Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)dhppat_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Pháp Cú, Bản Pāṭaliputra (Patna Dharmapada)

Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 2 / 2 (50.000 ký tự/trang)

dharmaṃ cānusmaraṃ bhikṣur  dharmān na parihīyate  ||
227
dhammo have rakkhati dhammacārī  dhammo sucinno sukhāya dahāti  |
esānuśaṃso dhamme sucinne  na doggatiṃ gacchati dhammacārī  ||
Uv30:7
dharmaḥ sadā rakṣati dharmacārinaṃ  dharmo sucīrṇaḥ sukham ādadhāti  |
eṣānuśaṃso dharme sucīrne  na durgatiṃ gacchati dharmacārī  ||
228
dhammo have rakkhati dhammacārī  dhammo sucinno sukhāya dahāti  |
esā 'nuśaṃso dhamme sucinne  na doggatiṃ gacchati brahmacārī  ||
229 Dhp155
acarittā brahmaceraṃ  aladdhā yovvane dhanaṃ  |
jinnakroṃcā va jhāyaṃti  jhīnamacche va pallare  ||
Uv17:3
acaritvā brahmaceryam  alabdhvā yauvane dhanam  |
jīrṇakrauñcaiva dhyāyante  'lpamatsya iva palvale  ||
230 Dhp156
acarittā brahmaceraṃ  aladdhā yovvane dhanaṃ  |
śenti cāpādhikinno vā  porāṇāni a 'nutthanaṃ  ||
Uv17:4
acaritvā brahmacaryam  alabdhvā yauvane dhanam  |
śenti cāpātikīrṇā vā  paurāṇāny anucintitāḥ  ||
231 Dhp91
ujjujjanti satīmanto  na nikete ramaṃti te  |
haṃsā va pallaraṃ hettā  okam okaṃ jahaṃti te  ||
Uv17:1
smṛtimantaḥ prayujyante  na nikete ramanti te  |
haṃsvat palvalaṃ hitvā  hy okam oghaṃ jahanti te  ||
232 Dhp175
haṃsā va ādiccapathe  vehāyasaṃ yānti iddhiyā  |
niyyāṃti dhīrā lokamhi  mārasenaṃ pramaddiya  ||
Uv17:2
haṃsādityapathe yānti  ākāśe jīvitendriyāḥ  |
niryānti dhīrā lokān  mārasainyaṃ pramathya te  ||
233 Dhp146
kin nu hāśo kim ānando  niccaṃ prajjalite sati  |
andhakāramhi prakkhittā  pradīpaṃ na gaveṣatha  ||
Uv1:4
ko nu harṣaḥ ka ānanda  evaṃ prajvalite sati  |
andhakāraṃ praviṣṭāḥ stha  pradīpaṃ na gaveṣatha  ||
234 Dhp315
praccaṃtimaṃ vā nagaraṃ  guttaṃ sāntabāhiraṃ  |
evaṃ rakkhatha āttānaṃ  khaṇo vo mā upaccagū  |
khaṇātītā hi śocaṃti  nirayamhi samappitā  ||
Uv5:16,17
yathā pratyantanagaraṃ  guptam antarbahisthiram  |
evaṃ gopayatātmānaṃ  kṣaṇo vo mā hy upatyagāt  |
kṣaṇātītā hi śocante  narakeṣu samarpitāḥ  ||
235 Dhp264
na muṇḍabhāvā śamaṇo  avrato alikaṃ bhaṇaṃ  |
icchālobhasamāpanno  śamaṇo kiṃ bhaviṣyati  ||
Uv11:13
na muṇḍabhāvāc chramaṇo  hy avṛtas tv anṛtaṃ vadan  |
icchālobhasamāpannaḥ  śramaṇaḥ kiṃ bhaviṣyati  ||
236 Dhp265
yo tu śameti pāpāni  aṇutthūlāni sabbaśo  |
śamaṇā eva pāpānāṃ  śamaṇo ti pravuccati  ||
Uv11:14
śamitaṃ yena pāpaṃ syād  aṇusthūlaṃ hi sarvaśaḥ  |
śamitatvāt tu pāpānāṃ  śramaṇo hi nirucyate  ||
237 Dhp339
yassa chattrīśatiṃ sotā  mānāphassamayā bhriśā  |
vāhā vahanti dudriṣṭiṃ  saṃkappā ggredhaniśśitā  ||
Uv31:29
srotāṃsi yasya ṣaṭtriṃśan  manaḥprasravaṇnāni hi  |
vahanti nityaṃ durdṛṣṭeḥ  saṃkalpair gredhaniḥśritaiḥ  ||
238 Dhp221
krodhaṃ jahe viprajaheya mānaṃ  saṃyojanaṃ sabbam atikrameyā  |
taṃ nāmarūpamhi asajjamānaṃ  akiṃcanaṃ nānupatanti dukkhā  ||
Uv20:1
krodhaṃ jahet viprajahec ca mānaṃ  saṃyojanaṃ sarvam atikrameta  |
taṃ nāmne rūpe ca asajyamānam  akiñcanaṃ nānupatanti saṅgāḥ  ||
śaraṇavarggaḥ
***** Khānti *****
239 Dhp184
khāntī paramaṃ tapo titikkhā  nibbāṇaṃ paramaṃ vadanti buddhā  |
na hi pravrajito paropaghātī  śmaṇo hoti pare vihesayāno  ||
Uv26:2
kṣāntiḥ paramaṃ tapas titīkṣā  nirvāṇaṃ paramaṃ vadanti buddhāḥ  |
na hi pravrajitaḥ paropatāpī  śramaṇo bhavati paraṃ viheṭhayaṃ vai  ||
240 Dhp225
ahiṃsakā ye munayo  niccaṃ kāyena saṃvṛtā  |
te yānti accutaṃ ṭṭhāṇaṃ  yattha gantā na śocati  ||
Uv7:7
ahiṃsakā vai munayo  nityaṃ kāyena saṃvṛtāḥ  |
te yānti hy acyutaṃ sthāṇaṃ  yatra gantā na śocati  ||
241 Dhp300
suprabuddhaṃ prabujjhanti  sadā gotamasāvakā  |
yesāṃ divā ca rātto ca  ahiṃsāya rato mano  ||
Uv15:17
suprabuddhaṃ prabudhyante  ime gautamasśrāvakāḥ  |
yeṣāṃ divā ca rātrau caiv  āhiṃsāyāṃ rataṃ manaḥ  ||
242 Dhp301
suprabuddhaṃ prabujjhanti  sadā gotamasāvakā  |
yesāṃ divā ca rātto ca  bhāvanāya rato mano  ||
Uv15:25
suprabuddhaṃ prabudhyante  ime gautamasśrāvakāḥ  |
yeṣāṃ divā ca rātrau ca  nirvāṇe 'bhirataṃ manaḥ  ||
243 Dhp299
suprabuddhaṃ prabujjhanti  sadā gotamasāvakā  |
yesāṃ divā ca rātto ca  niccaṃ kāyagatā satī  ||
Uv15:15
suprabuddhaṃ prabudhyante  ime gautamasśrāvakāḥ  |
yeṣāṃ divā ca rātrau ca  nityaṃ kāyagatā smṛtiḥ  ||
244 Dhp181
ye jhānaprasutā dhīrā  nekkhaṃmo 'paśame ratā  |
devā pi tesaṃ prihayanti  saṃbuddhānāṃ satīmatāṃ  ||
Uv21:9
ye dhyānaprasṛtā dhīrā  naiṣkramyopaśame ratāḥ  |
devāpi spṛhayanty eṣāṃ  buddhānāṃ śrīmatāṃ sadā  ||
245 Dhp98
aranne yadi vā ggrāme  ninne vā yadi vā thale  |
yattha arahanto viharaṃti  taṃ bhomaṃ rāmaṇīyakaṃ  ||
Uv29:18
grāme vā yadi vāraṇya  nimne vā yadi vā sthale  |
yatrārhanto viharanti  te deśā ramaṇīyakaṃ  ||
246
ekaṃ pi ce prāṇaṃ aduṣṭacitto  mettāyate kuśalī tena hoti  |
sabbe ca prāṇe manasā 'nukaṃpī  prabhūtam ayiro prakaroti puṃñaṃ  ||
Uv31:43
ekam api cet prāṇam aduṣṭacitto  maitrāyate kuśalaṃ tena hi syāt  |
sarvāṃs tu satvāṃ manasānukampaṃ  prabhūtam aryaḥ prakaroti puṇyam  ||
247
ye sattaśaṇḍāṃ paṭhaviṃ vijettā  rājariṣayo yajamānā 'nupariyagu  |
aśśamedhaṃ puruṣamedhaṃ saṃmaprāsa  vāyupeyaṃ nirāggadaṃ  |
mettassa cittassa subhāvitassa  kalāṃ pi te nānubhavanti ṣoḍaśiṃ  |
candaprabhāṃ tāragaṇā va sabbe  ||
