Phạn tạng (Sanskrit Canon)dhppat_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Pháp Cú, Bản Pāṭaliputra (Patna Dharmapada)
Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 1 / 2 (50.000 ký tự/trang)
siddhaṃ namaḥ sarvvabuddhadhammāryyasaṃghebhyaḥ 1 Dhp 1 manopūrvvaṃgamā dhammā manośreṣṭhā manojavā | manasā ca praduṣṭena bhāṣate vā karoti vā | tato naṃ dukham anneti cakram vā vahato padaṃ || Uv31:23 manaḥpūrvaṅgamā dharmā manaḥśreṣṭhā manojavāḥ | manasā hi praduṣṭena bhāṣate vā karoti vā | tatas taṃ duḥkham anveti cakraṃ vā vahato padam || 2 Dhp2 ma[nopūrvvaṃ]gamā dhammā manośreṣṭhā manojavā | manasā ca prasannena bhāṣate vā karoti vā | tato naṃ sukham anneti cchāyā vā anapāyinī || Uv31:24 manaḥpūrvaṅgamā dhrmā manaḥśreṣṭhā manojavā | manasā ca prasannena bhāṣate vā karoti vā | tatas taṃ sukham anveti cchāyā vā anugaminī || 3 Dhp15 iha śocati precca śocati pāpakam[mo ubhaya]ttha śocati | so śocati so vihaṃnyati dṛṣṭā kammakileśam āttano || Uv28:34 iha śocati pretya śocati pāpakammā hi ubhayatra śocati | sa hi śocati sa praśocati dṛṣṭvā karma hi kliṣṭam ātmanaḥ || 4 Dhp16 iha nandati precca nandati katapuṃño ubhayattha nandati | so nandati [ ]dati dṛṣṭā kammaviśuddhim āttano || Uv28:35 iha nandati pretya nandati kṛtapuṇyo hy ubhayatra nandati | sa hi nandati sa pramodate dṛṣṭvā karma viśuddham ātmanaḥ || 5 Dhp3 ākrośi maṃ avadhi maṃ ajini maṃ ahāsi me | ye tāni upanahyanti veraṃ tesaṃ na śāmyati || Uv14:9 ākrośan mām avocan mām ajayan mām ajāpayet | atra ye hy upanahyanti vairaṃ teṣāṃ na śāmyati || 6 Dhp4 ākro[ṣi maṃ] avadhi maṃ ajini maṃ ahāsi me | ye tāni nopanahyanti veraṃ tesaṃ upaśamyati || Uv14:10 ākrośan mām avocan mām ajayan mām ajāpayet | atra ye nopanahyanti vairaṃ teṣāṃ praśāmyati || 7 Dhp7 śubhā 'nupaśśiṃ viharantaṃ indriyesu asaṃvṛtaṃ | [bhojana]mhi amāttaṃñū kuśīdaṃ hīnavīriyaṃ || taṃ ve prasahate māro vāto rukkhaṃ va dubbalaṃ | Uv29:15 śubhānudarśinaṃ nityam idriyaiś cāpy asaṃvṛtaṃ | bhojane cāpy amātrajñaṃ hīnaṃ jāgarikāsu ca | taṃ vai prasahate rāgo vāto vṛkṣam ivābalaṃ | 8 Dhp8 aśubhānupaśśiṃ viharantaṃ indriyeṣu susaṃvṛtaṃ || bhojanamhi ca mā[ ]ddhaṃ āraddhavīriyaṃ | taṃ ve na prasahate māro vāto śelaṃ va parvvataṃ || Uv29:16 aśubhānudarśinaṃ nityam indriyaiś ca susaṃvṛtaṃ | bhojane cāpi mātrajñaṃ yuktaṃ jāgarikāsu ca | taṃ na prasahate rāgo vātaḥ śailam iva sthiraṃ || 9 Dhp328 sace labheyā nipakaṃ sapraṃñaṃ sāddhiṃcaraṃ sādhuvihāradhīraṃ | adhibhūya sabbāṇi pariśrav[ ] careyā tenāttamano satīmā || Uv14:13 sa cel labhed vai nipakaṃ sahāyaṃ loke caraṃ sādhu hi nityam eva | adhibhūya sarvāṇi parisravāṇi careta tenāptamanā smṛtātmā || 10 Dhp329 na ce labheyā nipakaṃ sapraṃñaṃ sāddhiṃcaraṃ sādhuvihāradhīraṃ | rājā va rāṣṭaṃ vijitaṃ prahāya eko ccare mātaṃgāranne va nāgo || Uv14:14 na cel labhet vai nipakaṃ sahāyaṃ loke ca raṃ sādhu hi nityam eva | rājeva rāṣṭraṃ vipulaṃ prahāya ekaś caren na ca pāpāni kuryāt || 11 Dhp330 ekassa caritaṃ śreyo nāsti bāle bitīyatā | eko ccare na ca pāpāni kayirā appussuko mātaṃgāranne va nāgo || Uv14:16 ekasya caritaṃ śreyo na tu bālaḥ sahāyatā | ekaś caren na ca pāpāni kuryād alpotsuko 'raṇyagatai va nāgaḥ || 12 chandadoṣabhayā mohā yo dhammaṃ ativattati | nīhīrate tassa yaśo kālapakkhe va candramā || 13 chandadoṣabhayā mohā yo dhammaṃ nātivattati | āpūrate tassa yaśo śuklapakkhe va candaramā || 14 Dhp21 apramādo amatapadaṃ pramādo maccuno padaṃ | apramattā na mrīyanti ye pramattā yathā matā || Uv4:1 apramādo hy amṛtapadaṃ pramādo matyunaḥ padam | apramattā na mriyante ye pramattāḥ sadā mṛtāḥ || 15 Dhp22 etaṃ viśeṣataṃ nyāttā apramādamhi paṇḍitā | apramāde pramodanti ayirāṇāṃ gocare ratā || Uv4:2 etaṃ viśeṣatāṃ jñātvā hy apramādasya paṇḍitaḥ | apramādaṃ pramudyeta nityam āryaḥ svagocaram || 16 Dhp23 te jhāyino sātatikā niccaṃ dṛḍhaparākramā | phusanti dhīrā nibbāṇaṃ yogacchemaṃ anuttaraṃ || Uv4:3 apramattāḥ sātatikā niccaṃ dṛḍhaparākramāḥ | spṛśanti dhīrā nirvāṇaṃ yogakṣemam anuttaram || 17 Dhp26 pramādaṃ anuyuñjanti bālā dummedhino janā | apramādan tu medhāvī dhanaṃ śreṣṭhaṃ va rakkhati || Uv4:10 pramādam anuvartante bālā durmedhaso janāḥ | apramādaṃ tu medhāvī dhanaṃ śreṣṭhīva rakṣati || 18 Dhp29 apramatto pramattesu suttesu bahujāgaro | abalāṣṣam va śīghrāśśo hettā yāti sumedhaso || Uv19:4 apramattaḥ pramatteṣu supteṣu bahujāgaraḥ | abalāśva iva bhadrāśvaṃ hitvā yāti sumedhasam || 19 Dhp28 pramādam apramādena yadā nudati paṇḍito | praṃñāprāsādam āruhya aśoko śokiniṃ prajāṃ | parvvataṭṭho va bhoma 'ṭṭhe dhīro bāle avecchati || Uv4:4 pramādam apramādena yadā nudati paṇḍitaḥ | prajñāprāsādam āruhya tv aśokaḥ śokinīṃ prajām | parvatasthaiva bhūmisthāṃ dhīro bālān avekṣate || 20 Dhp172 pūrvve cāpi pramajjittā yo pacchā na pramajjati | so imaṃ lokaṃ prabhāseti abhramutto va candramā || Uv16:5 yas tu pūrvaṃ pramādyeha paścād vai na pramādyate | sa imaṃ bhāsate lokam abhramuktaiva candramāḥ || 21 pūrvve cāpi pramajjittā yo pacchā na pramajjati | so imāṃ visattikāṃ loke sato samativattati || Uv16:6 yas tu pūrvaṃ pramādyeha paścād vai na pramādyate | sa imāṃ viṣaktikāṃ loke smṛtaḥ samativartate || 22 Dhp32 apramādagaru bhikkhū pramāde bhayadaṃśino | abhavvo parihāṇāya nibbāṇasseva santike || Uv4:32 apramādarato bhikṣuḥ pramāde bhayadarśakaḥ | abhavyaḥ parihāṇāya nirvāṇasyaiva so 'ntike || 23 Dhp31 apramādagaru bhikkhū pramāde bhayadaṃśino saṃyojanam aṇutthūlaṃ daham aggīva gacchati | Uv4:29 apramādarato bhikṣuḥ pramāde bhayadarśakaḥ | saṃyojanam aṇusthūlaṃ dahann agnir iva gacchati | 24 Dhp327 apramādaratā hotha saṃ cittam anurakkhatha || duggā uddharathāttānaṃ pake sanno va kuñjaro | Uv4:36/4:27 apramādaratā bhavata svacittam anurakṣata || durgād uddharate tmānaṃ paṅkasan naiva kuñjaraḥ | 25 pramāde pramudino nipakā śīlasaṃvṛtā || te ve kāle prācchanti yattha prātto na śocati | 26 pramāde pramodetha na kāmaratisandhave || evaṃ viharan ātāpī śāntacitto 'nuddhato | cetośamatham anuyutto dukkhassantakaro siyā || 27 Dhp24 uṭṭheyā na pramajjeyā dhammaṃ sucaritaṃ care | dhammacārī [ ] śeti aśśiṃ loke paramhi ca || Uv4:35 uttiṣṭhen na pramādyeta dharmaṃ sucaritaṃ caret | dharmacārī sukhaṃ śete hy asmiṃ loke paratra ca || 28 Dhp24 