Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)nidansyu.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Tương Ưng Nhân Duyên (Nidānasaṃyukta)

Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 1 / 2 (50.000 ký tự/trang)
Sūtra 1: vṛkṣa I (Baum)
NidSa 1.1 śrāvastyāṃ nidānam /
NidSa 1.2 tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayati /
NidSa 1.3 upādānīyeṣu dharmeṣv āsvādānudarśino viharatas tṛṣṇā pravardhate / tṛṣṇāpratyayam upādānam | upādānapratyayo bhavaḥ | bhavapratyayā jātiḥ | jātipratyayaṃ jarāmaraṇaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo samudayo bhavati |
NidSa 1.4 tadyathā vṛkṣasya navasya daharasya puruṣa utpadyeta arthakāmo hitakāmo yogakṣemakāmo yas taṃ vṛkṣaṃ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + kālena kālam utkīlayet kālena kālaṃ śītoṣṇa + + + + + + + + + + kālena kālam udakaṃ dadyāt | sa vṛkṣas tannidānaṃ vṛddhiṃ virūḍhim vipulatām āpadyeta |
NidSa 1.5 evam eva upādānīyeṣu dharmeṣv āsvādānudarśino viharatas tṛṣṇā pravardhate pūrvavad yāvat samudayo bhavati |
NidSa 1.6 upādānīyeṣu dharmeṣv anityānudarśino vibhavānudarśino virāgānudarśino nirodhānudarśinaḥ pratiniḥsargānudarśinas tṛṣṇā nirudhyate | tṛṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ| upādānanirodhād bhavanirodhāh | bhavanirodhāj jātinirodhaḥ | jātinirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ | śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati /
NidSa 1.7 tadyathā tasyaiva vṛkṣasya navasya daharasya .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. puruṣa utpadyeta anarthakāmo 'hitakāmo 'yogakṣemakāmo yas taṃ vṛkṣaṃ mūlāc chitvā agra .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. vātātapābhyāṃ pariśoṣayet | vātātapābhyāṃ pariśoṣayitvā agninā dahet | agninā dagdhvā .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ḥ /
NidSa 1.8 kiṃ manyadhve bhikṣavo nanu sa vṛkṣas tan nidānam ucchinnamūlas tālamastakavad anābhavagatika āyatyām anutpādadharmā /
NidSa 1.9 evaṃ bhadanta /
NidSa 1.10 evam eva upādānīyeṣu dharmeṣv anityānudarśino vibhavānudarśino virāgānudarśino nirodhānudarśinaḥ pratiniḥsargānudarśinas tṛṣṇā nirudhyate | tṛṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ | upādānanirodhād bhavanirodhaḥ | bhavanirodhāj jātinirodhaḥ | jātinirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ | śokaparidevaduḥkhaurmanasyopāyāsā nirudhyante | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya niodho bhavati |
NidSa 1.11 atha te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan | abhinandyānumodya bhagavato 'ntikāt prakrāntāḥ ||
Sūtra 2: vṛkṣa II (Baum)
NidSa 2.1 śrāvastyāṃ nidānam |
NidSa 2.2 tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayati /
NidSa 2.3 upādānīyeṣu bhikṣavo dharmeṣv āsvānudarṣino viharato hārakaṃ vijñānaṃ bhavati nāmarūpe / nāma rūpapratyayaṃ ṣaḍāyatam / ṣaḍāyatanapratyayaḥ sparśaḥ / sparśapratyayā vedanā / vedanāpratyayātṛṣṇā / tṛṣṇāpratyayam upādānam / upādānapratyayo bhavaḥ / bhavapratyayā jātiḥ / jātipratyayaṃ jarāmaraṇaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti / evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati /
NidSa 2.4 tadyathā mahāvṛkṣasya mulāvataḥ skandhavataḥ sāravataḥ śākhāpattraphalopetasya yāni cādhogatāni mūlāni tāny tāny ūrdhvam ojam abhiharanti / evaṃ hi sa mahāvṛkṣas tadāhāras tadupādāno dīrgham adhvānaṃ tiṣṭhati /
NidSa 2.5 evam eva upādānīyeṣu dharmeṣv āsvādānudarśino viharato hārakaṃ vijñānaṃ bhavati nāmarūpe / pūrvavad yāyad evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati /
NidSa 2.6 upādānīyeṣu dharmeṣv anityānudarśino vibhavānudarśino virāgānudarśino nirodhānudarśinaḥ pratiniḥsargarśino na hārakaṃ vijñānaṃ bhavati nāmarupe / tasya nirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ / ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodaḥ / sparśanirodhād vedanānirodhaḥ / vedanānirodhāt tṛṣṇānirodhaḥ / tṛṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ / upādānanirodhād bhavanirodhaḥ / bhavanirodhāj jātinirodhaḥ / jātinirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ / śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante / evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati /
NidSa 2.7 tadyathā tasyaiva mahāvṛkṣasya mūlavataḥ skandhavataḥ sāravataḥ śākhāpattraphalopetasya puruṣa utpadyeta .............
NidSa 2.8 kiṃ manyadhve bhikṣavo nanu sa mahāvṛkṣas tannidānam ucchinnamūlas tālamastakavad anābhavagatika āyatyām anutpādadharmā /
NidSa 2.9 evaṃ bhadanta /
NidSa 2.10 evaṃ eva upādānīyeṣu dharmeṣv anityānudarśino vibhavānudarśino virāgānudarśino nirodhānudarśinaḥ pratiniḥsargānudarśino na hārakaṃ vijñānaṃ bhavati nāmarūpe / tasya nirodhāt ṣaḍāyatananirodhāḥ / pūrvavad yāvan nirodho bhavati /
NidSa 2.11 atha te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan / abhinandyānumodya bhagavato 'ntikāt prakrāntāḥ ||
Sūtra 3 und 4: dīpa I und II (Lampe)
NidSa 3.1 pūrvaṃ me bhikṣavo 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim anabhisaṃbuddhasyaikākino rahasigatasyaivaṃ cetasi cetaḥparivitarka udapādi /
NidSa 3.2 kṛcchraṃ batāyaṃ loka āpanno yad uta jāyate 'pi jīryate 'pi mriyate 'pi cyavate 'py upapadyate 'pi / atha ca punar ime satvā jarāmaraṇasyottare niḥsaraṇaṃ yathābhūtaṃ na prajānanti /
NidSa 3.3 tasya mamaitad abhavat / kasmin nu sati jarāmaraṇaṃ bhavati / kiṃpratyayañ ca punar jarāmaraṇam / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / jātyāṃ satyāṃ jarāmaraṇaṃ bhavati / jātipratyayañ ca punar jarāmaraṇam /
NidSa 3.4 tasya mamaitad abhavat / kasmin nu sati jātir bhavati / kiṃpratyayā ca punar jātiḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / bhave sati jātir bhavati / bhavapratyayā ca punar jātiḥ /
NidSa 3.5 tasya mamaitad abhavat / kasmin nu sati bhavo bhavati / kiṃpratyayaś ca punar bhavaḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / upādāne sati bhavo bhavati / upādānapratyayaś ca punar bhavaḥ /
NidSa 3.6 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu saty upādānaṃ bhavati | kiṃpratyayañ ca punar upādānam | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | upādānīyeṣu dharmeṣv āsvādānudarśino viharatas tṛṣṇā pravardhate | tṛsṇāpratyayam upādānam | upādānapratyayo bhavaḥ | bhavapratyayā jātiḥ | jātipratyayaṃ jarāmaraṇaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati |
NidSa 3.7 kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ | ....
NidSa 3.8 evaṃ bhadanta |
NidSa 3.9 evam eva upādānīyeṣu dharmeṣv āsvādānudarśino viharatas tṛṣā pravardhate tṛṣṇāpratyayam upādānam | upādānapratyayo bhavaḥ | bhavapratyayā jātiḥ | jātipratyayaṃ jarāmaraṇaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati |
NidSa 3.10 tasya mamaitad abhavat / kasmin nv asati jarāmaraṇaṃ na bhavati / kasya nirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / jātyām asatyāṃ jarāmaraṇaṃ na bhavati / jātinirodhāj jarāmaraṇanirodha /
NidSa 3.11 tasya mamaitad abhavat / kasmin nv asati jātir na bhavati / kasya nirodhāj jātinirodhaḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udpādi bhave 'sati jātir na bhavati / bhavanirodhāj jātinirodhaḥ /
NidSa 3.12 tasya mamaitad abhavat / kasmin nv asati bhavo na bhavati / kasya nirodhād bhavanirodhaḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / upādāne 'sati bhavo na bhavati / upādānanirodhād bhavanirodhaḥ /
NidSa 3.13 tasya mamaitad abhavat / kasmin nv asaty upādānaṃ na bhavati / kasya nirodhād upādānanirodhaḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / upādānīyeṣu dharmeṣv anityānudarśino vibhavānudarśino virāgānudarśino nirodhānudarśinaḥ pratiniḥsargānudarśinas tṛṣṇā nirudhyate | tṛṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ | upādānanirodhād bhavanirodhaḥ | bhavanirodhāj jātinirodhaḥ | jātinirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ | śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante / evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati |
NidSa 3.14 kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ | ...
