Trường Thi Tất-đạt-đa (Siddhārthacaritrakāvya)

ādya latāṅganānāṃ ṣaḍaṃghriḍimbhāḥ stabakastaneṣu /
pratyagrapuṣpāsavadugdhapānaṃ prapedire vismṛtalolabhāvāḥ // 6.20 //
anekasaṃgrāmavimardaśīrṇāṃ purāṇamaurvīmapanīya bhāraḥ /
kodaṇḍayaṣṭermakarandayaṣṭerapūrvamaurvīkarod dvirephaiḥ // 6.21 //
ananyayonerapadānagāthāṃ madhoḥ sakāśādiva śikṣayantaḥ /
śākhāsu śākhāsu mahīruhāṇāṃ śanaiḥ śiśiñjuḥ kalakaṇṭhaśāvāḥ // 6.22 //
utkṣiptaśākhācchalabāhudaṇḍāścūtadrumāḥ śūrpakaśāsanājñām /
karṇābhirāmaiḥ kalakaṇṭhanādairuddhoṣayāmāsurivādhvagānām // 6.23 //
vinetukāmasya vilāsinīnāṃ māanadvipendraṃ makaradhvajasya /
hemāṃkuśānāmavahannabhikhyāmagre natāḥ prauḍhapalāśakośāḥ // 6.24 //
paribhramatṣaṭpadakarburāṇāṃ paṃktiḥ palāśadrumamañjarīṇām /
dedīpyamānasya śilāvalasya dīptiṃ yayau darśitadhūmarāśeḥ // 6.25 //
āmodalubdhairalināṃ kadambarākṛṣyamānaḥ sumanogulucchaḥ /
grāsīkṛto rāhumukhena rākākalānidherbimba ivābabhāse // 6.26 //
taṭīpaṭīradrumasaṅgabhājāṃ sarīsṛpāṇāmiva sāhacaryāt /
viyoginaścandanaśailajanmā vimūrcchayāmāsa muhuḥ samīraḥ // 6.27 //
madhuśīkaradurdināndhakāre vanalakṣmīratidūtikopitānām /
bhramarīmabhisatvarīṃ pramattaḥ sacamatkāramarīramad dvirephaḥ // 6.28 //
vakuladrumavāṭikā varastrīmukhagaṇḍūṣamadhudravābhiṣekam /
anubhūya navāṃkurāpadeśādavahannañcitaromaharṣaśobhām // 6.29 //
sahakāravanīṣu sañcarantyā madhulakṣmyā iva nūpurapraṇādāḥ /
kalakaṇṭhabhuvaḥ kalapralāpāḥ śravasaḥ pāraṇamādadhurjanānām // 6.30 //
aṅganāvadanapadmapūraṇīmādareṇa paripīya vāruṇīm /
udvavāma punareva kesaraḥ syandamānamakarandakaitavāt // 6.31 //
parimalalaharīṣu pādapānāṃ bharitasamastadigantarāpagāsu /
jalaviharaṇamācacāra dirghaṃ malayamahīdharamandagandhavāhaḥ // 6.32 //
manobhavo maṇḍalitāstramaurvikāgabhīraviṣphāravirāvitāmbaram /
aśeṣasāṃsārikaśemuṣīmuṣo vavarṣa cūtāṃkuraśātasāyakān // 6.33 //
iti pravṛtte madhumāsavaibhave vidhātumudyānavihāramutsukaḥ /
rathaṃ samāruhya narendranandanaḥ sahāvarodhena vinirjagāma saḥ // 6.34 //
tataḥ kumārasya purandaraśriyaḥ prabodhakālo 'yamiti prabodhitum /
krameṇa vṛddhāturaluptajīvitān pradarśayāmāsuramuṣya devatāḥ // 6.35 //
krameṇa paśyan purataḥ sthitānamūn nitāntamudvignamanāḥ nṛpātmajaḥ /
kimetadityāahitavibhramaḥ svayaṃ purogatān paryanuyuṃkta sārathīn // 6.36 //
savistaraṃ te 'pi surairadhiṣṭhitā narendraputrasya viraktikāraṇam /
krameṇa teṣāmatimātraduḥsahaṃ jarāvikārādikamācacakṣire // 6.37 //
niśamya teṣāṃ vacanaṃ nṛpātmajo nikāmanirvedavibhāvitāśayaḥ /
niyantritodyānavihārakautuko nivartayāśvāniti sūtamabravīt // 6.38 //
anantaraṃ tasya puraḥ surādhipairadarśi śāntānuśayastapodhanaḥ /
vivṛddhakāruṇyasamudravīcikāviṭaṅkaviśrāntaviśālalocanaḥ // 6.39 //
prataptacāmīkaragauravigrahaḥ pravālabhaṅgāruṇacārucīvaraḥ /
prasannapūrṇendunibhānanadyutiḥ prabhūtamaitrīparivāhitāśayaḥ // 6.40 //
tamenamālokya ca śākyanandanastapasvināmagrasaraṃ savismayaḥ /
ka eṣa kā vāsya caritracāturītyapṛcchadabhyāśajuṣaḥ svasārathon // 6.41 //
ayaṃ mahābhāga! viśuddhamānasaḥ pavitraśīlaḥ paramārthadeśikaḥ /
savāsanonmūlitasarvakilviṣastapodhanaḥ kaścidapaścimaḥ satām // 6.42 //
amuṣya yaḥ śāsanamāśrito jano jarāvikārāditaraṅgabhaṅguram /
krameṇa nistīrya sa janmasāgaraṃ prayāti nirvāṇapadaṃ niruttaram // 6.43 //
iti pravīrāḥ kṣitipālanandanaprabodhanārthaṃ vibudhānubhāvataḥ /
vitenire vāṅmanasātigocaraṃ taponidhestasya caritravarṇanam // 6.44 //
itthaṃ śrutvā sārathīnāṃ vacastallabdhopāyaḥ saṃsṛterniṣkramāya /
santuṣṭāntarmānaso rājasūnurbhūyo 'pyaicchat kartumudyānalīlām // 6.45 //
iti buddhaghoṣaviracite padyacūḍāmaṇināmni mahākāvye ṣaṣṭhaḥ sargaḥ //
saptamaḥ sargaḥ
siddhārthasyodyānapraveśaḥ
pracoditāśvaḥ punareva sūtaiḥ pratodahastairnaralokavīraḥ /
ākhaṇḍalodayānamano 'bhirāmamārāmamatyadbhutamāviveśa // 7.1 //
vidyāgṛhaṃ pañcamapāṭhakānāṃ vikalpatūṇīramananyayoneḥ /
gañjāgṛhaṃ ṣaṭpadakāminīnāṃ krīḍāgṛhaṃ kiñca vasantalakṣmyāḥ // 7.2 //
carācarāṇamabhivandanīyamāgantumudyānāmahīruhastam /
marudvaśādānamitaiḥ śirobhirbaddhaprabālāñjalayaḥ praṇemuḥ // 7.3 //
parāgasampatsikatāvakīrṇe paryukṣite puṣparasaiḥ patadbhiḥ /
kṛtopahāre galitaiḥ prasūnairudyānamadhye vijahāra vīraḥ // 7.4 //
latāṅgahārairlalitāligītairvanapriyāmañjuravaiśca vādyaiḥ /
ārāmabhūmiṃ sa vilokya mene saṅgītaśālāmiva śambarāreḥ // 7.5 //
taruprasūnānyapacetukāmā vāmālakā mandapadaṃ carantyaḥ /
kumārasevārthamupasthitānāṃ śaṅkāṃ vitenustarudevatānām // 7.6 //