248
yo 'tha metteṇa cittena  sabbe prāṇe nukaṃpati  |
mettaṃ se sabbabhūtesu  veraṃ tassa na kenaci  ||
Uv31:42
avyāpannena cittena  yo bhūtāny anukampate  |
maitraḥ sa sarvasatveṣu  vairaṃ tasya na kena cit  ||
249
yassa sabbe ahorātte  ahiṃsāya rato mano  |
mettaṃ se sabbabhūtesu  veraṃ tassa na kenaci  ||
250
yassa sabbe ahorātte  ahiṃsāya rato mano  |
mettaṃ se sabbabhūtesu  veraṃ tassa na kenaci  ||
251
yassa sabbe ahorātte  niccaṃ kāyagatā satai  |
mettaṃ se sabbabhūtesu  veraṃ tassa na kenaci  ||
252
yo na hanti na ghāteti  na jināti na jāpaye  |
mettaṃ se sabbabhūtesu  veraṃ tassa na kenaci  ||
253 Dhp5
na hi vereṇa verāṇi  śāmantīha kadācanaṃ  |
avereṇa tu śāmaṃti  esa dhaṃmo sanātano  ||
Uv14:11
na hi vaireṇa vairāṇi  śāmyantīha kadā cana  |
kṣantyā vairāṇi śāmyanti  eṣa dharmaḥ sanātanaḥ  ||
254 Dhp6
pare ca na vijānaṃti  veram ettha jayāmatha  |
ye ca tattha vijānaṃti  tato śāṃmaṃti medhakā  ||
Uv14:8
pare hi na vijānanti  vayam atrodyamāmahe  |
arta ye tu vijānanti  teṣāṃ śāmyanti methakāḥ  ||
255 Dhp197
susukhaṃ vata jīvāmo  veriṇesu averiṇo  |
veriṇesu manuṣyesu  viharāma averiṇo  ||
Uv30:47
susukhaṃ bata jīvāmo  vairikeṣu avairikāḥ  |
vairikeṣu manuṣyeṣu  viharāmo hy avairikāḥ  ||
256 Dhp199
susukhaṃ vata jīvāmo  ussukesu anussukā  |
ussukesu manuṣyesu  viharāma anussukā  ||
Uv30:43
susukhaṃ bata jīvāmo  hy utsukeṣu tv anutsukāḥ  |
utsukeṣu manuṣyeṣu  viharāmo hy anutsukāḥ  ||
257 Dhp200ab
susukhaṃ vata jīvāmo  yesaṃ no nāsti kiṃcanaṃ  |
sakiñcanesu manuṣyesu  viharāma akiṃcanaṃ  ||
Uv30:44ab
susukhaṃ bata jīvāmo  yeṣāṃ no nāsti kiñcanaṃ  |
mithilāyāṃ dahyamānāyāṃ  na no dahyati kiñcanam  ||
258 Dhp170
yathā bubbudakaṃ paśśe  yathā paśśe marīcikaṃ  |
evaṃ lokaṃ avecchānaṃ  maccurājā na paśśati  ||
Uv27:15
yathā budbudikāṃ paśyed  yathā paśyen marīcikām  |
evaṃ lokaṃ avekṣaṃ vai  mṛtyurājaṃ na paśyati  ||
259 Dhp148
parijinnam idaṃ rūpaṃ  roganīḍaṃ prabhaṃguraṃ  |
bhijjīhiti pūtisaṃdeho  maraṇāttaṃ hi jīvitaṃ  ||
Uv1:34
parijīrṇam idaṃ rūpaṃ  roganīḍaṃ prabhaṅguram  |
bhetsyate pūty asaṃdehaṃ  maraṇāntaṃ hi jīvitam  ||
260
jihmaṃ ca driṣṭā dukhitaṃ ca vyādhitaṃ  pretañ ca driṣṭā na cirassa mānavo  |
saṃvego tīppe (?) vipulo (?) ajāyatha  accecchi dhīro gṛhibandhanāni  ||
Uv1:27
jīrṇaṃ ca dṛṣṭveha tathaiva rogiṇaṃ  mṛtaṃ ca dṛṣṭvā vyapayātacetasam  |
jahau sa dhīro gṛhabandhanāni  kāmā hi lokasya na supraheyāḥ  ||
khāntivarggaḥ
***** āsava *****
261 Dhp85
appakā te manuṣyesu  ye janā pāragāmino  |
athāyam itarā prajā  tīram evānudhāvati  ||
Uv29:33
alpakās te manuṣyeṣu  ye janāḥ pāragāmina  |
atheyam itarāḥ prajās  tīram evānudhāvati  ||
262 Dhp86
ye ca kho saṃmadākkhāte  dhamme dhaṃmānuyattino  |
te janā pāram ehiṃti  maccudheyaṃ suduttaraṃ  ||
Uv29:34
ye tarhi samyag ākhyāte  dharme dharmānudarśinaḥ  |
te janāḥ pāram eṣyanti  mṛtyudheyasya sarvaśaḥ  ||
263 Dhp87
kihne dhamme viprahāya  śukre bhāvetha paṇḍitā  |
okā anokam āgaṃma  viveko yattha dūramaṃ  ||
Uv16:14a-d
kṛṣnāṃ dharmāṃ viprahāya  śuklāṃ bhāvayatha bhikṣavaḥ  |
okād anokam āgamya  vivekaṃ anubṛṃhayet  ||
264 Dhp88
tatthābhiratim eṣāṇā  hettā kāme akiṃcanā  |
payirodametha āttānaṃ  cittaṃ kileśehi sabbaśo  ||
Uv16:14ef
tatra cābhirametāryo  hitvā kāmān akiñcanaḥ  |
(payirodametha āttānaṃ  cittaṃ kileśehi sabbaśo  ||)
265 Dhp89
yassa saṃbodhiaṃgehi  samaṃ cittaṃ subhāvitaṃ  |
āttānapaṭinissagge  anupādāya ye ratā  |
khīṇāsavā jutīmanto  te loke parini(v)vṛtā  ||
Uv31:39
saṃbodhyaṅgeṣu yeṣāṃs tu  samyak cittaṃ subhāvitam  |
ādānaṃ pratiniḥsṛjya  cānupādāyam āśritāḥ  |
kṣīṇāsavā vāntadoṣās  te loke parinirvṛtāḥ  ||
266 Dhp292
yadhi kiccaṃ tad apaviddhaṃ  akiccaṃ puna kīrati  |
unnaddhānāṃ pramattānāṃ  tesaṃ vaddhaṃti āsavā  ||
Uv4:19a-d
yat kṛtyaṃ tad apaviddhaṃ  akṛtyaṃ kriyate punaḥ  |
uddhatānāṃ pramattānāṃ  teṣaṃ vardhanti āsavāḥ  ||
267 Dhp293
yesaṃ ca susamāraddhā  niccaṃ kāyagatā satī  |
akiccaṃ te na sevaṃti  kicce sātaccakāriṇo  |
satānāṃ samprajānānāṃ  tesaṃ khīyaṃti āsavā  ||
Uv4:20ab,ef
yesaṃ ca susamāraddhā  niccaṃ kāyagatā satī  |
akiccaṃ te na sevaṃti  kicce sātaccakāriṇo  |
satānāṃ samprajānānāṃ  tesaṃ khīyaṃti āsavā  ||
268 Dhp253
paravajjānupaśśīnāṃ  niccaṃ ojjhāyasaṃñinā  |
āsavā tesaṃ vaddhanti  ārā te āsavakkhayā  ||
Uv27:2cd,4:19ef
paravadyānudarśino  nityāvadhyānasaṃjñinaḥ  |
āsavās teṣu vardhante  ārāt te hy āsravakṣayāt  ||
269 Dhp226
jāgarikām anuyuttānāṃ  ahorāttānuśikkhiṇāṃ  |
nibbāne adhimuttānāṃ  atthaṃ gacchaṃti āsavā  ||
Uv15:8
jāgaryam anuyuktānām  ahorātrānuśikṣiṇām  |
amṛtaṃ cādhimuktānām  astaṃ gacchanti āsravāḥ  ||
270 Dhp93
yesā 'savā parikkhīṇā  āhāre ca aniśśitā  |
śuṃñatā ānimitto ca  vimogho yesa gocaro  |
ākāśe va śakuntānāṃ  padaṃ tesaṃ durannayaṃ  |
Uv29:31
yeṣāṃ bhavaḥ parikṣīṇo  hy aparāntaṃ ca nāśritāḥ  |
śunyatā cānimittaṃ ca  samādhiś caiva gocaraḥ  |
ākāśaiva śakuntānāṃ  padaṃ teṣaṃ duranvayam  |
271 Dhp271
na hi śīlavrateneva  bāhuśoccena vā puna  |
atha vā samādhilābhena  vivittaśayanena vā  ||
Uv32:31
na śīlavratamātreṇa  bahuśrutyena vā punaḥ  |
tathā samādhilābhena  viviktaśayanena vā  ||
272 Dhp272
phusāma nekkhaṃmasukhaṃ  apṛthujjanasevitaṃ  |
bhikkhū viśśāsamāpādi  aprāpyāsavakkhayaṃ  ||
Uv32:32