NidSa 3.15 evaṃ bhadanata |
NidSa 3.16 evam eva upādānīyeṣu dharmeṣv anityānudarśino vibhavānudarśino virāgānudarśino nirodhānudarśinaḥ pratiniḥsargānudarśinas tṛṣṇā nirudhyate | tṛṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ | pūrvavad yāvan nirodho bhavati |
NidSa 3.17 atha te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan | abhinandyānumodya bhagavato 'ntikāt prakrāntāḥ ||
Sūtra 4
NidSa 4.1 pūrvaṃ me bhikṣavo 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim anabhisaṃbuddhasyaikākino rahasigatasyaivaṃ cetasi cetaḥparivitarka udapādi /
NidSa 4.2 kṛcchraṃ batāyaṃ loka āpanno yad uta jāyate 'pi jīryate 'pi mriyate 'pi cyavate 'py upapadyate 'pi / atha ca punar ime satvā jarāmaraṇasyottare niḥsaraṇaṃ yathābhūtaṃ na prajānanti /
NidSa 4.3 tasya mamaitad abhavat / kasmin nu sati jarāmaraṇaṃ bhavati / kiṃpratyayañ ca punar jarāmaraṇam / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / jātyāṃ satyāṃ jarāmaraṇaṃ bhavati / jātipratyayañ ca punar jarāmaraṇam /
NidSa 4.4 tasya mamaitad abhavat / kasmin nu sati jātir bhavati / kiṃpratyayā ca punar jātiḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / bhave sati jātir bhavati / bhavapratyayā ca punar jātiḥ /
NidSa 4.5 tasya mamaitad abhavat / kasmin nu sati bhavo bhavati / kiṃpratyayaś ca punar bhavaḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / upādāne sati bhavo bhavati / upādānapratyayaś ca punar bhavaḥ /
NidSa 4.6 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu saty upādānaṃ bhavati | kiṃpratyayañ ca punar upādānam | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | upādānīyeṣu dharmeṣv āsvādānudarśino viharatas tṛṣṇā pravardhate | tṛsṇāpratyayam upādānam | upādānapratyayo bhavaḥ | bhavapratyayā jātiḥ | jātipratyayaṃ jarāmaraṇaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati |
NidSa 4.7 kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ | ....
NidSa 4.8 evaṃ bhadanta |
NidSa 4.9 evam eva upādānīyeṣu dharmeṣv āsvādānudarśino viharatas tṛṣā pravardhate tṛṣṇāpratyayam upādānam | upādānapratyayo bhavaḥ | bhavapratyayā jātiḥ | jātipratyayaṃ jarāmaraṇaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati |
NidSa 4.10 tasya mamaitad abhavat / kasmin nv asati jarāmaraṇaṃ na bhavati / kasya nirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / jātyām asatyāṃ jarāmaraṇaṃ na bhavati / jātinirodhāj jarāmaraṇanirodha /
NidSa 4.11 tasya mamaitad abhavat / kasmin nv asati jātir na bhavati / kasya nirodhāj jātinirodhaḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udpādi bhave 'sati jātir na bhavati / bhavanirodhāj jātinirodhaḥ /
NidSa 4.12 tasya mamaitad abhavat / kasmin nv asati bhavo na bhavati / kasya nirodhād bhavanirodhaḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / upādāne 'sati bhavo na bhavati / upādānanirodhād bhavanirodhaḥ /
NidSa 4.13 tasya mamaitad abhavat / kasmin nv asaty upādānaṃ na bhavati / kasya nirodhād upādānanirodhaḥ / tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / upādānīyeṣu dharmeṣv anityānudarśino vibhavānudarśino virāgānudarśino nirodhānudarśinaḥ pratiniḥsargānudarśinas tṛṣṇā nirudhyate | tṛṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ | upādānanirodhād bhavanirodhaḥ | bhavanirodhāj jātinirodhaḥ | jātinirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ | śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante / evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati |
NidSa 4.14 kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ | ...
NidSa 4.15 evaṃ bhadanata |
NidSa 4.16 evam eva upādānīyeṣu dharmeṣv anityānudarśino vibhavānudarśino virāgānudarśino nirodhānudarśinaḥ pratiniḥsargānudarśinas tṛṣṇā nirudhyate | tṛṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ | pūrvavad yāvan nirodho bhavati |
NidSa 4.17 atha te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan | abhinandyānumodya bhagavato 'ntikāt prakrāntāḥ ||
Sūtra 5: nagarasūtra
NidSa 5.1 siddham /
evaṃ mayā śrutam ekasmin samaye bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme / tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayati |
NidSa 5.2 pūrvaṃ me bhikṣavo 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim anabhisaṃbuddhasyaikākino rahasigatasya pratisaṃlīnasyaivaṃ cetasi cetaḥparivitarka udapādi |
NidSa 5.3 kṛcchraṃ batāyaṃ loka āpanno yaduta jāyate'pi jīryate 'pi mriyate 'pi cyavate 'py upapadyate 'pi | atha ca punar ime sattvā jarāmaraṇasyottare niḥsaraṇaṃ yathābhūtaṃ na prajānanti |
NidSa 5.4 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu sati jarāmaraṇaṃ bhavati | kiṃpratyayañ ca punar jarāmaraṇam |
tasya mama yoniśo manasikurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | jātyāṃ satyāṃ jarāmaraṇaṃ bhavati | jātipratyayañ ca punar jāramaraṇam /
NidSa 5.5 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu sati jātir bhavati | kiṃpratyayā ca punar jātiḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | bhave sati jātir bhavati | bhavapratyayā ca punar jātiḥ |
NidSa 5.6 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu sati bhavo bhavati | kiṃpratyayaś ca punar bhavaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | upādāne sati bhavo bhavati | upādānapratyayaś ca punar bhavaḥ |
NidSa 5.7 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu saty upādānaṃ bhavati | kiṃpratyayañ ca punar upādānam | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | tṛṣṇāyāṃ satyām upādānaṃ bhavati | tṛṣṇāpratyayañ ca punar upādānam |
NidSa 5.8 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu sati tṛṣṇā bhavati | kiṃpratyayā ca punas tṛṣṇā | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | vedanāyāṃ satyāṃ tṛṣṇā bhavati | vedanāpratyayā ca punas tṛṣṇā |
NidSa 5.9 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu sati vedanā bhavati | kiṃpratyayā ca punar vedanā | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | sparśe sati vedanā bhavati | sparśapratyayā ca punar vedanā |
NidSa 5.10 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu sati sparśo bhavati | kiṃpratyayaś ca punaḥ sparśaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | ṣaḍāyatane sati sparśo bhavati | ṣaḍāyatanapratyayaś ca punaḥ sparśaḥ |
NidSa 5.11 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu sati ṣaḍāyatanaṃ bhavati | kiṃpratyayañ ca punaḥ ṣaḍāyatanam | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | nāmarūpe sati ṣaḍāyatanaṃ bhavati | nāmarūpapratyayañ ca punaḥ ṣaḍāyatanam |