uṭṭhāṇavato satīmato śucikammassa niśāmmakāṇo | saṃyyatassa ca dhammajīvino apramattassa yaśo 'ssa vaddhati || Uv4:6 utthānavataḥ smṛtātmanaḥ śubhacittasya niśāmyacāriṇaḥ | saṃyatasya hi dharmajīvino hy apramattasya yaśo 'bhivardhate || 29 Dhp25 uṭṭhāṇenā 'pramādena saṃyyamena damena ca | dīpaṃ kayirātha medhāvī yam ogho nādhipūrati || Uv4:5 utthānenāpramādena saṃyamena damena ca | dvīpaṃ karoti medhāvī tam ogho nābhimardati || 30 Dhp280 uṭṭhāṇakālamhi anuṭṭhihāno yuvā balī ālasiko upako | saṃsannasaṃkappamano kusīdo praṃñāya māggaṃ alaso na yeti || Uv31:32 utthānakāleṣu nihīnavīryo vācā balī tv ālasiko nirāśaḥ | sadaiva saṃkalpahataḥ kusīdo jñānasya mārgaṃ satataṃ na vetti || 31 Dhp167 hīnaṃ dhammaṃ na seveyā pramādena na samvase | micchadṛṣṭiṃ na seveyā na siyā lokavaddhano || Uv4:8 hīnāṃ dharmaṃ na seveta pramādena na saṃvaset | mityādṛṣṭiṃ na roceta na bhavel lokavardhanaḥ || 32 Dhp259 na tāvatā dhammadharo yāvatā bahu bhāṣati | yo tu appam pi sottāna dhammaṃ kāyena phassaye | sa ve dhammadharo hoti yo dhamme na pramajjati || Uv4:21 na tāvatā dharmadharo yāvatā bahu bhāṣate | yas tv ihālpam api śrutvā dharmaṃ kāyena vai spṛśet | sa vai dharmadharo bhavati yo dharme na pramādyate || 33 Dhp371 dhammaṃ vicinātha apramattā mā vo kāmaguṇā bhrameṃsu cittaṃ | mā lohaguḍe gilaṃ pramatto kraṇḍe dukkham idan ti dahyamāno || Uv31:31 ātāpi vihara tvam apramatto mā te kāmaguṇo matheta cittam | mā lohaguḍāṃ gileḥ pramattaḥ krandaṃ vai narakeṣu pacyamānaḥ || apramādavaggaḥ ***** Brāhmaṇa ***** 34 Dhp383 chinna sūtraṃ parākrāmma bhavaṃ praṇuda brāhmaṇa | saṃkhārāṇāṃ khayaṃ ñāttā akathaso si brāhmaṇa || Uv33:60 chindhi srotaḥ parākramya kāmāṃ praṇuda brāhmaṇa | saṃkārāṇāṃ kṣayaṃ jñātvā hy akṛtajño bhaviṣyasi || 35 yamhi dhammaṃ vijāneyā vṛddhamhi daharamhi | sakkacca naṃ namasseyā aggihotraṃ va brāhmaṇo || Uv33:64 yasya dharmaṃ vijānīyād vṛddhasya daharasya vā | satṛatyanaṃ namasyeta hy agnihotram iva dvijaḥ || 36 Dhp392 yamhi dhammaṃ vijāneyā sammasaṃbuddhadeśitaṃ | tam eva apacāyeyā aggihotraṃ va brāhmaṇo || Uv33:66 yasya dharmaṃ vijānīyāt samyaksaṃbuddhadeśitam | satkṛtyainaṃ namasyeta hy agnihotram iva dvijaḥ || 37 na jaṭāhi na gotreṇa na jāccā hoti brāhmaṇo | yo tu bāhati pāpāni aṇutthūlāni sabbaśo || bāhanā eva pāpānāṃ brāhmaṇo ti pravuccati | Uv33:8 na jaṭābhir na gotreṇa na jātyā brāhmaṇaḥ smṛtaḥ | yas tu vāhayate pāpāny aṇusthūlāni sarvaśaḥ | vāhitatvāt tu pāpānāṃ brāhmaṇo vai nirucyate || 38 Dhp401 vārī pukkharapatte vā ārāgre-r-iva sāsavo || yo na lippati kāmesu tam ahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ | Uv33:30 vārī puṣkarapatreṇev ārāgreṇeva sarṣapaḥ | na lipyate yo hi kāmair bravīmi brāhmaṇaṃ hi tam || 39 Dhp387 udayaṃ tapati ādicco rātrim ābhāti candramā || sannaddho khattiyo tapati jhāyiṃ tapati brāhmaṇo || atha sabbe ahorātte buddho tapati tejasā || Uv33:74 divā tapati hādityo rātrāv ābhāti candramāḥ | saṃnaddhaḥ kṣatriyas tapati dhyāyī tapati brāhmaṇaḥ | atha nityam ahorātraṃ buddhas tapati tejasā || 40 Dhp385 yassa pāram apāram vā pārāpāraṃ na vijjati | vītajjaraṃ visaṃyuttaṃ tam ahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ || 41 Dhp384 yadā dayesu dhammesu pāragū hoti brāhmaṇo | athassa sabbe saṃyogā atthaṃ gacchanti jānato || Uv33:72 yadā hi sveṣu dharmeṣu brāhmaṇaḥ pārago bhavet | athāsya sarvasaṃyogā astaṃ gacchanti paśyataḥ || 42 sa khu so khiṇasaṃyogo khīṇamānapunabbhavo | saṃghāvasevī dhammaṭṭho saṃghaṃ na upeti vedagū || Uv6:10 sa tu vikṣīṇa saṃyogaḥ kṣīṇamāno niraupadhiḥ | kāyasya bhedāt saprajñaḥ saṃkhyān nopaiti nirvṛtaḥ || 43 Dhp408 akakkaśiṃ vinnapaṇiṃ girāṃ saccam udīraye | tāya nābhiṣape kaṃci tam ahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ || Uv33:17 yo 'karkaśāṃ vijñapanīṃ giraṃ nityaṃ prabhāṣate | yayā nābhiṣajet kaś cid bravīmi brāhmaṇaṃ hi tam || 44 Dhp404 asaṃsaṭṭhaṃ gṛhaṭṭhehi anagārehi cūbhayaṃ | anokasāriṃ appicchaṃ tam ahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ || Uv33:20 asaṃsṛṣṭaṃ gṛhasthebhir anagārais tathobhayaṃ | anokasāriṇaṃ tuṣṭaṃ bravīmi brāhmaṇaṃ hi taṃ || 45 Dhp391 yassa kāyena vācāya manasā nāsti dukkataṃ | saṃvṛtaṃ trisu ṭṭhāesu tam ahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ || Uv33:16 yasya kāyena vācā ca manasā ca na duṣkṛtam | susaṃvṛtaṃ tṛbhiḥ sthānair bravīmi brāhmaṇaṃ hi tam || 46 Dhp389 mā brāhmaṇassa prahare nāssa mucceya brāhmaṇo | dhi brāhmaṇassa hantāraṃ ya ssa vā su na muccati || Uv33:63 na brāhmaṇasya praharen na ca muñceta brāhmaṇaḥ | dhig brāhmaṇasya hantāraṃ dhik taṃ yaṣ ca pramuñcati || 47 Dhp294,295 mātaraṃ paṭhanaṃ hantā rājānaṃ do ca khattiye | rāṣṭaṃ sānucaraṃ hantā anigho carati brāhmaṇo || Uv33:61,62 mātaraṃ pitaraṃ hatvā rājānaṃ dvau ca śrotriyau | rāṣṭraṃ sānucaraṃ hatvā anigho yāti brāhmaṇaḥ || 48 Dhp403 gambhīrapraṃñaṃ medhāviṃ māggā 'māggassa kovidaṃ | uttamāttham anuprāttaṃ tam ahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ || Uv33:33 gambhīrabuddhiṃ medhāḍhyaṃ mārgāmārgeṣu kovidam | uttamārtham anuprāptaṃ bravīmi brāhmaṇaṃ hi tam || 49 Dhp386 jhāyiṃ virajam āsīnaṃ katakiccaṃ anāsavaṃ | uttamāttham anuprāttaṃ tam ahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ || Uv33:32 dhyāyinaṃ vītarajasaṃ kṛtakṛtyaṃ anāsavam | kṣīṇāsravaṃ visaṃyuktaṃ bravīmi brāhmaṇaṃ hi tam || brāhmaṇavarggaḥ ***** Bhikṣu ***** 50 sabbattha saṃvaro sādhu sādhu sabbattha saṃvaro | sabbattha saṃvṛto bhikkhū sabbadukkhā pramuccati || 51 Dhp361 kāyena samvaro sādhu sādhu vācāya saṃvaro | manasā pi saṃvaro sādhu sādhu sabbattha saṃvaro | sabbattha saṃvṛto bhikṣū sabbadukkhā pramuccati || Uv7:11 kāyena saṃvaraḥ sādhu sādhu vācā ca saṃvaraḥ | manasā saṃvaraḥ sādhu sādhu sarvatra saṃvaraḥ | sarvatra saṃvṛto bhikṣuḥ sarvaduḥkhāt pramucyate || 52 Dhp362 hastasaṃyyato pādasaṃyyato vācāsaṃyyato saṃvṛtendriyo || ajjhattarato samāhito eko saṃtuṣito tam āhu bhikkhuṃ | Uv32:7 hastasaṃyataḥ pādasaṃyato vācāsaṃyataḥ sarvasaṃyataḥ | ādhyātmarataḥ samāhito hy ekaḥ saṃtuṣito hi yaḥ sa bhikṣuḥ || 53 Dhp378 śāntakāyo śāntacitto śāntavā susamāhito || vāntalokāmiṣo bhikkhū upaśānto ti vuccati | Uv32:24 śāntakāyaḥ (śāntacittaḥ) śāntavāk susamāhitaḥ | vāntalokāmiṣo bhikṣur