Phạn tạng (Sanskrit Canon)dhppat_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Pháp Cú, Bản Pāṭaliputra (Patna Dharmapada)
Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 2 / 2 (50.000 ký tự/trang)
dharmaṃ cānusmaraṃ bhikṣur dharmān na parihīyate || 227 dhammo have rakkhati dhammacārī dhammo sucinno sukhāya dahāti | esānuśaṃso dhamme sucinne na doggatiṃ gacchati dhammacārī || Uv30:7 dharmaḥ sadā rakṣati dharmacārinaṃ dharmo sucīrṇaḥ sukham ādadhāti | eṣānuśaṃso dharme sucīrne na durgatiṃ gacchati dharmacārī || 228 dhammo have rakkhati dhammacārī dhammo sucinno sukhāya dahāti | esā 'nuśaṃso dhamme sucinne na doggatiṃ gacchati brahmacārī || 229 Dhp155 acarittā brahmaceraṃ aladdhā yovvane dhanaṃ | jinnakroṃcā va jhāyaṃti jhīnamacche va pallare || Uv17:3 acaritvā brahmaceryam alabdhvā yauvane dhanam | jīrṇakrauñcaiva dhyāyante 'lpamatsya iva palvale || 230 Dhp156 acarittā brahmaceraṃ aladdhā yovvane dhanaṃ | śenti cāpādhikinno vā porāṇāni a 'nutthanaṃ || Uv17:4 acaritvā brahmacaryam alabdhvā yauvane dhanam | śenti cāpātikīrṇā vā paurāṇāny anucintitāḥ || 231 Dhp91 ujjujjanti satīmanto na nikete ramaṃti te | haṃsā va pallaraṃ hettā okam okaṃ jahaṃti te || Uv17:1 smṛtimantaḥ prayujyante na nikete ramanti te | haṃsvat palvalaṃ hitvā hy okam oghaṃ jahanti te || 232 Dhp175 haṃsā va ādiccapathe vehāyasaṃ yānti iddhiyā | niyyāṃti dhīrā lokamhi mārasenaṃ pramaddiya || Uv17:2 haṃsādityapathe yānti ākāśe jīvitendriyāḥ | niryānti dhīrā lokān mārasainyaṃ pramathya te || 233 Dhp146 kin nu hāśo kim ānando niccaṃ prajjalite sati | andhakāramhi prakkhittā pradīpaṃ na gaveṣatha || Uv1:4 ko nu harṣaḥ ka ānanda evaṃ prajvalite sati | andhakāraṃ praviṣṭāḥ stha pradīpaṃ na gaveṣatha || 234 Dhp315 praccaṃtimaṃ vā nagaraṃ guttaṃ sāntabāhiraṃ | evaṃ rakkhatha āttānaṃ khaṇo vo mā upaccagū | khaṇātītā hi śocaṃti nirayamhi samappitā || Uv5:16,17 yathā pratyantanagaraṃ guptam antarbahisthiram | evaṃ gopayatātmānaṃ kṣaṇo vo mā hy upatyagāt | kṣaṇātītā hi śocante narakeṣu samarpitāḥ || 235 Dhp264 na muṇḍabhāvā śamaṇo avrato alikaṃ bhaṇaṃ | icchālobhasamāpanno śamaṇo kiṃ bhaviṣyati || Uv11:13 na muṇḍabhāvāc chramaṇo hy avṛtas tv anṛtaṃ vadan | icchālobhasamāpannaḥ śramaṇaḥ kiṃ bhaviṣyati || 236 Dhp265 yo tu śameti pāpāni aṇutthūlāni sabbaśo | śamaṇā eva pāpānāṃ śamaṇo ti pravuccati || Uv11:14 śamitaṃ yena pāpaṃ syād aṇusthūlaṃ hi sarvaśaḥ | śamitatvāt tu pāpānāṃ śramaṇo hi nirucyate || 237 Dhp339 yassa chattrīśatiṃ sotā mānāphassamayā bhriśā | vāhā vahanti dudriṣṭiṃ saṃkappā ggredhaniśśitā || Uv31:29 srotāṃsi yasya ṣaṭtriṃśan manaḥprasravaṇnāni hi | vahanti nityaṃ durdṛṣṭeḥ saṃkalpair gredhaniḥśritaiḥ || 238 Dhp221 krodhaṃ jahe viprajaheya mānaṃ saṃyojanaṃ sabbam atikrameyā | taṃ nāmarūpamhi asajjamānaṃ akiṃcanaṃ nānupatanti dukkhā || Uv20:1 krodhaṃ jahet viprajahec ca mānaṃ saṃyojanaṃ sarvam atikrameta | taṃ nāmne rūpe ca asajyamānam akiñcanaṃ nānupatanti saṅgāḥ || śaraṇavarggaḥ ***** Khānti ***** 239 Dhp184 khāntī paramaṃ tapo titikkhā nibbāṇaṃ paramaṃ vadanti buddhā | na hi pravrajito paropaghātī śmaṇo hoti pare vihesayāno || Uv26:2 kṣāntiḥ paramaṃ tapas titīkṣā nirvāṇaṃ paramaṃ vadanti buddhāḥ | na hi pravrajitaḥ paropatāpī śramaṇo bhavati paraṃ viheṭhayaṃ vai || 240 Dhp225 ahiṃsakā ye munayo niccaṃ kāyena saṃvṛtā | te yānti accutaṃ ṭṭhāṇaṃ yattha gantā na śocati || Uv7:7 ahiṃsakā vai munayo nityaṃ kāyena saṃvṛtāḥ | te yānti hy acyutaṃ sthāṇaṃ yatra gantā na śocati || 241 Dhp300 suprabuddhaṃ prabujjhanti sadā gotamasāvakā | yesāṃ divā ca rātto ca ahiṃsāya rato mano || Uv15:17 suprabuddhaṃ prabudhyante ime gautamasśrāvakāḥ | yeṣāṃ divā ca rātrau caiv āhiṃsāyāṃ rataṃ manaḥ || 242 Dhp301 suprabuddhaṃ prabujjhanti sadā gotamasāvakā | yesāṃ divā ca rātto ca bhāvanāya rato mano || Uv15:25 suprabuddhaṃ prabudhyante ime gautamasśrāvakāḥ | yeṣāṃ divā ca rātrau ca nirvāṇe 'bhirataṃ manaḥ || 243 Dhp299 suprabuddhaṃ prabujjhanti sadā gotamasāvakā | yesāṃ divā ca rātto ca niccaṃ kāyagatā satī || Uv15:15 suprabuddhaṃ prabudhyante ime gautamasśrāvakāḥ | yeṣāṃ divā ca rātrau ca nityaṃ kāyagatā smṛtiḥ || 244 Dhp181 ye jhānaprasutā dhīrā nekkhaṃmo 'paśame ratā | devā pi tesaṃ prihayanti saṃbuddhānāṃ satīmatāṃ || Uv21:9 ye dhyānaprasṛtā dhīrā naiṣkramyopaśame ratāḥ | devāpi spṛhayanty eṣāṃ buddhānāṃ śrīmatāṃ sadā || 245 Dhp98 aranne yadi vā ggrāme ninne vā yadi vā thale | yattha arahanto viharaṃti taṃ bhomaṃ rāmaṇīyakaṃ || Uv29:18 grāme vā yadi vāraṇya nimne vā yadi vā sthale | yatrārhanto viharanti te deśā ramaṇīyakaṃ || 246 ekaṃ pi ce prāṇaṃ aduṣṭacitto mettāyate kuśalī tena hoti | sabbe ca prāṇe manasā 'nukaṃpī prabhūtam ayiro prakaroti puṃñaṃ || Uv31:43 ekam api cet prāṇam aduṣṭacitto maitrāyate kuśalaṃ tena hi syāt | sarvāṃs tu satvāṃ manasānukampaṃ prabhūtam aryaḥ prakaroti puṇyam || 247 ye sattaśaṇḍāṃ paṭhaviṃ vijettā rājariṣayo yajamānā 'nupariyagu | aśśamedhaṃ puruṣamedhaṃ saṃmaprāsa vāyupeyaṃ nirāggadaṃ | mettassa cittassa subhāvitassa kalāṃ pi te nānubhavanti