NidSa 5.12. tasya mamaitad abhavat | kasmin nu sati nāmarūpaṃ bhavati | kiṃpratyañ ca punar nāmarūpam | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | vijñāne sati nāmarūpaṃ bhavati | vijñānapratyayañ ca punar nāmarūpam |
NidSa 5.13 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu sati vijñānaṃ bhavati | kiṃpratyayañ ca punar vijñānam | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | saṃskāreṣu satsu vijñānaṃ bhavati | saṃskārapratyayañ ca punar vijñānam |
NidSa 5.14 tasya mamaitad abhavat | kasmin nu sati saṃskārā bhavanti | kiṃpratyayāś ca punaḥ saṃskārāḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | avidyāyāṃ satyāṃ saṃskārā bhavanti | avidyāpratyayāś ca punaḥ saṃskārāḥ |
NidSa 5.15 ity avidyāpratyayāḥ saṃskārāḥ | saṃskārapratyayaṃ vijñānam | vijñānapratyayaṃ nāmarūpam | nāmarūpapratyayaṃ ṣaḍāyatanam | ṣaḍāyatanapratyayaḥ sparśaḥ | sparśapratyayā vedanā | vedanāpratyayā tṛṣṇā | tṛṣṇāpratyayam upādānam | upādānapratyayo bhavaḥ | bhavapratyayā jatiḥ | jātipratyayaṃ jarāmaraṇaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti |
evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati |
NidSa 5.16 tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati jarāmaraṇaṃ na bhavati | kasya nirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisanaya udapādi | jātyām asatyāṃ jarāmaraṇaṃ na bhavati | jātinirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ |
NidSa 5.17 tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati jātir na bhavati | kasya nirodhāj jātinirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi / bhave 'sati jātir na bhavati | bhavanirodhāj jātinirodhaḥ |
NidSa 5.18 tasya mamaitad ahavat | kasmin nv asati bhavo na bhavati | kasya nirodhād bhavanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvta evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | upādāne 'sati bhavo na bhavati | upādānanirodhād bhavanirodhaḥ |
NidSa 5.19 tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asaty upādānaṃ na bhavati | kasya nirodhād upādānanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamava udapādi | tṛṣṇāyām asatyām upādānaṃ na bhavati | tṛṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ |
NidSa 5.20 tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati tṛṣṇā na bhavati | kasya nirodhāt tṛṣṇānirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | vedanāyām asatyāṃ tṛṣṇā na bhavati | vedanānirodhāt ṭṣṇānirodhaḥ |
NidSa 5.21 tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati vedanā na bhavati | kasya nirodhād vedanānirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | sparśe 'sati vedanā na bhavati | sparśanirodhād vedanānirodhaḥ |
NidSa 5.22 tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati sparśo na bhavati | kasya nirodhāt sparśanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | ṣaḍāyatane 'sati sparśo na bhavati | ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodhaḥ |
NidSa 5.23 tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati ṣaḍāyatanaṃ na bhavati / kasya nirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | nāmarūpe 'sati ṣaḍāyatanaṃ na bhavati | nāmarūpanirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ |
NidSa 5.24 tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati nāmarūpaṃ na bhavati | kasya nirodhān nāmārūpanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | vijñāne 'sati nāmarūpaṃ na bhavati | vijñānanirodhān nāmarūpanirodhaḥ |
NidSa 5.25 tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati vijñānaṃ na bhavati | kasya nirodhād vijñānanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | saṃskāreṣv asatsu vijñānaṃ na bhavati / saṃskāranirodhād vijñānanirodhaḥ |
NidSa 5.26 tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati saṃskārā na bhavanti | kasya nirodhāt saṃskāranirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | avidyāyām asatyāṃ saṃskārā na bhavanti | avidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ |
NidSa 5.27 ity avidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ | saṃskāranirodhād vijñānanirodhaḥ | vijñānanirodhān nāmarūpanirodhaḥ | nāmarūpanirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ | ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodhaḥ | sparśanirodhād vedanānirodhaḥ | vedanānirodhāt tṛṣṇānirodhaḥ | tṛṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ / upādānanirodhād bhavanirodhaḥ | bhavanirodhāj jātinirodhaḥ | jātinirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ | śokaparidevaduḥkhadaurmanasopāyāsā nirudhyante | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati |
NidSa 5.28 tasya mamaitad abhavat | adhigato me paurāṇo mārgaḥ paurāṇaṃ vartma paurāṇī puṭā pūrvakair ṛṣibhir yātānuyātā |
NidSa 5.29 tadyathā puruṣo 'raṇye pravaṇe 'nvāhiṇḍann adhigacchet paurāṇaṃ mārgaṃ paurāṇaṃ vartma paurāṇīṃ pūṭāṃ pūrvakair manuṣyair yātānuyātām | sa tam anugacchet | sa tam anugacchan sa tatra paśyet paurāṇaṃ nagaraṃ paurāṇīṃ rājadhānīm ārāmasaṃpannāṃ vanasaṃpannāṃ puṣkariṇīsaṃpannāṃ śubhāṃ dāpavatīṃ ramaṇīyām |
NidSa 5.30 tasyaivaṃ syāt | yanv ahaṃ gatvā rājña ārocayeyam / atha sa puruṣo rājña evam ārocayet | yat khalu deva jānīyāḥ | ihāham adrākṣam araṇye pravaṇe 'nvāhiṇḍan paurāṇaṃ mārgaṃ paurāṇaṃ vartma paurāṇīṃ puṭāṃ pūrvakair manuṣyair yātānuyātām | so 'haṃ tam anugatavān | so 'haṃ tam anugacchann adrākṣaṃ paurāṇaṃ nagaraṃ paurāṇīṃ rājadhānīṃ vanasaṃpannāṃ puṣkariṇīsaṃpannāṃ śubhāṃ dāpavatīṃ ramaṇīyām | tāṃ devo nagarīṃ māpayatu |
NidSa 5.31 atha sa rājā tāṃ nagarīṃ māpayet | sā syād apareṇa samayena rājadhānī ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca subhikṣā cākīrṇabahujanamanuṣyā ca |
NidSa 5.32 evam eva adhigato me paurāṇo mārgaḥ paurāṇaṃ vartma paurāṇī puṭā pūrvakair ṛṣibhir yātānuyātā |
NidSa 5.33 katamaś ca sa paurāṇo mārgaḥ paurāṇaṃ vartma paurāṇī puṭā pūrvakair ṛṣibhir yātānuyātā |
NidSa 5.34 yad utāryāṣṭāṅgo mārgas tadyathā samyagdṛṣṭiḥ samyaksaṃkaIpaḥ samyagvāk samyakkarmāntaḥ samyagājīvaḥ samyagvyāyāmaḥ samyaksmṛtiḥ samyaksamādhiḥ |
NidSa 5.35 asau bhiksavaḥ paurāṇo mārgaḥ paurāṇaṃ vartma paurāṇī puṭā pūrvakair ṛṣibhir yātānuyātā |
NidSa 5.36 tam aham anugatavān | tam anugacchañ jarāmaraṇaṃ adrākṣam | jarāmaraṇasamudayaṃ jarāmaraṇanirodhaṃ jarāmaraṇanirodhagāminīṃ pratipadam adrākṣam |