bhikṣur viśvāsam āpadyet  aprāpte hy āsavakṣaye  |
spṛśet tu saṃbodhisukham  akāpuruṣasevitam  ||
273
nāyaṃ pramajjituṃ kālo  'prāpyāsvakkhayaṃ  |
pramattaṃ dukham anneti  sīhaṃ vā mṛgamātikā  ||
Uv4:13
nāyaṃ pramādakālaḥ syād  aprāpte hy āsvakṣaye  |
māraḥ pramattam anveti  siṃhaṃ vā mṛgamātṛkā  ||
274 Dhp126
gabbham eke okraṃmanti  nirayaṃ pāpakaṃmuṇo  |
saggaṃ sugatino yānti  parinivvānti anāsavā  ||
275 Dhp82
yathā hrado 'ssa gaṃbhīro  viprasanno anāvilo  |
evaṃ dhaṃmāṇi śotthāna  viprasīdaṃti paṇḍitā  ||
Uv17:11
yathā hradaḥ sugambhīro  viprasanno hy anāvilaḥ  |
evaṃ śrutvā hi saddharmaṃ  viprasīdanti paṇḍitāḥ  ||
276 Dhp179
yassa jitaṃ nā 'ppajjīyati  jitaṃ assā na upeti antako  |
taṃ buddham anomanikramaṃ  apadaṃ kena padena nehisi  ||
Uv29:52
yasya jitaṃ nopajīyate  jitam anveti na kaṃ cid eva loke  |
taṃ buddham anantagocaramaṃ  hy apadaṃ kena padena neṣyasi  ||
277 Dhp180
yassa jālinī visattikā  tahnā nāsti kahiṃ ci netaye  |
taṃ buddham anantagocaraṃ  apadaṃ kena padena nehisi  ||
Uv29:53
yasya jālinī viṣaktikā  tṛṣṇā nāsti hi lokanāyinī  |
taṃ buddham anantagocaraṃ  hy apadaṃ kena padena neṣyasi  ||
āsavavarggaḥ
***** Vācā *****
278 Dhp281
vācānurakkhī manasā susaṃvṛto  kāyena yo akuśalaṃ na sevati  |
ete tt(r)ayo kaṃmapathe viśodhiya  prāppojja so śāntipadaṃ anuttaraṃ  ||
Uv7:12
vācānurakṣī manasā susaṃvṛtaḥ  kāyena caivākuśalaṃ na kuryāt  |
etāṃ śubhāṃ karmapathāṃ viśodhayann  ārādhayen mārgaṃ ṛṣipraveditam ||
279 Dhp231
kāyapradoṣaṃ rakkheyā  kāyena saṃvṛto siyā  |
kāyaduccaritaṃ hettā  kāyena sucaritaṃ care  ||
Uv7:1
kāyapradoṣaṃ rakṣeta  syāt kāyena susaṃvṛtaḥ  |
kāyaduścaritaṃ hitvā  kāyena sukṛtaṃ caret  ||
280 Dhp232
vācāpradoṣaṃ rakkheyā  vācāya saṃvṛto siyā  |
vācāduccaritaṃ hettā  vācāya sucaritaṃ care  ||
Uv7:2
vācāḥ pradoṣaṃ rakṣeta  vacasā saṃvṛto bhavet  |
vāco duścaritaṃ hitvā  vācā sucaritaṃ caret  ||
281 Dhp233
manapradoṣaṃ rakkheyā  manasā saṃvṛto siyā  |
manoduccaritaṃ hettā  manasā sucaritaṃ care  ||
Uv7:3
manaḥpradoṣaṃ rakṣeta  manasā saṃvṛto bhavet  |
manoduścaritaṃ hitvā  manaḥsucaritaṃ caret  ||
282 Dhp234
kāyena saṃvṛtā dhīrā  vācāya utta cetasā  |
sabbattha saṃvṛtā dhīrā  te ve suparisaṃvṛtā  ||
Uv7:10a-d
kāyena saṃvṛtā dhīrā  dhīrā vācā susaṃvṛtāḥ  |
manasā saṃvṛtā dhīrā  dhīrāḥ sarvatra saṃvṛtāḥ  ||
283 Dhp227
porāṇaṃ etaṃ ādhora  na etaṃ ahunā-r-iva  |
nindanti tohnim āsīnaṃ  nindanti mitabhāṇikaṃ  |
bahubhāṇikaṃ pi nindanti  nāsti loke anindito  ||
Uv29:45c-f
(porāṇaṃ etaṃ ādhora  na etaṃ ahunā-r-iva  |)
nindanti tuṣṇim āsīnaṃ  nindanti bahubhāṣiṇaṃ  |
alpabhāṇiṃ ca nindanti  nāsti lokeṣu aninditaḥ  ||
284 Dhp228
na cābhu na bhaviṣyati  na cetarahi vijjati  |
ekāntanindito poṣo  ekāntaṃ vā praśaṃsito  ||
Uv29:46
ekāntaninditaḥ puruṣaḥ  ekāntaṃ vā praśaṃsitaḥ  ||
nābhūd bhaviṣyati ca no  na cāpi etarahi vidyate  |
285
yañ ca bālā adhaṃmaṭṭhaṃ  pūjeyu garaheyu vā  |
aviñūṃ avibhāvāya  na taṃ atthāya kāyaci  ||
286 Dhp229
yañ ca viñū praśanti  anuvicca suve suve  |
acchidravattiṃ medhāviṃ  praṃñāśīlasamāhitaṃ  ||
cf. Uv29:47-48
yaṃ tu vijñāḥ praśaṃsanti  hy anuyujya śubhāśubham  |
medhāvinaṃ vṛttayuktaṃ  prajñaṃ śīlaṣu saṃvṛtaṃ  ||
287 Dhp230
nikkhaṃ jāṃbūnadasseva  ko taṃ ninditum arihati  |
devā pi naṃ praśansanti  brahmuṇā pi praśaṃsito  ||
288 Dhp262
na vākkakaraṇamātt(r)eṇa  vannapukkhalatāya vā  |
sādhurūpī naro hoti  iśśukī maccharī śaṭho  ||
Uv29:10
na nāmarUpamātreṇa  varṇapuṣkalayā na ca  |
sādhurūpo naro bhavati  māyāvī matsarī śaṭhaḥ  ||
289 cf. Dhp261,263
yamhi saccaṃ ca dhammo ca  viratī saṃyyamo damo  |
sa vāntadoṣo medhāvī  sādhurūpī ti vuccati  ||
Uv10:7
yasya śraddhā ca śīlaṃ caiv  āhiṃsā saṃyamo damaḥ  |
sa vāntadoṣo medhāvī  sādhurūpo nirucyate  ||
290 Dhp19
bahuṃ pi ce sahitaṃ bhāṣamāno  na takkaro hoti naro pramatto  |
gopo va gāvo gaṇayaṃ paresaṃ  na bhāgavā śāmaṇṇassa hoti  ||
Uv4:22
subahv apīha sahitaṃ bhāṣamāno  na tatkaro bhavati naraḥ pramattaḥ  |
gopaiva gāḥ saṃgaṇayaṃ pareṣāṃ  na bhāgavāṃ cchrāmaṇyārthasya bhavati  ||
291 Dhp20a-c,f
appaṃ pi ce sahitaṃ bhāṣamāno  dhammassa hoti anudhammacārī  |
rāgaṃ ca doṣaṃ ca prahāya mohaṃ  vimuttacitto akhilo akaṃcho  |
anupādiyāno iha vā hure vā  sa bhāgavā śāmannassa hoti  ||
Uv4:23abcf
alpam api cet sahitaṃ bhāṣamāno  dharmasya bhavati anudharmacārī  |
rāgaṃ ca doṣaṃ ca tathaiva mohaṃ  (vimuttacitto akhilo akaṃcho  |
anupādiyāno iha vā hure vā)  prahāya bhāgī śrāmaṇyasya bhavati  ||
292 Dhp224
saccaṃ bhaṇe na k(r)ujjheyā  deyā appā pi yācito  |
etehi ttihi ṭṭhāṇehi  gacche devāna santike  ||
Uv20:16
satyaṃ vaden na ca krudhyed  dadyād alpād api svayam  |
sthānair ebhis tribhir yukto  devānām antikaṃ vrajet  ||
293 Dhp177
na ve kadāryyā devalokaṃ vrajanti  bālā hi bhe (te) na praśaṃsanti dānaṃ  |
dhīro tu dānaṃ anumodamāno  teneva so devalokaṃ pareti  ||
Uv10:2
na vai kadaryā devalokaṃ vrajanti  bālā hi te na praśaṃsanti dānam  |
śrāddhas tu dānaṃ hy anumodamāno  'py evaṃ hy asau bhavati sukhī pararta  ||
294 Dhp217
śīlavantaṃ śuciṃ dacchaṃ  dhammaṭṭhaṃ saccavādinaṃ  |
āttano kārakaṃ śantaṃ  taṃ jano kurute priyaṃ  ||
Uv5:24
dharmasthaṃ śīlasaṃpannaṃ  hrīmantaṃ satyavādinam  |
ātmanaḥ kārakaṃ śantaṃ  taṃ janaḥ kurute priyam  ||
295 Dhp308