ṣoḍaśiṃ | candaprabhāṃ tāragaṇā va sabbe || 248 yo 'tha metteṇa cittena sabbe prāṇe nukaṃpati | mettaṃ se sabbabhūtesu veraṃ tassa na kenaci || Uv31:42 avyāpannena cittena yo bhūtāny anukampate | maitraḥ sa sarvasatveṣu vairaṃ tasya na kena cit || 249 yassa sabbe ahorātte ahiṃsāya rato mano | mettaṃ se sabbabhūtesu veraṃ tassa na kenaci || 250 yassa sabbe ahorātte ahiṃsāya rato mano | mettaṃ se sabbabhūtesu veraṃ tassa na kenaci || 251 yassa sabbe ahorātte niccaṃ kāyagatā satai | mettaṃ se sabbabhūtesu veraṃ tassa na kenaci || 252 yo na hanti na ghāteti na jināti na jāpaye | mettaṃ se sabbabhūtesu veraṃ tassa na kenaci || 253 Dhp5 na hi vereṇa verāṇi śāmantīha kadācanaṃ | avereṇa tu śāmaṃti esa dhaṃmo sanātano || Uv14:11 na hi vaireṇa vairāṇi śāmyantīha kadā cana | kṣantyā vairāṇi śāmyanti eṣa dharmaḥ sanātanaḥ || 254 Dhp6 pare ca na vijānaṃti veram ettha jayāmatha | ye ca tattha vijānaṃti tato śāṃmaṃti medhakā || Uv14:8 pare hi na vijānanti vayam atrodyamāmahe | arta ye tu vijānanti teṣāṃ śāmyanti methakāḥ || 255 Dhp197 susukhaṃ vata jīvāmo veriṇesu averiṇo | veriṇesu manuṣyesu viharāma averiṇo || Uv30:47 susukhaṃ bata jīvāmo vairikeṣu avairikāḥ | vairikeṣu manuṣyeṣu viharāmo hy avairikāḥ || 256 Dhp199 susukhaṃ vata jīvāmo ussukesu anussukā | ussukesu manuṣyesu viharāma anussukā || Uv30:43 susukhaṃ bata jīvāmo hy utsukeṣu tv anutsukāḥ | utsukeṣu manuṣyeṣu viharāmo hy anutsukāḥ || 257 Dhp200ab susukhaṃ vata jīvāmo yesaṃ no nāsti kiṃcanaṃ | sakiñcanesu manuṣyesu viharāma akiṃcanaṃ || Uv30:44ab susukhaṃ bata jīvāmo yeṣāṃ no nāsti kiñcanaṃ | mithilāyāṃ dahyamānāyāṃ na no dahyati kiñcanam || 258 Dhp170 yathā bubbudakaṃ paśśe yathā paśśe marīcikaṃ | evaṃ lokaṃ avecchānaṃ maccurājā na paśśati || Uv27:15 yathā budbudikāṃ paśyed yathā paśyen marīcikām | evaṃ lokaṃ avekṣaṃ vai mṛtyurājaṃ na paśyati || 259 Dhp148 parijinnam idaṃ rūpaṃ roganīḍaṃ prabhaṃguraṃ | bhijjīhiti pūtisaṃdeho maraṇāttaṃ hi jīvitaṃ || Uv1:34 parijīrṇam idaṃ rūpaṃ roganīḍaṃ prabhaṅguram | bhetsyate pūty asaṃdehaṃ maraṇāntaṃ hi jīvitam || 260 jihmaṃ ca driṣṭā dukhitaṃ ca vyādhitaṃ pretañ ca driṣṭā na cirassa mānavo | saṃvego tīppe (?) vipulo (?) ajāyatha accecchi dhīro gṛhibandhanāni || Uv1:27 jīrṇaṃ ca dṛṣṭveha tathaiva rogiṇaṃ mṛtaṃ ca dṛṣṭvā vyapayātacetasam | jahau sa dhīro gṛhabandhanāni kāmā hi lokasya na supraheyāḥ || khāntivarggaḥ ***** āsava ***** 261 Dhp85 appakā te manuṣyesu ye janā pāragāmino | athāyam itarā prajā tīram evānudhāvati || Uv29:33 alpakās te manuṣyeṣu ye janāḥ pāragāmina | atheyam itarāḥ prajās tīram evānudhāvati || 262 Dhp86 ye ca kho saṃmadākkhāte dhamme dhaṃmānuyattino | te janā pāram ehiṃti maccudheyaṃ suduttaraṃ || Uv29:34 ye tarhi samyag ākhyāte dharme dharmānudarśinaḥ | te janāḥ pāram eṣyanti mṛtyudheyasya sarvaśaḥ || 263 Dhp87 kihne dhamme viprahāya śukre bhāvetha paṇḍitā | okā anokam āgaṃma viveko yattha dūramaṃ || Uv16:14a-d kṛṣnāṃ dharmāṃ viprahāya śuklāṃ bhāvayatha bhikṣavaḥ | okād anokam āgamya vivekaṃ anubṛṃhayet || 264 Dhp88 tatthābhiratim eṣāṇā hettā kāme akiṃcanā | payirodametha āttānaṃ cittaṃ kileśehi sabbaśo || Uv16:14ef tatra cābhirametāryo hitvā kāmān akiñcanaḥ | (payirodametha āttānaṃ cittaṃ kileśehi sabbaśo ||) 265 Dhp89 yassa saṃbodhiaṃgehi samaṃ cittaṃ subhāvitaṃ | āttānapaṭinissagge anupādāya ye ratā | khīṇāsavā jutīmanto te loke parini(v)vṛtā || Uv31:39 saṃbodhyaṅgeṣu yeṣāṃs tu samyak cittaṃ subhāvitam | ādānaṃ pratiniḥsṛjya cānupādāyam āśritāḥ | kṣīṇāsavā vāntadoṣās te loke parinirvṛtāḥ || 266 Dhp292 yadhi kiccaṃ tad apaviddhaṃ akiccaṃ puna kīrati | unnaddhānāṃ pramattānāṃ tesaṃ vaddhaṃti āsavā || Uv4:19a-d yat kṛtyaṃ tad apaviddhaṃ akṛtyaṃ kriyate punaḥ | uddhatānāṃ pramattānāṃ teṣaṃ vardhanti āsavāḥ || 267 Dhp293 yesaṃ ca susamāraddhā niccaṃ kāyagatā satī | akiccaṃ te na sevaṃti kicce sātaccakāriṇo | satānāṃ samprajānānāṃ tesaṃ khīyaṃti āsavā || Uv4:20ab,ef yesaṃ ca susamāraddhā niccaṃ kāyagatā satī | akiccaṃ te na sevaṃti kicce sātaccakāriṇo | satānāṃ samprajānānāṃ tesaṃ khīyaṃti āsavā || 268 Dhp253 paravajjānupaśśīnāṃ niccaṃ ojjhāyasaṃñinā | āsavā tesaṃ vaddhanti ārā te āsavakkhayā || Uv27:2cd,4:19ef paravadyānudarśino nityāvadhyānasaṃjñinaḥ | āsavās teṣu vardhante ārāt te hy āsravakṣayāt || 269 Dhp226 jāgarikām anuyuttānāṃ ahorāttānuśikkhiṇāṃ | nibbāne adhimuttānāṃ atthaṃ gacchaṃti āsavā || Uv15:8 jāgaryam anuyuktānām ahorātrānuśikṣiṇām | amṛtaṃ cādhimuktānām astaṃ gacchanti āsravāḥ || 270 Dhp93 yesā 'savā parikkhīṇā āhāre ca aniśśitā | śuṃñatā ānimitto ca vimogho yesa gocaro | ākāśe va śakuntānāṃ padaṃ tesaṃ durannayaṃ | Uv29:31 yeṣāṃ bhavaḥ parikṣīṇo hy aparāntaṃ ca nāśritāḥ | śunyatā cānimittaṃ ca samādhiś caiva gocaraḥ | ākāśaiva śakuntānāṃ padaṃ teṣaṃ duranvayam | 271 Dhp271 na hi śīlavrateneva bāhuśoccena vā puna | atha vā samādhilābhena vivittaśayanena vā || Uv32:31 na śīlavratamātreṇa bahuśrutyena vā punaḥ | tathā samādhilābhena viviktaśayanena vā || 272 Dhp272 phusāma nekkhaṃmasukhaṃ apṛthujjanasevitaṃ | bhikkhū viśśāsamāpādi aprāpyāsavakkhayaṃ || Uv32:32 bhikṣur viśvāsam āpadyet aprāpte hy āsavakṣaye | spṛśet tu saṃbodhisukham akāpuruṣasevitam || 273 nāyaṃ pramajjituṃ kālo 'prāpyāsvakkhayaṃ | pramattaṃ dukham anneti sīhaṃ vā mṛgamātikā || Uv4:13 nāyaṃ pramādakālaḥ syād aprāpte hy āsvakṣaye | māraḥ pramattam anveti siṃhaṃ vā mṛgamātṛkā || 274 Dhp126 gabbham eke okraṃmanti nirayaṃ pāpakaṃmuṇo | saggaṃ sugatino yānti parinivvānti anāsavā || 275 Dhp82 yathā hrado 'ssa gaṃbhīro viprasanno anāvilo | evaṃ dhaṃmāṇi śotthāna viprasīdaṃti paṇḍitā || Uv17:11 yathā hradaḥ sugambhīro viprasanno hy anāvilaḥ | evaṃ śrutvā hi saddharmaṃ viprasīdanti paṇḍitāḥ || 276 Dhp179 yassa jitaṃ nā 'ppajjīyati jitaṃ assā na upeti antako | taṃ buddham anomanikramaṃ apadaṃ kena padena nehisi || Uv29:52 yasya jitaṃ nopajīyate jitam anveti na kaṃ cid eva loke | taṃ buddham anantagocaramaṃ hy apadaṃ kena padena neṣyasi || 277 Dhp180 yassa jālinī visattikā tahnā nāsti kahiṃ ci netaye | taṃ buddham anantagocaraṃ apadaṃ kena padena nehisi || Uv29:53 yasya jālinī viṣaktikā tṛṣṇā nāsti hi lokanāyinī | taṃ buddham anantagocaraṃ hy apadaṃ kena padena neṣyasi || āsavavarggaḥ ***** Vācā ***** 278 Dhp281 vācānurakkhī manasā susaṃvṛto kāyena yo akuśalaṃ na sevati | ete tt(r)ayo kaṃmapathe viśodhiya prāppojja so śāntipadaṃ anuttaraṃ || Uv7:12 vācānurakṣī manasā susaṃvṛtaḥ kāyena caivākuśalaṃ na kuryāt | etāṃ śubhāṃ karmapathāṃ viśodhayann ārādhayen mārgaṃ ṛṣipraveditam || 279 Dhp231 kāyapradoṣaṃ rakkheyā kāyena saṃvṛto siyā | kāyaduccaritaṃ hettā kāyena sucaritaṃ care || Uv7:1 kāyapradoṣaṃ rakṣeta syāt kāyena susaṃvṛtaḥ | kāyaduścaritaṃ hitvā kāyena sukṛtaṃ caret || 280 Dhp232 vācāpradoṣaṃ rakkheyā vācāya saṃvṛto siyā | vācāduccaritaṃ hettā vācāya sucaritaṃ care || Uv7:2 vācāḥ pradoṣaṃ rakṣeta vacasā saṃvṛto bhavet | vāco duścaritaṃ hitvā vācā sucaritaṃ caret || 281 Dhp233 manapradoṣaṃ rakkheyā manasā saṃvṛto siyā | manoduccaritaṃ hettā manasā sucaritaṃ care || Uv7:3 manaḥpradoṣaṃ rakṣeta manasā saṃvṛto bhavet | manoduścaritaṃ hitvā manaḥsucaritaṃ caret || 282 Dhp234 kāyena saṃvṛtā dhīrā vācāya utta cetasā | sabbattha saṃvṛtā dhīrā te ve suparisaṃvṛtā || Uv7:10a-d kāyena saṃvṛtā dhīrā dhīrā vācā susaṃvṛtāḥ | manasā saṃvṛtā dhīrā dhīrāḥ sarvatra saṃvṛtāḥ || 283 Dhp227 porāṇaṃ etaṃ ādhora na etaṃ ahunā-r-iva | nindanti tohnim āsīnaṃ nindanti mitabhāṇikaṃ | bahubhāṇikaṃ pi nindanti nāsti loke anindito || Uv29:45c-f (porāṇaṃ etaṃ ādhora na etaṃ ahunā-r-iva |) nindanti tuṣṇim āsīnaṃ nindanti bahubhāṣiṇaṃ | alpabhāṇiṃ ca nindanti nāsti lokeṣu aninditaḥ || 284 Dhp228 na cābhu na bhaviṣyati na cetarahi vijjati | ekāntanindito poṣo ekāntaṃ vā praśaṃsito || Uv29:46 ekāntaninditaḥ puruṣaḥ ekāntaṃ vā praśaṃsitaḥ || nābhūd bhaviṣyati ca no na cāpi etarahi vidyate | 285 yañ ca bālā adhaṃmaṭṭhaṃ pūjeyu garaheyu vā | aviñūṃ avibhāvāya na taṃ atthāya kāyaci || 286 Dhp229 yañ ca viñū praśanti anuvicca suve suve | acchidravattiṃ medhāviṃ praṃñāśīlasamāhitaṃ || cf. Uv29:47-48 yaṃ tu vijñāḥ praśaṃsanti hy anuyujya śubhāśubham | medhāvinaṃ vṛttayuktaṃ prajñaṃ śīlaṣu saṃvṛtaṃ || 287 Dhp230 nikkhaṃ jāṃbūnadasseva ko taṃ ninditum arihati | devā pi naṃ praśansanti brahmuṇā pi praśaṃsito || 288 Dhp262 na vākkakaraṇamātt(r)eṇa vannapukkhalatāya vā | sādhurūpī naro hoti iśśukī maccharī śaṭho || Uv29:10 na nāmarUpamātreṇa varṇapuṣkalayā na ca | sādhurūpo naro bhavati māyāvī matsarī śaṭhaḥ || 289 cf. Dhp261,263 yamhi saccaṃ ca dhammo ca viratī saṃyyamo damo | sa vāntadoṣo medhāvī sādhurūpī ti vuccati || Uv10:7 yasya śraddhā ca śīlaṃ caiv āhiṃsā saṃyamo damaḥ | sa vāntadoṣo medhāvī sādhurūpo nirucyate || 290 Dhp19 bahuṃ pi ce sahitaṃ bhāṣamāno na takkaro hoti naro pramatto | gopo va gāvo gaṇayaṃ paresaṃ na bhāgavā śāmaṇṇassa hoti || Uv4:22 subahv apīha sahitaṃ bhāṣamāno na tatkaro bhavati naraḥ pramattaḥ | gopaiva gāḥ saṃgaṇayaṃ pareṣāṃ na bhāgavāṃ cchrāmaṇyārthasya bhavati || 291 Dhp20a-c,f appaṃ pi ce sahitaṃ bhāṣamāno dhammassa hoti anudhammacārī | rāgaṃ ca doṣaṃ ca prahāya mohaṃ vimuttacitto akhilo akaṃcho | anupādiyāno iha vā hure vā sa bhāgavā śāmannassa hoti || Uv4:23abcf alpam api cet sahitaṃ bhāṣamāno dharmasya bhavati anudharmacārī | rāgaṃ ca doṣaṃ ca tathaiva mohaṃ (vimuttacitto akhilo akaṃcho | anupādiyāno iha vā hure vā) prahāya bhāgī śrāmaṇyasya bhavati || 292 Dhp224 saccaṃ bhaṇe na k(r)ujjheyā deyā appā pi yācito | etehi ttihi ṭṭhāṇehi gacche devāna santike || Uv20:16 satyaṃ vaden na ca krudhyed dadyād alpād api svayam | sthānair ebhis tribhir yukto devānām antikaṃ vrajet || 293 Dhp177 na ve kadāryyā devalokaṃ vrajanti bālā hi bhe (te) na praśaṃsanti dānaṃ | dhīro tu dānaṃ anumodamāno teneva so devalokaṃ pareti || Uv10:2 na vai kadaryā devalokaṃ vrajanti bālā hi te na praśaṃsanti dānam | śrāddhas tu dānaṃ hy anumodamāno 'py evaṃ hy asau bhavati sukhī pararta || 294 Dhp217 śīlavantaṃ śuciṃ dacchaṃ dhammaṭṭhaṃ saccavādinaṃ | āttano kārakaṃ śantaṃ taṃ jano kurute priyaṃ || Uv5:24 dharmasthaṃ śīlasaṃpannaṃ hrīmantaṃ satyavādinam | ātmanaḥ kārakaṃ śantaṃ taṃ janaḥ kurute priyam || 295 Dhp308 śreyo ayoguḍā bhuttā tattā aggiśikhopamā | yaṃ ca bhuñjeya duśśīlo rāṣṭapiṇḍaṃ asaṃyyato || Uv9:2 śreyo hy ayoguḍā bhuktās taptā hy agniśikhopamāḥ | na tu bhuñjīta duḥśīlo rāṣṭrapiṇḍam asaṃyataḥ || 296 Dhp311 kuśo yathā duggṛhīto hastaṃ evānukaṃtati | śāmannaṃ dupparāmāṭṭhaṃ nirayāya upakaṭṭati || Uv11:4 śaro yathā durgṛhīto hastam evāpakṛntati | śrāmaṇyaṃ duṣparāmṛṣṭaṃ narakān upakarṣati || 297 Dhp176 ekadhaṃmam atītassa muṣāvādissa jaṃtuno | vitinnaparalokassa nāsti pāpam akāriyaṃ || Uv11:4 298 na hi śastaṃ suniśitaṃ viṣaṃ hālāhaklaṃ tathā | evaṃ khipraṃ atipāteti vācā dubbhāṣitā yathā || 299 puruṣassa jāyamānassa kuṭhārī jāyate mukhe | yāya chindati āttānaṃ vācaṃ dubbhāṣitaṃ bhaṇaṃ || Uv8:2 puruṣasya hi jātasya kuṭhārī jāyate mukhe | yayā chinatti hātmānaṃ vācā durbhāṣitaṃ vadan || 300 yo hi nindiye praśaṃsati uttavā nindati yo praṣaṃsiye | vicināti mukhena so kaliṃ kalinā tena sukhaṃ na vindati || Uv8:3 yo nindiyāṃ praśaṃsati tān api nindati ye praśaṃsiyāḥ | sa cinoti mukhena taṃ kaliṃ kalinā tena sukhaṃ na vindati || 301 appāmātto ayaṃ kalī yo akkhehi dhanaṃ parājaye | sabbassaṃ pi sahāpi āttanā yaṃ eva mahat(t)aro kalī || yo sugatesu manaṃ pradūṣaye Uv8:4 alpāmātro hy ayaṃ kalir ya ihākṣeṇa dhanaṃ parājayet | ayam atra mahattaraḥ kalir yaḥ sugateṣu manaḥ pradūṣayet || 302 śataṃ sahasrāṇi nirabbudānāṃ chattrīśatiṃ paṃca ca abbudāni | yaṃ ayiragarahī nirayaṃ upeti vācaṃ manaṃ ca praṇidhāya pāpikāṃ || Uv8:5 śataṃ sahasrāṇi nirarbudāni ṣaṭtriṃśatiṃ paṃca tathārbudāni | yān āryagarhī narakān upaiti vācaṃ manaś ca praṇidhāya pāpakam || 303 kallāṇim eva bhāṣeyā nā 'ssa mucceya pāpikā | mokkho kallāṇiye śreyo muttā tapati pāpikaṃ || Uv8:8 kalyāṇikāṃ vimuñceta naiva muñceta pāpikām | muktā kalyāṇikī śreyo muktā tapati pāpikā || 304 kallāṇim eva seveyā nā 'ssa mucceya pāpikā | mokkho kallāṇiye śreyo muttā tapati pāpikaṃ || 305 vācaṃ bhāṣeya kallāṇiṃ nā 'ssa mucceya pāpika(ṃ) | jātaṃ krodhaṃ nivāreyā so biṣabbhi nirujjhati || Uv20:2c (vācaṃ bhāṣeya kallāṇiṃ nā 'ssa mucceya pāpika(ṃ) |) avidyāṃ prajahed dhīraḥ (so biṣabbhi nirujjhati ||) vācāvarggaḥ ***** ātta ***** 306 Dhp162 yassa accantadośśillaṃ malutā sālam ivo 'tatā | karoti so tathāttānaṃ yathā naṃ biṣam icchati || Uv11:10 yo 'sāv atyantaduḥśilaḥ sālavāṃ mūlutā yathā | karoty asau tathātmānaṃ yathainaṃ dviṣ-d icchati || 307 Dhp161cd āttanā hi kataṃ pāpaṃ āttajaṃ āttasaṃbhavaṃ | anumaṃdhati dummedhaṃ vayitaṃ vā ahmamayaṃ maṇiṃ || Uv28:12cd (āttanā hi kataṃ pāpaṃ āttajaṃ āttasaṃbhavaṃ |) abhimathnāti taṃ pāpaṃ vajraṃ aśmamaṇiṃ yathā || 308 Dhp165 āttanā hi kataṃ pāpaṃ āttanā saṃkiliśśati | āttanā akataṃ pāpaṃ āttanā ye viśujjhati | śoddhī aśoddhī praccattaṃ nāṃño aṃñaṃ viśodhaye || Uv28:11,12ab ātmanā hi kṛte pāpe tv ātmanā kliśyate sadā | ātmanā tv akṛte pāpe hy ātmanaiva viśudhyate | aśuddhabuddhiṃ pratyātmaṃ nānyo hy anyaṃ viśodhayet || 309 Dhp50 na paresaṃ vilomāni na paresaṃ katā 'kataṃ | āttanā ye aveccheyā katāni akatāni ca || Uv18:9 na pareṣāṃ vilomāni na pareṣāṃ kṛtākṛtam | ātmanas tu samīkṣetā samāni viṣatāni ca || 310 na paresaṃ vilomāni na paresaṃ samāsamaṃ | āttanā ye aveccheyā samāni viṣamāni ca || 311 āttānaṃ ce priyaṃ ñāyyā rakkheyā naṃ surakkhitaṃ | na etaṃ sulabhaṃ hoti sukhaṃ dukkatakāriṇāṃ || Uv5:13 ātmānaṃ cet priyaṃ vidyān nainaṃ pāpena yojayet | na hy etat sulabhaṃ bhavati sukhaṃ duṣkṛtakāriṇā || 312 Dhp157 āttānaṃ ce priyaṃ ñāyyā rakkheyā naṃ surakkhitaṃ | ttiṇṇaṃ añataraṃ yāmānaṃ paṭijāggreya paṇḍito || Uv5:15abef ātmānaṃ cet priyaṃ vidyāt rakṣed enaṃ surakṣitam | trayāṇām anyatamaṃ yāmāṃ pratijāgreta paṇḍitaḥ || 313 Dhp305 ekāsanaṃ ekaśeyaṃ ekacariyām atandrito | eko ramayam āttānaṃ vanānte ramitā siyā || Uv23:2 ekāsanaṃ tv ekaśayyām ekacaryām atandritaḥ | ramayec caikam ātmānaṃ vaneṣu ekaḥ sadā vaset || 314 yo śāsanaṃ arahatāṃ ayirāṇāṃ dhammajīvināṃ | paṭikroti dummedho dṛṣṭiṃ niśśāya pāpikāṃ | karoti so tathāttānaṃ yathā naṃ biṣam icchati || 315 Dhp164 yo śāsanaṃ arahatāṃ ayirāṇāṃ dhammajīvināṃ | paṭikrośati dummedho dṛṣṭiṃ niśśaya pāpikāṃ | phalaṃ kaṇṭakaveṇur vā āttaghannāya phallati || Uv8:7 yaḥ śāsanaṃ hy arhatāṃ āryāṇāṃ dharmajīvinām | pratikrośati durmedhā dṛṣṭiṃ niḥśritya pāpikām | phalāni kaṇṭakasseva phalaty ātmavadhāya saḥ || 316 āttānam eva paṭhamaṃ atthe dhaṃme niveśaye | athāṃñam anuśāseyā evaṃ hoti yathā ahaṃ || cf. Uv23:6 ātmānam eva prathamaṃ pratirūpe niveśayet | tato 'nyam anuśāsita (evaṃ hoti) yathā hy aha(ṃ) || 317 Dhp158 āttānam eva paṭhamaṃ paṭirūpe niyojaye | athāṃñam anuśāsanto na kiliśśati praṃñavā || Uv23:7 ātmānam eva prathamaṃ pratirūpe niveśayet | tato 'nyam anuśāsīta na kliśyata hi paṇḍitaḥ || 318 Dhp159 āttanā ye tathā kayirā yathāṃñam anuśāsaye | adānto vata dameyā āttā hi kira duddamo || Uv23:8 ātmānaṃ hi tathā kuryāc chāsītānyaṃ yathā svayam | sudānto bata me nityam ātmā sa hi sudurdamaḥ || 319 Dhp104 āttā hi varaṃ dānto