NidSa 5.37 evaṃ jātibhavopādānatṛṣṇāvedanāsparśaṣaḍāyatananāmarūpavijñānaṃ saṃskārān adrākṣam | saṃskārasamudayaṃ saṃskāranirodhaṃ saṃskāranirodhagāminīṃ pratipadam adrākṣam |
NidSa 5.38  so 'ham imān dharmān svayam abhijñāya sākṣīkṛtvā bhikṣūṇām ārocayāmi | bhikṣūṇīnām upāsakānām upāsikānāṃ nānātīrthyaśramaṇabrāhmaṇacarakaparivrājakānām ārocayāmi |
NidSa 5.39 tatra bhikṣur api samyakpratipadyamāna ārādhiko bhavati / ārādhayati nyāyaṃ dharmaṃ kuśalam |
bhikṣūṇy apy upāsako 'py upāsikāpi samyakpratipadyamānā ārādhikā bhavati | ārādhayati nyāyaṃ dharmaṃ kuśalam |
NidSa 5.40 evam idaṃ brahmacaryaṃ vaistārikaṃ bhavati bahujanyaṃ pṛthubhūtaṃ yāvad devamanuṣyebhyaḥ samyaksuprakāśitam ||
Sūtra 6: naḍakalāpika (Rohrbundel)
NidSa 6.1 bhagavān rājagṛhe viharati veṇuvane kalandakanivāpe |
NidSa 6.2 tena khalu samayenāyuṣmāñ chāriputra āyuṣmāṃś ca mahākoṣṭhilo rājagṛhe viharato gṛdhrakūṭe parvate |
NidSa 6.3. athāyuṣmāñ chāriputraḥ sāyāhne pratisaṃlayanād vyutthāya yenāyuṣmān mahākoṣṭhilas tenopajagāma | upetyāyuṣmatā mahākoṣṭhilena sārdhaṃ saṃmukhaṃ sammodanīṃ saṃrañjanīṃ kathāṃ vividhām upasaṃhṛtyaikānte nyaṣīdat | ekāntaniṣaṇṇa āyuṣmāñ chāriputra āyuṣmantaṃ mahākoṣṭhilam idam avocat /
NidSa 6.4 pṛcchāma āyuṣman mahākoṣṭhila kañcid eva pradeśam | saced avakāśaṃ kuryāḥ  praśnasya vyākaraṇāya |
NidSa 6.5 pṛcchāyuṣmañ chāriputra | śrutvā te vedayiṣyāmi |
NidSa 6.6a kin nv āyuṣman mahākoṣṭhila asti jarā | asty evāyuṣmañ chāriputra jarā |
NidSa 6.6b kin nv āyuṣman mahākoṣthila asti maraṇam | asty evāyuṣmañ chāriputra maraṇam |
NidSa 6.7 kin nv āyuṣmān mahākoṣṭhila svayaṃkṛtaṃ jarāmaraṇam | aho svit parakṛtam | aho svit svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca | aho svid asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ jarāmaraṇam |
na hy evāyuṣmañ chāriputra svayaṃkṛtaṃ jarāmaraṇam | na parakṛtaṃ | na svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca | nāpy asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ jarāmaraṇam | api tu jātipratyayaṃ jarāmaraṇam |
NidSa 6.8 evaṃ jātir bhava upādānaṃ tṛṣṇā vedanā sparśaḥ ṣaḍāyatanaṃ nāmarūpaṃ vācyam |
NidSa 6.9 kin nv āyuṣman mahākoṣṭhila svayaṃkṛtaṃ nāmarūpam | aho svit parakṛtaṃ | aho svit svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca | aho svid asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ nāmarūpam |
na hy evāyuṣmañ chāripurta svayaṃkṛtaṃ nāmarūpam | na parakṛtaṃ | na svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca | nāpy asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ nāmarūpam | api tu vijñānapratyayaṃ nāmarūpam |
NidSa 6.10 kin nv āyuṣman mahākoṣṭhila svayaṃkṛtaṃ vijñānam | aho svit parakṛtam | aho svit svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca / aho svid asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ vijñānam |
na hy evāyuṣmañ chāriputra svayaṃkṛtaṃ vijñānam | na parakṛtaṃ / na svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca | nāpy asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ vijñānam / api tu nāmarūpapratyayaṃ vijñānam |
NidSa 6.11 idānīm evaṃ vayam āyuṣmato mahākoṣthilasya bhāṣitasyārtham ājānīmaḥ |
na svayaṃkṛtaṃ nāmarūpaṃ | na parakṛtaṃ | na svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca / nāpy asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ nāmarūpam | api tu vijñānapratyayaṃ nāmarūpam |
idānīṃ ca punar nāmarūpapratyayaṃ vijñānam ity ājānīmaḥ | ko nv āyuṣman mahākoṣṭhila asya bhāṣitasyārtho draṣṭavyaḥ |
NidSa 6.12 tenāsyāyuṣmañ chāriputra upamāṃ te kariṣyāmi | upamayā hy atraikatyā vjñapuruṣā bhāṣitasyārtham ājānanti |
NidSa 6.13 tadyathā dvau naḍakalāpāv ākāśe ucchṛtau syātām anyonyaṃ niśṛtau | a ...... etāv anyonyaṃ niśṛtya tiṣṭhataḥ | yaduta vijñānapratyayaṃ nāmarūpam | nāmarūpapratyayaṃ vijñānam |
NidSa 6.14 sādhu sādhv āyuṣman mahākoṣṭhila yathā śrutavatāryaśrāvakeṇa samyag eva śāstuḥ śāsanam ājānatā suvinītena viśāradenāmṛtadṛśā amṛtaṃ dhātuṃ kāyena sākṣīkṛtvopasaṃpadya viharatāyuṣmatā mahākoṣṭhilena imā evaṃrūpā gaṃbhīrā gaṃbhīrā praśnā vimṛśya vimṛśya samyakprajñayā pṛṣṭena vyākṛtāḥ |
NidSa 6.15 cailoṇḍukam ivāyuṣmantaṃ mahākoṣṭhilaṃ ye sabrahmacāriṇo mūrdhnā pariharanta āyuṣmato mahākoṣṭhilasya labherañ ca darśanaṃ labherañ ca paryupāsanaṃ teṣāṃ syur lābhāḥ sulabdhāḥ |
asmākam api lābhāḥ sulabdhā ye vayam āyuṣmato mahākoṣṭhilasya labhāmahe ca darśanaṃ labhāmahe ca paryupāsanam |
NidSa 6.16 sādhv atrāyuṣmatā mahākoṣṭhilena dharmaparyāyo deśitaḥ | imam aham utsahāmi triṃśat ........
NidSa 6.17 jarāmaraṇasya āyuṣman mahākoṣṭhila bhikṣur nirvide virāgāya nirodhāya dharmaṃ deśayati dharmakathiko bhikṣur alam asya vacanāya |
jātibhavopādānatṛṣṇāvedanāsparśaṣaḍāyatananāmarūpavijñānasya bhikṣur nirvide virāgāya nirodhāya dharmaṃ deśayati dharmakathiko bhikṣur alam asya vacanāya |
NidSa 6.18 jarāmaraṇasya bhikṣur nirvide virāgāya nirodhāya pratipanno bhavati dharmakathiko bhikṣur alam asya vacanāya |
yāvad vijñānasya bhikṣur nirvide virāgāya nirodhāya pratipanno bhavati dharmakathiko bhikṣur alam asya vacanāya |
NidSa 6.19 jarāmaraṇasya bhikṣur nirvide virāgāya nirodhāyānupādāyāsravebhyaḥ samyaksuvimuktacitto bhavati dharmakathiko bhikṣur alam asya vacanāya |
yāvad vijñānasya bikṣur nirvide virāgāya nirodhāyānupādāyāsravebyaḥ samyaksuvimuktacitto bhavati dharmakathiko bhikṣur alam asya vacanāya |
NidSa 6.20 sādhu sādhv āyuṣmañ chāriputra yathā śrutavatāryaśrāvakeṇa samyag eva śāstuḥ śāsanam ājānatā suvinītena viśāradenāmṛtadṛśā
NidSa 6.21 pūrvavad yāvat paryupāsanam |
NidSa 6.22 atha kin nv asyottare karaṇīyam iti tau satpuruṣāv anyonyabhāṣitam abhinandyānumodya utthāyāsānāt prakrāntau ||
Sūtra 7: markata (Affe)
NidSa 7.1 bālo bhikṣavo 'śrutavān pṛthagjanaś caturmahābhautikāt kāyān nirvidyeta virajyeta vimucyeta |
NidSa 7.2 tat kasmād dhetoḥ | dṛśyate bhikṣavo 'sya caturmahābhautikasya kāyasya ācayo 'py apacayo 'py ādānam api nikṣepaṇam api |
NidSa 7.3 yat punar idam ucyate cittam iti vā mama iti vā vijñānam iti vā tato nālaṃ bālenāśrutavatā pṛthagjanena nirvettuṃ vā viraktuṃ vā vimoktuṃ vā |
NidSa 7.4 tat kasmād dhetoḥ | dīrgharātram etad bālenāśrutavatā pṛthagjanena kelāyitaṃ gopāyitaṃ mamāyitam upagatam upādattam etan mama | eṣo 'ham asmi | eṣa me ātmeti |
tasmāt tato nālaṃ bālenāśrutavatā pṛthagjanena nirvettuṃ vā viraktuṃ vā vimoktuṃ vā |