śreyo ayoguḍā bhuttā  tattā aggiśikhopamā  |
yaṃ ca bhuñjeya duśśīlo  rāṣṭapiṇḍaṃ asaṃyyato  ||
Uv9:2
śreyo hy ayoguḍā bhuktās  taptā hy agniśikhopamāḥ  |
na tu bhuñjīta duḥśīlo  rāṣṭrapiṇḍam asaṃyataḥ  ||
296 Dhp311
kuśo yathā duggṛhīto  hastaṃ evānukaṃtati  |
śāmannaṃ dupparāmāṭṭhaṃ  nirayāya upakaṭṭati  ||
Uv11:4
śaro yathā durgṛhīto  hastam evāpakṛntati  |
śrāmaṇyaṃ duṣparāmṛṣṭaṃ  narakān upakarṣati  ||
297 Dhp176
ekadhaṃmam atītassa  muṣāvādissa jaṃtuno  |
vitinnaparalokassa  nāsti pāpam akāriyaṃ  ||
Uv11:4
298
na hi śastaṃ suniśitaṃ  viṣaṃ hālāhaklaṃ tathā  |
evaṃ khipraṃ atipāteti  vācā dubbhāṣitā yathā  ||
299
puruṣassa jāyamānassa  kuṭhārī jāyate mukhe  |
yāya chindati āttānaṃ  vācaṃ dubbhāṣitaṃ bhaṇaṃ  ||
Uv8:2
puruṣasya hi jātasya  kuṭhārī jāyate mukhe  |
yayā chinatti hātmānaṃ  vācā durbhāṣitaṃ vadan  ||
300
yo hi nindiye praśaṃsati  uttavā nindati yo praṣaṃsiye  |
vicināti mukhena so kaliṃ  kalinā tena sukhaṃ na vindati  ||
Uv8:3
yo nindiyāṃ praśaṃsati  tān api nindati ye praśaṃsiyāḥ  |
sa cinoti mukhena taṃ kaliṃ  kalinā tena sukhaṃ na vindati  ||
301
appāmātto ayaṃ kalī  yo akkhehi dhanaṃ parājaye  |
sabbassaṃ pi sahāpi āttanā  yaṃ eva mahat(t)aro kalī  ||
yo sugatesu manaṃ pradūṣaye
Uv8:4
alpāmātro hy ayaṃ kalir  ya ihākṣeṇa dhanaṃ parājayet  |
ayam atra mahattaraḥ kalir  yaḥ sugateṣu manaḥ pradūṣayet  ||
302
śataṃ sahasrāṇi nirabbudānāṃ  chattrīśatiṃ paṃca ca abbudāni  |
yaṃ ayiragarahī nirayaṃ upeti  vācaṃ manaṃ ca praṇidhāya pāpikāṃ  ||
Uv8:5
śataṃ sahasrāṇi nirarbudāni  ṣaṭtriṃśatiṃ paṃca tathārbudāni  |
yān āryagarhī narakān upaiti  vācaṃ manaś ca praṇidhāya pāpakam  ||
303
kallāṇim eva bhāṣeyā  nā 'ssa mucceya pāpikā  |
mokkho kallāṇiye śreyo  muttā tapati pāpikaṃ  ||
Uv8:8
kalyāṇikāṃ vimuñceta  naiva muñceta pāpikām  |
muktā kalyāṇikī śreyo  muktā tapati pāpikā  ||
304
kallāṇim eva seveyā  nā 'ssa mucceya pāpikā  |
mokkho kallāṇiye śreyo  muttā tapati pāpikaṃ  ||
305
vācaṃ bhāṣeya kallāṇiṃ  nā 'ssa mucceya pāpika(ṃ)  |
jātaṃ krodhaṃ nivāreyā  so biṣabbhi nirujjhati  ||
Uv20:2c
(vācaṃ bhāṣeya kallāṇiṃ  nā 'ssa mucceya pāpika(ṃ)  |)
avidyāṃ prajahed dhīraḥ  (so biṣabbhi nirujjhati  ||)
vācāvarggaḥ
***** ātta *****
306 Dhp162
yassa accantadośśillaṃ  malutā sālam ivo 'tatā  |
karoti so tathāttānaṃ  yathā naṃ biṣam icchati  ||
Uv11:10
yo 'sāv atyantaduḥśilaḥ  sālavāṃ mūlutā yathā  |
karoty asau tathātmānaṃ  yathainaṃ dviṣ-d icchati  ||
307 Dhp161cd
āttanā hi kataṃ pāpaṃ  āttajaṃ āttasaṃbhavaṃ  |
anumaṃdhati dummedhaṃ  vayitaṃ vā ahmamayaṃ maṇiṃ  ||
Uv28:12cd
(āttanā hi kataṃ pāpaṃ  āttajaṃ āttasaṃbhavaṃ  |)
abhimathnāti taṃ pāpaṃ  vajraṃ aśmamaṇiṃ yathā  ||
308 Dhp165
āttanā hi kataṃ pāpaṃ  āttanā saṃkiliśśati  |
āttanā akataṃ pāpaṃ  āttanā ye viśujjhati  |
śoddhī aśoddhī praccattaṃ  nāṃño aṃñaṃ viśodhaye  ||
Uv28:11,12ab
ātmanā hi kṛte pāpe  tv ātmanā kliśyate sadā  |
ātmanā tv akṛte pāpe  hy ātmanaiva viśudhyate  |
aśuddhabuddhiṃ pratyātmaṃ  nānyo hy anyaṃ viśodhayet  ||
309 Dhp50
na paresaṃ vilomāni  na paresaṃ katā 'kataṃ  |
āttanā ye aveccheyā  katāni akatāni ca  ||
Uv18:9
na pareṣāṃ vilomāni  na pareṣāṃ kṛtākṛtam  |
ātmanas tu samīkṣetā  samāni viṣatāni ca  ||
310
na paresaṃ vilomāni  na paresaṃ samāsamaṃ  |
āttanā ye aveccheyā  samāni viṣamāni ca  ||
311
āttānaṃ ce priyaṃ ñāyyā  rakkheyā naṃ surakkhitaṃ  |
na etaṃ sulabhaṃ hoti  sukhaṃ dukkatakāriṇāṃ  ||
Uv5:13
ātmānaṃ cet priyaṃ vidyān  nainaṃ pāpena yojayet  |
na hy etat sulabhaṃ bhavati  sukhaṃ duṣkṛtakāriṇā  ||
312 Dhp157
āttānaṃ ce priyaṃ ñāyyā  rakkheyā naṃ surakkhitaṃ  |
ttiṇṇaṃ añataraṃ yāmānaṃ  paṭijāggreya paṇḍito  ||
Uv5:15abef
ātmānaṃ cet priyaṃ vidyāt  rakṣed enaṃ surakṣitam  |
trayāṇām anyatamaṃ yāmāṃ  pratijāgreta paṇḍitaḥ  ||
313 Dhp305
ekāsanaṃ ekaśeyaṃ  ekacariyām atandrito  |
eko ramayam āttānaṃ  vanānte ramitā siyā  ||
Uv23:2
ekāsanaṃ tv ekaśayyām  ekacaryām atandritaḥ  |
ramayec caikam ātmānaṃ  vaneṣu ekaḥ sadā vaset  ||
314
yo śāsanaṃ arahatāṃ  ayirāṇāṃ dhammajīvināṃ  |
paṭikroti dummedho  dṛṣṭiṃ niśśāya pāpikāṃ  |
karoti so tathāttānaṃ  yathā naṃ biṣam icchati  ||
315 Dhp164
yo śāsanaṃ arahatāṃ  ayirāṇāṃ dhammajīvināṃ  |
paṭikrośati dummedho  dṛṣṭiṃ niśśaya pāpikāṃ  |
phalaṃ kaṇṭakaveṇur vā  āttaghannāya phallati  ||
Uv8:7
yaḥ śāsanaṃ hy arhatāṃ  āryāṇāṃ dharmajīvinām  |
pratikrośati durmedhā  dṛṣṭiṃ niḥśritya pāpikām  |
phalāni kaṇṭakasseva  phalaty ātmavadhāya saḥ  ||
316
āttānam eva paṭhamaṃ  atthe dhaṃme niveśaye  |
athāṃñam anuśāseyā  evaṃ hoti yathā ahaṃ  ||
cf. Uv23:6
ātmānam eva prathamaṃ  pratirūpe niveśayet  |
tato 'nyam anuśāsita  (evaṃ hoti) yathā hy aha(ṃ)  ||
317 Dhp158
āttānam eva paṭhamaṃ  paṭirūpe niyojaye  |
athāṃñam anuśāsanto  na kiliśśati praṃñavā  ||
Uv23:7
ātmānam eva prathamaṃ  pratirūpe niveśayet  |
tato 'nyam anuśāsīta  na kliśyata hi paṇḍitaḥ  ||
318 Dhp159
āttanā ye tathā kayirā  yathāṃñam anuśāsaye  |
adānto vata dameyā  āttā hi kira duddamo  ||
Uv23:8
ātmānaṃ hi tathā kuryāc  chāsītānyaṃ yathā svayam  |
sudānto bata me nityam  ātmā sa hi sudurdamaḥ  ||
319 Dhp104
āttā hi varaṃ dānto  yacchāyam itarā prajā  |
āttadāntassa poṣassa  sadā saṃyyatacāriṇo  ||
Uv23:4
ātmā hy asya jitaḥ śreyāṃ  yac ceyam itarāḥ prajāḥ  |
ātmadāntasya puruṣasya  nityaṃ saṃvṛtacāriṇaḥ  ||