yacchāyam itarā prajā | āttadāntassa poṣassa sadā saṃyyatacāriṇo || Uv23:4 ātmā hy asya jitaḥ śreyāṃ yac ceyam itarāḥ prajāḥ | ātmadāntasya puruṣasya nityaṃ saṃvṛtacāriṇaḥ || 320 Dhp105 neva devā na gandhabbā na māro saha brahmuṇā | jitaṃ apajitaṃ kayirā tatharūpassa jantuno | Uv23:5 na devā nāpi gandharvā na māro brāhmuṇā saha | jitasyāpajitaṃ kuryus tathā prājñasya bhikṣuṇaḥ || 321 Dhp160 āttā hi āttano nātho ko hi nātho paro siyā | āttanā hi sucinnena nāthaṃ labhati dullabhaṃ || Uv23:11 ātmā tv ihātmano nāthaḥ ko nu nāthaḥ paro bhavet | ātmanā hi sudāntena nāthaṃ labhati paṇḍitaḥ || 322 Dhp380 āttā hi āttano nātho āttā hi āttano gatī | tassā saṃyyamayā 'ttānaṃ aśśaṃ bhadraṃ va vāṇijo || Uv19:14 ātmaiva hy ātmano nāthaḥ ātmā śaraṇam ātmanaḥ | tasmāt saṃyamayātmānaṃ bhadrām iva sārathiḥ || 323 āttānam eva damaye aśśasugatiyā sadā | daṃma śaṃma ujjuṃ hohi(hoti) tato akuṭilo bhava || tato dānto sukhī hohi(hoti) anupādāya nivṛto | Uv19:13ab ātmānam eva damayed bhadrāśvam iva sārathiḥ | (daṃma śaṃma ujjuṃ hohi(hoti) tato akuṭilo bhava || tato dānto sukhī hohi(hoti) anupādāya nivṛto |) 324 Dhp379 āttanā codayā 'ttānaṃ parimaśāttānam āttanā | so āttagutto satimā sukhaṃ bhikkhū vihāhisi | 325 Dhp166 āttadātthaṃ parātthena bahunā pi na hāpaye | āttadātthaṃ paraṃ ñāttā sadātthaparamo siyā || Uv23:10 ātmano 'rthaṃ parārthena bahunāpi na hāpayet | ātmārthaṃ paramaṃ jñātvā svakārthaparamo bhavet || 326 Dhp84 nevāttaheto na parassa heto na saggam icche na dhanaṃ na rāṣṭaṃ | necche adhammeṇa samṛddhim āttano so śīlavā praṃñavā dhāṃmiko siyā || āttavarggaḥ ***** Dadantī ***** 327 Dhp249 dadanti ve yathāśraddhaṃ yathāprasadanaṃ janā | tattha yo duṃmano hoti paresaṃ pānabhojane | na so divā ca rātto ca samādhim adhigacchati || Uv10:12 dadanty eke yathā śraddhā yathāvibhavato janāḥ | tatra yo durmanā bhavati pareṣāṃ pānabhojane | nāsau divā ca rātrau ca samādhim adhigacchati || 328 Dhp250 yassa cetaṃ samucchinnaṃ mūlo 'gghaccataṃ | sa ve divā ca rātto ca samādhim adhigacchati || Uv10:13 yasya tv ete samucchinnās tālamastakavad dhatāḥ | sa vai divā ca rātrau ca samādhim adhigacchati || 329 Dhp143a-d,144ab aśśo va bhadro kaṣāya puṭṭho ātāpino saviṃgaṇo carāṇo | śraddhāya śīlena ca vīriyeṇa ca samādhinā dhammavipaśśanāya ca | te khāntisoracchasamādhisaṃṭhitā śutassa praṃñāya ca sāram ajjhagū || Uv19:1,2(?) bhadro yathāśvaḥ kaśayābhispṛṣṭa hy ātāpinaḥ saṃvijitāś careta | śrāddhās tathā śīlaguṇair upetaḥ samāhito dharmaviniścayajñaḥ | saṃpannavidyācaraṇaḥ pratismṛtas tāyi sa sarvaṃ prajahāti duḥkham || 330 yo driṣṭe dhaṃme labhati śraddhāṃ praṃñāṃ anuttarāṃ | sa ve mahaddhano loke moham aṃñaṃ bahuṃ dhanaṃ || Uv10:9 yo jīvaloke labhate śraddhāṃ prajñāṃ ca paṇḍitaḥ | tad dhi tasya dhanaṃ śreṣṭaṃ hīnam asyetarad dhanam || 331 Dhp303 śraddho śīlena saṃpanno yaśabhogasamāhito | yaṃ yaṃ so bhajate deśaṃ tattha tattheva pūjito || Uv10:8 śrāddhaḥ śīlena saṃpannas tyāgavāṃ vītamatsaraḥ | vrajate yatra yatraiva tatra tatraiva pūjyate || 332 śraddhabitiyaṃ puruṣaṃ carantaṃ na naṃ labheyā aśraddho va cāro | yaśo cakittī ca tato nam eti saggaṃ ca gacche śarīraṃ prahāya || 333 Dhp97 aśraddho akataṃñū ca saṃdhicchedo ca yo naro | hatāvakāśo vāntāśo sa ve uttimaporuṣo || Uv29:23 aśraddhaś cākṛtajñaś ca saṃdhicchettā ca yo naraḥ | hatāvakāśo vāntāśaḥ sa vai tūttamapūruṣaḥ || 334 Dhp182 kiccho buddhāna uppādo kicchā dhammassa deśanā | kiccho śraddhapaṭīlābho kicchaṃ māccāna jīvitaṃ || 335 Dhp38 anavaṭṭhitacittassa saddhaṃmam avijānato | pāriplavaprasādassa praṃñā na paripūrati || Uv31:28 anavasthitacittasya saddharmam avijānataḥ | pāriplavaprasādasya prajñā na paripūryate || 336 nāprasannacittena duṣṭena kupitena vā | śakkaṃ ājānituṃ dhammo sāraṃbhabahulena vā || Uv31:25 nāprasannena cittena duṣṭena kṣubhitena vā | dharmo hi śakyam ājñātuṃ saṃrambhabahulena vā || 337 yo tu vinīya sāraṃbhaṃ aprasādaṃ ca cetaso | prasannacitto sumano sa ve nyāyyā subhāṣitaṃ || Uv31:26 vinīya yas tu saṃrambham aprasādaṃ ca cetasā | āghātaṃ caiva niḥsṛjya prajānīyāt subhāṣitam || 338 Dhp178 manuṣyapaṭilābhena saggānāṃ gamanena ca | pṛthivyām ekarājjena sotāpattiphalaṃ varaṃ || 339 yassa śraddhā tathāgate acālā supratiṣṭhitā | śīlañ ca yassa kallāṇaṃ ayirakāntaṃ praśaṃsiyaṃ || 340 saṃghe prasādo yassa asti ujjubhūtañ ca daṃśanaṃ | adaridro ti tam āhu amoghaṃ tassa jīvitaṃ || 341 tassā śraddhañ ca śīlaṃ ca prasādaṃ dhammadaṃśane | anuyuñjeya medhāvī saraṃ buddhāna śāsanaṃ || dadantīvarggaḥ ***** Citta ***** 342 Dhp33 phandanaṃ capalaṃ cittaṃ durakkhaṃ dunnivārayaṃ | ujjuṃ karoti medhāvī uṣukāro va tejanā || Uv31:8 spandanaṃ capalaṃ cittaṃ durakṣyaṃ dunnivāraṇaṃ | ṛjuṃ karoti medhāvī iṣukāro iva tejasā || 343 Dhp34 vārijo va thale khitto okamokātu ubbhato | pariphandatimaṃ cittaṃ māradheyaṃ prahātaye || Uv31:2 vārijo vā sthale kṣpto okād oghāt samuddhṛtaḥ | parispandati vai cittaṃ māradheyaṃ prahātavai || 344 Dhp37 dūraṃgamaṃ ekacaraṃ aśarīraṃ guhāśayaṃ | ye cittaṃ saṃyyamehinti mokkhaṃte