NidSa 7.5 varaṃ bhikṣavo bālenāśrutavatā pṛthagjanenāyam eva caturmahābhautikaḥ kāyaḥ ātmata upagato na tv eva vijñānam |
NidSa 7.6 tat kasmād dhetoḥ | dṛśyate caturmahābhautikaḥ kāyo daśāpi varṣāṇi tiṣṭhamāno viṃśati triṃśac catvāriṃśat pañcāśad varṣaśatam kiñcid vā bhūyo 'pi tiṣṭhamānaḥ parihriyamāṇaḥ |
NidSa 7.7 yat punar idam ucyate cittam iti vā mama iti vā vijñānam iti vā tat teṣāṃ teṣāṃ rātridivasānām atyayāt kṣaṇalavamuhūrtānām atyayāt pravartate bahunānāprakāram |
anyad evotpadyamānam utpadyate anyad eva nirudhyamānaṃ nirudhyate |
NidSa 7.8 tadyathā markaṭo vṛkṣasya śākhām ālaṃbeta | tām utsṛjyānyām ālaṃbeta | evam eva yat punar idam ucyate cittam iti vā mana iti vā vijñānam iti vā tat teṣāṃ teṣāṃ rātridivasānām atyayāt pūrvavad yāvan nirudhyamānaṃ nirudhyate |
NidSa 7.9 tatra śrutavān āryāśrāvakaḥ pratītyasamutpādam eva sādhu ca suṣṭhu ca yoniśaḥ pratyavekṣate |
NidSa 7.10 yad uta sukhavedanīyaṃ sparśaṃ pratītyotpadyate sukhā vedanā | sa sukhaṃ vedayānaḥ sukhāṃ vedanāṃ vedayāmīti yathābhūtaṃ prajānāti |
asyaiva sukhavedanīyasya sparśasya nirodhād yā tajjā sukhavedanīyaṃ sparśaṃ  pratītyotpannā sukhā vedanā sā niruddhā sā vyupaśāntā sā śītībhūtā sā astaṃgatā |
NidSa 7.11 evam eva duḥkhavedanīyaṃ saumanasyavedanīyaṃ daurmanasyavedanīyam |
NidSa 7.12 upekṣāvedanīyaṃ sparśaṃ pratītyotpadyate upekṣā | sa upekṣakaḥ samāno upekṣāṃ vedayāmīti yathābhūtaṃ prajānāti |
asyaiva upekṣāvedanīyasya sparśasya nirodhād yā tajjā upekṣāvedanīyaṃ sparśaṃ pratītyotpannā upekṣā sā niruddhā sā vyupaśāntā sā śītībhūtā sā astaṃgatā |
NidSa 7.13 tasyaivaṃ bhavati | itīmā vedanāḥ sparśajāḥ sparśasamudayāḥ sparśajātīyāḥ sparśaprabhavāḥ | tasya tasya sparśasya samudayāt tās tā vedanāḥ samudayanti |
tasya tasya sparśasya nirodhāt tās tā vedanā nirudhyante vyupaśamanti śītībhavanty astaṃgacchanti |
NidSa 7.14. evaṃ paśyan śrutavān āryaśrāvako rūpād api nirvidyate vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārebhyo vijñanād api nirvidyate | nirviṇṇo virajyate | virakto vimucyate | vimuktasya vimukto 'smīti jñānadarśanaṃ bhavati | kṣīṇā me jātir uṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparam asmād bhavaṃ prajānāmi ||
Sūtra 8: dvayaṃ kāṣṭhe  (Zwei Hölzer)
NidSa 8.1 etad eva sūtraṃ tāvad vaktavyaṃ yāvan nirudhyante vyupaśamanti śītībhavanty astaṃgacchanti |
NidSa 8.2  tadyathā dvayoḥ kāṣṭhayoḥ saṃghaṭanāt sannipātāt samavāyād agnir jāyate tejaḥ prādurbhavati |
atha tayor eva dvayoḥ kāṣṭhayoḥ nānābhāvād vinābhāvād ya uṣmā so 'ntarhīyeta śītībhavetāṃ kāṣṭhe |
NidSa 8.3 evam eva tasyaivaṃ bhavati | itīme vedanāḥ sparśajāḥ sparśasamudayāḥ sparśajātīyāḥ sparśaprabhavāḥ |
tasya tasya sparśasya samudayāt tās tā vedanāḥ samudayanti |
tasya tasya sparśasya nirodhāt tās tā vedanā nirudhyante vyupaśamanti śītībhavanty astaṃgacchanti |
NidSa 8.4 evaṃ paśyan śrutavān āryaśrāvakaḥ sparśād api parimucyate | vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārebhyo vijñānād api parimucyate | parimucyate jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ | parimucyate duḥkhād iti vadāmi ||
Sūtra 9: kāṃsī  (Messingschale)
NidSa 9.1 tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayati sma |
NidSa 9.2 saṃmṛśatha yūyaṃ mayā deśitam antaḥsaṃmarśam |
NidSa 9.3 athānyataro bhikṣur utthāyāsanād ekāmsam uttarāsaṃgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam idam avocat |
NidSa 9.4 ahaṃ tv evaṃ saṃmṛśāmi bhagavatā deśitam antaḥsaṃmarśam |
NidSa 9.5  .................... i va ............................................ nārādhayati tena praśnavyākaraṇena|
NidSa 9.6 tena khalu samayena ......
NidSa 9.W atīte 'py adhvani ye kecic chramaṇā vā brāhmaṇā vā yal loke priyarūpaṃ sātarūpaṃ tan nityataḥ samanvadrākṣuḥ | dhruvataḥ kṣemata ārogyata ātmata ātmīyataḥ samanvadrākṣus te tṛṣṇāṃ prāvardhayiṣuḥ | ye tṛṣṇāṃ prāvardhayiṣus te upadhiṃ prāvardhayiṣuḥ | ye upadhiṃ prāvardhayiṣus te duḥkhāṃ prāvardhayiṣuḥ | ye duḥkhaṃ prāvardhayiṣus tena parimucyante sma jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ | na parimucyante sma duḥkhād iti vadāmi |
NidSa 9.X ye tu kecic chramaṇā vā brāhmaṇā vā yal loke priyarūpaṃ sātarūpaṃ tad rogataḥ samanvadrākṣuḥ | gaṇḍataḥ śalyato 'ghato 'nityato duḥkhataḥ śūnyato 'nātmataḥ samanvadrākṣus te tṛṣṇāṃ prajahuḥ | ye tṛṣṇāṃ prajahus te upadhiṃ prajahuḥ | ye upadhiṃ prajahus te duḥkhaṃ prajahus te parimucyante sma jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ | parimucyante sma duḥkhād iti vadāmi |
NidSa 9.Y anāgate'; py adhvani ye kecic chramaṇā vā brahmaṇā vā yal loke priyarūpaṃ sātarūpaṃ tan nityataḥ samanudrakṣyanti | dhruvataḥ kṣemata ārogyata ātmata ātmīyataḥ samanudrakṣyanti te tṛṣṇāṃ pravardhayiṣyanti | ye tṛṣṇāṃ pravardhayiṣyanti te upadhiṃ pravardhayiṣyanti | ye upadhiṃ pravardhayiṣyanti te duḥkhaṃ pravardhayiṣyanti | ye duḥkhaṃ pravardhayiṣyanti te na parimokṣyante jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ | na parimokṣyante duḥkhād iti vadāmi |
NidSa 9.Z ye tu kecic chramaṇā vā brāhmaṇā vā yal loke priyarūpaṃ sātarūpaṃ tad rogataḥ samanudrakṣyanti | gaṇḍataḥ śalyato 'ghato 'nityato duḥkhataḥ śūnyato 'nātmataḥ samanudrakṣyanti te tṛṣṇāṃ prahāsyanti | ye tṛṣṇāṃ prahāsyanti te upadhiṃ prahāsyanti | ye upadhiṃ prahāsyanti te duḥkhaṃ prahāsyanti | ye duḥkhaṃ prahāsyanti te parimokṣyante jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ | parimokṣyante duḥkhād iti vadāmi ||
Sūtra 10: kumbha (Topf)
NidSa 10.1 kiyatā bhikṣavo bhikṣuḥ parimīmāṃsamānaḥ parimīmāṃseta samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai |
NidSa 10.2 bhagavanmūlakā bhadanta dharmāḥ pūrvavad yāvad bhāṣiṣye |
NidSa 10.3a bhikṣuḥ parimīmāṃsamānaḥ parimīmāṃsate samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai |
atra cet satvānāṃ duḥkhaṃ utpadyamānam utpadyeta bahunānāprakāram |
idaṃ duḥkhaṃ kinnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātīyaṃ kiṃprabhavam |
NidSa 10.3b sa evaṃ parimīmāṃsamāno jānāti | idaṃ duḥkham upadhinidānam upadhisamudayam upadhijātīyam upadhiprabhavam | upadhiś cet sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam apariśeṣaṃ nirudhyetāpariśeṣam adhyastaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacched duḥkham apy asya nirudhyeta |
NidSa 10.3c sa yā ca duḥkhanirodhagāminī pratipat tāṃ yathābhūtaṃ prajānāti | tathā pratipannaś ca bhavaty anudharmacārī |  ayam ucyate bhikṣuḥ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai pratipanno yad utopadhinirodhāya |