ālāpamārāmavihāriṇīnāmākarṇayanto hariṇekṣaṇānām /
vilajjamānā iva baddhamaunāstasthuḥ kṣaṇaṃ tatra vasantaghoṣāḥ // 7.7 //
mañjīranādacchalato mamārtiṃ na subhru! kuryā iti nāthateva /
padena paṅkeruhakomalena pasparśa kācicchanakairaśokam // 7.8 //
aśokayaṣṭistaruṇījanasya pādāmbujasparśamivāsahiṣṇuḥ /
navapravālaprasavāpadeśāt kopānalajvālamivotsasarja // 7.9 //
sudhāmarīcidyutiśītalena karāmbujasparśasukhena kācit /
udbhidyamānāṃkuraromaharṣaṃ putrāgatāṃ prāpayati sma cūtam // 7.10 //
asūta sadyaḥ sahakāraśākhī navāṃkuran puṅkhitacārupatrān /
ananyayonerabhimānahetū naruntudān pānthabadhūjanānām // 7.11 //
saugandhikendīvaravāsitena salīlamantarmukhasambhṛtena /
purāṇamādhvīkarasena kācidaśokatāṃ kesaramānināya // 7.12 //
manojñagandhairvakuladrumāṇāṃ svayaṃ vikīrṇaiḥ sumanonikāyaiḥ /
latāpratānena vicitramekā saṅkalpayāmāsa vikalpakāñcīm // 7.13 //
upāhṛtaiḥ kāñcanapuṣpajālairudāragandhairnavamallikāyāḥ /
āpūrayantī nijakeśapāśamanaṅgatūṇīramivābabandha // 7.14 //
āvarjyaśākhāṃ karapallavena prasahya puṣpāpacayonmukhāyāḥ /
ruṣeva kasyāścidaśokayaṣṭistiraskaroti sma dṛśaṃ parāgaiḥ // 7.15 //
kareṇa sākaṃ mama komalena spardhāmidaṃ kiṃ paruṣaṃ bhajeta /
ityāttaroṣeva salīlamekā cūtapravālasya cakāra bhaṅgam // 7.16 //
sindūrasaundaryasahodareṇa śephālikāpuṣparajaḥkaṇena /
cakāra sakhyāḥ savilāsamekā phālasthale cārutamālapatram // 7.17 //
ākṛṣya śākhāḥ sadayaṃ latānāmālūya hastena navapravālam /
māṇikyabhūṣāmapasārya kaṇṭhe niveśayāmāsa patiḥ parasyāḥ // 7.18 //
kācit pragalbhā ramaṇasya karṇe niveśayantī kila karṇapūram /
āveṣṭya kaṇṭhaṃ bhujabandhanena kapolakāntiṃ paricumbati sma // 7.19 //
navaprasūnaiḥ sakalāṅganaddhairmanoharāḥ kāścana vārijākṣyaḥ /
ayugmabāṇāyudhadevatānāmāviṣkṛtānāmavahannabhivayām // 7.20 //
stanābhirāmastabakojjvalānāṃ dantacchadāpāṭalapallavānām /
madhye latānāaṃ nibhṛtaṃ vasantīṃ sakhīṃ vivektuṃ na śaśāka kācit // 7.21 //
itthaṃ kumārasya sahāvarādhaiḥ salīlamārāmavihārabhājaḥ /
ālokanāyeva sahasrabhānurākāśamadhyaṃ paramadhyarukṣat // 7.22 //
caṇḍātapasparśavivardhamānamarīcikāvāpivihāradakṣaḥ /
sandhukṣayaṃstāpamatīva tāsāṃ madhyāhnaśaṃsī marudājagāma // 7.23 //
chāyāstarūṇāmabhitaḥ pravṛttāścaṇḍātape kṣantumivāsamarthāḥ /
mūlālavālaṃ muhurambusekasañjātaśaityaṃ śanakairupeyuḥ // 7.24 //
vihārasañjātapariśramāṇāṃ vilāsinīnāmalikasthalīṣu /
pradurbabhūvuḥ śramavārileśāḥ pradyumnakīrtyaṅkaranirviśeṣāḥ // 7.25 //
dharmodabinduprakarā virejuḥ kapolapālīṣu nitambinīnām /
snānārthamānetumamūḥ purastāt taḍākadūtā iva samprayātāḥ // 7.26 //
ārāmabhūmāvativāhya tāpaṃ mādhyāhnikaṃ madhyamalokapālaḥ /
āsevyamāno varavarṇinībhirambhovihārārthamavāpa vāpīm // 7.27 //
mandānilāndolitavīcimālāḍolāyamānonmadarājahaṃsīm /
samphullakalhāravijṛmbhamāṇasaurabhyapūraplavamānabhṛṅgīm // 7.28 //
kumudvatīkośapuṭāvatīrṇamādhvīkadhārāmadhurapravāhām /
uttuṅgakallolavitānaratnaraṅgasthalīcaṃkramamāṇamatsyām // 7.29 //
ekatra phullairnavapuṇḍarīkairgaṅgānuṣaktāmiva dṛśyamānām /
raktāravindairitaratra bhinnaiḥ śoṇopagūḍhāmiva śobhamānām // 7.30 //
patatripakṣapravikīrṇapadmaparāgasindūritadigvibhāgām /
sa śīkarāsūtritadurdinābhālokya vāpīmadhikaṃ nananda // 7.31 //
duḍhāvabaddhāyatakeśapāśaiḥ śṛṅgānuṣaṅgojjvalapāṇipadmaiḥ /
sahāvarodhaiḥ sa vihāra vāpīmavātarat pāśadharaprabhāvaḥ // 7.32 //
tatpūrvamabhyāgatamādareṇa tamūrmihastaiḥ paritabhya vāpī /
karṇābhirāmaiḥ kalahaṃsanādairvārttānuyogaṃ madhuraṃ cakāra // 7.33 //
antarvigāḍhe sati sundarībhirudvelatāṃ prāpa mahātaḍāgaḥ /
jalāśayāḥ strīṣu kṛtānuṣaṅgāḥ kathaṃ nu velāṃ na vilaṅghyanti // 7.34 //
kaṭhorakāntākucamaṇḍalānāmāghātabhītā iva vepamānāḥ /
kallolamālāḥ kaṇikāpadeśānmuktopahārānupaninyurāsām // 7.35 //
padmākare paṅkajalocanābhirnarendrasūnurvijahāra sārdham /
salīlamantaḥpurikāṅganābhiḥ sākaṃ pracetā iva vārirāśau // 7.36 //
kāntākarodañcitavāridhārāḥ kāntasya vāhvorupari prakīrṇāḥ /
ayatnabālavyajanopacāracāturyadhuryāḥ kṣaṇamātramāsan // 7.37 //
parisphuracchīkaradanturāṅgaṃ paryāyavalgatkucakumbhahāram /
kāścit karaiḥ kāntamivāparāddhamāsphālayāmāsuramandamambhaḥ // 7.38 //
taraṅgaraṅge saha bhṛṅgagānaiḥ saroruhe tāṇḍavamādadhāne /
hastāmbujairāttamṛṇāladaṇḍairavādayan vārimṛdaṅgamanyāḥ // 7.39 //
nimajjanonmajjanarāgiṇībhirnitambinībhirniviḍastaḍāgaḥ /
aśumbhadambhonidhirantarāntarāvirbhavantībhirivāpsarobhiḥ // 7.40 //