upaśānto nirucyate || 54 Dhp363 yo mukhe saṃyyato bhikkhū mantābhāṣī anuddhato || atthaṃ dhammañ ca deśeti madhuraṃ tassa bhāṣitaṃ | Uv8:10 mukhena saṃyato bhikṣur mandābhāṣī hy anuddhataḥ | arthaṃ dharmaṃ ca deśayati madhuraṃ tasya bhāṣitam || 55 Dhp365 saṃ lābhaṃ nātimaṃñeyā nā 'ṃñesaṃ prihayaṃ care || aṃñesaṃ prihayaṃ bhikkhū samādhin nādhigacchati | Uv13:8 svalābhaṃ nāvamanyeta nānyeṣāṃ spṛhako bhavet | anyeṣāṃ spṛhako bhikṣuḥ samādhiṃ nādhigacchati || 56 Dhp366 appalābho pi ce bhikkhū saṃ lābhaṃ nātimaṃñati || taṃ ve devā praśaṃsanti śuddhājīviṃ atandritaṃ || Uv13:12 alpajñāto 'pi ced bhavati śīleṣu susamāhitaḥ | vidvāṃsas taṃ praśaṃsanti śuddhājīvim atandritam || 57 Dhp369 siñca bhikkhu imaṃ nāvāṃ sittā te laghu hehiti | hettā rāgañ ca doṣaṃ ca tato nibbāṇam ehisi || Uv26:12 siñca bhikṣor imāṃ nāvaṃ siktā laghvī bhaviṣyati | hitvā rāgaṃ ca doṣaṃ ca tato nirvāṇam eṣyasi || 58 udāggracitto sumano adhibhūya priyā 'priyaṃ || tato prāmojjabahulo sato bhikkhū parivraje | Uv32:23 udagracittaḥ sumanā hy adhibhūya priyāpriyam || prāmodyabahulo bhikṣur duḥkhakṣayam avāpnuyāt | 59 Dhp368 mettāvihārī bhikkhū prasanno buddhaśāsane || paṭivijjhi padaṃ śāntaṃ saṃkhāropaśamaṃ sukhaṃ | dṛṣṭe va dhamme nibbāṇaṃ yogacchemaṃ anuttaraṃ || Uv32:21 maitrāvihārī yo bhikṣuḥ prasanno buddhaśāsane | adhigacchet padaṃ śāntaṃ saṃskāropaśamaṃ sukham || (dṛṣṭe va dhamme nibbāṇaṃ yogacchemaṃ anuttaraṃ ||) 60 Dhp373 śuṃña 'gāraṃ praviṣṭassa śāntacittassa bhikkhuṇo | amānuṣā ratī hoti sammaṃ dhammaṃ vipaśśato || Uv32:9 śunyāgāraṃ praviṣṭasya prahitātmasya bhikṣuṇaḥ | amānuṣā ratir bhavati samyag dharmāṃ vipaśyataḥ || 61 Dhp374 yathā yathā sammassati khandhānām udayavyayaṃ | labhate cittassa prāmojjaṃ amatā hetaṃ vijānato || Uv32:10 yatho yathaḥ saṃapṛśati skandhānām udayavyayam | prāmodyaṃ labhate tatra prīyā sukham analpakam | tataḥ prāmodyabahulaḥ smṛto bhikṣuḥ parivrajet || 62 Dhp372 nāsti jhānam apraṃñassa praṃñā nāsti ajhāyato | yamhi jhānaṃ ca praṃñā ca sa ve nibbāṇasantike || Uv32:25 nāsty aprajñasya vai dhyānam prajñā nādhyāyato 'sti ca | yasya dhyānaṃ tathā prajñā sa vai nirvāṇasāntike || 63 Dhp375 tatthāyam ādī bhavati iha praṃñassa bhikkhuṇo | indriyagottī sāntoṣṭī prātimokkhe ca saṃvaro || Uv32:26cd,27ab tasyāyam ādir bhavati tathā prajñasya bhikṣuṇaḥ | saṃtuṣṭir indriyair guptiḥ prātimokṣe ca saṃvaraḥ || 64 Dhp375ef,376 mitte bhajetha kallāṇe śuddhājīvī atandrito | paṭisandharavaṭṭi ssa ācarakuśalo siyā | tato prāmojjabahulo sato bhikkhū parivraje || Uv32:6 mātraṃ bhajeta pratirūpaṃ śuddhājīvo bhavet sadā | pratisaṃstāravṛttiḥ syād ācārakuśalo bhavet | tataḥ prāmodyabahulaḥ smṛto bhikṣuḥ parivrajet || 65 Dhp331 atthesu jātesu sukhā sakhāyā puṃñaṃ sukhaṃ jīvitasaṃkhayamhi | toṣṭī sukhā yā itarī[ ] sabbassa pāpassa sukhaṃ prahāṇaṃ || Uv30:34 artheṣu jāteṣu sukhaṃ sahāyāḥ puṇyaṃ sukhaṃ jīvitasaṃkṣayeṣu | tuṣṭiḥ sukhā yā tv itaretareṇa sarvasya duḥkhasya sukho nirodhaḥ || 66 Dhp332 sukhā mātretā loke tato pettetā sukhā | śāmannatā sukhā loke tato brāhmannatā sukhā || Uv30:21 sukhaṃ mātṛvyatā loke sukhaṃ caiva pittṛvyatā | sukhaṃ śrāmaṇyatā loke tathā brāhmaṇyatā sukham || 67 Dhp333 sukhaṃ yāvaj jarā śīlaṃ sukhā śraddhā pratiṣṭhitā | sukhā attharasā vācā assiṃ mānakkhayo sukho || Uv30:20 sukhaṃ yāvaj jarā śīlaṃ sukhaṃ śraddhā pratiṣṭhitā | sukhaṃ cārtharatā vācā pāpasyākaraṇaṃ sukhaṃ || 68 Dhp194 sukho buddhāna uppādo sukhā dhammassa deśanā | sukhā saṃghassa sāmaggrī samaggrāṇāṃ tapo sukho || Uv30:22 sukhaṃ buddhasya cotpādaḥ sukhaṃ dharmasya deśanā | sukhaṃ saṃghasya sāmagrī samagrāṇāṃ tapaḥ sukhaṃ || 69 Dhp206 sukhaṃ daṃśanam ayirāṇāṃ saṃvāso pi satāṃ sukho | addaṃśanena bālānāṃ niccam eva sukhī siyā || Uv30:25 sukhaṃ darśanam āryāṇāṃ saṃvāso 'pi sadā sukhaṃ | adarśanena bālānāṃ nityam eva sukhī bhavet || 70 Dhp207 bālāsaṅgatacārī hi drīgham addhāna śocati | dukkho bālehi saṃvāso amittehi-r-iva sabbadā | dhīrā tu sukhasaṃvāsā ñātīnaṃ vā samāgamo || Uv30:26 bālāsaṃsargacārī hi dīrghādhvānaṃ praśocati | duḥkho bālair hi saṃvāso hy amitrair iva sarvaśāḥ | dhīrais tu sukhasaṃvāso jñātīnām ivā saṃgamaḥ || 71 Dhp208 tassā hi dhīraṃ ca bahuśśutañ ca dhoreyaśīlavratamantam ayiraṃ | taṃ tārisaṃ sappuruṣaṃ sumedhaṃ sevetha nakkhattapathe va candramā || Uv25:25 dhīraṃ prājñaṃ niṣeveta śīlavantaṃ bahuśrutam | dhaureyaṃ javasaṃpannaṃ candraṃ tārāgaṇā iva || 72 Dhp212 priyāto jāyate dukkhaṃ priyā śokā priyā bhayaṃ | priyāto vipramuttassa nāsti śokā kato bhayaṃ || Uv5:1 priyebhyo jāyate śokaḥ priyebhyo jāyate bhayam | priyebhyo vipramuktānāṃ nāsti śokaḥ kuto bhayam || 73 Dhp210 mā priyehi samāgaṃma apriyehi kadācanaṃ | priyassa addaṃśanaṃ dukkhaṃ apriyassa ca daṃśanaṃ || Uv5:5 mā priyaiḥ saṃgamo jātu mā ca syād apriyaiḥ sadā | priyāṇām adarśanaṃ duḥkhaṃ apriyāṇāṃ ca darśanam || 74 Dhp211 tassā priyaṃ na kayirātha priyāvādo hi pāpako | ggraṃthā tesaṃ na vijjanti yesaṃ nāsti priyāpriyaṃ || Uv5:8 tasmāt priyaṃ na karvīta priyabhāvo hi pāpakaḥ | granthās teṣāṃ na vidyante yeṣāṃ nāsti priyāpriyam || 75 Dhp213 chudhā parama rogāṇaṃ saṃkhāraparamaṃ dukhaṃ | etaṃ ñāttā yathābhūtaṃ nibbāṇaparamaṃ sukhaṃ || Uv26:7 kṣudhā parama rogāṇāṃ saṃskārā duḥkham eva tu | etaj jñātvā yathābhūtaṃ nirvāṇaparamo bhavet || 76 Dhp204 āroggaparamā lābhā sāṃtoṣṭīparamaṃ dhanaṃ | viśśāsaparamā ñātī nibbāṇaparamaṃ sukhaṃ || Uv26:6 ārogyaparamā lābhā sāṃtuṣṭiparamaṃ dhanam | viśvāsaparamaṃ mitraṃ nirvāṇaparamaṃ sukham || 77 Dhp290 māttāsukhapariccāgā paśśe ce vipulaṃ sukhaṃ | caje māttāsukhaṃ dhīro saṃpaśśaṃ vipulaṃ sukham || Uv30:30 mātrāsukhaparityāgād yaḥ paśyed vipulaṃ sukham | tyajen mātrāsukhaṃ dhīraḥ saṃpaśyaṃ vipulaṃ sukham || 78 manujassa sadā satīmato māttaṃ jāniya laddhibhojane | tanukā 'ssa bhavanti vedanā śanikaṃ jīrati āyu pālayaṃ || Uv29:14 manujasya sadā smṛtīmato labdhvā bhojanamātrajānataḥ | tanukāsya bhavanti vedanāḥ śanakair jīryati āyuḥ pālayam || 79 Dhp193 dullabho puruṣājaṃño na so sabbattha jāyati | yattha so jāyate vīro taṃ kulaṃ sukham edhati || Uv30:27 durlabhaḥ puruṣo jātyo nāsau sarvatra jāyati | yatrāsau jāyate vīras tat kulaṃ sukham edhate || 80 Dhp83 sabbattha ve sappuruṣā bhavanti na kāmakāmā lapayanti