NidSa 10.4a punar aparaṃ bhikṣuḥ parimīmāṃsamānaḥ parimīmāṃsate samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai | upadhiḥ punaḥ kinnidānaḥ kiṃsamudayaḥ kiṃjātīyaḥ kiṃprabhavaḥ |
NidSa 10.4b sa evaṃ parimīmāṃsamāno jānāti | upadhis tṛṣṇānidānas tṛṣṇāsamudayas tṛṣṇājātīyas tṛṣṇāprabhavaḥ | tṛṣṇā cet sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam apariśeṣaṃ nirudhyetāpariśeṣam  adhyastaṃ  parikṣayaṃ paryādānaṃ gacched upadhir apy asya nirudhyeta |
NidSa 10.4c sa yā copadhinirodhagāminī pratipat tāṃ yathābhūtaṃ prajānāti | tathā pratipannaś ca bhavaty anudharmacārī | ayam ucyate bhikṣuḥ samyagduḥkhakṣayāya  duḥkhasyāntakriyāyai pratipanno yad uta tṛṣṇānirodhāya |
NidSa 10.5a punar aparaṃ bhikṣuḥ parimīmāṃsamānaḥ parimīmāṃsate samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai | tṛṣṇā punaḥ kinnidānā kiṃsamudayā kiṃjātīyā kiṃprabhavā |
NidSa 10.5b sa evaṃ parimīmāṃsamāno jānāti | tṛṣṇā vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātīyā vedanāprabhavā | vedanā cet sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam apariśeṣaṃ nirudhyetāpariśeṣam adhyastaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchet tṛṣṇāpy asya nirudhyeta |
NidSa 10.5c sa yā ca tṛṣṇānirodhagāminī pratipat tāṃ yathābhūtaṃ prajānāti | tathā pratipannaś ca bhavaty anudharmacārī | ayam ucyate bhikṣuḥ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai pratipanno yad uta vedanānirodhāya |
NidSa 10.6a punar aparaṃ bhikṣuḥ parimīmāṃsamānaḥ parimīmāṃsate samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai | vedanā punaḥ kinnidānā kiṃsamudayā kiṃjātīyā kiṃprabhavā |
NidSa 10.6b sa evaṃ parimīmāṃsamāno jānāti | vedanā sparśanidānā sparśasamudayā sparśajātīyā sparśaprabhavā | sparśaś cet sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam apariśeṣaṃ nirudhyetāpariśeṣam adhyastaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacched vedanāpy asya nirudhyeta |
NidSa 10.6c sa yā ca vedanānirodhagāminī pratipat tāṃ yathābhūtaṃ prajānāti | tathā pratipannaś ca bhavaty anudharmacārī | ayam ucyate bhikṣuḥ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai pratipanno yad uta sparśanirodhāya |
NidSa 10.7a punar aparaṃ bhikṣuḥ parimīmāṃsamānaḥ parimīmāṃsate samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai | sparśaḥ kinnidānaḥ kiṃsamudayaḥ kiṃjātīyaḥ kiṃprabhavaḥ |
NidSa 10.7b sa evaṃ parimīmāṃsamāno jānāti | sparśaḥ ṣaḍāyatananidānaḥ ṣaḍāyatanasamudayaḥ ṣaḍāyatanajātīyaḥ ṣaḍāyatanaprabhavaḥ | ṣaḍāyatanaṃ cet sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam apariśeṣaṃ nirudhyetāpariśeṣam  adhyastaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchet sparśo 'py asya nirudhyeta |
NidSa 10.7c sa yā ca sparśanirodhagāminī pratipat tāṃ yathābhūtaṃ prajānāti | tathā pratipannaś ca bhavaty anudharmacārī | ayam ucyate bhikṣuḥ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai pratipanno yad uta ṣaḍāyatananirodhāya |
NidSa 10.8a punar aparaṃ bhikṣuḥ parimīmāṃsamānaḥ parimīmāṃsate samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai | ṣaḍāyatanaṃ punaḥ kinnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātīyaṃ kiṃprabhavam |
NidSa 10.8b sa evaṃ parimīmāṃsamāno jānāti | ṣaḍāyatanaṃ nāmarūpanidānaṃ nāmarūpasamudayaṃ nāmarūpajātīyaṃ nāmarūpaprabhavam | nāmarūpaṃ cet sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam apariśeṣaṃ nirudhyetāpariśeṣam adhyastaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchet ṣaḍāyatanam apy asya nirudhyeta |
NidSa 10.8c sa yā ca ṣaḍāyatananirodhagāminī pratipat tāṃ yathābhūtaṃ prajānāti | tathā pratipannaś ca bhavaty anudharmacārī | ayam ucyate bhikṣuḥ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai pratipanno yad uta nāmarūpanirodhāya |
NidSa 10.9a punar aparaṃ bhikṣuḥ parimīmāṃsamānaḥ parimīmāṃsate samyagduḥkhakṣayāya  duḥkhasyāntakriyāyai | nāmarūpaṃ punaḥ kinnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātīyaṃ kiṃprabhavam |
NidSa 10.9b sa evaṃ parimīmāṃsamāno jānāti | nāmarūpaṃ vijñānanidānaṃ vijñānasamudayaṃ vijñānajātīyaṃ vijñānaprabhavam | vijñānaṃ cet sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam apariśeṣaṃ nirudhyetāpariśeṣam adhyastaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchen nāmarūpam apy asya nirudhyeta |
NidSa 10.9c sa yā ca nāmarūpanirodhagāminī pratipat tāṃ yathābhūtaṃ prajānāti | tathā pratipannaś ca bhavaty anudharmacārī | ayam ucyate bhikṣuḥ samyagduḥkhakṣayāya  duḥkhasyāntakriyāyai pratipanno yad uta vijñānanirodhāya |
NidSa 10.10a punar aparaṃ bhikṣuḥ parimīmāṃsamānaḥ parimīmāṃsate samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai | vijñānaṃ punaḥ kinnidānaṃ kiṃjātīyaṃ kiṃprabhavaṃ kiṃsamudayam
NidSa 10.10b sa evaṃ parimīmāṃsamāno jānāti | vijñānaṃ saṃskārasamudayaṃ saṃskārajātīyaṃ saṃskāraprabhavam |
sa puṇyān abhisaṃskārān abhisaṃskaroti | puṇyopagam apy asya bhavati vijñānam | apuṇyān abhisaṃskārān abhisaṃskaroti | apuṇyopagam apy asya bhavati vijñānam | ānijyān abhisaṃskārān abhisaṃskaroti |  ānijyopagam apy asya bhavati vijñānam |
tad anenaiva paryāyeṇa veditavyaṃ yad vijñānam api saṃskāranidānaṃ saṃskārasamudayaṃ saṃskārajātīyaṃ saṃskāraprabhavam | saṃskārāś cet sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam apariśeṣaṃ nirudhyetāpariśeṣam adhyastaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacched vijñānam apy asya nirudhyeta |
NidSa 10.10c sa yā ca vijñānanirodhagāminī pratipat tāṃ yathābhūtaṃ prajānāti | tathā pratipannaś ca bhavaty anudharmacārī | ayam ucyate bhikṣuḥ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai pratipanno yad uta saṃskāranirodhāya |
NidSa 10.11a punar aparaṃ bhikṣuḥ parimīmāṃsamānaḥ parimīmāṃsate samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai | saṃskārāḥ punaḥ kinnidānāḥ kiṃsamudayāḥ kiṃjātīyāḥ kiṃprabhavāḥ |
NidSa 10.11b sa evaṃ parimīmāṃsamāno jānāti | saṃskārā avidyānidānā avidyāsamudayā avidyājātiyā avidyāprabhavāḥ | sa puṇyān abhisaṃskārān abhisaṃskaroty avidyāpratyayān | apuṇyān apy ānijyān apy abhisaṃskārān abhisaṃskaroty avidyāpratyayān |
tad anenaiva paryāyeṇa veditavyaṃ yat saṃskārā apy avidyānidānā avidyāsamudayā avidyājātīyā avidyāprabhavāḥ | avidyā cet sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam apariśeṣaṃ nirudhyetāpāriśeṣam adhyastaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchet saṃskārā apy asya nirudhyeran |
NidSa 10.11c sa yā ca saṃskāranirodhagāminī pratipat tāṃ yathābhūtaṃ prajānāti | tathā pratipannaś ca bhavaty anudharmacārī | ayam ucyate bhikṣuḥ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai pratipanno yad uta avidyānirodhāya |
NidSa 10.12 kiṃ manyadhve bhikṣavo yasya bhikṣor avidyā viraktā bhavati vidyotpannā
api tu sa punar api puṇyān abhisaṃskārān abhisaṃskuryād avidyāpratyayān | apuṇyān apy ānijyān abhisaṃskārān abhisaṃskuryād avidyāpratyayān |
NidSa 10.13 no bhadanta | tat kasmād dhetoḥ | yataś ca śrutavata āryaśrāvakasyāvidyā viraktā vidyotpannā tasyāvidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ | saṃskāranirodhād vijñānanirodhaḥ pūrvavad yāvan nirodho bhavatīti |
NidSa 10.14 sādhu sādhu bhikṣavaḥ | ahaṃ caivaṃ vadāmi yūyaṃ caivaṃ prajānīdhvam | yathā teṣāṃ teṣāṃ dharmāṇām utpādāt te te dharmā utpadyante | teṣāṃ teṣāṃ dharmāṇāṃ nirodhāt te te dharmā nirudhyante vyupaśamanti śītībhavanty astaṃgacchanti |
NidSa 10.15 yataś ca śrutavata āryaśrāvakasyāvidyā viraktā bhavati vidyotpannā | sa kāyaparyantikāṃ vedanāṃ vedayānaḥ kāyaparyantikāṃ vedanāṃ vedayāmīti yathābhūtaṃ prajānāti | jīvitaparyantikāṃ vedanāṃ vedayāno jīvitaparyantikāṃ vedanāṃ vedayāmīti yathābhūtaṃ prajānāti | bhedāc ca kāyasyordhvaṃ jīvitaparyādānād ihaivāsya sarvāṇi vedayitavyāny apariśeṣaṃ nirudhyante | apariśeṣam adhyastaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchanti |
NidSa 10.16 tad yathā balavān puruṣaḥ soṣmāt kumbhakārapākāt soṣmaṃ kumbhaṃ gṛhītvā same pṛthivīpradeśe upanikṣipeta tasya ya uṣmā so 'ntarhīyeta śītībhaveyuḥ kapālāni |
evam eva yataś ca bhikṣor avidyā viraktā bhavati vidyotpannā sa kāyaparyantikāṃ vedanāṃ vedayānaḥ kāyaparyantikāṃ vedanāṃ vedayāmīti yathābhūtaṃ prajānāti pūrvavad yāvat parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchanti //
Sūtra 11: yo vadet (Wenn einer sagt)
NidSa 11.1 vadeta bhikṣus tīrṇā me kāṃkṣā vigatā me kathaṃkathā | atrocchinno me dṛṣṭiśalyaḥ |  na me pratyudāvartate mānasaṃ paritasyam upādāya | kathaṃ syād dhi me ātmā |
NidSa 11.2 tasya bhikṣor dhārmyāṃ kathāyāṃ kathyamānāyām āryāyāṃ lokottarāyāṃ
yad utāsmin satīdaṃ bhavaty asyotpādād idam utpadyate |
yad utāvidyāpratyayāḥ saṃskārāḥ pūrvavad yāvat samudayo nirodhaś ca bhavati |
NidSa 11.3 ity evaṃrūpāyāṃ kathāyāṃ kathyamānāyāṃ bhavati kāṃkṣā bhavati vicikitsā aprapte prāptasaṃjñy anadhigate 'dhigatasaṃjñy asākṣākṛte sākṣākṛtasaṃjñī duḥkhī durmanā vipratisārī vihanyate vigatam āpadyate |
NidSa 11.4 tat kasmād dhetoḥ | gaṃbhīram idaṃ sthānaṃ yad uta idaṃpratyayatā pratītyasamutpādaḥ | idam api sudurdarśataraṃ padaṃ yad uta sarvopadhipratiniḥsargas tṛṣṇākṣayo virāgo nirodho nirvāṇam |
NidSa 11.5 dvayam idaṃ saṃskṛtañ cāsaṃskṛtañ ca | tatra saṃskṛtasyotpādo 'pi prajñāyate vyayo 'pi sthityanyathātvam api | asaṃskṛtasya naivotpādaḥ prajñāyate na vyayo na sthityanyathātvam |
NidSa 11.6 iti hi bhikṣavo duḥkhāḥ saṃskārāḥ | śāntaṃ nirvāṇam | hetusamudayād duḥkhasamudayaḥ | hetunirodhād duḥkhanirodhaḥ | chinnaṃ vartma na pravartate | apratisandhi nirudhyate | eṣa evānto duḥkhasya |
NidSa 11.7 tatra bhikṣavaḥ kaḥ parinirvṛtaḥ anyatra yad duḥkhaṃ tan niruddhaṃ tad vyupaśāntaṃ tac chītībhūtaṃ tad astaṃgatam | śāntam idaṃ padaṃ yad uta sarvopadhipratiniḥsargas tṛṣṇākṣayo virāgo nirodho nirvāṇam //
Sūtra 12: nivṛta (Gehemmt)
NidSa 12.1 avidyayā nivṛtasya bālasya tṛṣṇayā saṃyuktasyaivam ayam bālasyāśrutavataḥ pṛthagjanasya savijñānakaḥ kāyaḥ samudāgataḥ | ity ayañ cāsya savijñānakaḥ kāyo bahirdhā ca nāmarūpam | evaṃ dvayam |
NidSa 12.2 dvayaṃ khalu pratītya sparśaḥ | ṣaḍ imāni sparśāyatanāni yaiḥ spṛṣṭaḥ spṛṣṭo bālo 'śrutavān pṛthagjanaḥ sukhaduḥkhaṃ pratisaṃvedayati | ato vā punar upādāyaiteṣāṃ vānyatamena |
NidSa 12.3 katamāni ṣaṭ | cakṣuḥ sparśāyatanam | śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ sparśāyatanam |
NidSa 12.4 avidyayā nivṛtasya paṇḍitasya tṛṣṇayā saṃyuktasyaivam ayam paṇḍitasya savijñānakaḥ kāyaḥ samudāgataḥ | ity ayañ cāsya savijñānakaḥ kāyo bahirdhā ca nāmarūpam | evaṃ dvayam |
NidSa 12.5 dvayaṃ khalu pratītya sparśaḥ | ṣaḍ imāni sparśāyatanāni yaiḥ spṛṣṭaḥ spṛṣṭaḥ paṇḍitaḥ sukhaduḥkhaṃ pratisaṃvedayati | ato vā punar upādāyaiteṣāṃ vānyatamena |
NidSa 12.6 katamāni ṣaṭ | cakṣuḥ sparśāyatanaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ |
NidSa 12.7 iti bhikṣavo ko viśesaḥ ko 'bhiprāyaḥ kin nānākaraṇaṃ bālapaṇḍitayor mamāntike brahmacaryavāsāya |
NidSa 12.8 bhagavanmūlakā bhadanta dharmāḥ pūrvavad yāvad bhāṣiṣye |
NidSa 12.9 yayāvidyayā nivṛtasya bālasyāśrutavataḥ pṛthagjanasya yayā ca tṛṣṇayā saṃyuktasyāyaṃ savijñānakaḥ kāyaḥ samudāgatas tasya sā ca avidyā aprahīṇā sā ca tṛṣṇā aparikṣīṇā |
sa tasyā avidyāyā aprahāṇāt tasyāś ca tṛṣṇāyā aparikṣayāt kāyasya bhedāt paraṃmaraṇāt kāyopago bhavati |
sa kāyopagaḥ san na parimucyate jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ | na parimucyate duḥkhād iti vadāmi |
NidSa 12.10 tat kasmād dhetoḥ | nācārṣīd bālaḥ pūrve brahmacaryeṣaṇāṃ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai |
tasmāt sa kāyasya bhedāt paraṃmaraṇāt kāyopago bhavati |
sa kāyopagaḥ san na parimucyate pūrvavad yāvad duḥkhād iti vadāmi |
NidSa 12.11 yayā nv avidyayā nivṛtasya paṇḍitasya yayā ca tṛṣṇayā samyuktasya savijñānakaḥ kāyaḥ samudāgatas tasya sā ca avidyā prahīṇā sā ca tṛṣṇā parikṣīṇā |
sa tasyā avidyāyāḥ prahāṇāt tasyāś ca tṛṣṇāyāḥ parikṣayāt kāyasya bhedāt paraṃmaraṇān na kāyopago bhavati |
sa na kāyopagaḥ san parimucyate jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ | parimucyate duḥkhād iti vadāmi |
NidSa 12.12 tat kasmād dhetoḥ | acārṣīt paṇḍitaḥ pūrve brahmacaryeṣaṇāṃ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai |
tasmāt sa kāyasya bhedāt paraṃmaraṇān na kāyopago bhavati |
sa na kāyopagaḥ san parimucyate pūrvavad yāvad duḥkhād iti vadāmi |
NidSa 12.13 ayaṃ bhikṣavo viśeṣo 'yam abhiprāya idan nānākaraṇaṃ bālapaṇḍitayor mamāntike brahmacaryavāsāya //
Sūtra 13: na yuṣmākam (Nicht euch)
NidSa 13.1 nāyaṃ bhikṣavaḥ kāyo yuṣmākaṃ nāpy anyeṣām | ṣaḍ imāni sparśāyatanāni pūrvam abhisaṃskṛtāny abhisañcetitāni | paurāṇaṃ karma veditavyam iti vadāmi |
NidSa 13.2 katamāni ṣaṭ | cakṣuḥ sparśāyatanam | śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ sparśāyatanam |
NidSa 13.3 tatra śrutavān āryaśrāvakaḥ pratītyasamutpādam eva sādhu ca suṣṭhu ca yoniśaḥ pratyavekṣate |