320 Dhp105
neva devā na gandhabbā  na māro saha brahmuṇā  |
jitaṃ apajitaṃ kayirā  tatharūpassa jantuno  |
Uv23:5
na devā nāpi gandharvā  na māro brāhmuṇā saha  |
jitasyāpajitaṃ kuryus  tathā prājñasya bhikṣuṇaḥ  ||
321 Dhp160
āttā hi āttano nātho  ko hi nātho paro siyā  |
āttanā hi sucinnena  nāthaṃ labhati dullabhaṃ  ||
Uv23:11
ātmā tv ihātmano nāthaḥ  ko nu nāthaḥ paro bhavet  |
ātmanā hi sudāntena  nāthaṃ labhati paṇḍitaḥ  ||
322 Dhp380
āttā hi āttano nātho  āttā hi āttano gatī  |
tassā saṃyyamayā 'ttānaṃ  aśśaṃ bhadraṃ va vāṇijo  ||
Uv19:14
ātmaiva hy ātmano nāthaḥ  ātmā śaraṇam ātmanaḥ  |
tasmāt saṃyamayātmānaṃ  bhadrām iva sārathiḥ  ||
323
āttānam eva damaye  aśśasugatiyā sadā  |
daṃma śaṃma ujjuṃ hohi(hoti)  tato akuṭilo bhava  ||
tato dānto sukhī hohi(hoti)  anupādāya nivṛto  |
Uv19:13ab
ātmānam eva damayed  bhadrāśvam iva sārathiḥ  |
(daṃma śaṃma ujjuṃ hohi(hoti)  tato akuṭilo bhava  ||
tato dānto sukhī hohi(hoti)  anupādāya nivṛto  |)
324 Dhp379
āttanā codayā 'ttānaṃ  parimaśāttānam āttanā  |
so āttagutto satimā  sukhaṃ bhikkhū vihāhisi  |
325 Dhp166
āttadātthaṃ parātthena  bahunā pi na hāpaye  |
āttadātthaṃ paraṃ ñāttā  sadātthaparamo siyā  ||
Uv23:10
ātmano 'rthaṃ parārthena  bahunāpi na hāpayet  |
ātmārthaṃ paramaṃ jñātvā  svakārthaparamo bhavet  ||
326 Dhp84
nevāttaheto na parassa heto  na saggam icche na dhanaṃ na rāṣṭaṃ  |
necche adhammeṇa samṛddhim āttano  so śīlavā praṃñavā dhāṃmiko siyā  ||
āttavarggaḥ
***** Dadantī *****
327 Dhp249
dadanti ve yathāśraddhaṃ  yathāprasadanaṃ janā  |
tattha yo duṃmano hoti  paresaṃ pānabhojane  |
na so divā ca rātto ca  samādhim adhigacchati  ||
Uv10:12
dadanty eke yathā śraddhā  yathāvibhavato janāḥ  |
tatra yo durmanā bhavati  pareṣāṃ pānabhojane  |
nāsau divā ca rātrau ca  samādhim adhigacchati  ||
328 Dhp250
yassa cetaṃ samucchinnaṃ  mūlo 'gghaccataṃ  |
sa ve divā ca rātto ca  samādhim adhigacchati  ||
Uv10:13
yasya tv ete samucchinnās  tālamastakavad dhatāḥ  |
sa vai divā ca rātrau ca  samādhim adhigacchati  ||
329 Dhp143a-d,144ab
aśśo va bhadro kaṣāya puṭṭho  ātāpino saviṃgaṇo carāṇo  |
śraddhāya śīlena ca vīriyeṇa ca  samādhinā dhammavipaśśanāya ca  |
te khāntisoracchasamādhisaṃṭhitā  śutassa praṃñāya ca sāram ajjhagū  ||
Uv19:1,2(?)
bhadro yathāśvaḥ kaśayābhispṛṣṭa  hy ātāpinaḥ saṃvijitāś careta  |
śrāddhās tathā śīlaguṇair upetaḥ  samāhito dharmaviniścayajñaḥ  |
saṃpannavidyācaraṇaḥ pratismṛtas  tāyi sa sarvaṃ prajahāti duḥkham  ||
330
yo driṣṭe dhaṃme labhati  śraddhāṃ praṃñāṃ anuttarāṃ  |
sa ve mahaddhano loke  moham aṃñaṃ bahuṃ dhanaṃ  ||
Uv10:9
yo jīvaloke labhate  śraddhāṃ prajñāṃ ca paṇḍitaḥ  |
tad dhi tasya dhanaṃ śreṣṭaṃ  hīnam asyetarad dhanam  ||
331 Dhp303
śraddho śīlena saṃpanno  yaśabhogasamāhito  |
yaṃ yaṃ so bhajate deśaṃ  tattha tattheva pūjito  ||
Uv10:8
śrāddhaḥ śīlena saṃpannas  tyāgavāṃ vītamatsaraḥ  |
vrajate yatra yatraiva  tatra tatraiva pūjyate  ||
332
śraddhabitiyaṃ puruṣaṃ carantaṃ  na naṃ labheyā aśraddho va cāro  |
yaśo cakittī ca tato nam eti  saggaṃ ca gacche śarīraṃ prahāya  ||
333 Dhp97
aśraddho akataṃñū ca  saṃdhicchedo ca yo naro  |
hatāvakāśo vāntāśo  sa ve uttimaporuṣo  ||
Uv29:23
aśraddhaś cākṛtajñaś ca  saṃdhicchettā ca yo naraḥ  |
hatāvakāśo vāntāśaḥ  sa vai tūttamapūruṣaḥ  ||
334 Dhp182
kiccho buddhāna uppādo  kicchā dhammassa deśanā  |
kiccho śraddhapaṭīlābho  kicchaṃ māccāna jīvitaṃ  ||
335 Dhp38
anavaṭṭhitacittassa  saddhaṃmam avijānato  |
pāriplavaprasādassa  praṃñā na paripūrati  ||
Uv31:28
anavasthitacittasya  saddharmam avijānataḥ  |
pāriplavaprasādasya  prajñā na paripūryate  ||
336
nāprasannacittena  duṣṭena kupitena vā  |
śakkaṃ ājānituṃ dhammo  sāraṃbhabahulena vā  ||
Uv31:25
nāprasannena cittena  duṣṭena kṣubhitena vā  |
dharmo hi śakyam ājñātuṃ  saṃrambhabahulena vā  ||
337
yo tu vinīya sāraṃbhaṃ  aprasādaṃ ca cetaso  |
prasannacitto sumano  sa ve nyāyyā subhāṣitaṃ  ||
Uv31:26
vinīya yas tu saṃrambham  aprasādaṃ ca cetasā  |
āghātaṃ caiva niḥsṛjya  prajānīyāt subhāṣitam  ||
338 Dhp178
manuṣyapaṭilābhena  saggānāṃ gamanena ca  |
pṛthivyām ekarājjena  sotāpattiphalaṃ varaṃ  ||
339
yassa śraddhā tathāgate  acālā supratiṣṭhitā  |
śīlañ ca yassa kallāṇaṃ  ayirakāntaṃ praśaṃsiyaṃ  ||
340
saṃghe prasādo yassa asti  ujjubhūtañ ca daṃśanaṃ  |
adaridro ti tam āhu  amoghaṃ tassa jīvitaṃ  ||
341
tassā śraddhañ ca śīlaṃ ca  prasādaṃ dhammadaṃśane  |
anuyuñjeya medhāvī  saraṃ buddhāna śāsanaṃ  ||
dadantīvarggaḥ
***** Citta *****
342 Dhp33
phandanaṃ capalaṃ cittaṃ  durakkhaṃ dunnivārayaṃ  |
ujjuṃ karoti medhāvī  uṣukāro va tejanā  ||
Uv31:8
spandanaṃ capalaṃ cittaṃ  durakṣyaṃ dunnivāraṇaṃ  |
ṛjuṃ karoti medhāvī  iṣukāro iva tejasā  ||
343 Dhp34
vārijo va thale khitto  okamokātu ubbhato  |
pariphandatimaṃ cittaṃ  māradheyaṃ prahātaye  ||
Uv31:2
vārijo vā sthale kṣpto  okād oghāt samuddhṛtaḥ  |
parispandati vai cittaṃ  māradheyaṃ prahātavai  ||
344 Dhp37
dūraṃgamaṃ ekacaraṃ  aśarīraṃ guhāśayaṃ  |
ye cittaṃ saṃyyamehinti  mokkhaṃte mārabaṃdhanā  ||
345 Dhp35
dunniggrahassa laghuno  yatthakāmanipātino  |
cittassa damatho sādhu  cittaṃ dāntaṃ sukhāvahaṃ  ||
Uv31:1
durnigrahasya laghuno  yatrakāmanipātinaḥ  |
cittasya damanaṃ sādhu  cittaṃ dāntaṃ sukhāvaham  ||