santo | sukhena puṭṭhā uttavā dukhena noccāvacaṃ sappuruṣā karonti || Uv30:52 sāpatrapāḥ satpuruṣā bhavanti na kāmahetor lapayanti santaḥ | spṛṣṭā hi dukhena tathā sukhena noccāvacāḥ satpuruṣā bhavanti || 81 Dhp201 jayaṃ veraṃ prasavati dukhaṃ śeti parājito | upaśānto sukhaṃ śeti hettā jayaparājayaṃ || Uv30:1 jayād vairaṃ prasavate duḥkhaṃ śete parājitaḥ | upaśāntaḥ sukhaṃ śete hitvā jayaparājayau || 82 Dhp333cd sukhā najjo sūpatitthā sukho dhammajito jano | sukho śraddhapaṭīlābho pāpassa akaraṇaṃ sukhaṃ || Uv30:24a-c,30:20d sukhā nadī sūpatīrthā sukhaṃ dharmajino jinaḥ | prajñālābhaḥ sukho nityam pāpasyākaraṇaṃ sukham || 83 sukhaṃ draṣṭuṃ śīlavanto sukhaṃ draṣṭuṃ bahuśśutā | arahanto pi sukhaṃ draṣṭuṃ vipramuttā niropadhī || Uv30:23 śīlavantaḥ sukhaṃ dṛṣṭuṃ sukhaṃ dṛṣṭuṃ bahuśrutāḥ | arahantaś ca sukhaṃ dṛṣṭuṃ vipramuktapunarbhavāḥ || 84 ye keci śokā paridevitaṃ vā dukkhaṃ va lokamhi anekarūpaṃ | priyaṃ paṭicca prabhavati ete priye asante na bhavanti ete || Uv5:3 śokā hi vai paridevitaṃ ca duḥkhaṃ ca lokasya hi naikarūpam | priyaṃ pratītyeha tad asti sarvaṃ priye 'sati syān na kathaṃ cid etat || 85 tassā hi te sukhino vītaśokā yesaṃ priyaṃ nāsti like | tassā aśokaṃ virajaṃ prātthayānā priyaṃ na kayirātha kahiṃci loke || Uv5:4 tasmād dhi te sukhitā vītaśokā yeṣāṃ priyaṃ nāsti kathaṃ cid eva | tasmād aśokaṃ padam eṣamāṇaḥ priyaṃ na kurvīta hi jīvaloke || 86 Dhp90 gataddhuno viśokassa vipramuttassa sabbahiṃ | sabbaggrantaprahīṇassa paridāhā na vijjati || Uv29:35 gatādhvano viśokasya vipramuktasya tāyinaḥ | sarvagranthaprahīṇasya paridāgho na vidyate || 87 Dhp90 yesāṃ sannicayo nāsti ye pariñātabhojanā | ākāśe va śakuntānāṃ padaṃ tesāṃ durannayaṃ || Uv29:25abef yeṣāṃ saṃnicayo nāsti ye parijñātabhojanāḥ | ākāśaiva śakuntānāṃ padaṃ teṣāṃ duranvayam || 88 Dhp96 śānto tassa mano hoti śāntā vācā ca kaṃmu ca | saṃmadaṃñāvimuttassa upaśāntassa tāyino || Uv31:45 śāntam asya mano bhavati śāntā vāk kāyakarma ca | samyagājñāvimuktasya hy upaśāntasya bhikṣuṇaḥ || 89 Dhp94 yassendriyāṇi samataṃ gatāni aśśā yathā sārathinā sudāntā | prahīṇamānassa anāsavassa devā pi tassa prihayanti tāyino || Uv19:3 yasyendriyāṇi samatāṃ gatāni aśvo yathā sārathinā sudāntaḥ | prahīṇadoṣāya nirāsravāya devāpi tasmai spṛhayanti nityam || 90 Dhp321 dāntaṃ nayanti samitiṃ dāntaṃ rājābhirūhati | dānto śreṣṭho manuṣyesu yo 'tivāde titikkhati || Uv19:6 dānto vai samitiṃ yāti dāntaṃ rājādhirohati | dāntaḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṃ yo 'tivākyaṃ titīkṣati || 91 Dhp322 varam assatarā dāntā ājāneyā va sendhavā | kuñjarā va mahānāgā āttā dānto tato varaṃ || Uv19:7 yo hy aśvaṃ damayej jānyam ājāneyaṃ ca saindhavam | kuñjaraṃ vā mahānāgam ātmā dāntas tato varam || 92 Dhp323 na hi tehi jānajātehi tāṃ bhūmim abhisaṃbhave | yathā 'ttanā sudāntena dānto dāntena gacchati || Uv19:8 na hi tena sa yānena tāṃ bhūmim abhisaṃbhavet | yām ātmanā sudāntena dānto dāntena gacchati || 93 Dhp81 śelo yathā ekaghano vātena na samīrati | evaṃ nindāpraśaṃsāsu na samīranti paṇḍitā || Uv29:49 śailo yathāpy ekaghano vāyunā na prakampyate | evaṃ nindāpraśaṃsābhir na kampyante paṇḍitāḥ || 94 Dhp9 anikkaṣāyo kāṣāyaṃ yo vastaṃ paridhehiti | apeto damasaccena na so kāṣāyam arihati || Uv29:7 aniṣkaṣāyaḥ kāṣāyaṃ yo vastaṃ paridhāsyati | apetadamasauratyo nāsau kāṣāyam arhati || 95 Dhp10 yo tu vāntakaṣāyassa śīlehi susamāhito | upeto damasaccena sa ve kāṣāyam arihati || Uv29:8 yas tu vāntakaṣāyaḥ syāc chīleṣu susamāhitaḥ | upetadamasauratyaḥ sa vai kāṣāyam arhati || śokavarggaḥ ***** Kalyāṇī ***** 96 Dhp116 abhittaretha kallāṇe pāpā cittaṃ nivāraye | dhaṃdhaṃ hi karato puṃñaṃ pāpamhi ramate mano || Uv28:23 abhitvareta kalyāṇe pāpāc cittaṃ nivārayet | dhandhaṃ hi kurvataḥ puṇyaṃ pāpeṣu ramate manaḥ || 97 Dhp117 kayira ce puruṣo pāpaṃ na naṃ kayirā punappuno | na tamhi chanda[ṃ] kayirātha dukkho pāpassa sa[ṃ]cayo || Uv28:21 karyāc cet puruṣaḥ pāpaṃ nainaṃ kuryāt punaḥ punaḥ | na tatra cchandaṃ kurvīta duḥkhaṃ pāpasya saṃcayaḥ || 98 Dhp118 kayira ce puruṣo pu[ṃ]ña[ṃ] kay[i]ra cena[ṃ] punappuno | tamh[i] eva chanda[ṃ] kayirātha sukho puṃñassa saṃcayo || Uv28:22 kuryāt tu puruṣaḥ puṇyaṃ kuryāc cainaṃ punaḥ punaḥ | tatra cchandaṃ ca kurvīta sukhaṃ puṇyasya saṃcayaḥ || 99 śuddhasseva sadā phaggū śuddasso 'poṣadho sadā | śuddhassa śucikammassa sadā saṃpajjate vrataṃ || Uv16:15 śuddhasya hi sadā phalguḥ śuddasya poṣathaḥ sadā | śuddhasya śucikarmaṇaḥ sadā saṃpadyate vratam || 100 Dhp314ab akataṃ dukkataṃ śreyo pacchā tapati dukkataṃ | dukkataṃ me kataṃ ti śocati bhūyo śocati doggatiṃ gato || Uv29:41 akṛtaṃ kukṛtāc chreyaḥ paścāt tapati duṣkṛtaṃ | śocate duṣkṛtaṃ kṛtvā śocate durgatiṃ gataḥ || 101 Dhp314cd katañ ca sukataṃ sādhu yaṃ kattā nānutappati | sukataṃ me kataṃ ti nandati bhūyo nandati soggatiṅ gato || Uv29:42 kṛtaṃ tu sukṛtaṃ śreyo yat kṛtvā nānutapyate | nandate sukṛtaṃ kṛtvā nandate sogatiṃ gataḥ || 102 Dhp119 pāpo pi paśśate bhadraṃ yāva pāpaṃ na paccati | yadā tu paccate pāpaṃ atha pāpo pāpāni paśśati || Uv28:19 pāpo 'pi paśyate bhadraṃ yāvat pāpaṃ na pacyate | yadā tu pacyate pāpam atha pāpāni paśyati || 103 Dhp120 bhadro pi paśśate pāpaṃ yāva bhadraṃ na paccati | yadā tu paccate bhadraṃ atha bhadro bhadrāṇi paśśati || Uv28:20 bhadro 'pi paśyate pāpaṃ yāvad bhadraṃ na pacyate | yadā tu pacyate bhadram atha bhadrāṇi paśyati || 104 pāpaṃ pi karato bhadraṃ yāva pāpaṃ na paccati | atha payirāgate kāle pāpo pāpāni paśśati || 105 bhadraṃ pi karato pāpaṃ yāva bhadraṃ na paccati | atha payirāgate kāle bhadro bhadrāṇi paśśati || 106 Dhp124 pāṇimhi ce vraṇo nā 'ssa dhāreyā pāṇinā viṣaṃ | nāvraṇe viṣam anneti nāsti pāpam akurvvato || Uv28:15 pāṇau cāsya vraṇo na syād dhārayet pāṇinā viṣam | nāvraṇe krāmati viṣam nāsti pāpam akurvataḥ || 107 Dhp71 na hi pāpakaṃ kataṃ kammaṃ sajjaṃ chīram va mucchati | dahantaṃ bālam anneti bhassachanno va pāpako || Uv9:17 na hi pāpakṛtaṃ karma sadyaḥ kṣīram iva mūrchati | dahantad bālam anveti bhasmāchanna ivānalaḥ || 108 na hi pāpakaṃ kataṃ kammaṃ sajjaṃ śastam va kantati | maraṇo 'peto hi jānāti yā gatī pāpakaṃmuno || Uv9:18 na hi pāpakṛtaṃ karma sadyaṃ śastram iva kṛntati | sāmparāye tu jānāti yā