid vikṛtarūpāstu raudrā sattvaviheṭhakā // Mmk_22.227 //
kecit prāṇāparodhikāṃ sattvāṃ hiṇḍyante 'tha mahītale /
asṛkpānaratāḥ kecid anvāhiṇḍanti medinī /
kecid rudhiragandhena bhramante medinītalam // Mmk_22.228 //
vividhā mātarā hyete grahamukhyāstu bāliśā /
kumārakumārikārūpāḥ grahāḥ proktāḥ vividhā parā /
bhramante medinīṃ kṛtsnāṃ kṣaṇamātreṇa sarvataḥ // Mmk_22.229 //
sahasraṃ yojanaṃ kecid vāyuvad bhramatāparāḥ /
paśuveṣakṛtā kecid dṛṣṭyā naṣṭā ca jantuṣu // Mmk_22.230 //
vividhaṃ karoti sarve te sarvatra vasudhātale /
mṛtapūtakasattveṣu supta upahate tathā // Mmk_22.231 //
gṛhṇate mānuṣāṃ kecit balimālyārthakāraṇāt /
sarveṣāṃ mānuṣāṃ loke kramante kecinnabhastalāt // Mmk_22.232 //
sarvākāravido jñeyā bahurūpā vikāriṇaḥ /
śubhā aśubharāvāśca jñeyā liṅgaistu sarvataḥ // Mmk_22.233 //
śubhāśubhaphalaṃ sarvaṃ vikṛtaṃ sukṛtaṃ tathā /
āgamairbahuvidhairjñeyā lokatattvārthacihnitaiḥ // Mmk_22.234 //
ṛṣibhirjinasutaiścaiva khaḍgibhirjinavaraiḥ sadā /
śrāvakairmaharddhikaiḥ sarvaṃ nānāyonisamāśritam // Mmk_22.235 //
(Vaidya 194)
grahairgrahavaraiḥ khyātaiḥ prakṛṣṭairlokacihnitaiḥ /
jñeyaṃ śāstrato tattvaṃ āgamādhigamāpi vā // Mmk_22.236 //
nānāliṅgavidhānena gatiyonivibhāvataḥ /
jñeyaṃ śubhāśubhaṃ sarvaṃ krūraiḥ saumyaiśca liṅgibhiḥ // Mmk_22.237 //
chatraṃ śitaṃ patākaṃ ca matsaṃ māṃsaṃ ca sārdrayoḥ /
utkṣiptā ca medīnī padmayantra gomayaṃ tadā // Mmk_22.238 //
dadhi puṣpaṃ phalaṃ caiva striyaṃ vāmbarabhūṣitām /
śuklavastraṃ tathā jñeyaṃ dvijaṃ śreyārthabhāṣiṇam // Mmk_22.239 //
vṛṣaṃ gajaṃ tathā jñeyaṃ aśvaṃ cāmarabhūṣitam /
pradīpaṃ bhājane nyastaṃ pūrṇadhānyaphalodayam // Mmk_22.240 //
devadvijapratimāṃ vā pūjyamānā sadā nṛpaiḥ /
abhiṣekārtthayuktaṃ vā nṛpabimbātha mantriṇām // Mmk_22.241 //
śaṅkhasvanaṃ bherīṃśca paṭahaṃ cāpi sudundubhim /
ghaṇṭāśabdaṃ prahṛṣṭaṃ ca jayaśabdaṃ praghoṣitam // Mmk_22.242 //
mānuṣyodīritāṃ vācāṃ jayasiddhiphalapradam /
etā nimittā māvedya iṣṭāṃ caiva niveditām // Mmk_22.243 //
sarvasampatkaraṃ kṣemaṃ iṣṭaṃ caiva supūjitam /
sarvāṃ prāpnuyādartthāṃ saphalāṃ manasodbhavām // Mmk_22.244 //
mantrajāpaṃ tato gacchet siddhyartthī siddhimādiśet /
sarveṣāṃ sarvasattvānāṃ prasthitānāṃ tu nirdiśet // Mmk_22.245 //
yo 'yaṃ devatādhyakṣa iṣṭo gotrajo paro /
ādhyeṣṭyo bhavennityaṃ taṃ liṅgī paśyato phalam // Mmk_22.246 //
vividhākāracihnāstu devāḥ proktāstu sarvadā /
talliṅginā tathā proktā vividhā veṣacihnayaḥ /