krīḍātaḍākaṃ kṣitipālasūnuḥ keyūrabhogīndravṛtena doṣṇā /
mamantha bhūbhāradhurandhareṇa manthādriṇā sindhumivābjanābhaḥ // 7.41 //
kṣoṇībhujā kuṃkumavāridhārā yantraprayuktā ramaṇīmukheṣu /
papāta paṃkeruhakānaneṣu prabheva bhānoḥ prathamāvatārā // 7.42 //
vāmabhruvastaṃ maṇiśṛṅgamuktairavākiran kuṃkumavāripūraiḥ /
tathāgataḥ so 'yamatīva reje sapallavaśrīriva pārijātaḥ // 7.43 //
kasyāścidāviṣkṛtacandrikāyāḥ karābjayantraprahitāmbudhārā /
papāta patyurmaṇimaulibandhe gaṅgeva devasya jaṭākalāpe // 7.44 //
svahastayantraprahitābhiradbhiḥ pidhāya kasyāścana netrayugmam /
viṭaḥ parasyā vinimīlitākṣyāścucumba bimbādharamādareṇa //
kayācidabhyarṇajuṣaḥ salīlaṃ kāntasya kaṇṭhe prahitāmbudhārā /
cetobhuvā cittamṛgaṃ grahītuṃ vyāpāritā vāguriteva reje // 7.46 //
vaktre manojñasmitacandrikābhūd vakṣoruhe nirjharakāntirāsīt /
madhye babhūvābhrasaridvilāso vāmabhruvāṃ majjanavāridhārā // 7.47 //
āplāvayāmāsa karodakena vaktraṃ sa kasyāścana mānavatyāḥ /
tadeva tanmānaparigrahasya jalāñjaliprakramamālalambe // 7.48 //
nimajya kāsāñcidudañcitānāṃ vakṣoruhāḥ prakṣaradambudhārāḥ /
cakāśire cañcupuṭāpakṛṣṭamṛṇālanālā iva cakravākāḥ // 7.49 //
nirākṛte kāpi taraṅgavātaiḥ stanottarīye sati lajjamānā /
kucasthalaṃ navyanakhavraṇāṅkaṃ ḍiṇḍīrapiṇḍena tiraścakāra // 7.50 //
kasyāścidantaḥsalile nimajya samuccalantyāḥ sarasaṃ mukhābjam /
samujjihānasya samudramadhyāt tārāpaterbimbamivābabhāse // 7.51 //
ambhovihārākulitaiḥ payobhirapākṛteṣvañjanamaṇḍaneṣu /
roṣādivāntaḥpuramundarīṇāṃ netrāravindānyaruhaṇībabhūvuḥ // 7.52 //
payodharāḥ paṅkajalocanānāṃ pāthovihāre patadambudhārāḥ /
nāgendrakumbhā iva naddhahārāḥ sanirjharaughā iva śailaśṛṅgāḥ // 7.53 //
anaṅgasāmrājyamahābhiṣekakumbhāvivāmbhoruhalocanāyāḥ /
vakṣoruhau maṅgalaśṛṅgasaṃsthairavākiran vāribharaiḥ parasyāḥ // 7.54 //
bibhūṣaṇairvidrumapuṣyarāgavaiḍūryagārutmatapadmarāgaiḥ /
aṅgacyutairambujalocanānāṃ ratnākaro 'bhūt kamalākaro 'pi // 7.55 //
evaṃ sa kṛtvā sarasīvihāraṃ sahāvarodhaiḥ sarasīruhākṣaḥ /
uttīrya tasyāstaṭasanniviṣṭaṃ baddhopacāraṃ sadanaṃ viveśa // 7.56 //
tatrānuraktaiḥ saha mitravargaiḥ saṅkalpitākalpavikalpaveṣaḥ /
rasottaravyañjanapākahṛdyamāhāramāryaḥ paramabhyanandat // 7.57 //
vicitrapaṭṭāstaraṇopapannaṃ vikīrṇapuṣpaprakaraṃ kumāraḥ /
abhyantarasthāpitabhadrapīṭhamāsthānikaṃ maṇḍapamadhyavātsīt // 7.58 //
tatra kṣoṇīramaṇatanayo maṇḍape vāṇinīnāṃ nṛttārambhairnirupamarasairvādyaghoṣairmanojñaiḥ /
vīṇānādaiḥ śravaṇasubhagairveṇunādaiśca hṛdyaiḥ
śrīmānahnastribhuvanaguruḥ śeṣameṣa vyanaiṣīt // 7.59 //
iti buddhaghoṣacarite padyacuḍāmaṇināmni mahākāvye saptamaḥ sargaḥ //
aṣṭamaḥ sargaḥ
sūryāstakālavarṇanam
tatrāntare bimbamamandarāgaṃ papāta bhānodiśi paścimāyām /
ākāśakośād galitasya nīlād ākṛṣṭalīlaṃ maṇidarpaṇasya // 8.1 //
ākāśasindhoraparāhṇakarṇadhārādhipaḥ saṃhṛtaraśmijālaḥ /
prakṣepaṇībhiḥ sphaṭikātmikābhirdigantatīraṃ taraṇiṃ nināya // 8.2 //
aśokapuṣpastabakābhitāmramastācale maṇḍalamuṣṇabhānoḥ /
babhāra sindhormathane viṣaktapravālavallīvalasya śobhām // 8.3 //
bhāsvānabhīpsuḥ parālokayātrāṃ padmākareṣu pratibimbalakṣāt /
āpracchanārthaṃ priyabāndhavānāmambhojinīnāmiva sampraviṣṭaḥ // 8.4 //
krameṇa madhyaṃ caramāmburāśeḥ prābhākaraṃ bimbamalañcakāra /
harinmaṇiśyāmamivācyutasya vakṣaḥsthalaṃ kaustubhanāma ratnam // 8.5 //
āvartavegādaparamburāśerāvṛttabimbaṃ haridaśvabimbam /
bhūyo 'pi cakrabhramamunmṛjārthamāropitaṃ viśvasṛjeva reje // 8.6 //
mayā vinābdhiḥ pralayaprasaṅgaṃ velā kadācinna vilaṅghiteti /
satyaṃ cakāreva tadaṅgahastairādāya taptāruṇalohakūṭam // 8.7 //
dināvasānena parīkṣakeṇa mandapradīptidyumaṇirmahārhaḥ /
aurvāgninā tejayituṃ kilāntarudanvaṅgārabhare nirastaḥ // 8.8 //
astaṅgate bhartari bhṛṅgamālāmaṅgalyasūtraṃ divasāntadhātrī /
ambhojinīnāmapasaurabhāṇāmapākarodamburuhopakaṇṭhāt // 8.9 //
viśleṣaduḥkhādiva tigmabhānoḥ saṅkocabhājāṃ nalinīvadhūnām /
śokāgnidhūmālirivojjajṛmbhe bhṛṅgāvalī paṅkaruhānanemyaḥ // 8.10 //
saurabhyalobhāt savidhe carantī bhṛṅgāvalī padmavaneṣu reje /
viyoginībhirnalinīvadhūbhirvyāpāritodvandhanavāgureva // 8.11 //
vihāya bhāsvān nalinīṃ sarāgāmastaṅgato 'bhūnmama bālyamitram /
ityātiyogādiva cakravākastyaktvā priyāṃ dīnataraṃ rarāsa // 8.12 //
pratāyamānā prathametarasmin kāṣṭhāntarāle kanati sma sandhyā /
divāniśānyo 'nyanipīḍanena jājvalyamānā jvalanaprabheva // 8.13 //
astaṅgataṃ bhāskaramambaraśrīrālokya śokātiśayākuleva /