346 Dhp36
sududdaśaṃ sunipuṇaṃ  yathakāmanipātinaṃ  |
cittaṃ rakkheya medhāvī  tadhi guttaṃ sukhāvahaṃ  ||
347 Dhp39
anapāśrayamāṇassa  ananvāhatacetaso  |
hettā kallāṇapāni  nāsti jāgarato bhayaṃ  ||
Uv28:6
anapāśrayamāṇassa  ananvāhatacetaso  |
hettā kallāṇapāni  nāsti jāgarato bhayaṃ  ||
348 Dhp79
dhammaprītirasaṃ pātā  viprasannena cetasā  |
ayirapravedite dhamme  sadā ramati paṇḍito  ||
Uv30:13
dharmaprītiḥ sukhaṃ śete  viprasannena cetasā  |
āryapravedite dharme  ramate paṇḍitaḥ smṛtaḥ  ||
349 Dhp41
acirā vata ayaṃ kāyo  paṭhaviṃ abhiśehiti  |
chūḍo apetaviṃnyāṇo  nirātthaṃ vā kaṭiṃgaraṃ  ||
Uv1:35
aciraṃ bata kāyo 'yaṃ  paṭhivīm abhiśeṣyate  |
śunyo vyapetavijñāṇo  nirāstaṃ vā kaḍaṅgaram  ||
350 Dhp40
kuṃbhopamaṃ kāyam imaṃ vidittā  nagaropamaṃ cittam adhiṣṭhittā  |
yodheya māraṃ praṃñāyudhena  jitaṃ ca rakkhe aniveśano siyā  ||
Uv31:35
kumbhopamaṃ kāyam imaṃ viditvā  nagaropamaṃ cittam adhiṣṭhitaṃ ca  |
yudhyeta māraṃ prajñāyudhena  jitaṃ ca rakṣed aniveśanaḥ syāt  ||
351 Dhp13
yathā agāraṃ ducchannaṃ  vaṭṭhī samivijjhati  |
evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ  rāgo samitivijjhati  ||
Uv31:11
yathā hy agāraṃ ducchannaṃ  vṛṣṭiḥ samatibhindhati  |
evaṃ hy abhāvitaṃ cittaṃ  rāgaḥ samatibhindati  ||
352 Dhp14
yathā agāraṃ succhannaṃ  vaṭṭhī na samitivijjhati  |
evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ  rāgo na samitivijjhati  ||
Uv31:17
yathā hy agāraṃ succhannaṃ  vṛṣṭir na vyatibhindati  |
evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ  rāgo na vyatibhindati  ||
353
yathā agāraṃ ducchannaṃ  vaṭṭhī samitivijjhati  |
evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ  rāgo samitivijjhati  ||
Uv31:12
yathā hy agāraṃ ducchannaṃ  vṛṣṭir samatibhindati  |
evaṃ hy abhāvitaṃ cittaṃ  dveṣaḥ samatibhindati  ||
354
yathā agāraṃ succhannaṃ  vaṭṭhī na samitivijjhati  |
evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ  doṣo na samitivijjhati  ||
Uv31:18
yathā hy agāraṃ succhannaṃ  vṛṣṭir na vyatibhindati  |
evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ  dveṣo na vyatibhindati  ||
355
yathā agāraṃ ducchannaṃ  vaṭṭhī samitivijjhati  |
evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ  moho samitivijjhati  ||
Uv31:13
yathā hy agāraṃ ducchannaṃ  vṛṣṭir samatibhindati  |
evaṃ hy abhāvitaṃ cittaṃ  mohaḥ samatibhindati  ||
356
yathā agāraṃ succhannaṃ  vaṭṭhī na samitivijjhati  |
evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ  moho na samitivijjhati  ||
Uv31:19
yathā hy agāraṃ succhannaṃ  vṛṣṭir na samatibhindati  |
evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ  moho na vyatibhindati  ||
357 Dhp183
sabbapāpassa akaraṇaṃ  kuśalassa apasaṃpadā  |
sacittapayirodamanaṃ  etaṃ buddhāna śāsanaṃ  ||
Uv28:1
sarvapāpasyaākaraṇaṃ  kuśalasyopasaṃpadaḥ  |
svacittaparyavadanam  etad buddhasya śāsanam  ||
cittavarggaḥ
***** Māgga *****
358 Dhp273
māggānaṣṭaṃgiko śreṣṭho  saccānāṃ caturo padā  |
virāgo śreṣṭho dhammāṇāṃ  dupadānāṃ ca cakkhumā  ||
Uv12:4
mārgeṣu aṣṭāṅgikaḥ śreṣṭhaś  catvāry āryāṇi satyataḥ  |
śreṣṭho virāgo dharmāṇāṃ  cakṣumāṃ dvipadeṣu ca  ||
359 Dhp275cd,276
ākkhāto vo mayā māggo  aṃñāye śallasaḥsano  |
tubbhehi kiccam ātappaṃ  akkhātāro tathāgatā  |
paṭipannā pramokkhanti  jhāyino mārabaṃdhanā  ||
Uv12:9a-d,12:11d
ākhyāto vo mayā mārgas  tv ajñāyai śalyakṛntanaḥ  |
yuṣmābhir eva karaṇīyam  ākhātāras tathāgatāḥ  |
pratipannakāḥ prahāsyanti  dhyāyino mārabandhanam  ||
360 Dhp274,275ab
eseva māggo nāstaṃ 'ño  daṃśanassa viśuddhiye  |
taṃ māggaṃ paṭipajjahvo  mārasse 'sā pramohanī  |
etāhi tubbhe paṭipannā  dukkhassa antaṃ kariṣyatha  ||
Uv12:11ab
eṣo hi mārgo nāsty anyo  darśanasya viśuddhaye  |
(taṃ māggaṃ paṭipajjahvo  mārasse 'sā pramohanī  |
etāhi tubbhe paṭipannā  dukkhassa antaṃ kariṣyatha  ||)
361 Dhp283
vanaṃ chindatha mā rukkhe  vano jāyate bhayaṃ  |
chettā vanañ ca vanadhañ ca  nibbanena gamiśśatha  ||
Uv18:3
vanaṃ chindata mā rukṣaṃ  vanād vai jāyate bhayam  |
chitvā vanaṃ ca samūlaṃ tu  nirvaṇā bhavata bhikṣavaḥ  ||
362 Dhp284
yāvatā vanadho na cchijjati  aṇumātto pi narassa ñātisu  |
paṭibaddhamano hi tattha so  vaccho cchīravako va mātari  ||
Uv18:4
na chidyate yāvatā vanaṃ  hy anumātram api narasya bandhuṣu  |
pratibaddhamanāḥ sa tatra vai  vatsaḥ kṣīrapaka iva mātaram  ||
363 Dhp285
ucchinna sineham āttano  kumudaṃ śāradikaṃ va pāṇinā  |
śāntimāggam eva byūhaya  nibbāṇaṃ sugatena deśitaṃ  ||
Uv18:5
ucchindhi hi sneham ātmanaḥ  padmaṃ śāradakaṃ yathodakāt  |
śāntimārgam eva bṛṃhayen  nirvāṇaṃ sugatena deśitam  ||
364 Dhp286
idaṃ vaśśā kariṣyāmi  idaṃ hemaṃna gṛhmasu  |
iti bālo viciṃteti  antarāyaṃ na bujjhati  ||
Uv1:38
iha varṣaṃ kariṣyāmi  hemantaṃ grīṣmam eva ca  |
bālo vicintayaty evam  antarāyaṃ na paśyati  ||
365 Dhp287
taṃ puttapaśusaṃmattaṃ  vyāsattamanasaṃ naraṃ  |
suttaṃ ggrāmaṃ mahogho vā  maccu-r-ādāya gacchati  ||
Uv1:39
taṃ putrapaśusaṃmattaṃ  vyāsaktamanasaṃ naram  |
suptaṃ grāmaṃ mahaughaiva  mṛtyur ādāya gacchati  ||
366 Dhp288
na santi puttā ttāṇāya  na pitā no pi bhātaro  |
antakenā 'dhibhūtassa  nāsti ñātīsu ttāṇatā  ||
Uv1:40
na santi putrās trāṇāya  na pitā nāpi bāndhavāḥ  |
antakenābhibhūtasya  na hi trāṇā bhavanti te  ||
367