yo yamiṣṭataraṃ paśyet so tasyaiva phalodayam // Mmk_22.247 //
vācāṃ bahuvidhāṃ vavre yadā te mānuṣā bhuvi /
kathayanti śubhāṃ vācāṃ anyonyālāpamāsṛtāḥ // Mmk_22.248 //
pareṣāṃ ca yadā vavre viśvastāśca samantataḥ /
evaṃ ca vācire mūcuḥ śubhaṃ śreyaṃ japaṃ sadā /
kṣemamārogyasarvaṃ vai svastiśāntisukhodayaḥ // Mmk_22.249 //
dhaninaḥ devato mukhya suro dharmarājāstathā /
sarvato bhāskaraścaiva chatradhvajapatākayoḥ // Mmk_22.250 //
(Vaidya 195)
buddhadharmatadā saṅghaṃ mantraṃ tāramitiḥ sadā /
kumāraṃ kāñcanaṃ śubhraṃ agniskandhaṃ mahotsavam // Mmk_22.251 //
jinaṃ padma tathā vajraṃ lokeśaṃ bodhimuttamam /
bodhisattvā tathā lokāṃ brahmaścaiva surottamām // Mmk_22.252 //
bahuprakārā hyanekāni praśastāṃ śādhuvarṇitām /
śuśrāva śabdāṃ yathā gantā sarvāsāṃ prāpnuyā hi sau // Mmk_22.253 //
tato 'nye lokavidviṣṭaṃ sa śabdaṃ cāpi ninditam /
praśastā śakunayo hyetā prasthitānāṃ jape ratām // Mmk_22.254 //
sarveṣāṃ ca mayaṃ yogo udyogārtthasasampadām /
tato 'nya ninditaṃ sarva na lebhe kāyitaṃ phalam // Mmk_22.255 //
praśastaiva sarvato gacche apraśastaiśca na vrajet /
praṇamya sarvato buddhāṃstrayaṃ kṛtvā pradakṣiṇam // Mmk_22.256 //
svamantraṃ mantranāthaṃ ca mātāpitrau tha duḥkarām /
praṇamya sarvato gacche śivaṃ tatra vinirdiśet // Mmk_22.257 //
ācaryagurumukhyānāmupādhyāyaṃ caiva yatnataḥ /
praśastadhārmakathika praśastaṃ caiva vrate ratam /
yathārhaṃ tadābhyarcya iṣṭadevamanehitam // Mmk_22.258 //
snātabhukto 'tha viśvastaḥ pratyūṣe vā jitendriyaḥ /
śaucācārarato mantrī gacchet sarvato diśām /
yathāśāphalasaṃyogaṃ prāpnuyāt sarvato śubhām // Mmk_22.259 //
śāntisvastyayanaṃ caiva āyurārogyavarddhanam /
śrīsampat kathitāmagryā yatheṣṭaṃ manasepsitam // Mmk_22.260 //
iti mahāyānavaipulyasūtrād bodhisattvapiṭakāvataṃsakādāryamañjuśrīmūlakalpād viṃśatimaḥ sarvabhūtarutajñānanimittaśakunanirdeśaparivartapaṭalavisaraḥ parisamāptamiti //
__________________________________________________________
(Vaidya 196)
atha trayoviṃśatitamaḥ paṭalavisaraḥ /
atha khalu bhagavān śākyamuniḥ punarapi śuddhāvāsabhavanamavalokya mañjuśriyaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma / asti mañjuśrīḥ tvadīyakalpavisare śabdagaṇanānirdeśaṃ nāma vivarttanam / śṛṇu sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru / bhāṣiṣye 'ham //
evamukte bhagavān mañjuśrīḥ kumārabhūto utthāyāsanādekāṃśamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā, dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya, yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya, triḥ pradakṣiṇīkṛtya, bhagavataścaraṇayornipatyotthāyaivamāha - tat sādhu bhagavāṃ nirdiśatu / śabdajñānagaṇanānirdeśaṃ nāma dharmaparyāyaṃ śrutvā sarvamantracaryānupraviṣṭānāṃ sattvānāṃ ca sarvaśabdagaṇanājñānaṃ tad bhaviṣyati sarvasattvānāṃ sarvamantracaryānupraviṣṭānāṃ ca hitodayaṃ sukhāvahaṃ sarvaśabdagaṇanāsamatikramajñānaṃ tad bhagavāṃ arthakāmo hitaiṣī sarvasattvānāmarthe bhāṣayatu //
atha bhagavāṃ śākyamunirmañjuśriyasya kumārabhūtasya sādhukāramadāt / sādhu sādhu mañjuśrīḥ yastvaṃ tathāgatametametamarthaṃ sattvasattvārthasampadaṃ prati prastitavyaṃ manyase / tena hi tvā mañjuśrīḥ śṛṇu nirdekṣyāmi / atha khalu mañjuśrīrbhagavatā kṛtābhyanujñātastatotthāya sve āsane niṣaṇṇo 'bhūd dharmaśravaṇāya bhagavantaṃ vyalokayamāno //
atha bhagavāṃ śākyamuniḥ sarvāvantaṃ śuddhāvāsabhavanaṃ buddhacakṣuṣā mavalokya, sarvaśabdagaṇanāsamatikramāspandanā nāma samādhiṃ samāpadyate sma / samanantarasamāpannasya bhagavataḥ nīlapītāvadātamāñjiṣṭhasphaṭikavarṇādayo mahāraśmijālaprabhāmaṇḍalā niścaceruḥ / niścarya ca samantāt sarvasattvānāṃ sarvalokadhātuṃ mahatāvabhāsenāvabhāsya, sarvasattvabhavanāni ca sarvanarakatiryakpretāyāmalaukikāṃ asurābhavanāṃ avabhāsayitvā, mahāduḥkhavedanāṃ pratipraśrutya, punareva bhagavataḥ śākyamuneḥ kāyāntarddhīyante sma //
sarvasattvānāṃ samprabodhya bhagavānevamāha -
atha śabdavidaṃ jñānaṃ bādhyaṃ dharmārthapūjitam /
gaṇanāṃ caiva lokajño bhāṣire madhurāṃ girām // Mmk_23.1 //
bādhyāt padato jñeyaṃ padaṃ bādhyasubhūṣitam /
dhātustenātivistāraṃ pratyayāntaṃ kriyodbhavam // Mmk_23.2 //
liṅgaṃ śabdata jñeyaṃ na liṅgaṃ śabdavarjitam /
śabdaliṅgasamudbhedā nīta dharmārthayoḥ // Mmk_23.3 //
nānā neyaṃ śabda ca jñānaṃ na śabdaṃ jñānayojitaḥ /
jñānaśabdācca yo bhāvaḥ sa śabdo tattvārthayojanaḥ // Mmk_23.4 //
pratyayā hetutā jñeyā pratyayo hetumudbhavaḥ /
pratyaye tu tadā hetau kriyāyogavibhāvinī // Mmk_23.5 //
(Vaidya 197)
dhāraṇā vā tado hyuktā āśrayo pratyayo vidā /
dhātupratyayayogena śabdo dharmārthayojakaḥ // Mmk_23.6 //
na śabdo arthato jñeyaṃ na śabdādarthamiṣyate /
arthapratyayayogena sa śabdo śabdavidhairvidāḥ // Mmk_23.7 //
bahudhā dhātavo proktā pratyayāśca tadāśrayā /
yaṃ pratītya tadā śabdā vibhejuste varāśrayā // Mmk_23.8 //
yena śabdavido vidyā mantrā tattvārthabhāṣitā /
na tāṃ śabdavadavagacchenmantrāṇāṃ pratyayairvinā // Mmk_23.9 //
notpadyante tathā mantrā vinā pratyayamāśrayā /
na tāṃ didṛkṣu sarvatra mantrāṃ pratyayato śivām // Mmk_23.10 //
arthapratyayatāṃ śūnyāṃ dhātavaiśca vivarjitām /
na tāṃ viddhi saṃyogaṃ liṅgavākyārthasammatam // Mmk_23.11 //
na liṅge gati nirdiṣṭā hetupratyayadhātujā /
tathāśvayojitā siddhirliṅgo dharmārthayojitā // Mmk_23.12 //
gatideśakriyāniṣṭhaṃ padaṃ vākyamataḥparam /
citratvamativā śabde yo vācamavasṛjet sadā // Mmk_23.13 //
na śabdādarthaniṣpattirliṅgeṣveva tu yojitā /
mūrddhajaṃ kathitaṃ śabdaṃ huṅkārārthabhūṣitam // Mmk_23.14 //
sarvaṃ pratyayadāśritya āśrayaṃ ca vināśraye /
tālvoṣṭhapuṭo vākya āśrayodbhāvano pare // Mmk_23.15 //
śaminādāśrayate jñeyaṃ yuktiravyabhicāriṇī /
matistattva tathā dhāto vistārāmarthabhūṣitā // Mmk_23.16 //
dhātuḥ karoti saṃyogaṃ pratyayārthāttu liṅgitaḥ /
dāntyaṃ tālavaścaiva oṣṭhaṃ śābdamataḥparam // Mmk_23.17 //
ṛjikṣu sarvato lokāṃ visargāṃ dhātuceṣṭitām /
gatimantraprabhāvena āśrayāntāṃ nibodhatām // Mmk_23.18 //
gatimeva sadā mantrā dhātupratyayajā matā /
ubhau tāṃ śabdaniḥpattiṃ pratyamādāśrayaḥ smṛtaḥ // Mmk_23.19 //
vibhajya bahudhā mantrāṃ sadbhāvāgamaniśriyām /
vibhaktiyonijā hyeṣā śabdā mantrāśca sarvataḥ // Mmk_23.20 //
(Vaidya 198)
jñeyā vibhajatyarthe + + + pūjitāstathā /
ekadvikasamāyogāt trikasaṅkhyārthasaptamam /
asaṅkhyādaṣṭādhikā jñeyā mānuṣāṇāṃ nibodhitā // Mmk_23.21 //
ādhāraṃ jñeyamityāhurmantratantrārthapūjane /
saptame vidhinirdiṣṭā mantrasiddhiṣu jāpinām // Mmk_23.22 //
saptamarthārthato jñeyā saptamasya kramo yathā /
vividhaṃ kramanirdeśaṃ saptamyartheṣu yojayet // Mmk_23.23 //
mantrāṇāṃ ṣaṣṭhayo khyātā samūhāvayavāstathā /
sambandhāddhi mantrāṇāṃ liṅge dve niyojitā // Mmk_23.24 //
vikāraṃ bahudhāstasya ṣaṭprakāraṃ nigadyate /
strīṣu saliṅginī ṣaṣṭhyā aṣṭamantreṣu yojayet // Mmk_23.25 //
pañcaprakārā ye mantrā pañcamarthārthayatnatā /
napuṃsakaliṅgamantrārtho ukto dharmārthavarjitā // Mmk_23.26 //
ye tatra nisṛtā mantrā apādānārthayojitā /
+ + + + sarveprāṇaharāḥ smṛtāḥ /
mūrdhnaśabdasamāyogānniḥsṛtā oṣṭhadantayoḥ // Mmk_23.27 //
jihvā niṣpīḍitā ye 'tra śabdaprāṇāparodhikā /
samapratyayaśāntā te śamidhātusayojitā // Mmk_23.28 //
prapannāsakarāntānāṃ astyayanetra yojayet /
puṣṭyārthā dhātavo ye tu śabdāḥ pratyayārthasuśobhitā // Mmk_23.29 //
tāṃ viduḥ puṣṭikarmeṣu apādāneṣu yojitāḥ /
vibhajya yaṃ sthānaṃ ye 'nye parikīrttitāḥ // Mmk_23.30 //
śabdākṣaravipuṣṭā te dhātu vikasate sphuṭā /