nakṣatramuktākṣavaṭaṃ dadhānā sandhyātapaṃ cīvaramālalambe // 8.14 //
rudrākṣamālāvalayojjvalāni tapodhanānāṃ karapallavāni /
sandhyāpraṇāmāya sabhṛṅgacakraiḥ saṅkocamāpuḥ saha padmaṣaṇḍaiḥ // 8.15 //
ākāśanīlotpalabhṛṅgabhaṅgirāśāvadhūnīlapaṭottarīyam /
viśvambharābhūmigṛhapraveśo 'pyajṛmbhatāndhaṅkaraṇī tamisrā // 8.16 //
niṣyandamānairiva candrakāntairnirvāpitānāṃ tapanopalānām /
samīoiraṇotthā iva dhūmasārthāstamobharāstarurantarikṣam // 8.17 //
pradoṣavedhāḥ pravarasya tārāpraśastivarṇān likhituṃ himāṃśoḥ /
payodavīthīphalakaṃ tamisramaṣīprakārairmalinīcakāra // 8.18 //
śarvasya sandhyādhṛtatāṇḍavasya kaṇṭhaprabhāpuñja ivāndhakāraḥ /
jvaliṣyatāmoṣadhipādapānāṃ kiñcāvṛṇod dhūma ivāntarikṣam // 8.19 //
āvavrurākāśamatiprabhūtā āśāntaparyastatamaḥ samūhā /
kūlaṅkaṣāḥ prāvṛṣi vārirāśiṃ kalindaputryā iva vāripūrāḥ // 8.20 //
vibhāvarīcampakakarṇapūrā babhāsire veśmasu dīpalekhā /
palāyamānasya raveḥ paṭiṣṭhairbandīkṛtā bhāsa ivāndhakāraiḥ // 8.21 //
jijñāsamānāstimirapravṛttimarkasya cārā iva sañcarantaḥ /
sandhyākṛśānoriva viṣphuliṅgāstamomaṇīnāṃ vyarucan nikāyāḥ // 8.22 //
niśāndhakāraprakarāmbuvāhaniṣṭhyūtadhārākarakābhirāmaiḥ /
tārāgaṇairdanturamantarikṣaṃ kāntiṃ dadhau kairavakānanasya // 8.23 //
niraṃkuśānāṃ timiradvipānāṃ śuṇḍāvikīrṇairiva śīkaraughaiḥ /
uddāmaśobhairnikarairuḍūnāṃ tārāpathaḥ śarkarilo babhūva // 8.24 //
tamālanīlaṃ tagarāvadātaistārāgaṇairdanturamantarikṣam /
agastyapītasya jahāra sindhorākīrṇamuktānikarasya śobhām // 8.25 //
samudragarbhāntaramāśrayantaṃ tamo 'pahaṃ candramasaṃ tanūjam /
samudvahantī śatamantukāṣṭhā śanairmukhe pāṇḍaratāmayāsīt // 8.26 //
cakāśire candramasaḥ samutthāḥ samudragūḍhasya mayūkhamālāḥ /
pītpā pravāhaṃ timibhiḥ sarandhraiḥ śirobhirūrdhvaprahitā ivāpa // 8.27 //
ardhoditaḥ śītakarasya bimbaḥ kiñcit samāviṣkṛtalāñchanaśrīḥ /
śṛṅgārayonestrijagajjigīṣorviṣāṅkito bāṇa ivārdhacandraḥ // 8.28 //
tamālanīlasya samudraviṣṇostārādhibhūmaṇḍalapuṇḍarīkam /
āvartanābhīvivarādudasthādālakṣyacihnabhramarābhirāmam // 8.29 //
samujjihānaṃ lavaṇābdhimadhyāt tārāpatermaṇḍalamuttaraṅgāt /
uvāha tasmādabhimathyamānādunmajjadairāvatakumbhalīlām // 8.30 //
udyacchamānastuhināṃśumālī yataḥ pravālāruṇamaṇḍalo 'bhūt /
tadvāḍavenārṇamūṣikāyāmāvarjitairāhita eva ratnaiḥ // 8.31 //
sadhairyamādāya taṭeṣu pādaṃ pūrvādrimārohati rājasiṃhe /
bhūtā iva dhvāntamataṅgajendrā mahībhṛtāṃ gahvaramāśrayante // 8.32 //
astādriśṛṅgaskhalitāgrapādaḥ papāta bhāsvānaparāmburāśau /
itīva bhītaḥ kaṭakān kareṇa spṛṣṭvāruroha prathamādriminduḥ // 8.33 //
navodayālohitamindubimbaṃ vididyute pārvaṇamambarānte /
sāyāhnamudrādhikṛtena dhātudraveṇa saṃnyastamivaikacihnam // 8.34 //
vibhāvarīśaḥ karapallavena bhṛṅgāvalīmaṅgalasūtramālām /
kusudvatīnāṃ kumudopakaṇṭhe saṃyojayāmāsa sakautukānām // 8.35 //
ākarṇya gānaṃ madhupāṅganānāṃ karṇāmṛtaṃ pīta ivāmṛtāṃśuḥ /
dideśa tābhyo makarandagarbhamāmudritaṃ kairavakośajātam // 8.36 //
patyuḥ karasparśapariślathasya tamisrakeśasya niśāṅganāyāḥ /
navaprasūnairiva viprakīrṇairnakṣatrajālaiḥ śuśubhe nabhaḥśrīḥ // 8.37 //
vipakvatārādhipabimbaśaṅkhavimuktamuktāphaladantureva /
vyomāpagāśīkararājiteva vididyute tārakitā nabhaḥśrīḥ // 8.38 //
ākāśaśayyātalamaśnuvāne sudhākare bhartari sānurāge /
śyāmāṅganāyāstimirāntarīyamākāśamadhyādapayātamāsīt // 8.39 //
patiḥ paśunāmiva kālakūṭaṃ patiṃ nadīnāmiva kumbhayoniḥ /
ādāya candraḥ karapallavena gāḍhāndhakāraṃ kavalīcakāra // 8.40 //
viyogaduḥkhādiva pāṇḍarāṅgīṃ vilambamānabhramarālakāntām /
kumudvatīmāsavapuṣpadigdhāmāśvāsayāmāsa kareṇa candraḥ // 8.41 //
velājaleṣu maṇidarpaṇavibhrameṣu cchāyāgatena śaśalāñchanamaṇḍalena /
vārākaro varuṇabhūpatinā maṇīnāmekākaro racitamudra ivāśaśaṅka // 8.42 //
antaḥ parisphuritabālatamālakāntirālakṣyate sma rajanīkaramaṇḍalaśrīḥ /
āsṛkvabhāgavivṛtānanasaiṃhikeyadaṃṣṭrākarālagaraladravamudriteva // 8.43 //
bimbaṃ pradarśitakuraṅgakalaṅkarekhaṃ vyaktaṃ babhau kumudinīkuladaivatasya /
āvartamaṇḍalamivācalasārvabhaumakanyākalindatanayāmilanopajātam // 8.44 //
antaḥsphuranmṛgakalaṅkamabhaṃgurābhamatyarthameva śuśubhe dvijarājabimbam /
tāṭaṅkacakramiva dantamayaṃ tamisrāvāmabhruvo marakatāṅkitamadhyadeśam // 8.45 //
antarmalīmasamabhādamṛtāṃśubimbamambhodavātamalinodaradarpaṇābham /
kaṇṭhaprabhaprasarakarburitāntarālaṃ bhikṣākapālamiva kiñca kapālapāṇeḥ // 8.46 //