gatiḥ pāpakarmaṇām || 109 anāgataṃ paṭikayirātha kiccaṃ mā vo kiccaṃ kiccakāle vyadheyā | taṃ tārisaṃ paṭikatakiccakāriṃ na naṃ kiccaṃ kiccakāle vyadhehi || Uv16:1 pūrvaṃ hi kṛtyaṃ pratijāgareta mā me kṛtyaṃ kṛtyakāle vihanyāt | taṃ nityakāle pratiyatyakāriṇaṃ naiva kṛtyaṃ kṛtyakāle vihanti || 110 paṭikacceva taṃ kayirā yaṃ ñāyyā hitam āttano | na śākaṭikamanti ssa mantaṃ dhīro parākrame || Uv4:16 pratiyatyeva tat kuryād yaj jānrd dhitam ātmanaḥ | na śākaṭikacintābhir mandaṃ dhīraḥ parākramet || 111 yathā śākaṭiko māggaṃ samaṃ hettā mahāpathaṃ | viṣamaṃ māggam āsājja akkhachinno tha jhāyati || Uv4:17 yathā śākaṭiko mārgaṃ samaṃ hitvā mahāpatham | viṣamaṃ mārgam āgamya cchinnākṣaḥ śocate bhṛśam || 112 evaṃ dhammā apakrāṃma adhaṃmam anuvattiya | bālo maccumukhaṃ prātto akkhachinno va jhāyati || Uv4:18 evaṃ dharmād apakramya hy adharmam anuvartya ca | bālo mṛtyuvaśaṃ prātac chinnākṣa iva śocate || 113 Dhp307 kāṣāyakaṃṭhā bahavo pāpadhaṃmā asaṃyyatā | pāpā pāpehi kaṃmehi nirayaṃ te upapajjatha || Uv11:9 kāṣāyakaṇṭhā bahavaḥ pāpadharmā hy asaṃyatāḥ | pāpā hi karmabhiḥ pāpair ito gacchanti durgatim || 114 Dhp306 abhūtavādī nirayaṃ upeti yo cāpi kattā na karomī ti āha | ubho pi te precca samā bhavanti nihīnakaṃmā manujā paratra || Uv8:1 abhūtavādī narakān upaiti yaś cānyad apy ācaratīha karma | ubhau hi tau pretya samau niruktau nihīnadharmau manujau paratra || 115 Dhp125 yo apraduṣṭassa naro praduṣyati śuddhassa poṣassa anaṃganassa | tam eva bālaṃ pracceti pāpaṃ sukhumo rajo paṭivātaṃ va khito || Uv28:9 yo hy apraduṣṭasya narasya duṣyate śuddhasya nityaṃ vigatāṅgaṇasya | tam eva bālaṃ pratyāti pāpaṃ kṣiptaṃ rajaḥ prativātaṃ yathaiva || 116 Dhp123 vāṇijo va bhayaṃ va māggaṃ appasāttho mahaddhano | viṣaṃ jīvitukāmo va pāpāni parivajjaye || Uv28:14 vaṇig vā sabhayaṃ mārgaṃ alpaśāstro mahādhano | viṣaṃ jīvitakāmo vā pāpāni parivarjayet || 117 Dhp291 paradukkhopadhānena yo icche sukham āttano | verasaṃsaggasaṃsaṭṭho dukkhā na parimuccati || Uv30:2 paraduḥkhopadhānena ya icchet sukham ātmanaḥ | vairasaṃsargasaṃsakto duḥkhān na parimucyate || 118 kuṇapassa pi gaṃdhucchijjati u 'ddhukitassa (-chitassa) pi rāti accayā | puruṣassa adhammacāriṇo annāhaṃ gandho na chijjati || 119 yatha ggrahapatayo prabhūtaratanā āḍitte nagaramhi dahyamāne | muttāmaṇiphaṭikarajataheto vyāyamanti api nīharema kiṃci || 120 tatha-r-iva śamaṇā prabhūtapraṃñā ayirā ayirapathesu sicchamānā | jātijarāmaraṇabhayāddittā dukkhāṭṭā vyāyamanti api prāpuṇema śāntiṃ || kalyāṇivaggaḥ ***** Puṣpa ***** 121 Dhp54 na puṣpagandho paṭivātam eti na candanaṃ tagaraṃ vāhlikaṃ vā | satān tu gandho paṭivātam eti sabbā diśā sappuruṣo pravāti || Uv6:16 na puṣpagandhaḥ prativātam eti na vāhnijāt tagarāc candanād vā | satāṃ tu gandhaḥ prativātam eti sarvā diśaḥ satpuruṣaḥ pravāti || 122 Dhp55 candanaṃ tagaraṃ cāpi uppalaṃ atha vāśśikiṃ | etesāṃ gandhajātānāṃ śīlagandadho anuttaro || Uv6:17 tagarāc candanāc cāpi vārśikāyās tathotpalāt | etebhyo gandhajātebhyaḥ śīlagandas tv anuttaraḥ || 123 Dhp56 appāmātro ayaṃ gaṃdho yoyaṃ tagaracandane | yo tu śīlavatāṃ gandho vāti devesu uttamo || Uv6:18 alpamātro hy ayaṃ gaṃdho yo 'yaṃ tagaracandanāt | yas tu śīlavatāṃ gandho vāti deveṣv apīha saḥ || 124 Dhp57 tesāṃ sampannaśīlānāṃ apramādavihāriṇāṃ | sammadaṃñāvimuttānāṃ māro māggaṃ na viṇḍati || Uv6:19 teṣāṃ viśuddhaśīlānām apramādavihāriṇām | samyagājñāvimuktānāṃ māro mārgaṃ na vindati || 125 Dhp57 yathā pi ruciraṃ puṣpaṃ vannavantaṃ agandhakaṃ | evaṃ subhāṣitā vācā aphalā hoti akurvvato || Uv18:6 yathāpi ruciraṃ puṣpaṃ varṇavat syād agandhavat | evaṃ subhāṣitā vācā niṣphalā sāv akurvataḥ || 126 Dhp52 yathā pi ruciraṃ puṣpaṃ vannavantaṃ sagaṃdhakaṃ | evaṃ subhāṣitā vācā saphalā hoti kurvvato || Uv18:7 yathāpi ruciraṃ puṣpaṃ varṇavat syāt sugaṃdhavat | evaṃ subhāṣitā vācā saphalā bhavati kurvataḥ || 127 Dhp49 yathā pi bhramaro puṣpā vannagandham aheḍayaṃ | praḍeti rasam ādāya evaṃ ggrāme munī care || Uv18:8 yathāpi bhramaraḥ puṣpād varṇagandhāv aheṭayan | paraiti rasam ādāya tathā grāmaṃ muniś caret || 128 Dhp47 puṣpāṇi heva pracinantaṃ vyāsattamanasaṃ naraṃ | suttaṃ ggrāmaṃ mahogho vā maccu-r-ādāya gacchati || Uv18:14 puṣpāṇy eva pracinvantaṃ vyāsaktamanasaṃ naram | suptam grāmaṃ mahaughaiva mṛtyur ādāya gacchati || 129 Dhp48 puṣpāṇi heva pracinantaṃ vyāsattamanasaṃ naraṃ | asaṃpur̥̄nnesu kāmesu antako kurute vaśe || Uv18:15 puṣpāṇy eva pracinvantaṃ vyāsaktamanasaṃ naram | atṛptam eva kāmeṣu tv antakaḥ kurute vaśam || 130 Dhp53 yathā pi puṣparāśimhā kayirā mālāguṇe bahū | evaṃ jātena māccena kātavvaṃ kuśalaṃ bahuṃ | Uv18:10 yathāpi puṣparāśibhyaḥ kuryān mālāguṇāṃ bahūn | evaṃ jātena martyena kartavyaṃ kuśalaṃ bahu | 131 Dhp44 ko imaṃ paṭhaviṃ vijehiti yamalokaṃ va imaṃ sadevakaṃ | ko dhammapade sudeśite kuśalo puṣpam iva prajehiti || Uv18:1 ko imāṃ pṛthivīṃ vijeṣyte yamalokaṃ ca tathā sadevakam | ko dharmapadaṃ sudeśitaṃ kuśalaḥ puṣpam iva praceṣyate || 132 Dhp45 śer̥̄kho paṭhaviṃ vijehiti yamalokaṃ va imaṃ sadevakaṃ | so dhammapade sudeśite kuśalo puṣpam iva prajehiti || Uv18:2 śaikṣaḥ pṛthivīṃ vijeṣyate yamalokaṃ va tathā sadevakam | sa hi dharmapadaṃ sudeśitaṃ kuśalo puṣpam iva prajehiti || 133 Dhp377 vāśśikī-r-iva puṣpāṇi mañcakāni pramuñcati | evaṃ rāgañ ca doṣañ ca vipramuñcatha bhikkhavo || Uv18:11 varṣāsu hi yathā puṣpaṃ vaguro vipramuñcati | evaṃ rāgaṃ ca doṣaṃ ca vipramuñcata bhikṣavaḥ || 134 Dhp46 phenopamaṃ lokam imaṃ vidittā marīcidhammaṃ abhisaṃbudhānāṃ | chettāna mārassa prapuṣpakāni addaṃśanaṃ maccurājassa gacche || Uv18:18 phenopamaṃ kāyam imaṃ viditvā marīcidharmaṃ paribudhya caiva | chitveha mārasya tu puṣpakāni tv adarśanaṃ mṛtyurājasya gacchet || 135 Dhp58 yathā saṃkārakūṭamhi ujjhitamhi mahāpathe | padumaṃ ubbhidaṃ assa śucigandhaṃ manoramaṃ || Uv18:12 yathā saṃkārakūṭe vyujjhite hi mahāpathe | padmaṃ tatra tu jāyeta śucigandhi manoramam || 136 Dhp59 evaṃ saṃkārabhūtesu andhabhūte pṛthujjane | atirocanti praṃñāya saṃmasabuddhasāvakā || Uv18:13 evaṃ saṃkārabhūte 'sminn andhabhūte pṛthagjane | prajñayā vyatirocante samyaksaṃbuddhaśrāvakāḥ || puṣpavarggaḥ ***** Tahna ***** 137 Dhp334 manujassa pramattacāriṇo tahnā vaddhati mālutā