NidSa 13.4 yadutāsmin sati ṣaḍ vijñānakāyā bhavanti | ṣaṭ sparśakāyāḥ ṣaḍ vedanākāyāḥ ṣaṭ saṃjñākāyāḥ ṣaṭ cetanākāyā bhavanti | yadutāsmin saty evam āyatyāṃ jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati |
NidSa 13.5 evaṃ hi sahetuḥ sapratyayo lokaḥ samudeti | evaṃ hi sahetoḥ sapratyayasya lokasya samudayo bhavati |
NidSa 13.6 yadutāsminn asati ṣaḍ vijñānakāyā na bhavanti | ṣaṭ sparśakāyāḥ ṣaḍ vedanākāyāḥ ṣaṭ saṃjñākāyāḥ ṣaṭ cetanākāyā na bhavanti | yadutāsminn asaty evam āyatyām jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati |
NidSa 13.7 yataś ca śrutavatāryaśrāvakeṇa lokasamudayaś ca lokanirodhaś ca yathābhūtaṃ samyakprajñayā sudṛṣṭo bhavati suviditaḥ sujuṣṭaḥ supratividdhaḥ | ayam ucyate āryāśrāvakaḥ | āgata imaṃ saddharmam upagata imaṃ saddharmam avaiti saddharmam ity ucyate 'vagāḍhaprāptaḥ paryavagāḍhaprāptaḥ śaikṣeṇa jñānena śaikṣeṇa darśanena lokasyodayāstaṃgāminyā prajñayā samanvāgata āryayā nairyāṇikayā nairvedhikayā niryāti tatkaraḥ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai |
NidSa 13.8 tat kasmād dhetoḥ | tathā hi śrutavatāryaśrāvakeṇa lokasamudayaś ca lokanirodhaś ca yathābhūtaṃ samyakprajñayā sudṛṣṭaḥ suviditaḥ supratividdhaḥ //
Sūtra 14: (pratītya)
NidSa 14.1 pratītyasamutpādaṃ vo bhikṣavo deśayiṣye pratītyasamutpannāṃś ca dharmān | tāñ chṛṇuta sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuruta bhāṣiṣye |
NidSa 14.2 pratītyasamutpādaḥ katamaḥ | yadutāsmin satīdaṃ bhavaty asyotpādād idam utpadyate | yadutāvidyāpratyayāḥ saṃskārā yāvat samudayo bhavati |
NidSa 14.3 avidyāpratyayāḥ saṃskārā ity utpādād vā tathāgatānām anutpādād vā sthitā eveyaṃ dharmatā dharmasthitaye dhātuḥ |
taṃ tathāgataḥ svayam abhijñāyābhisaṃbuddhyākhyāti prajñapayati prasthāpayati vibhajati vivaraty uttānīkaroti deśayati saṃprakāśayati yadutāvidyāpratyayāḥ saṃskārāḥ |
NidSa 14.4 yāvaj
NidSa 14.5 jātipratyayaṃ jarāmaraṇam ity utpādād vā tathāgatānām anutpādād vā sthitā eveyaṃ dharmatā dharmasthitaye dhātuḥ |
taṃ tathāgataḥ svayam abhijñāyābhisaṃbuddhyākhyāti prajñapayati prasthāpayati vibhajati vivaraty uttānīkaroti deśayati saṃprakāśayati yaduta jātipratyayaṃ jarāmaraṇam |
NidSa 14.6 iti yātra dharmatā dharmasthititā dharmaniyāmatā dharmayathātathā avitathatā ananyathā bhūtaṃ satyatā tattvatā yāthātathā aviparītatā aviparyastatā idaṃpratyayatā pratītyasamutpādānulomatā
ayam ucyate pratītyasamutpādaḥ |
NidSa 14.7 pratītyasamutpannā dharmāḥ katame | avidyā saṃskārā vijñānaṃ nāmarūpaṃ ṣaḍāyatanaṃ sparśo vedanā tṛṣṇā upādānaṃ bhavo jātir jarāmaraṇaṃ | ima ucyante pratītyasamutpannā dharmāḥ |
NidSa 14.8 yataś ca śrutavatāryaśrāvakeṇa pratītyasamutpādaś ca pratītyasamutpannāś ca dharmā yathābhūtaṃ samyakprajñayā sudṛṣṭā bhavanti |
NidSa 14.9 sa na pūrvāntaṃ pratisarati | kin nv aham abhūvam atīte 'dhvani | aho svin nāham atīte 'dhvani | ko nv aham abhūvam atīte 'dhvani | kathaṃ nv aham abhūvam atīte 'dhvani |
NidSa 14.10 aparāntaṃ vā na pratisarati | kin nu bhaviṣyāmy anāgate 'dhvani | aho svin na bhaviṣyāmy anāgate 'dhvani | ko nu bhaviṣyāmy anāgate 'dhvani | kathaṃ nu bhaviṣyāmy anāgate 'dhvani |
NidSa 14.11 adhyātmaṃ vākathaṃkathībhavati | kiṃ svid idam | kathaṃ svid idam | ke santaḥ ke bhaviṣyāmaḥ | ayaṃ satvaḥ kuta āgataḥ | sa itaś cyutaḥ kutragāmī bhaviṣyati |
NidSa 14.12 yāni tāny ekatyānāṃ śramaṇabrāhmaṇānāṃ pṛthalloke dṛṣṭigatāni tadyathā  ātmavādapratisaṃyuktāni satvavādapratisaṃyuktāni jīvavādapratisaṃyuktāni kotūhalamaṅgalavādapratisaṃyuktani tāny asya tasmin samaye prahīṇāni bhavanti parijñātāny ucchinnamūlāni tālamastakavad anābhavagatikāny āyatyām anutpādadharmāṇi |
NidSa 14.13 tat kasmād dhetoḥ | tathā hi śrutavatāryaśrāvakeṇa pratītyasamutpādaś ca pratītyasamutpannāś ca dharmā yathābhūtaṃ samyakprajñayā sudṛṣṭāḥ sujuṣṭāḥ suviditāḥ supratividdhāḥ //
Sūtra 15: śūnyatā (die Leere)
NidSa 15.1 kuruṣu nidānam |
NidSa 15.2 tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayati |
NidSa 15.3 dharmaṃ vo deśayiṣye ādau kalyāṇaṃ madhye kalyāṇaṃ paryavasāne kalyāṇaṃ yāvat prakāśayiṣye | yad uta mahāśūnyatānāma dharmaparyāyas tac chṛṇuta sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuruta bhāṣiṣye |
NidSa 15.4 mahāśūnyatādharmaparyāyāḥ katamāḥ | yad utāsmin satīdaṃ bhavaty asyotpādād idam utpadyate | yad utāvidyāpratyayāḥ saṃskārā yāvat samudayo bhavati |
NidSa 15.5a jātipratyayaṃ jarāmaraṇam iti | tatra ko jarāmaraṇaṃ kasya vā jarāmaraṇam iti hi syuḥ praṣṭāra
iti ya evaṃ vaded ayaṃ jarāmaraṇam asya vā jarāmaraṇam | yaś caivaṃ vadet taj jīvaṃ tac charīram anyaj jīvam anyac charīram | ubhayam etad ekam | vyañjanam atra nānā |
NidSa 15.5b taj jīvaṃ tac charīram iti dṛṣṭau satyāṃ brahmacaryavāso na bhavati | anyaj jīvam anyac charīram iti bhikṣavo dṛṣṭau satyāṃ brahmacaryavāso na bhavati |
ity etāv ubhāv antāv anupagamyāsti madhyamā pratipad āryā lokottarā yathābhūtā aviparītā samyagdṛṣṭiḥ | yad uta jātipratyayaṃ jarāmaraṇam |
NidSa 15.6 evaṃ jātir bhava upādānaṃ tṛṣṇā vedanā sparśaḥ ṣaḍāyatanaṃ nāmarūpaṃ vijñānam |
NidSa 15.7a avidyāpratyayāḥ saṃskārā iti | tatra kaḥ saṃskārāḥ kasya vā saṃskārā iti hi syuḥ praṣṭāra
iti ya evaṃ vaded ayaṃ saṃskārā asya vā saṃskārāḥ | yaś caivaṃ vadet taj jīvaṃ tac charīram anyaj jīvam anyac charīram |
ubhayam etad ekam | vyañjanam atra nānā |
NidSa 15.7b taj jīvaṃ tac charīram iti bhikṣavo dṛṣṭau satyāṃ brahmacaryavāso na bhavati |
anyaj jīvam anyac charīram iti dṛṣṭau satyāṃ brahmacaryavāso na bhavati |
ity etāv ubhāv antāv anupagamyāsti madhyamā pratipad āryā lokottarā yathābhūtā aviparītā samyagdṛṣṭiḥ | yad utāvidyāpratyayāḥ saṃskārāḥ |
NidSa 15.8a yataś ca bhikṣor avidyā viraktā bhavati vidyotpannā
NidSa 15.8b tasya ko jarāmaraṇaṃ kasya vā jarāmaraṇam |
NidSa 15.8c avidyāvirāgād vidyotpādād evam asya taj jarāmaraṇaṃ prahīṇaṃ bhavati parijñātam ucchinnamūlaṃ tālamastakavad anābhavagatikam āyatyām anutpādadharma |
NidSa 15.9a yataś ca bhikṣor avidyā viraktā bhavati vidyotpannā
NidSa 15.9b tasya ko jātir bhava upādānaṃ tṛṣṇā vedanā sparśaḥ ṣaḍāyatanaṃ nāmarūpaṃ vijñānam |
NidSa 15.10b tasya kaḥ saṃskārāḥ kasya vā saṃskārāḥ |
NidSa 15.10c avidyāvirāgād vidyotpādād evam asya te saṃskārāḥ prahiṇā bhavanti parijñātā ucchinnamūlās tālamastakavad anābhavagatikam āyatyām anutpādadharmāṇaḥ |
NidSa 15.11a yataś ca bhikṣor avidyā viraktā bhavati vidyotpannā
NidSa 15.11b tasyāvidyānirodhāt saṃskāranirodho yāvan mahat