spaṣṭe pradoṣasamaye narapālasūnustvaṣṭrā samāracitamaṅgalamaṇḍanaśrīḥ /
vārāṅganābhirabhito maṇidīpikābhirāsevitaḥ svabhavanaṃ punarājagāma // 8.47 //
iti buddhaghoṣaviracite padyacūḍāmaṇināmni mahākāvye aṣṭamaḥ sargaḥ //
navamaḥ sargaḥ
kumārasya nīrājanam
āgatya gehamadhyāsya kumāro bhadrapīṭhikām /
ārabdhaṃ mātṛdhātrībhirārātrikamupādade // 9.1 //
mahārājādhirājasya tanayo maṇḍapasthitaḥ /
siṃhāsanamiyāyaiṣa siṃhasaṃhananastataḥ // 9.2 //
vāravāmālakāstasya madhurākṛtayaḥ puraḥ /
ārebhire darśayitumadbhataṃ nṛttavibhramam // 9.3 //
asaktahṛdayastāsām aṅgahāramanohare /
saṅgīte navagīte 'pi sa cintāmantarā dadau // 9.4 //
tadā babhau kumāro 'sau cāmarairamarocchritaiḥ /
samīraṇasamuddhūtaistaraṅgairiva sāgaraḥ // 9.5 //
dhvajaratnapatākābhiḥ śuśubhe kṣoṇimaṇḍalam /
antarikṣamivānekavidyudvallībhirāvṛtam // 9.6 //
kālāgarumahādhūmavallīvellitamambaram /
kṛṣṇoragaśatākīrṇaṃ rasātalamivābabhau // 9.7 //
brahmāṇḍakukṣimbharibhirbadhirīkṛtadiṅmukhaiḥ /
anekapaṭahadhvānairādhmātamabhavannabhaḥ // 9.8 //
airāvatya ivākāśaraṅgeṣvamarayoṣitaḥ /
ghanavādyaravāścakrurakhaṇḍaṃ tāṇḍavakramam // 9.9 //
tāsāṃ taralasañcāradṛṣṭibhirmukhamaṇḍalaiḥ /
tārāpathasthalamabhut sahasramṛgalāñchanam // 9.10 //
vidyādharāśca gandharvā vīṇāgarbhitapāṇayaḥ /
pūrvāpadānamukharāḥ purastasya pratasthire // 9.11 //
mahendrakaravikṣiptāḥ mandārasumanobharāḥ /
bhuvanakṣobhagalitāḥ puṣphurustārakā iva // 9.12 //
itthamārādhito devairdaśatritayayojanam /
atītya panthānamasāvagādanavamāṃ nadīm // 9.13 //
marālamahilālīḍhamṛṇāladalamedurām /
gambhīramakarārāvamukharīkṛtadiṅmukhām // 9.14 //
taraṅgaśīkarāsaratārādanturitāmbarām /
sarasīruhasaurabhyasurabhīkṛtamārutām // 9.15 //
kallolavallīvalayasamullāsitasārasām /
kalahaṃsakalatrāṇāṃ kaṇṭhadaghnormimaṇḍalīm // 9.16 //
mīnavikṣiptakalhārapuñjakiñjalkarañjitām /
vinidrakamalodīrṇamadhudravataraṅgitām // 9.17 //
tāraṇāya mahāmbhodhestanvan guṇanikāmiva /
cintāyuktena vāhena tāṃ nadīmudatītarat // 9.18 //
uttīrya tasyāḥ puline turagādavatīrya saḥ /
channaṃ nivartayāmāsa datvā bhūṣāśca vāhanam // 9.19 //
ādikalpasamudbhūtāmādibrahmasamāhṛtām /
agrahīdagraṇīḥ puṃsāṃ tapodhanapariṣkriyām // 9.20 //
ādāya tāpasākalpamanalpaguṇagumbhitam /
ācchādya tena cātmānamadhatta tapasi sthitim // 9.21 //
athāvalokya lokeśaṃ dīkṣitaṃ śakradiṅmukham /
ānandamandahasitairiva pāṇḍaratāmayāt // 9.22 //
samastalokanāthasya tasya śāsturivājñayā /
śatamanyudiśādhatta sandhyāpāṭalamambaram // 9.23 //
tasyāvalokanāyaiva śāsyavaṃśaśikhāmaṇeḥ /
adhyāsta kūlakūṭasthaḥ prathamādriṃ gabhastimān // 9.24 //
ajñānamevaṃ jagatāmapasāryaṃ tvayetyapi /
asyādiśanniva ravirandhakāramapākarot // 9.25 //
jñānālokastrijagatāmevameva tvayeti ca /
asyādiśannivālokamāviścakre vikartanaḥ // 9.26 //
dīkṣite bhūbhṛtāṃ nāthe nirviṇṇā iva bhūbhṛtaḥ /
aruṇātapalakṣeṇa cakrire valkadhāraṇam // 9.27 //
ādityabandhorbodhaikasindhoḥ samudayādiva /
prabodhamudrāmabhajan sakalāḥ kamalākarāḥ // 9.28 //
kṛtakṛtyaṃ tamuddiśya kṛtāñjalipuṭā iva /
āabaddhamukulāstasthuraśeṣāḥ kumudākarāḥ // 9.29 //
sanmārgadeśikasyāsya tīrthikā iva tejasā /
tapanasya samākrāntāstārakā nistviṣo 'bhuvan // 9.30 //
avakāśapradānārthamiva tatkīrtisaṃhateḥ /
aśeṣamāśāvivaramānaśe 'tiviśālatām // 9.31 //
siddhārthamukhaśītāṃśuṃ dṛṣṭvā dīptaṃ divāpi ca /
vrīḍāvaśādiva vidhurbabhūva vigatacchaviḥ // 9.32 //
jagadekagurostasya darśanādiva dīptimān /
vigatodayarāgaśrīrviveśākāśamāśramam // 9.33 //
manorathaśataprāptapravrajyārasanirvṛtaḥ /
dināni kānicit tasyāstīre cikṣepa deśikaḥ // 9.34 //
anyedyuratha bhikṣārthamādibhikṣurbubhukṣitaḥ /
vyatītya dūramadhvānaṃ bimbasārapurīmagāt // 9.35 //
viśaṅkaṭaśilāsālavijitāvadhibhūdharān /
pātālāgādhaparikhāpalvalīkṛtasāgarām // 9.36 //
ghoṭīkhurapuṭīkoṭikroḍīkṛtadharātalām /
mādyanmadāvalādhīśamadapaṅkilavīthikām // 9.37 //
māṇikyasaudhavalabhīvalamānamarālikām /
vātāyanamukhodīrṇadhūmarājivirājitām // 9.38 //
bālācalatulākoṭivācālaharidañcalām /
mandānilasamādhūtadhvajacūḍālamandirām // 9.39 //
valārikārmukasmeramaṇitoraṇamāṃsalām /
vallīkisalayārabdharathyāvandanamālikām // 9.40 //
viśālaviśikhābhogamekhalojjvalamadhyamām /
vihāravāpikāvīcīsamīcīnopaśākhikām // 9.41 //
tatra bhikṣāṃ samādātuṃ tapodhanaśikhāmaṇiḥ /
vīthīṣu vīthīṣu śanairvijahāra vināyakaḥ // 9.42 //
mohāpanodamapyenaṃ munīndramabhivīkṣitāḥ /
mugdhā vidagdhāḥ sakalā mohanidrāṃ prapedire // 9.43 //