iva | sā prāplavate hurāhuraṃ phalameṣī va vanamhi vānnaro || Uv3:4 manujasya pramattacāriṇas tṛṣṇā vardhati māluteva hi | sa hi saṃsarate punaḥ punaḥ phalam icchann iva vānaro vane || 138 Dhp335 yaṃ cesā sahate jaṃmī tahnā loke duraccayā | śokā tassa pravaddhaṃti ovaṭṭhā beruṇā iva || Uv3:9 ya etāṃ sahate grāmyāṃ tṛṣṇāṃ loke sudustyajām | śokās tasya pravardhante hy avavṛṣṭā bīraṇā yathā || 139 Dhp336 yo cetāṃ sahate jaṃmiṃ tahnāṃ loke duraccayāṃ | śokā tassa vivaṭṭanti udabindū va pukkhare || Uv3:10 yas tv etāṃ tyajate grāmyāṃ tṛṣṇāṃ loke sudustyajām | śokās tasya nivartante udabindur iva puṣkarāt || 140 Dhp337 taṃ vo vademi bhadraṃ vo yāvaṃt-ittha samāgatā | tahnāṃ samūlāṃ khaṇatha uṣīrātthī va beruṇiṃ | tahnāya khatamūlāya nāsti ṣokā kato bhayaṃ || Uv3:11 tad vai vadāmi bhadraṃ vo yāvantaḥ stha samāgatāḥ | tṛṣṇāṃ samūlāṃ khanatha uśīrārthīva bīraṇām | tṛṣṇāyāḥ khātamūlāya nāsti ṣokaḥ kuto bhayam || 141 tahnabitiyo puruṣo drīgham addhāna saṃsari | etthabhāvaṃñathābhāvaṃ tattha tattha punappuno || Uv3:12 tṛṣṇādvitīyaḥ puruṣo dīrgham adhvānam āśayā | itthaṃbhāvānyathībhāvaḥ saṃsāre tv āgatiṃ gatim || 142 etam ādīnavaṃ nyāttā tahnā dukkhassa saṃbhavaṃ | vītatahno anādāno sato bhikkhū parivraje || Uv3:18 etad ādīnavaṃ jñātvā tṛṣṇā duḥkhasya saṃbhavaṃ | vītatṛṣṇo hy anādānaḥ smṛto bhikṣuḥ parivrajet || 143 Dhp345 na taṃ dṛḍhaṃ bandhanam āhu dhīrā yad āyasaṃ dārujaṃ babbajaṃ vā | sārttarattā maṇikuṇḍalesu putresu dāresu ca yā apekhā || Uv2:5 na tad dṛḍhaṃ bandhanam āhur āryā yad āyasaṃ dāravaṃ balbajaṃ vā | saṃraktacittasya hi mandabuddheḥ putreṣu dāreṣu ca yā apekṣā || 144 Dhp346 etaṃ dṛḍhaṃ bandhanam āhu dhīrā ohārinaṃ sukhumaṃ dupramuñcaṃ | etappi chettāna vrajanti santo anapekhino sabbadukhaṃ prahāya || Uv2:6 etad dṛḍhaṃ bandhanam āhur āryāḥ samantataḥ susthiraṃ duṣpramokṣam | etad api cchitvā tu parivrajanti hy anapekṣinaḥ kāmasukhaṃ prahāya || 145 Dhp186 na kāhāpaṇavāsena ttrettī kāmesu vijjati | Uv2:17 na karṣāpaṇavarṣeṇa tṛptiḥ kāmair hi vidyate | 146 Dhp187 api divvesu kāmesu ratiṃ so nādhigacchati || tahnakkhayarato hoti saṃmasaṃbuddhsāvako || Uv2:18 api divyeṣu kāmeṣu sa ratiṃ nādhigacchati || tṛṣṇākṣayarato bhavati buddhānāṃ śrāvakaḥ sadā || 147 Dhp352 vītatahno anādāno niruttīpadakovido | akkharāṇāṃ sannipātena (ñ)ñāyyā pūrvvāparāṇi so | sa ve antimaśārīro mahapraṃño ti vuccati || 148 Dhp341 saritāni sinehitāni ca somanassāni bhavanti jantuno | ye sātasitā sukheṣiṇo te ve jātijaropagā || Uv3:5 saritāni vai snehitāni vai saumanasyāni bhavanti jantunaḥ | ye sātasitāḥ sukhaiṣiṇas te vai jātijaropagā narāḥ || 149 Dhp342 tahnāya purekkhaṭā prajā parisappanti śaśo va bādhito | te saṃjotanasaṅgasaṅgasattā gabbham upenti punappuno ciraṃ pi || Uv3:6 tṛṣṇābhir upaskṛtāḥ prajāḥ paridhāvanti śaśā va vāgurām | saṃyojanaiḥ saṅgasaktā duḥkhaṃ yānti punaḥ punaś cirarātram || 150 Dhp348 muñca pure muñca pacchato majjhe muñca bhavassa pāragū | sabbattha vimuttamānaso na puno jātijarām upehisi || Uv29:57 muñca purato muñca paścato madhye muñca bhavasya pāragaḥ | sarvatra vimuktamānaso na punar jātijarām upeṣyasi || 151 Dhp344 yo nivvanadho vanā tu mutto vanamutto vanam eva dhāvati | taṃ puggalam etha paśśatha mutto bandhanam eva dhāvati || Uv27:29 yo nirvanagair vimokṣitaḥ saṃvanamukto vanam eva dhāvati | taṃ paśyatha pudgalaṃ tv imaṃ mukto bandhanam eva dhāvati || 152 Dhp356 ttriṇadoṣāṇi khettrāṇi rāgadoṣā ayaṃ prajā | tassā hi vītarāgesu dinnaṃ hoti mahapphalaṃ || Uv16:16 kṣetrāṇi tṛṇadoṣāṇi rāgadoṣā tv iyaṃ prajā | tasmād vigatarāgebhyo dattaṃ bhavati mahāphalam || 153 Dhp357 ttriṇadoṣāṇi khettrāṇi doṣadoṣā ayaṃ prajā | tassā hi vītadoṣesu dinnaṃ hoti mahapphalaṃ || Uv16:17 kṣetrāṇi tṛṇadoṣāṇi dveṣadoṣā tv iyaṃ prajā | tasmād hi vigatadveṣebhyo dattaṃ bhavati mahāphalam || 154 Dhp358 ttriṇadoṣāṇi khettrāṇi mohadoṣā ayaṃ prajā | tassā hi vītamohesu dinnaṃ hoti mahapphalaṃ || Uv16:18 kṣetrāṇi tṛṇadoṣāṇi mohadoṣā tv iyaṃ prajā | tasmād vigatamohebhyo dattaṃ bhavati mahāphalam || 155 Dhp99 ramaṇīyaṃ vatā 'raṇṇaṃ yamhiṃ na ramate jano | vītarāgāttha raṃsanti nāṃñe kāmāgaveṣiṇo || Uv29:17 ramaṇīyāny araṇyāni na cātra ramate janaḥ | vītarāgātra raṃsyante na tu kāmāgaveṣiṇaḥ || 156 Dhp99 yathā pi mūle anupadrute dṛḍhe chinno pi rukkho puna-r-īva jāyati | em eva tahnānuśaye anūhate nivvattate dukkham idaṃ punappuno || Uv3:16 yathāpi mūlair anupadrutaiḥ sadā chinno 'pi vṛkṣaḥ punar eva jāyate | evaṃ hi tṛṣṇānuśayair anuddhṛtair nirvartate duḥkham idaṃ punaḥ punaḥ || tahnavarggaḥ ***** Mala ***** 157 Dhp241 asajjihāyamalā vedā anuṭṭhāṇamalā gharā | malo vaṇṇassa kosajjaṃ pramādo rakkhatāṃ malo || 158 Dhp242 malo istiye duccaritaṃ maccheraṃ dadatāṃ malo | malo pāpāni kaṃmāṇi assiṃ loke paramhi ca || 159 Dhp243 tato malataraṃ brūmi avijjā maraṇaṃ malaṃ | ete male prahattāna niṃmalā bhikkhavo || 160 Dhp240 ayasā tu malo samuṭṭhito tato uṭṭhāya tam eva khādati | em eva vidhūnacāriyaṃ sakāni kaṃmāṇi nayanti doggatiṃ || Uv9:19 ayaso hi malaḥ samutthitaḥ sa tadutthāya tam eva khādati | evam hy aniśāmyacāriṇaṃ svāni karmāṇi nayanti durgatim || 161 Dhp235 pāṇḍupalāśo ca dāni si yamapuruṣā pi ca te upaṭṭhitā | uyyogamukhe ca tiṣṭhasi pātheyaṃ pi ca te na vijjati || 162 cf. Dhp236 uyyamassa ghaṭassa āttanā kaṃmāro rajataṃ va niddhame || niddhāntamalo anaṅgano bitiyaṃ (vitiyaṃ) ayirabhūmim esi || 163 Dhp239 anupūrvveṇa medhāvī thokathokaṃ khaṇe khaṇe | kammāro rajatasseva niddhame malam āttano || Uv2:10 anupūrveṇa medhāvī stokaṃ stokaṃ kṣaṇe kṣaṇe | karmāro rajatasyaiva nirdhamen malam ātmanaḥ || 164 Dhp244 sujīvaṃ ahirīkena saṃkiliṣṭan tu jīvati | prakkhaṇḍiṇā pragabbheṇa kākaśūreṇa dhansinā || Uv27:3 ahrīkena sujīvaṃ syāt kākaśūreṇa dhvāṅkṣiṇā | praskandiṇā pragalbhena saṃkliṣṭaṃ tv iha jīvate || 165 Dhp245 hirīmatā tu dujjīvaṃ niccaṃ śucigaveṣiṇā | alīnenāpragabbheṇa śuddhājīvena paśśatā || Uv27:4 hrīmatā tv iha durjīvaṃ nityaṃ śucigaveṣiṇā | sulīnenāpragalbhena śuddhājīvena paśyatā || 166 Dhp252 supaśśaṃ vajjaṃ aṃñesaṃ āttano puna duddaśaṃ | paresām iha vajjāni uppunāti yathā busaṃ | āttano puna chādeti kalim va kṛtavāṃ śaṭho || Uv27:1 supaśyaṃ paravadyaṃ syād ātmavadyaṃ tu durdṛśam | paraḥ parasya vadyāni tūtpunāti busaṃ yathā | ātmanaś chādayaty eṣa kṛtvā yadvat kaliṃ śaṭhaḥ || 167 Dhp163 sukarāṇi asādhūni āttano ahitāni ca | yaṃ ve hitaṃ ca sādhūni ca taṃ ve paramadukkharaṃ || Uv28:16 sukarāṇi hy asādhūni svātmano hy ahitāni ca | yad vai hitaṃ ca pathyaṃ ca tad vai paramaduṣkaram || 168 sukarāṇi asādhūni āttano ahitāni ca | yāni hitāni sādhūni tāni kurvvanti paṇḍitā || 169 Dhp316,317 alajjitavve lajjanti lajjitavve na lajjatha | abhaye bhayadaṃśāvī bhaye cābhayadaṃśino | micchadṛṣṭisamādānā sattā gacchanti doggatiṃ || Uv16:4 alajjitavye lajjante lajjitavye tv alajjanaḥ | abhaye bhayadarśīno bhaye cābhayadarśinaḥ | mithyādṛṣṭisamādānāt satvā gacchanti durgatim || 170 Dhp318 avajje vajjamatino vajje cāvajjasaṃñino | micchadṛṣṭisamādānā sattā gacchanti doggatiṃ || 171 Dhp11 asāre sāramatino sāre cā 'sārasaṃñino | te sāran nādhigacchanti micchasaṃkappagocarā || Uv29:3 asāre sāramatayaḥ sāre cāsārasaṃjñinaḥ | te sāraṃ nādhigacchanti mithyāsaṃkalpagocarāḥ || 172 Dhp12 sārañ ca sārato ññāttā asārañ ca asārato | te sāram adhigacchanti saṃmasaṃkappagocarā || Uv29:4 sāraṃ tu sārato jñātvā hy asāraṃ cāpi asārataḥ | te sāram adhigacchanti samyaksaṃkalpagocarāḥ || 173 Dhp209 avoge yuñjiyāttānaṃ yogamhi ca ayuṃjiya | atthaṃ hettā priyaggrāhī pṛhayantatthānuyogināṃ || Uv5:9 avoge yujya cātmānaṃ yoge cāyujya sarvadā | arthaṃ hitvā priyagrāhī spṛhayaty arthayogine || malavaggaḥ ***** Bāla ***** 174 Dhp66 caranti bālā dummedhā amitteṇa-r-iva āttanā | karontā pāpakaṃ kammaṃ yaṃ hoti kaṭukapphalaṃ || Uv9:13 caranti bālā duṣprajñā hy amitrair iva cātmabhiḥ | kurvantaḥ pāpakaṃ karma yad bhavati kaṭukaṃ phalam || 175 Dhp67 kathañ ca taṃ kare kaṃmaṃ yaṃ kattā anutappati | yassa aṃśumukho rodaṃ vipākaṃ paṭisevati || Uv9:14 na tat karrma kṛtaṃ sādhu yat kṛtvā hy anutapyate | rudann aśrumukho yasya vipākaṃ pratiṣevate || 176 Dhp68 taṃ ca kaṃmaṃ kataṃ sādhu yaṃ kattā nānutappati | yassa pratīto sumano vipākaṃ paṭisevati || Uv9:15 tat tu karma kṛtaṃ sādhu yat kṛtvā nānutapyate | yasya pratītaḥ sumanā vipākaṃ pratiṣevate || 177 Dhp72 yāvad eva anatthāya ñāttaṃ bālassa jāyati | hanti bālassa śukrāṅggaṃ (?) muddham assa nipātaye || Uv13:2 yāvad eva hy anarthāya jñāto bhavati bāliśaḥ | hanti bālasya śuklāṃśaṃ mūrdhāṃ cāsya pātayet || 178 Dhp73 asatāṃ bhāvanam icchanti purekkhāñ ca bhikkhusu | āvāsesu ca essariyaṃ pūjaṃ parakulesu ca || Uv13:3 asanto lābham icchanti satkāraṃ caiva bhikṣuṣu | āvāseṣu ca mātsaryaṃ pūjāṃ parakuleṣu ca || 179 Dhp74 mameva katamannentu gṛhī pravrajitā ca ye | na me pratibalā assa kiccā 'kiccesu kesuci || Uv13:4 mām eva nityaṃ jānīyur gṛhī pravrajitas tathā | mama prativaśāś ca syuḥ kṛtyākṛtyeṣu keṣu cit || 180 Dhp74ef,75ab iti bālassa saṃkappo icchāmāno ca vaddhati | aṃñā hi lābhopaniśā aṃñā nibbāṇagāminī || Uv13:5 iti bālasya saṃkalpā icchāmānābhivardhakāḥ | anyā hi lābhopaniṣad anyā nirvāṇagāminī || 181 Dhp75c-f evam etaṃ yathābhūtaṃ paśśaṃ buddhassa sāvako | sakkāraṃ nābhinandeyā vivekaṃ anubrūhaye || Uv13:6 etaj jñātvā yathābhūtaṃ buddhānāṃ śrāvakaḥ sadā | satkāraṃ nābhinandeta vivekam anubṛṃhayet || 182 jayaṃ ve manyate bālo vācāya paruṣaṃ bhaṇaṃ | satāṃ hesa jayo hoti yā titikkhā vijānato || Uv20:13 jayaṃ hi manyate bālo vacobhiḥ paruṣair vadan | nityam iva jayas tasya yo 'tivākhaṃ titīkṣati || 183 abalaṃ tassa balaṃ hoti yassa bālabalaṃ balaṃ | balassa dhammaguttassa paṭivattā na vijjati || Uv20:6 abalaṃ hi balaṃ tasya yasya krodhe balaṃ balam | kruddhasya dharmahīnasya pratipattir na vidyate || 184 Dhp63 yo bālo bālamānī paṇḍito cāpi tattha so | bālo tu paṇḍitamānī sa ve bālo ti vuccati || Uv25:22 yo jānīyād ahaṃ bāla iti bālaḥ sa paṇḍitaḥ | bālaḥ paṇḍitamānī tu bāla eva nirucyate || 185 Dhp60 drīghā assupato rātrī drīghaṃ śāntassa yojanaṃ | drīgho bālāna saṃsāro saddhaṃmaṃ avijānatāṃ || Uv1:19 dīrghā jāgarato rātrir dīrghaṃ śrāntasya yojanam | dīrgho bālasya saṃsāraḥ saddharmam avijānataḥ || 186 pūtimacche kuśāggreṇa yo naro upanahati | kuśā pi pūtiṃ vāyanti evaṃ bālopasevanā || Uv25:7 pūtimatsyāṃ kuśāgreṇa yo naro hy upanahyate | kuśāpi pūtikā vānti hy evaṃ pāpopasevanāḥ || 187 tagarañ ca palāśamhi yo naro upanahyati | pattaṃ pi surabhiṃ vāti evaṃ dhīropasevanā || Uv25:8 tagaraṃ palāśapatreṇa yo naro hy upanahyati | patrāṇy api sugandhīni sad evaṃ saṃgamāt satām || 188 akaronto pi ce pāpaṃ karonte upasevati | śaṅkiyo hoti pāpamhi avaṇṇo cāssa rūhati || Uv25:9 akurvann api pāpāni kurvāṃam upasevate | śaṅkito bhavati pāpasya avarṇaś cāsya vardhate || 189 sevamāno sevamāne saṃpuṭṭho saṃphusaṃ pare | śaro litto kalāpe vā alitte upaliṃpati | upalepabhayā dhīro neva pāpasakhā siyā || Uv25:10 saṃsevamānaḥ pāpo hi saṃspṛṣṭaḥ saṃsphṛśet parān | śaro liptaḥ kalāpasthān aliptān upaliṃpati | upalepabhayād dhīro naiva pāpasakhā bhavet || 190 tassā phalapuṭasseva ñāyyā saṃpākam āttano | asanto nopaseveyā santo seveya paṇḍīto || Uv25:12 tasmāt phalapuṭasyaiva dṛṣṭvā saṃpākam ātmanaḥ | asanto nopaseveta santaḥ seveta paṇḍītaḥ || 191 Dhp64 yāvaj jīvaṃ pi ce bālo paṇḍite payirupāsati | neva dhammaṃ vijānāti dravvī sūparasān iva || Uv25:13 yāvajjīvaṃ pi ced bālaḥ paṇḍitāṃ paryupāsate | na sa dharmaṃ vijānāti darvī sūparasān iva || 192 Dhp65 muhuttam api ce praṃño paṇḍite payirupāsati | khipraṃ dhammaṃ vijānāti jihvā sūparasān iva || Uv25:14 muhūrtam api saprajñaḥ paṇḍitāṃ paryupāsate | sa vai dharmaṃ vijānāti jihvā sūparasān iva || 193 Dhp121 nāppaṃ pāpassa maṃñeyā na me taṃ āgamiṣyati | udabindunipātena udakuṃbho pi pūrati || pūrate bālo pāpassa thokathokaṃ pi ācinaṃ | Uv17:5 nālpaṃ manyeta pāpasya naitaṃ mām āgamiṣyati | udabindunipātena mahākumbho 'pi pūryate | pūryanti bālaḥ pāpair hi stokastokaṃ kṛtair api || 194 Dhp121 nāppaṃ pāpassa maṃñeyā na me taṃ āgamiṣyati || udabindunipātena udakumbho pi pūrati | pūrate praṃño puṃñassa thokathokaṃ pi ācinaṃ || Uv17:5 nālpaṃ manyeta pāpasya naitaṃ mām āgamiṣyati || udabindunipātena mahākumbho 'pi pūryate | pūryanti bālāḥ pāpair hi stokastokaṃ kṛtair api || bālavarggaḥ ***** Daṇḍa ***** 195 Dhp141 na naggacariyā na jaṭā na paṃko nānāśanaṃ tthaṇḍīlaśāyikā vā | rajocelaṃ ukkuṭukapradhānaṃ śodhenti māccaṃ avitiṇṇakaṃchaṃ || Uv33:1 na