krandatām eva ñātīnaṃ  vilapatāṃ cevam ekato  |
janā antarahīyaṃti  asakāmā jahaṃti naṃ  ||
368 Dhp289
etaṃ vidiya medhāvī  praṃñavā vītamaccharī  |
taṃ saggagamanaṃ māggaṃ  niccam eva viśodhaye  |
Uv6:15
etad dhi dṛṣṭvā śikṣeta  sadā śīleṣu paṇḍitaḥ  |
nirvāṇagamanaṃ mārgaṃ  kṣipram eva viśodhayet  ||
369
tassā hi paṇḍito poṣo  saṃpaśśaṃ attham āttano  |
taṃ saggagamanaṃ māggaṃ  niccam eva viśodhaye  ||
370
śraddho śīlena saṃpanno  praṃñavā susamāhito  |
niccaṃ māggaṃ viśodheti  sacchayanaṃ sāṃparāyikaṃ  ||
371
śraddho śīlena saṃpanno  praṃñavā susamāhito  |
ramate māggam āsevaṃ  ajjhattopasame rato  ||
372 Dhp31cd
śraddho śīlena saṃpanno  praṃñāvāgarato sadā  |
saṃyojanam aṇutthūlaṃ  daham aggī va gacchati  |
mānamakkhe va pāpake  ||
Uv4:29cd
(śraddho śīlena saṃpanno  praṃñāvāgarato sadā  |)
saṃyojanam aṇusthūlaṃ  dahann agnir iva gacchati  |
(mānamakkhe va pāpake  ||)
373 Dhp277
aniccā sabbasaṃkhārā  yato praṃñāya paśśati  |
atha nivvaṇḍate dukkhā  esa māggo viśuddhiye  ||
Uv12:5
anityāṃ sarvasaṃskārāṃ  prajñāya paśyate sadā  |
atha nirvidyate duḥkhād  eṣa mārgo viśuddhaye  ||
374 Dhp279
sabbadhaṃmā anāttā ti  yato praṃñāya paśśati  |
atha nivviṇḍate dukkhā  esa māggo viśuddhiye  ||
Uv12:8
sarvadharmā anātmānaḥ  prajñayā paśyate yadā  |
atha nirvidyate duḥkhād  eṣa mārgo viśuddhaye  ||
375 Dhp282
yogā hi bhūrī saṃbhavati  ayogā bhūrisaṃkhayo  |
etaṃ jethāpathaṃ ñāttā  bhavāya vibhavāya ca  |
tathā śiccheya medhāvī  yathā bhūrī pravaddhati  ||
Uv29:40
yogād bhavaḥ prabhavati  viyogād bhavasaṃṣayaḥ  |
etad dvaidhāpathaṃ jñātvā  bhavāya vibhavāya ca  |
tatra śikṣeta medhāvī  yatra yogān atikramet  ||
māggavaggaḥ
***** Sahasra *****
376 Dhp100
sahasram api ce vācā  anatthapadasāhitā  |
ekaṃ atthapadaṃ śreyo  yaṃ śottā upaśāṃmati  ||
377 Dhp102
yo ca gāthāśataṃ anatthapadasāhitaṃ  |
ekaṃ dhamapadaṃ śreyo  yaṃ śottā upaśāmmati  ||
Uv24:1,2
yac ca gāthāśataṃ anarthapadasaṃhitam  |
ekaṃ dharmapadaṃ śreyo  yac chrutvā hy upaśāmyati  ||
378 Dhp103
yo sahasraṃ sahasrāṇāṃ  saṃggrāme mānuṣe jine  |
ekaṃ ca paṃñam āttānaṃ  sa ve saṃggrāmamuttamo  ||
Uv23:3
yaḥ sahasraṃ sahasrāṇāṃ  saṃgrāme dviṣatāṃ jayet  |
yaś cātmānaṃ jayet ekaṃ  saṃgrāmo durjayaḥ sa vai  ||
379 Dhp106c-f
māse māse sahasreṇa  yo yajeya śataṃ samā  |
ekaṃ ca bhāvitāttānaṃ  muhuttam api pūjaye  |
sā eva paujanā śreyo  yac cha vaśśaśataṃ hutaṃ  ||
Uv24:16c-f
(māse māse sahasreṇa  yo yajeya śataṃ samā  |)
yac vaikaṃ bhāvitātmānaṃ  muhūrtam api pūjayet  |
sā tasya pūjanā śreṣṭatā  na tad varṣaśataṃ hutam  ||
380 Dhp107
yo ca vaśśaśataṃ jantū  aggiṃ paricare vane  |
ekañ ca bhāvitāttānaṃ  muhuttam api pūjaye  |
sā eva pūjanā śreyo  yac cha vaśśaśataṃ hutaṃ  ||
Uv24:16
yac ca varṣaśataṃ pūrṇam  agniṃ paricared vane  |
yac caikaṃ bhāvitātmānaṃ  muhūrtam api pūjayet  |
sā tasya pūjanā śreṣṭhā  na tad varṣaśataṃ hutam  ||
381 Dhp108
yaṃ kiṃci yaṣṭaṃ va hutaṃ va loke  saṃvatsaraṃ yajate puṃñapekhī  |
sabbaṃ pi taṃ na catubbāgaṃ eti  abhivādanā ujjugatesu śreyo  ||
382
māse māse sahasreṇa  yo yajeya śataṃ samā  |
na taṃ buddhe prasādassa  kalām agghati ṣoḍaśiṃ  ||
Uv24:21
māse māse sahasreṇa  yo yajeta samāśatam  |
na tad buddhe prasādasya  kalām arghati ṣoḍaśīm  ||
383
māse māse sahasreṇa  yo yajeya śataṃ samā  |
na taṃ dhamme prasādassa  kalām agghati ṣoḍaśiṃ  ||
Uv24:22
māse māse sahasreṇa  yo yajeta samāśatam  |
na tad dharme prasādasya  kalām arghati ṣoḍaśīm  ||
384
māse māse sahasreṇa  yo yajeya śataṃ samā  |
na taṃ saṃghe prasādassa  kalām agghati ṣoḍaśiṃ  ||
Uv24:23
māse māse sahasreṇa  yo yajeta samāśatam  |
na tad saṃghe prasādasya  kalām arghati ṣoḍaśīm  ||
385
māse māse sahasreṇa  yo yajeya śataṃ samā  |
na taṃ sākhātadhaṃmānāṃ  kalām agghati ṣoḍaśiṃ  ||
Uv24:21-23
māse māse sahasreṇa  yo yajeta samāśatam  |
na tad buddhe prasādasya  kalām arghati ṣoḍaśīm  ||
386
māse māse kuśāggreṇa  bālo bhuñjeya bhojanaṃ  |
na taṃ buddhe prasādassa  kalām agghati ṣoḍaśiṃ  ||
Uv24:17
māse māse kuśāgreṇa  yo hi bhuñjīta bhojanam  |
na tad buddhe prasādasya  kalām arghati ṣoḍaśīm  ||
387
māse māse kuśāggreṇa  bālo bhuñjeya bhojanaṃ  |
na taṃ dhamme prasādassa  kalām agghati ṣoḍaśiṃ  ||
Uv24:18
māse māse kuśāgreṇa  yo hi bhuñjīta bhojanam  |
na tad dharme prasādasya  kalām arghati ṣoḍaśīm  ||
388
māse māse kuśāggreṇa  bālo bhuñjeya bhojanaṃ  |
na taṃ saṃghe prasādassa  kalām agghati ṣoḍaśiṃ  ||
Uv24:19
māse māse kuśāgreṇa  yo hi bhuñjīta bhojanam  |
na tad saṃghe prasādasya  kalām arghati ṣoḍaśīm  ||
389 Dhp70
māse māse kuśāggreṇa  bālo bhuñjeya bhojanaṃ  |
na taṃ sākkhātadhaṃmāṇāṃ  kalām agghati ṣoḍaśiṃ  ||
Uv24:17-19
māse māse kuśāgreṇa  yo hi bhuñjīta bhojanam  |
na tad buddhe prasādasya  kalām arghati ṣoḍaśīm  ||
390 Dhp110
yo ca vaśśaśataṃ jīve  duśśīlo asamāhito  |
ekāhaṃ jīvitaṃ śreyo  śīlavantassa jhāyato  ||
Uv24:3
yac ca varṣaśataṃ jīved  duḥśīlo hy asamāhitaḥ  |
ekāhaṃ jīvitaṃ śreyaḥ  sadā śīlavataḥ śuceḥ  ||
391 Dhp111
yo ca vaśśaśataṃ jīve  duśśīlo asamāhito  |
ekāhaṃ jīvitaṃ śreyo  praṃñavantassa jhāyato  ||
Uv24:4
yac ca varṣaśataṃ jīved  duṣprajño asamāhitaḥ  |
ekāhaṃ jīvitaṃ śreyaḥ  prājñasya dhyāyinaḥ sadā  ||
392 Dhp112
yo ca vaśśaśataṃ jīve  kusīdo hīnavīriyo  |
ekāhaṃ jīvitaṃ śreyo  vīryyam ārabhato dṛḍaṃ  ||