vigatonmeṣasammeṣaviṣphārīkṛtacakṣuṣām /
manobhavārirapyāsāṃ manobhavamajījanat // 9.44 //
tatra bhikṣāṃ samādāya śikṣāpādavicakṣaṇaḥ /
tadabhyarṇagataṃ tūrṇaṃ śiloccayamaśiśriyat // 9.45 //
upakaṇṭhakalālāpakālakaṇṭhamanoharam /
kaṇṭhīravakarāghātacūrṇīkṛtagajākulam // 9.46 //
vetaṇḍaśuṇḍādaṇḍābhakuṇḍalīśvaramaṇḍitam /
śikhaṇḍimaṇḍalārabdhatāṇḍavaṃ pāṇḍarāhvayam // 9.47 //
viśālaśikharoddeśaviśrāntajaladādhvagam /
viharanmattamātaṅgapunaruktamahopalam // 9.48 //
viśaṅkaṭaśilākoṭipāṭitāmbarakoṭaram /
pañcāsyapāṇioaryastagajamauktikavistṛtam // 9.49 //
nirjharīpūranirdhautakaladhautaśilātalam /
mekhalopāntavilasatpulindapṛtanāpatim // 9.50 //
taḍāke tasya siddhārthaḥ snātvā nikaṭavartini /
sthitvā taṭaśilāpaṭṭe bhikṣānnarasamanvabhūt // 9.51 //
aparedyurvinirgatya tasmādeṣa purāntare /
piṇḍapātavidhiṃ kṛtvā prāpadabhyarṇakānanam // 9.52 //
taḍākanikaṭe nadyāstaṭe śaile ca kānane /
nivasan divasāneṣa ninye mānyo bahūnapi // 9.53 //
tapovaneṣu dhanyeṣu duḥsādhāni tapāṃsyapi /
cacāra dhīrahṛdayaḥ saṃsārakleśaśāntaye // 9.54 //
aprāpya nirvāṇapadaṃ duścaraiśvaritairapi /
ko vābhyupāyastasyārthe bhavedityākulo 'bhavat // 9.55 //
ekadā pāramībhāgyaparipākaprakāśanam /
svapnapañcakamadrākṣīt sucaritranidhiḥ prage // 9.56 //
dṛṣṭvāvabudhya svapnārthaṃ pratyavetya vicakṣaṇaḥ /
niścikāyāhamadyaiva nirvṛtiṃ prāpnuyāmiti // 9.57 //
kṛtvā dinamukhācāraṃ bhikṣāvelāṃ pratīkṣya saḥ /
āsāñcakre vaṭasyādhaḥ pūjāvihitasatkṛteḥ // 9.58 //
atha kācid viśālākṣī devatāṃ tannivāsinom /
adhikṛtya tadā nitye pāyasaṃ prārthanāparā // 9.59 //
tacchaṅkayaiva sā tasmai dadau pātreṇa pāyasam /
tadādāya mahāsattvo yayau nairañjarātaṭam // 9.60 //
tasyāḥ śaranniśākāśavimale salile muniḥ /
snātvā suvarṇapātrasthaṃ bubhuje pāyasaṃ budhaḥ // 9.61 //
tataḥ kisalayālokabālātapavilāsini /
manojñakokilālāpavācālaharidañcale // 9.62 //
mandānilādhūtalatāḍolādurlalitālini /
bālacūtāṃkurāsvādamodamānavanapriye // 9.63 //
mandārakorakasyandimakarandasugandhini /
madagandhavahaspandakandalīkṛtakautuke // 9.64 //
utphullamañjarīpuñjapiñjarīkṛtasatpathe /
bhramadbhramarajhaṅkārahuṅkāracakitādhvage // 9.65 //
vihaṅgapakṣavikṣiptaparāgabharapāṃsule /
mākandamadhusandohajambālitamahītale // 9.66 //
praphullasumanovallīmatallīyutamārute /
vasantakālasāmantasāmrājyamaṇimaṇḍape // 9.67 //
tālītamālahintālabahule sālakānane /
sthitvā mādhyandinaṃ tāpaṃ nināya naranāyakaḥ // 9.68 //
dināvasāne samprāpte yāmamātrāvadhau yataḥ /
utthāya bhagavān bodhiṃ prapede prājyavikramaḥ // 9.69 //
brahmaṇopahitān darbhān ādāya nijapāṇionā /
cikṣepa deśikavaraḥ prācye bodhimahītale // 9.70 //
tatra kandarpadarpāṇāmbhedyamatikomalam /
aparājitaparyaṅkam āvirāsīnmahāsanam // 9.71 //
ārurohāsanaṃ tuṅgam anaṅgaripumadbhutam /
aṃśumāniva pūrvādrim aśeṣajanabodhakaḥ // 9.72 //
āruḍhabodhiparyaṅkam abhaṃguraguṇaṃ surāḥ /
amumārebhire stotum avāṅmanasagocaram // 9.73 //
namaḥ suguṇamāṇikyasindhave ravibandhave /
namaḥ saṃsārapāthodhisetave muniketave // 9.74 //
namaḥ sakalasaṃkleśahāriṇe guṇahāriṇe /
namaḥ samastatattvārthavedine 'dvayavādine // 9.75 //
karuṇāpūralaharīparīvāhitacakṣuṣe /
bhāgadheyanidhānāya bhagavan! bhavate namaḥ // 9.76 //
kandarpadarpanirbhedakarmaṭhastvaṃ na cāparaḥ /
pañcānanaṃ vinā ko hi kuñjaraṃ śāsituṃ kṣamaḥ! // 9.77 //
śūrastvameva durvāragarvatīrthikamardane /
mandareṇa vinā sindhuṃ mathituṃ kena pāryate! // 9.78 //
culukīkaraṇe śūrastvameva bhavavāridheḥ /
kumbhayoniṃ vinā ko hi kovidaḥ sindhucūṣaṇe // 9.79 //
kuśalo 'tra bhavāneva śroṇīvalayabodhane /
ko vā vidhurvinā candraṃ kumudākarahāsane! // 9.80 //
bhavakleśaṃ tvameveśa! niḥśeṣayitumīśiṣe /
hartumanyaḥ kimīśīta haridaśvādṛte tamaḥ // 9.81 //
etābhireṣāṃ stutibhiredhamānaguṇodayam /
bodhimūlatalārūḍhaṃ buddhaṃ śuśrāva manmathaḥ // 9.82 //
śrutvā manobhūḥ kṣubhitāntarātmā viraktabuddhāpaśadaṃ vijetum //
ko vābhyupāyo bhuvane mama syādityāśu cintājvaranirduto 'bhūt // 9.83 //
iti śrībuddhaghoṣaviracite padyacūḍāmaṇināmni mahākāvye navamaḥ sargaḥ //
daśamaḥ sargaḥ
mārasannaddhatāvarṇanam
atrāntare niviḍamāsthitabodhimūlamāvegavānabhiṣiṣeṇayiṣurmunīndram /
adhyāsya mattakariṇaṃ girimekhalākhyamāhūtasainyanivaho niragādanaṅgaḥ // 10.1 //
nirgatya nihnatadigantarakandareṇa nirghātabhīmajayadundubhiniḥsvanena /
santrāsitākhilajanena mahābalena sākaṃ śanairavatatāra dharāmanaṅgaḥ // 10.2 //
sambhrāntaśāṅkhikaśatānanapūryamāṇo mārasya sānnahaniko varaśaṅkhaghoṣaḥ /