nagacaryā na jaṭā na paṅkā no 'nāśanaṃ sthaṇḍīlaśāyikā vā | na rajomalaṃ notkuṭukaprahāṇaṃ śodheta martyaṃ hy avitīrṇakāṅkṣaṃ || 196 Dhp142 alaṃkato cāpi samaṃ careyā dānto śānto niyato dhammacārī | sabbesu prāṇesu nidhāya daṇḍaṃ so brāhmaṇo so śamaṇo sa bhikkhū || Uv33:2 alaṃkṛtaś cāpi careta dgarmaṃ kṣānto dānto niyato brahmacārī | sarveṣu bhūteṣu nidhāya daṇḍaṃ sa brāhmaṇaḥ sa śramaṇaḥ sa bhikṣuḥ || 197 Dhp133 mā vade paruṣaṃ kaṃci vuttā paṭivadeyu taṃ | dukkhā hi sārambhakathā paṭidaṇḍā phuseyu taṃ || Uv26:3 mā kaṃ cit paruṣaṃ brūthaḥ proktāḥ prativadanti tam | duḥkhā hi saṃrambhakathāḥ pratidaṇḍaṃ spṛśanti hi || 198 sace iresi āttānaṃ kaṃso upahato-r-iva | jātīmaraṇasaṃsāraṃ ciraṃ praccanubhohisi || Uv26:4 yadīrayasi hātmānaṃ kaṃsīvopahatā sadā | jātīmaraṇasaṃsāraṃ ciraṃ hy anubhaviṣyasi || 199 Dhp134 na ce iresi āttānaṃ kaṃso anupahato-r-iva | esa prātto si nibbāṇaṃ sārambhā te na vijjati || Uv26:5 na tv īrayasi hātmānaṃ kaṃsir nopahatā yathā | eṣa prāpto 'si nirvāṇaṃ saṃrambhas te na vidyate || 200 Dhp135 yathā daṇḍena gopālo gāvo p(r)ājeti gocaraṃ | evaṃ jarā ca maccū ca prāṇināṃ adhivattati || Uv1:17 yathā daṇḍena gopālo gāḥ prāpayati gocaram | evaṃ rogair jarāmṛtyuḥ āyuḥ prāpayate nṛṇām || 201 Dhp315c-f yathā daṇḍena gopālo gāvo rakṣati sāmināṃ | evaṃ rakkhatha āttānaṃ khaṇo vo mā upaccagū | khaṇātītā hi śocanti nirayamhi samappitā || Uv5:17c-f (yathā daṇḍena gopālo gāvo rakṣati sāmināṃ |) evaṃ gopayatātmānaṃ kṣaṇo vo mā upatyagāt | kṣaṇātītā hi śocante narakeṣu samarpitāḥ || 202 Dhp130 sabbe trasanti daṇḍānāṃ sabbesaṃ jīvitaṃ priyaṃ | āttānaṃ upamaṃ kattā neva haṃyyā na ghātaye || Uv5:19 sarve daṇḍasya bibhyanti sarveṣāṃ jīvitaṃ priyam | ātmānam upamāṃ kṛtvā naiva hanyān na ghātayet || 203 Dhp131 sukhakāmāni bhūtāni yo daṇḍena vihiṃsati | āttano sukham eṣāṇo precca so na labhate sukhaṃ || Uv30:3 sukhakāmāni bhūtāni yo daṇḍena vihiṃsati | ātmanaḥ sukham eṣāṇaḥ sa vai na labhate sukham || 204 Dhp132 sukhakāmāni bhūtāni yo daṇḍena na vihiṃsati | āttano sukham eṣāṇo precca so labhate sukhaṃ || Uv30:4 sukhakāmāni bhūtāni yo daṇḍena na vihiṃsati | ātmanaḥ sukham eṣāṇaḥ sa pretya labhate sukham || 205 Dhp78a-d,76ef na bhajetha pāpake mitre na bhajetha puruṣā 'dhame | bhajetha praṃñe (prāṃña-) medhāvī bhajetha puruṣottame | tārise bhajemānassa śreyo hoti na pāpiyo || Uv25:3a-d,28:7ef na bhajet pāpakaṃ mitraṃ na bhajet puruṣādhamam | bhajeta mitraṃ kalyāṇaṃ bhajed uttamapūruṣam | tādṛśaṃ bhajamānasya śreyo bhavati na pāpakam || 206 Dhp76 nidhino va pravattāraṃ yaṃ paśśe vajjadaṃśinaṃ | nigṛhyavādiṃ medhāvīṃ tārisaṃ puruṣaṃ bhaje | tāriṣaṃ bhajamānassa śreyo hoti na pāpiyo || Uv28:7 niṣeddhāraṃ pravaktāraṃ yaj jāned vadyadarśinam | nigṛhyavādinaṃ dhīraṃ tādṛśaṃ satataṃ bhajent | tādṛśaṃ bhajamānasya śreyo bhavati na pāpakam || 207 Dhp77 ovadeyā anuśāseyā asabbhāto nivāraye | satāṃ hetaṃ priyaṃ hoti asatāṃ hoti apriyaṃ || Uv5:26 avavadetānuśāsīta cāsabhyāc ca nivārayet | asatāṃ na priyo bhavati satāṃ bhavati priyaṃ || 208 tassā satāñ ca asantāñ ca nānā hoti gatī | asanto nirayaṃ yānti santo saggaparāyaṇā || Uv5:27 asantaś caiva santaś ca nānā yānti tv itaś cyutāḥ | asanto narakaṃ yānti santaḥ svargaparāyaṇāḥ || 209 Dhp152 appaśśuto ayaṃ puruṣo balivaddo va (j)jīrati | māṃsāni tassa vaddhanti praṃñā tassa na vaddhanti || 210 Dhp309 cattāri ṭṭhāṇāni naro pramatto āpajjate paradāropasevī | apuṃñalābhaṃ anikāmaśeyaṃ nindaṃ tritīyaṃ nirayaṃ catutthaṃ || Uv4:14 sthānāni catvāri naraḥ pramatta āpadyate yaḥ paradārasevī | apunyalābhaṃ hy anikāmaśayyaṃ nindāṃ tṛtīyaṃ narakaṃ caturtham || 211 Dhp310 apuṃñalābho ca gatī ca pāpiko bhītassa bhītāya ratī pi appikā | rājā pi daṇḍaṃ garukaṃ praṇeti kāyassa bhedā nirayaṃ upeti || Uv4:/15/ apuṇyalābhaṃ ca gatiṃ ca pāpikāṃ bhītasya bhītābhir athālpikāṃ ratim | rājā ca daṇḍaṃ garukaṃ dadāti kāyasya bhedād narakeṣu pacyate || 212 saṃyyatā sugatiṃ yānti doggatiṃ yānti asaṃyyātā | mā ssu viśśāsam āpādi iti vindu samaṃ care || 213 mākuñjara nāgam āsida dukkho kuñjara nāgamaṃsado | na hi nāgahatassa kuñjara sugatī ito paraaṃ yato || 214 giriduggavicāriṇaṃ yathā sīhaṃ parvvatapaṭṭhigocaraṃ | naravīram apetabheravaṃ mā hiṃsittha anomanikramaṃ || 215 Dhp320 ahaṃ nāgo va saṃggrāme cāpātipatite śare | atīvāde titikkhāmi duśśīlo hi bahujano || Uv29:21 ahaṃ nāga iva saṃgrāme cāpād utpatitāṃ śarān | atīvākyaṃ titīkṣāmi duḥśīlo hi mahājanaḥ || daṇḍavarggaḥ ***** śaraṇa ***** 216 Dhp188 bahū ve śaraṇaṃ yānti parvvate ca vanāni ca | vastūni rukkhacittāṇi manuṣyā bhayatajjitā || Uv27:31 bahavaḥ śaraṇaṃ yānti parvatāṃś ca vanāni ca | ārāmāṃ vṛkṣacaityāṃś ca manuṣyā bhayatarjitāḥ || 217 Dhp189 na etaṃ śaraṇaṃ khemmaṃ na etaṃ śaraṇaṃ uttamaṃ | etaṃ śaraṇam āgaṃma sabbadukkhā pramuccati || Uv27:32 naitad dhi śaraṇaṃ kṣemaṃ naitac charaṇaṃ uttamam | naitac charaṇam āgamya sarvaduḥkhāt pramucyate || 218 Dhp190 yo tu buddhañ ca dhammañ ca saghaṃ ca śaraṇaṃ gato | cattāri ca ayirasaccāni yathābhūtāni paśśati || Uv27:33 yas tu buddhaṃ ca dharmaṃ ca saṃghaṃ ca śaraṇaṃ gataḥ | catvāri cāryasatyāni prajñayā paśyati yadā || 219 Dhp192 etaṃ ve śaraṇaṃ khemmaṃ etaṃ śaraṇam uttamaṃ | etaṃ śaraṇam āgamma sabbadukkhā pramuccati || Uv27:35 etad dhi śaraṇaṃ kṣemam etac charaṇam uttamam | etac charaṇam āgamya sarvaduḥkhāt pramucyate || 220 gavāṃ ce taramāṇānāṃ jihmaṃ gacchati puṅgavo | sabbā tā jihmaṃ gacchaṃti nette jihmagate sati || 221 evām eva manuṣyesu yo hoti śreṣṭhasaṃmato | sa ce adhaṃmaṃ carati prāg eva itarā prajā || 222 gavāṃ ce taramāṇānāṃ ujjuṃ gacchati puṅgavo | sabbā tā ujjuṃ gacchaṃti nette ujjugate sati || 223 evām eva manuṣyesu yo hoti śreṣṭhasaṃmato | sa ce dhaṃmaṃ carati prāg eva itarā prajā || 224 Dhp169 dhaṃmaṃ care sucaritaṃ na naṃ duccaritaṃ care | dhammacārī sukhaṃ śeti assiṃ loke paramhi ca || Uv30:5 dharmaṃ caret sucaritaṃ nainaṃ duścaritaṃ caret | dharmacārī sukhaṃ śete hy asmiṃ loke paratra ca || 225 dhaṃmaṃ care sucaritaṃ na naṃ duccaritaṃ care | brahmacārī sukhaṃ śeti assiṃ loke paramhi ca || 226 Dhp364 dhaṃmārāmo dhaṃmarato dhaṃmaṃ anuvicintayaṃ | dhammam anussaraṃ bhikkhū dhammā na parihāyati || Uv32:8 dharmārāmo dharmarato dharmam evānucintayam |