Uv24:5
yac ca varṣaśataṃ jīved  kusīdo hīnavīryavān  |
ekāhaṃ jīvitaṃ śreyo  vīryam ārabhato dṛḍham  ||
393 Dhp113
yo ca vaśśaśataṃ jīve  apaśśaṃ udayavyayaṃ  |
ekāhaṃ jīvitaṃ śreyo  paśśato udayavyayaṃ  ||
Uv24:6
yac ca varṣaśataṃ jīved  apaśyann udayavyayam  |
ekāhaṃ jīvitaṃ śreyaḥ  paśyato hy udayavyayam  ||
394 Dhp115
yo ca vaśśaśataṃ jīve  apaśśaṃ dhammaṃ uttamaṃ  |
ekā 'haṃ jīvitaṃ śreyo  paśśato dhammaṃ uttamaṃ  ||
395 Dhp114
yo ca vaśśaśataṃ jīve  apaśśaṃ amataṃ padaṃ  |
ekā 'haṃ jīvitaṃ śreyo  paśśato amataṃ padaṃ  ||
Uv24:15
yac ca varṣaśataṃ jīved  apaśyann amṛtaṃ padam  |
ekāhaṃ jīvitaṃ śreyaḥ  paśyato hy amṛtaṃ padam  ||
396
yo ca vaśśaśataṃ jīve  saddhaṃme apratiṣṭhito  |
ekā 'haṃ jīvitaṃ śreyo  sadhaṃmaṃ iha vijānato  ||
397
yo ca vaśśaśataṃ jīve  aprāpya āsavakkhayaṃ  |
ekā 'haṃ jīvitaṃ śreyo  prāpyato āsavakkhayaṃ  ||
Uv24:8
yac ca varṣaśataṃ jīved  apaśyann āsravakṣayam  |
ekāhaṃ jīvitaṃ śreyaḥ  paśyato hy āsavakṣayam  ||
sahasravarggaḥ
***** [Uraga] *****
398
yo nā 'jjhagamī bhavesu sāraṃ  vicinaṃ puṣpaṃ iva udumbaresu  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
Uv18:21
yo nādhyagamad bhaveṣu sāraṃ  buddhvā puṣpam udumbaresya yadvat  |
sa tu bhikṣur idasṃ jahāty apāraṃ  hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam  ||
399
yo uppatitaṃ vineti rāgaṃ  visaṭaṃ sappaviṣam va oṣadhīhi  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇjṃ  ||
400
yo uppatitaṃ vineti doṣaṃ  visaṭaṃ sappaviṣam va oṣadhīhi  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇjṃ  ||
401
yo uppatitaṃ vineti mohaṃ  visaṭaṃ sappaviṣam va oṣadhīhi  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇjṃ  ||
402
yo uppatitaṃ vineti krodhaṃ  visaṭaṃ sappaviṣam va oṣadhīhi  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇjṃ  ||
403
yo uppatitaṃ vineti mānaṃ  visaṭaṃ sappaviṣam va oṣadhīhi  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
Uv32:65
yas tūtpatitaṃ nihanti mānaṃ  visṛṭaṃ sarpaviṣaṃ yathauṣadhena  |
so tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ  hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam  ||
404
yo rāgaṃ udicchiyā aśeṣaṃ  bisapuṣpaṃ va sareruhaṃ vigāhya  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
Uv18:21A=32:56
yo rāgam udācchinatty aśeṣaṃ  bisapuṣpam iva jaleruhaṃ vigāhya  |
sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ  hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam  ||
405
yo doṣaṃ udicchiyā aśeṣaṃ  bisapuṣpaṃ va sareruhaṃ vigāhya  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
Uv18:21B=32:57
yo dveṣam udācchinatty aśeṣaṃ  bisapuṣpam iva jaleruhaṃ vigāhya  |
sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ  hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam  ||
406
yo mohaṃ udicchiyā aśeṣaṃ  bisapuṣpaṃ va sareruhaṃ vigāhya  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
Uv18:24C=32:58
yo moham udācchinatty aśeṣaṃ  bisapuṣpam iva jaleruhaṃ vigāhya  |
sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ  hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam  ||
407
yo krodhaṃ udicchiyā aśeṣaṃ  bisapuṣpaṃ va sareruhaṃ vigāhya  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
408
yo mānaṃ udicchiyā aśeṣaṃ  bisapuṣpaṃ va sareruhaṃ vigāhya  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
Uv18:21D=32:59
yo mānam udācchinatty aśeṣaṃ  bisapuṣpam iva jaleruhaṃ vigāhya  |
sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ  hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam  ||
409
yo rāgam udicchiyā aśeṣaṃ  kuśa (krama)-saṃgāni va chetta (chetu) bandhanāni  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
410
yo tahnam udicchiyā aśeṣaṃ  saritāṃ śīgharayāṃ viśodhayittā  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
Uv32:74
tṛṣṇāṃ ya udācchinatty aśeṣaṃ  saritāṃ śīgharajavām aśoṣayajñaḥ  |
sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ  hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam  ||
411
yo nā 'ccasarī na preccasārī  sabbaṃ vītasarī imaṃ prapañcaṃ  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
412
yo nā 'ccasarī na preccasārī  sabbaṃ idaṃ vitadhaṃ ti moṣadhaṃmaṃ  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
Uv32:55
yo nātyasaraṃ na cātyalīyaṃ  jñātvā vitatham imaṃ hi sarvalokam  |
sa tu bhikṣur idaṃ jahāti apāraṃ  hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam  ||
413
yassa vanathā na saṃti keci  vinibaṃdhāya bhavāya hetukappā  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
Uv32:78
yasya hi vanasā na santi ke cin  mūlaṃ cākuśalasya yasya naṣṭam  |
sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ  hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇaṃ  ||
414
yassa vanathā na santi keci  mūlā akkuśalā samūhatā 'ssa  |
so bhikkhu jahāti orapāraṃ  urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ  ||
Uv32:79
yasya jvarathā na santi ke cin  mūlaṃ cākuśalasya yasya naṣṭam  |
sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ  hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇaṃ  ||
samāptā dhammapadā amṛtapadāni gāthāśatāni pañca dve ca gāthe || yathā dṛṣṭaṃ tathā likhitam iti parihāroyam asmadīyaḥ || śubhaṃ astu sarvvasatvānānaṃ ||