saṃgrāmaśaśvadupalālitapāñcajanyanādasya na vyasana mabdhiśayasya cakre // 10.3 //
nissāṇaghoraninado nikhilāntarikṣakukṣimbhariḥ prasṛmaro makaradhvajasya /
dambholighoṣajanitaśravaṇotsavasya devasya kevalamajāyata dattaharṣaḥ // 10.4 //
vetaṇḍamaṇḍalaviḍambitacaṇḍavāyuvegāvakhaṇḍitakulācalagaṇḍaśailam /
saṃvartasāgarasamudgatabhaṅgatuṅgatvaṅgatturaṅgamataraṅgitasarvadikkam // 10.5 //
āḍhaukamānarathamaṇḍalacakranemidhārāvidāritadharātalasanniveśam /
pādātapādapatanāśanipāṭyamānapātālasantamasasāndrarajo 'ndhakāram // 10.6 //
ādhūyamānakaravālakarālakālacchāyāsamuccalanaśādvalitāntarikṣam /
helāvakuṇḍalitakārmukakānanajyāviṣphāravegabadhirīkṛtaviśvalokam // 10.7 //
āsphālitāpratimabhairavabherighorakolāhaladhvaniyathārthanabho 'bhidhānam /
śuṇḍākaraṇḍavivarapravitanyamānaśūtkāraśīkarakarālitameghamārgam // 10.8 //
kṣoṇītalāntaranirantarajṛmbhamāṇadhūlonikāyaculukākṛtasindhupūram /
nāsīravīrasamudīritasiṃhanādasannāhagarjitasamastaguhāntarālam // 10.9 //
dodhūyamānasitacāmarikānikāyasampāditādbhutaśaratsamayāvatāram /
saṃrabdhapuṣpaśaraśāsanacodyamānacakraṃ krameṇa caturaṅgabalaṃ cacāla // 10.10 //
kalpāntakālaghaṭamānaghanāghanaughagambhīraghoraghanagarjitanirviśeṣaiḥ /
āpāditairmakaraketanavādyakārairādhmātamaṇḍamabhavat paṭahapraṇādaiḥ // 10.11 //
abhyudbhatai ramitasainyaparāgajālairandhīkṛtākuladṛśāmahipuṅgavānām /
āviścakāra bhuvaneṣu paraṃ nipīḍāmāḍambaraḥ paṭahajo madanaprayāṇe // 10.12 //
atyantamandhayati diṅmukhamambuvāhasandoharociṣi camūrajasāṃ samūhe /
naukā ivoddhurasarasvati naṣṭamārgā bhremurbhṛśaṃ surapathe sumanovimānāḥ // 10.13 //
vātotthitaṃ mahati sainikadhūlimadhye sañcāriṇassumanasāṃ vyarucanvimānāḥ /
saṃhāratāṇḍavitasāgaravāripūre pāriplavā iva muhuḥ jagadaṇḍakhaṇḍāḥ // 10.14 //
kalpakṣayakṣubhitamārutavegabhīmakandarpasainyakabalīkṛtabhītabhītāḥ /
abhyullasadbahalareṇubharāpadeśādambhodhayo gaganamutpatitā ivāsan // 10.15 //
pratyarthidantijayasindhuradantabhinnakṣmābhṛdguhāntaragatā iva cāndhakārāḥ /
āvavrurambaramabhaṅgurajṛmbhamāṇāḥ senāparāganikarā bhramarābhirāmāḥ // 10.16 //
atyulbaṇairamitasainyaparāgapūrairāpūriotaṃ gaganakandaramābabhāse /
āplāvitākhilapathairyamunāpravāhairāśliṣyamāṇamiva lāvaṇasindhumadhyam // 10.17 //
abhyucchritairavanimāṃsalapāṃsujālairatyulbaṇaṃ gaganamaṇḍalamāstṛṇānaiḥ /
āśāṅganā madanasāyakapātabhīterāmuktanīlaghanakañculikā ivāsan // 10.18 //
dhūlībhare culukitārṇavatoyapūre svairapracāra mabhitaḥ pratipadyamāne /
kalpakṣayo 'miti kaiṭabhajid bhrameṇa bhūyo 'pi viśvamudare parihartumaicchat // 10.19 //
paryāpatatturakhaṇḍitabhūsamutthaiḥ pāthodhayaḥ kabalitāḥ paruṣaiḥ parāgaiḥ /
mattebhagaṇḍagalitairmadavāripūrairbhūyo babhūvuradhikaṃ punaruktatoyāḥ // 10.20 //
ambhodhisampadavaluṇṭhanakumbhayonirabhyudgato makaraketanasainyareṇuḥ /
ambhojinīpatirasau mama vairibandhurityantarāhitaruṣeva tiraścakāra // 10.21 //
abhyudgataṃ paribhavaṃ nijavaṃśaketoratyugramīkṣituśakta ivāṃśumālo /
kandarpasainyaghanadhūliparamparāṣu gāḍhāndhakāritadiśāsu tirobabhūva // 10.22 //
ātanyamānabalareṇughanāndhakārairākampamānakariketuśatahradābhiḥ /
aśvīyaphenakaṇikākarakākadambairvarṣāvatāra iva harṣakaro babhūva // 10.23 //
prauḍhāndhakāritadiśāvalaye prasarpatyucchṛṅkhale rajasi ruddhanabho 'vakāśe /
pātālaloka iva bhūvalayo babhūva bhūsanniveśa iva puṇyakṛtāṃ nivāsaḥ // 10.24 //
aśvīyapādadalitādavanītalāntādabhyucchrite ca nitarāṃ nikhile parāge /
bhūmīdharāḥ paramabhūmidharā babhūvuḥ śeṣo 'pi kevalamabhūt phaṇamālabhārī // 10.25 //
digdintināṃ mukhapaṭaprakaṭopameye senāparāganikare sati jṛmbhamāṇe /
pāthodhayaḥ sapadi paṅkadhayastadāsan pāthodharā nabhasi paṅkadharā babhūvuḥ // 10.26 //
āpītasarvamakarākaravārirāśerāśāvakāśagaganeṣvamitasya reṇoḥ /
cakrācale bahiriva prasarāya cakrurāśāgajā vivaramādṛtavapraghātāḥ // 10.27 //
senāmbudhau jayipadātimahāpravāhe magnāḥ kulakṣitidharā iva vāraṇendrāḥ /
tvaṅgattaraṅganivahā iva tuṅgavāhāa naumaṇḍalā iva rathāḥ sutarāṃ virejuḥ // 10.28 //
madhye lasanmakaralāñchanadarśanīyā mārasya rejuramalā jayaketupaṭṭāḥ /
ambhonidhiṃ nijabalodadhinā vijitya bandīkṛtā iva tadīyapurandhrivargāḥ //
antaḥ samudbhavadamarṣamahāgnijāta dhūmāvalīmalinakañcukasañcitāṅgam /
atyantabhīṣaṇamanekasahasrabāhumātmānamāttavividhāstramasāvakārṣīt // 10.30 //
āplāvitākhiladigantamahīdhrarandhramākṛṣṭakalpavilayakṣubhitārṇavābham /