mārabaṃdhanā || 345 Dhp35 dunniggrahassa laghuno yatthakāmanipātino | cittassa damatho sādhu cittaṃ dāntaṃ sukhāvahaṃ || Uv31:1 durnigrahasya laghuno yatrakāmanipātinaḥ | cittasya damanaṃ sādhu cittaṃ dāntaṃ sukhāvaham || 346 Dhp36 sududdaśaṃ sunipuṇaṃ yathakāmanipātinaṃ | cittaṃ rakkheya medhāvī tadhi guttaṃ sukhāvahaṃ || 347 Dhp39 anapāśrayamāṇassa ananvāhatacetaso | hettā kallāṇapāni nāsti jāgarato bhayaṃ || Uv28:6 anapāśrayamāṇassa ananvāhatacetaso | hettā kallāṇapāni nāsti jāgarato bhayaṃ || 348 Dhp79 dhammaprītirasaṃ pātā viprasannena cetasā | ayirapravedite dhamme sadā ramati paṇḍito || Uv30:13 dharmaprītiḥ sukhaṃ śete viprasannena cetasā | āryapravedite dharme ramate paṇḍitaḥ smṛtaḥ || 349 Dhp41 acirā vata ayaṃ kāyo paṭhaviṃ abhiśehiti | chūḍo apetaviṃnyāṇo nirātthaṃ vā kaṭiṃgaraṃ || Uv1:35 aciraṃ bata kāyo 'yaṃ paṭhivīm abhiśeṣyate | śunyo vyapetavijñāṇo nirāstaṃ vā kaḍaṅgaram || 350 Dhp40 kuṃbhopamaṃ kāyam imaṃ vidittā nagaropamaṃ cittam adhiṣṭhittā | yodheya māraṃ praṃñāyudhena jitaṃ ca rakkhe aniveśano siyā || Uv31:35 kumbhopamaṃ kāyam imaṃ viditvā nagaropamaṃ cittam adhiṣṭhitaṃ ca | yudhyeta māraṃ prajñāyudhena jitaṃ ca rakṣed aniveśanaḥ syāt || 351 Dhp13 yathā agāraṃ ducchannaṃ vaṭṭhī samivijjhati | evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ rāgo samitivijjhati || Uv31:11 yathā hy agāraṃ ducchannaṃ vṛṣṭiḥ samatibhindhati | evaṃ hy abhāvitaṃ cittaṃ rāgaḥ samatibhindati || 352 Dhp14 yathā agāraṃ succhannaṃ vaṭṭhī na samitivijjhati | evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ rāgo na samitivijjhati || Uv31:17 yathā hy agāraṃ succhannaṃ vṛṣṭir na vyatibhindati | evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ rāgo na vyatibhindati || 353 yathā agāraṃ ducchannaṃ vaṭṭhī samitivijjhati | evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ rāgo samitivijjhati || Uv31:12 yathā hy agāraṃ ducchannaṃ vṛṣṭir samatibhindati | evaṃ hy abhāvitaṃ cittaṃ dveṣaḥ samatibhindati || 354 yathā agāraṃ succhannaṃ vaṭṭhī na samitivijjhati | evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ doṣo na samitivijjhati || Uv31:18 yathā hy agāraṃ succhannaṃ vṛṣṭir na vyatibhindati | evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ dveṣo na vyatibhindati || 355 yathā agāraṃ ducchannaṃ vaṭṭhī samitivijjhati | evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ moho samitivijjhati || Uv31:13 yathā hy agāraṃ ducchannaṃ vṛṣṭir samatibhindati | evaṃ hy abhāvitaṃ cittaṃ mohaḥ samatibhindati || 356 yathā agāraṃ succhannaṃ vaṭṭhī na samitivijjhati | evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ moho na samitivijjhati || Uv31:19 yathā hy agāraṃ succhannaṃ vṛṣṭir na samatibhindati | evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ moho na vyatibhindati || 357 Dhp183 sabbapāpassa akaraṇaṃ kuśalassa apasaṃpadā | sacittapayirodamanaṃ etaṃ buddhāna śāsanaṃ || Uv28:1 sarvapāpasyaākaraṇaṃ kuśalasyopasaṃpadaḥ | svacittaparyavadanam etad buddhasya śāsanam || cittavarggaḥ ***** Māgga ***** 358 Dhp273 māggānaṣṭaṃgiko śreṣṭho saccānāṃ caturo padā | virāgo śreṣṭho dhammāṇāṃ dupadānāṃ ca cakkhumā || Uv12:4 mārgeṣu aṣṭāṅgikaḥ śreṣṭhaś catvāry āryāṇi satyataḥ | śreṣṭho virāgo dharmāṇāṃ cakṣumāṃ dvipadeṣu ca || 359 Dhp275cd,276 ākkhāto vo mayā māggo aṃñāye śallasaḥsano | tubbhehi kiccam ātappaṃ akkhātāro tathāgatā | paṭipannā pramokkhanti jhāyino mārabaṃdhanā || Uv12:9a-d,12:11d ākhyāto vo mayā mārgas tv ajñāyai śalyakṛntanaḥ | yuṣmābhir eva karaṇīyam ākhātāras tathāgatāḥ | pratipannakāḥ prahāsyanti dhyāyino mārabandhanam || 360 Dhp274,275ab eseva māggo nāstaṃ 'ño daṃśanassa viśuddhiye | taṃ māggaṃ paṭipajjahvo mārasse 'sā pramohanī | etāhi tubbhe paṭipannā dukkhassa antaṃ kariṣyatha || Uv12:11ab eṣo hi mārgo nāsty anyo darśanasya viśuddhaye | (taṃ māggaṃ paṭipajjahvo mārasse 'sā pramohanī | etāhi tubbhe paṭipannā dukkhassa antaṃ kariṣyatha ||) 361 Dhp283 vanaṃ chindatha mā rukkhe vano jāyate bhayaṃ | chettā vanañ ca vanadhañ ca nibbanena gamiśśatha || Uv18:3 vanaṃ chindata mā rukṣaṃ vanād vai jāyate bhayam | chitvā vanaṃ ca samūlaṃ tu nirvaṇā bhavata bhikṣavaḥ || 362 Dhp284 yāvatā vanadho na cchijjati aṇumātto pi narassa ñātisu | paṭibaddhamano hi tattha so vaccho cchīravako va mātari || Uv18:4 na chidyate yāvatā vanaṃ hy anumātram api narasya bandhuṣu | pratibaddhamanāḥ sa tatra vai vatsaḥ kṣīrapaka iva mātaram || 363 Dhp285 ucchinna sineham āttano kumudaṃ śāradikaṃ va pāṇinā | śāntimāggam eva byūhaya nibbāṇaṃ sugatena deśitaṃ || Uv18:5 ucchindhi hi sneham ātmanaḥ padmaṃ śāradakaṃ yathodakāt | śāntimārgam eva bṛṃhayen nirvāṇaṃ sugatena deśitam || 364 Dhp286 idaṃ vaśśā kariṣyāmi idaṃ hemaṃna gṛhmasu | iti bālo viciṃteti antarāyaṃ na bujjhati || Uv1:38 iha varṣaṃ kariṣyāmi hemantaṃ grīṣmam eva ca | bālo vicintayaty evam antarāyaṃ na paśyati || 365 Dhp287 taṃ puttapaśusaṃmattaṃ vyāsattamanasaṃ naraṃ | suttaṃ ggrāmaṃ mahogho vā maccu-r-ādāya gacchati || Uv1:39 taṃ putrapaśusaṃmattaṃ vyāsaktamanasaṃ naram | suptaṃ grāmaṃ mahaughaiva mṛtyur ādāya gacchati || 366 Dhp288 na santi puttā ttāṇāya na pitā no pi bhātaro | antakenā 'dhibhūtassa nāsti ñātīsu ttāṇatā || Uv1:40 na santi putrās trāṇāya na pitā nāpi bāndhavāḥ | antakenābhibhūtasya na hi trāṇā bhavanti te || 367 krandatām eva ñātīnaṃ vilapatāṃ cevam ekato | janā antarahīyaṃti asakāmā jahaṃti naṃ || 368 Dhp289 etaṃ vidiya medhāvī praṃñavā vītamaccharī | taṃ saggagamanaṃ māggaṃ niccam eva viśodhaye | Uv6:15 etad dhi dṛṣṭvā śikṣeta sadā śīleṣu paṇḍitaḥ | nirvāṇagamanaṃ mārgaṃ kṣipram eva viśodhayet || 369 tassā hi paṇḍito poṣo saṃpaśśaṃ attham āttano | taṃ saggagamanaṃ māggaṃ niccam eva viśodhaye || 370 śraddho śīlena saṃpanno praṃñavā susamāhito | niccaṃ māggaṃ viśodheti sacchayanaṃ sāṃparāyikaṃ || 371 śraddho śīlena saṃpanno praṃñavā susamāhito | ramate māggam āsevaṃ ajjhattopasame rato || 372 Dhp31cd śraddho śīlena saṃpanno praṃñāvāgarato sadā | saṃyojanam aṇutthūlaṃ daham aggī va gacchati | mānamakkhe va pāpake || Uv4:29cd (śraddho śīlena saṃpanno praṃñāvāgarato sadā |) saṃyojanam aṇusthūlaṃ dahann agnir iva gacchati | (mānamakkhe va pāpake ||) 373 Dhp277 aniccā sabbasaṃkhārā yato praṃñāya paśśati | atha nivvaṇḍate dukkhā esa māggo viśuddhiye || Uv12:5 anityāṃ sarvasaṃskārāṃ prajñāya paśyate sadā | atha nirvidyate duḥkhād eṣa mārgo viśuddhaye || 374 Dhp279 sabbadhaṃmā anāttā ti yato praṃñāya paśśati | atha nivviṇḍate dukkhā esa māggo viśuddhiye || Uv12:8 sarvadharmā anātmānaḥ prajñayā paśyate yadā | atha nirvidyate duḥkhād eṣa mārgo viśuddhaye || 375 Dhp282 yogā hi bhūrī saṃbhavati ayogā bhūrisaṃkhayo | etaṃ jethāpathaṃ ñāttā bhavāya vibhavāya ca | tathā śiccheya medhāvī yathā bhūrī pravaddhati || Uv29:40 yogād bhavaḥ prabhavati viyogād bhavasaṃṣayaḥ | etad dvaidhāpathaṃ jñātvā bhavāya vibhavāya ca | tatra śikṣeta medhāvī yatra yogān atikramet || māggavaggaḥ ***** Sahasra ***** 376 Dhp100 sahasram api ce vācā anatthapadasāhitā | ekaṃ atthapadaṃ śreyo yaṃ śottā upaśāṃmati || 377 Dhp102 yo ca gāthāśataṃ anatthapadasāhitaṃ | ekaṃ dhamapadaṃ śreyo yaṃ śottā upaśāmmati || Uv24:1,2 yac ca gāthāśataṃ anarthapadasaṃhitam | ekaṃ dharmapadaṃ śreyo yac chrutvā hy upaśāmyati || 378 Dhp103 yo sahasraṃ sahasrāṇāṃ saṃggrāme mānuṣe jine | ekaṃ ca paṃñam āttānaṃ sa ve saṃggrāmamuttamo || Uv23:3 yaḥ sahasraṃ sahasrāṇāṃ saṃgrāme dviṣatāṃ jayet | yaś cātmānaṃ jayet ekaṃ saṃgrāmo durjayaḥ sa vai || 379 Dhp106c-f māse māse sahasreṇa yo yajeya śataṃ samā | ekaṃ ca bhāvitāttānaṃ muhuttam api pūjaye | sā eva paujanā śreyo yac cha vaśśaśataṃ hutaṃ || Uv24:16c-f (māse māse sahasreṇa yo yajeya śataṃ samā |) yac vaikaṃ bhāvitātmānaṃ muhūrtam api pūjayet | sā tasya pūjanā śreṣṭatā na tad varṣaśataṃ hutam || 380 Dhp107 yo ca vaśśaśataṃ jantū aggiṃ paricare vane | ekañ ca bhāvitāttānaṃ muhuttam api pūjaye | sā eva pūjanā śreyo yac cha vaśśaśataṃ hutaṃ || Uv24:16 yac ca varṣaśataṃ pūrṇam agniṃ paricared vane | yac caikaṃ bhāvitātmānaṃ muhūrtam api pūjayet | sā tasya pūjanā śreṣṭhā na tad varṣaśataṃ hutam || 381 Dhp108 yaṃ kiṃci yaṣṭaṃ va hutaṃ va loke saṃvatsaraṃ yajate puṃñapekhī | sabbaṃ pi taṃ na catubbāgaṃ eti abhivādanā ujjugatesu śreyo || 382 māse māse sahasreṇa yo yajeya śataṃ samā | na taṃ buddhe prasādassa kalām agghati ṣoḍaśiṃ || Uv24:21 māse māse sahasreṇa yo yajeta samāśatam | na tad buddhe prasādasya kalām arghati ṣoḍaśīm || 383 māse māse sahasreṇa yo yajeya śataṃ samā | na taṃ dhamme prasādassa kalām agghati ṣoḍaśiṃ || Uv24:22 māse māse sahasreṇa yo yajeta samāśatam | na tad dharme prasādasya kalām arghati ṣoḍaśīm || 384 māse māse sahasreṇa yo yajeya śataṃ samā | na taṃ saṃghe prasādassa kalām agghati ṣoḍaśiṃ || Uv24:23 māse māse sahasreṇa yo yajeta samāśatam | na tad saṃghe prasādasya kalām arghati ṣoḍaśīm || 385 māse māse sahasreṇa yo yajeya śataṃ samā | na taṃ sākhātadhaṃmānāṃ kalām agghati ṣoḍaśiṃ || Uv24:21-23 māse māse sahasreṇa yo yajeta samāśatam | na tad buddhe prasādasya kalām arghati ṣoḍaśīm || 386 māse māse kuśāggreṇa bālo bhuñjeya bhojanaṃ | na taṃ buddhe prasādassa kalām agghati ṣoḍaśiṃ || Uv24:17 māse māse kuśāgreṇa yo hi bhuñjīta bhojanam | na tad buddhe prasādasya kalām arghati ṣoḍaśīm || 387 māse māse kuśāggreṇa bālo bhuñjeya bhojanaṃ | na taṃ dhamme prasādassa kalām agghati ṣoḍaśiṃ || Uv24:18 māse māse kuśāgreṇa yo hi bhuñjīta bhojanam | na tad dharme prasādasya kalām arghati ṣoḍaśīm || 388 māse māse kuśāggreṇa bālo bhuñjeya bhojanaṃ | na taṃ saṃghe prasādassa kalām agghati ṣoḍaśiṃ || Uv24:19 māse māse kuśāgreṇa yo hi bhuñjīta bhojanam | na tad saṃghe prasādasya kalām arghati ṣoḍaśīm || 389 Dhp70 māse māse kuśāggreṇa bālo bhuñjeya bhojanaṃ | na taṃ sākkhātadhaṃmāṇāṃ kalām agghati ṣoḍaśiṃ || Uv24:17-19 māse māse kuśāgreṇa yo hi bhuñjīta bhojanam | na tad buddhe prasādasya kalām arghati ṣoḍaśīm || 390 Dhp110 yo ca vaśśaśataṃ jīve duśśīlo asamāhito | ekāhaṃ jīvitaṃ śreyo śīlavantassa jhāyato || Uv24:3 yac ca varṣaśataṃ jīved duḥśīlo hy asamāhitaḥ | ekāhaṃ jīvitaṃ śreyaḥ sadā śīlavataḥ śuceḥ || 391 Dhp111 yo ca vaśśaśataṃ jīve duśśīlo asamāhito | ekāhaṃ jīvitaṃ śreyo praṃñavantassa jhāyato || Uv24:4 yac ca varṣaśataṃ jīved duṣprajño asamāhitaḥ | ekāhaṃ jīvitaṃ śreyaḥ prājñasya dhyāyinaḥ sadā || 392 Dhp112 yo ca vaśśaśataṃ jīve kusīdo hīnavīriyo | ekāhaṃ jīvitaṃ śreyo vīryyam ārabhato dṛḍaṃ || Uv24:5 yac ca varṣaśataṃ jīved kusīdo hīnavīryavān | ekāhaṃ jīvitaṃ śreyo vīryam ārabhato dṛḍham || 393 Dhp113 yo ca vaśśaśataṃ jīve apaśśaṃ udayavyayaṃ | ekāhaṃ jīvitaṃ śreyo paśśato udayavyayaṃ || Uv24:6 yac ca varṣaśataṃ jīved apaśyann udayavyayam | ekāhaṃ jīvitaṃ śreyaḥ paśyato hy udayavyayam || 394 Dhp115 yo ca vaśśaśataṃ jīve apaśśaṃ dhammaṃ uttamaṃ | ekā 'haṃ jīvitaṃ śreyo paśśato dhammaṃ uttamaṃ || 395 Dhp114 yo ca vaśśaśataṃ jīve apaśśaṃ amataṃ padaṃ | ekā 'haṃ jīvitaṃ śreyo paśśato amataṃ padaṃ || Uv24:15 yac ca varṣaśataṃ jīved apaśyann amṛtaṃ padam | ekāhaṃ jīvitaṃ śreyaḥ paśyato hy amṛtaṃ padam || 396 yo ca vaśśaśataṃ jīve saddhaṃme apratiṣṭhito | ekā 'haṃ jīvitaṃ śreyo sadhaṃmaṃ iha vijānato || 397 yo ca vaśśaśataṃ jīve aprāpya āsavakkhayaṃ | ekā 'haṃ jīvitaṃ śreyo prāpyato āsavakkhayaṃ || Uv24:8 yac ca varṣaśataṃ jīved apaśyann āsravakṣayam | ekāhaṃ jīvitaṃ śreyaḥ paśyato hy āsavakṣayam || sahasravarggaḥ ***** [Uraga] ***** 398 yo nā 'jjhagamī bhavesu sāraṃ vicinaṃ puṣpaṃ iva udumbaresu | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || Uv18:21 yo nādhyagamad bhaveṣu sāraṃ buddhvā puṣpam udumbaresya yadvat | sa tu bhikṣur idasṃ jahāty apāraṃ hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam || 399 yo uppatitaṃ vineti rāgaṃ visaṭaṃ sappaviṣam va oṣadhīhi | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇjṃ || 400 yo uppatitaṃ vineti doṣaṃ visaṭaṃ sappaviṣam va oṣadhīhi | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇjṃ || 401 yo uppatitaṃ vineti mohaṃ visaṭaṃ sappaviṣam va oṣadhīhi | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇjṃ || 402 yo uppatitaṃ vineti krodhaṃ visaṭaṃ sappaviṣam va oṣadhīhi | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇjṃ || 403 yo uppatitaṃ vineti mānaṃ visaṭaṃ sappaviṣam va oṣadhīhi | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || Uv32:65 yas tūtpatitaṃ nihanti mānaṃ visṛṭaṃ sarpaviṣaṃ yathauṣadhena | so tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam || 404 yo rāgaṃ udicchiyā aśeṣaṃ bisapuṣpaṃ va sareruhaṃ vigāhya | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || Uv18:21A=32:56 yo rāgam udācchinatty aśeṣaṃ bisapuṣpam iva jaleruhaṃ vigāhya | sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam || 405 yo doṣaṃ udicchiyā aśeṣaṃ bisapuṣpaṃ va sareruhaṃ vigāhya | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || Uv18:21B=32:57 yo dveṣam udācchinatty aśeṣaṃ bisapuṣpam iva jaleruhaṃ vigāhya | sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam || 406 yo mohaṃ udicchiyā aśeṣaṃ bisapuṣpaṃ va sareruhaṃ vigāhya | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || Uv18:24C=32:58 yo moham udācchinatty aśeṣaṃ bisapuṣpam iva jaleruhaṃ vigāhya | sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam || 407 yo krodhaṃ udicchiyā aśeṣaṃ bisapuṣpaṃ va sareruhaṃ vigāhya | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || 408 yo mānaṃ udicchiyā aśeṣaṃ bisapuṣpaṃ va sareruhaṃ vigāhya | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || Uv18:21D=32:59 yo mānam udācchinatty aśeṣaṃ bisapuṣpam iva jaleruhaṃ vigāhya | sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam || 409 yo rāgam udicchiyā aśeṣaṃ kuśa (krama)-saṃgāni va chetta (chetu) bandhanāni | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || 410 yo tahnam udicchiyā aśeṣaṃ saritāṃ śīgharayāṃ viśodhayittā | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || Uv32:74 tṛṣṇāṃ ya udācchinatty aśeṣaṃ saritāṃ śīgharajavām aśoṣayajñaḥ | sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam || 411 yo nā 'ccasarī na preccasārī sabbaṃ vītasarī imaṃ prapañcaṃ | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || 412 yo nā 'ccasarī na preccasārī sabbaṃ idaṃ vitadhaṃ ti moṣadhaṃmaṃ | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || Uv32:55 yo nātyasaraṃ na cātyalīyaṃ jñātvā vitatham imaṃ hi sarvalokam | sa tu bhikṣur idaṃ jahāti apāraṃ hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇam || 413 yassa vanathā na saṃti keci vinibaṃdhāya bhavāya hetukappā | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || Uv32:78 yasya hi vanasā na santi ke cin mūlaṃ cākuśalasya yasya naṣṭam | sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇaṃ || 414 yassa vanathā na santi keci mūlā akkuśalā samūhatā 'ssa | so bhikkhu jahāti orapāraṃ urago jinnam iva ttacāṃ purāṇiṃ || Uv32:79 yasya jvarathā na santi ke cin mūlaṃ cākuśalasya yasya naṣṭam | sa tu bhikṣur idaṃ jahāty apāraṃ hy urago jīrṇam iva tvacaṃ purāṇaṃ || samāptā dhammapadā amṛtapadāni gāthāśatāni pañca dve ca gāthe || yathā dṛṣṭaṃ tathā likhitam iti parihāroyam asmadīyaḥ || śubhaṃ astu sarvvasatvānānaṃ ||