puṃskaliṅgā tathā mantrā mahāprabhāvarthayojitā // Mmk_23.31 //
caturthasaṃvibhaktibhyāmakṣaraṃ mātrabhūṣitam /
pavarge kathitaṃ hyagra pravaraṃ sarvakārmakam // Mmk_23.32 //
rephapratyayasamodbhūtaṃ ukārāvatha śobhanam /
madhyacihnaṃ visargaṃ ca bhakāraṃ gatibhūṣitam // Mmk_23.33 //
viduḥ pravaraṃ śabdaṃ sarvakarmārthasādhanam /
niyataṃ naiṣṭhike vartma bodhisattve niyojite // Mmk_23.34 //
anuttaraṃ śabdamityāhuḥ mahābodhipathaṃ patham /
yaṃ japaṃ mānuṣo kṣipraṃ sarvamantrā prasādhayet // Mmk_23.35 //
(Vaidya 199)
pañcamārthamataḥ prokto akṣaramekacihnitam /
antajaṃ pavargemamakārāntaṃ viduḥ sadā // Mmk_23.36 //
dvitīyaṃ lokamukhyaṃ tu śabdamityāhu mānavā /
na tu śabdasamāyogā niḥsargāntavibhūṣitam // Mmk_23.37 //
jajñe yā pravaro mantro utkṛṣṭo śabdayonijo /
buddho lokaguruḥ śreṣṭhaḥ chatroṣṇīṣeti lakṣyate // Mmk_23.38 //
ante takāravarge tu kathitā lokaguro trikam /
mantrā sarvataḥ hyagrye saśabdo lokapūjito // Mmk_23.39 //
akārāntaṃ vibhaktārthaṃ visargantaṃ vibodhitam /
madhyaliṃ + saśabdāntaṃ antaṃ śabdavibhūṣitam // Mmk_23.40 //
taṃ viduḥ śabdamutkṛṣṭaṃ mantraṃ devapūjitam /
pañcamārthe niyuktā ye saṅkhye gaṇanodbhave // Mmk_23.41 //
vibhaktapañcame hyete vibhaktyārthasupañcamā /
anantā kathitā mantrā anantā jinabhāṣitā // Mmk_23.42 //
mantrā uṣṇīṣā + + + + jinamūrddhajā /
anantā śabdavido jñeyā śabdāḥ sarvārthasampadāḥ /
catuḥṣaṣṭiparopetāṃ mantraṃ śabdayojitam // Mmk_23.43 //
sa śabdā sarvataḥ śreṣṭho pavarge yaḥ caturaṃ padam /
caturmakārasaṃyogāḥ ante niḥprayojitā // Mmk_23.44 //
saśabdā mantramukhyāstu chatrasaṃjñārthasādhakā /
caturthagaṇanā proktā vibhaktiḥ śabdayonijāḥ // Mmk_23.45 //
sampradānārthamantrāṇāṃ dviliṅgādāśrayatāṃ gatāḥ /
kathitā abjine mantrā puṣṭyamarthārthasampadā // Mmk_23.46 //
caturtha kathitā mantrā catuḥprakārā niyojitā /
caturakṣaraśabdānāṃ mūrdhamūṣmātha tālavam // Mmk_23.47 //
kathitaṃ śabdanirdeśe tṛtīye samprayojayet /
vikāsārthaṃ sphuṭadhātūnāṃ pratyaye liṅge 'tha yojayet // Mmk_23.48 //
prathame ante ca yaḥ śabdo sa śabdo lokapūjito /
varo mantro pradhānākhyo + + + sanniyojito // Mmk_23.49 //
sa śabdo puṣṭino hyukto abdaketusamudbhavo /
trānto trikasamāyogo madhyānto 'tivarṇito // Mmk_23.50 //
(Vaidya 200)
sa śabdo lokamukhyo 'sau pravaro arthato sadā /
dhātvopetaṃ sadākāraṃ samārthe taṃ prayojayet // Mmk_23.51 //
uṣasame ca tadā vavre dhātuṃ tāṃ nibodhatām /
madhurākṣarasampanno utvaṃ tāṃ puṃsi yojitām // Mmk_