ākāritaṃ makaraketuradṛṣṭapāramākārabhīṣaṇamakārayadātmasainyam // 10.31 //
āśāmaśeṣamavanītalamaśnuvānairāveṣṭitaḥ parikarairamitaprabhāvaiḥ /
ārūḍhabodhitalavedimabhinnadhairyamabhyāsasāda munipuṅgavamātmayoniḥ // 10.32 //
āmuktacārutaracīvaravāravāṇamārūḍhayogagajabandhurakandharāgram /
ārabdha yoddhumavikampitaśauryarāśiṃ puṣpāyudhaḥ sphuradamarṣakaṣāyitākṣaḥ // 10.33 //
tasyāntike śamadamāmṛtavārirāśermuktā babhūvuramalā viśikhāḥ smarasya /
śuddhātmanāmakṛtadānaphalonnatīnāṃ kiṃ kiṃ na sidhyati kṛtākṣayapakṣakāṇām // 10.34 //
tasmin kṣamāmayatanucchamādadhāne dhairyodadhau tapanacaṇḍatamaprabhāve /
kuṇṭhīkṛtātmagatayaḥ kusumāstrabāṇāḥ kṛtyā iva pratinivṛtya tameva jaghnuḥ // 10.35 //
mārasya mārgaṇagaṇāḥ sumanāyamānāḥ satpakṣasambhṛtasamāgatayo 'pyavāpuḥ /
taṃ sthūlalakṣamupagamya na dānalābhaṃ ko vā dadātu guṇahīnaviceṣṭitāya // 10.36 //
cakrīkṛtāyataśarāsanamāsthitena sampreṣitāḥ śitaśarā makaradhvajena /
āsādya buddhamabhajan sumanomayatvaṃ satsaṅgatiḥ suralateva na kiṃ karoti // 10.37 //
samprāpya śāntahṛdayaṃ munisārvabhaumaṃ saṃvidviśeṣarahiteṣvapi sāyakeṣu /
sadyo gateṣu mṛdutāṃ sa hi śambarārirvyāroṣadagdhahṛdayo mṛdutāṃ na bheje // 10.38 //
cetobhavasya saphalā api sāyakāste taṃ prāpya śāntahṛdayaṃ viphalā babhūvuḥ /
daive sameyuṣi parāṅmukhatāṃ hi sarvaṃ hastopayātamapi hanta! vināśameti // 10.39 //
itthaṃ jagattrayatiraskaraṇakṣameṣu sarveṣu hanta! viśikheṣu nirarthakeṣu /
vairagrahāndhahṛdayo mathanāya tasya māro mahāpralayamārutamādideśa // 10.40 //
āmūlabhāgadhutadivyanadīsamudyadambhobharāhitayathādhyuṣitābhiṣekaḥ /
abhyarcanārthamiva sambhṛtapuṣpareṇurakṣobhitaṃ munimavāpa mahāsamīraḥ // 10.41 //
taṃ prātya sarvaguṇabhāraguruṃ munīndraṃ na prāgabhavaccalayituṃ sa mahājavo 'pi /
naitad vicitramakhilāṭavighasmarasya dāvānalasya na hi mūrchati śaktirapsu // 10.42 //
evaṃ mahāpavanavāridharādikeṣu vyarthībhavatsu vipuleṣvapi cāyudheṣu /
puṣpāyudhaḥ punariyeṣa pumāṃsamādyaṃ vāksāyakairhṛdayamarmatudairvijetum // 10.43 //
naiva tvadīyamidamāsanamasmadīyamutthāya tūrṇamamutaḥ sahasāpayāhi /
āpūritā paramapāramikā mayaiva tatsākṣiṇī mama mahāpṛtanetyavocat // 10.44 //
aṅkāt prasārya karapallavamādibhikṣuryāvajjagāda giramiddhatapaprabhāvaḥ /
māraḥ palāyata tato mahatā balena bhraṣṭātapatrarathaketukuthena bhītaḥ // 10.45 //
mārāṅganāstadanu mantharadṛṣṭipātā vācālaratnapadanūpurapārihāryāḥ /
sadyaḥ sametya caturasraviśālagarbhaṃ cakrustadagrabhuvi tāṇḍavamatyudāram // 10.46 //
antaḥsamāhitasamādhirasānuṣaktamālokya śākyakulanandanamaprakampyam /
karṇāmṛtāni vacanāni ca kātarākṣyaḥ kāmāṅganā vidadhire karuṇākṣarāṇi // 10.47 //
asyai patanmadanasāyakavihvalāyai dṛṣṭipradānamapi kartumapārayantam /
utpāṭya locanayugaṃ dvijapuṅgavāya tvāṃ dattavāniti kathaṃ bruvate purāṇāḥ // 10.48 //
magnāṃ mahāmakaraketanavārirāśau māmitthamādhividhurāmavalambaśūnyām /
uddhartumapyakuśalo jananāmburāśeruttārayiṣyasi kathaṃ tvamaśeṣalokam // 10.49 //
dṛṣṭvāsmadīyamanavadyatamaṃ vilāsaṃ ślāghāśirovidhutimapyatidūrayantam /
ucchīdya mastakamudastaripuprabhāvaṃ tvāṃ dattavāniti vadanti kathaṃ kavīndrāḥ // 10.50 //
puṇyātmanāmadhipate! puruṣottamatvamāptuṃ padaṃ tvamabhivāñchasi kiṃ tapobhiḥ /
asmāsu kāmapi vadhūmadhiropaya tvaṃ vakṣastaṭe mahati meruśilāviśāle // 10.51 //
bhadrānvavāyamatha vā parameśvaratvamākāṃkṣase samupayātumalaṃ tapobhiḥ /
kāmapyamūṣu kamalāyatadṛṣṭipātāṃ vāmālakāṃ tvamadhirohayaṃ vāmabhāge // 10.52 //
ānandakandalitalocanavibhramāṇām ambhoruhaprakaragarvagalagrahāṇām /
āviḥsmitānanarucāmavalokanānāṃ pātrībhavanti sudṛśāṃ nanu bhāgyavantaḥ // 10.53 //
ākṛṣṭaraktaparapuṣṭavacovilāsād ālocanāntavivṛtādṛtakarṇapeyāt /
āścaryabhaṅgisubhagādaparokṣasaukhyādābhāṣaṇānmṛgadṛśāmamṛtaṃ kimanyat // 10.54 //
aśrāntapānasahamauṣadhamātmayonitāpodayeṣvanupadaṃśamano 'bhirāmam /
akṣīyamāṇamadharāmṛtamaṅganānāmāsvādyatāmayati puṇyavatāṃ hi puṃsām // 10.55 //
evaṃvidhairlalitabhāvarasānuviddhairnṛttakramairnirupamairvacasāṃ vilāsaiḥ /
ālokya buddhamavikampitacittavṛttiṃ lajjāvaśāt pratinivṛtya yayustaruṇyaḥ // 10.56 //
itthaṃ puṣpaśarāsanasya vijayavyāpāraśuṣkasthitāṃ
sambodhiprasadāṃ niveśya sudṛśaṃ śrībodhimūle varaḥ /
siddhārthaściravāsanāparigatānucchidya doṣadviṣo-
muktikṣetrakuṭumbarakṣaṇavidhau mūdhārbhiṣikto 'bhavat // 10.58 //
iti buddhaghoṣaviracite padyacūḍāmaṇināmni mahākāvye siddhārthacarite daśamaḥ sargaḥ //