Kinh Bát-nhã Một trăm ngàn bài tụng, Quyển II-2 (Śatasāhasrikā Prajñāpāramitā II-2)

rīkariṣyati batāyam āryasthaviraḥ subhūtir uttānīkariṣyati batāyam āryasthaviraḥ subhūtiḥ prajñāpāramitām iti, atha ca punar gambhīrād gambhīrataraṃ deśayati, śūkṣmāt śūkṣmataraṃ praviśati.
athāyuṣmān subhūtis teṣām devaputrāṇām cetasaiva cetaḥparivitarkam ājñāya tān devaputrān etad avocat: na khalu devaputrā rūpaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na vedanā gambhīrā na śūkṣmā, na saṃjñā gambhīrā na śūkṣmā, na saṃskārā gambhīrā na śūkṣmāḥ, na vijñānaṃ gambhīraṃ na śūkṣmam. tat kasya hetoḥ? na rūpasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na vedanāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na saṃjñāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na saṃskārasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na vijñānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
na cakṣur gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na śrotraṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na ghrāṇaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na jihvā gambhīrā na śūkṣmā, na kāyo gambhīro na śūkṣmaḥ, na mano gambhīraṃ na śūkṣmam. tat kasya hetoḥ? na cakṣuḥsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na śrotrasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na ghrāṇasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na jihvāsvabhāvo (ŚsP II-2 188) gambhīro na śūkṣmaḥ, na kāyasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na manaḥsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
na rūpaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na śabdo gambhīro na śūkṣmaḥ, na gandho gambhīro na śūkṣmaḥ, na raso gambhīro na śūkṣmaḥ, na sparśo gambhīro na śūkṣmaḥ, na dharmā gambhīrā na śūkṣmāḥ. tat kasya hetoḥ? na rūpasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na śabdasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na gandhasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na rasasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na sparśasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na dharmasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
na cakṣurvijñānaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na śrotravijñānaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na ghrāṇavijñānaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na jihvāvijñānaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na kāyavijñānaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na manovijñānaṃ gambhīraṃ na śūkṣmam. tat kasya hetoḥ? na cakṣurvijñānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na śrotravijñānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na ghrāṇavijñānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na jihvāvijñānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na kāyavijñānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na manovijñānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
na cakṣuḥsaṃsparśo gambhīro na śūkṣmaḥ, na śrotrasaṃsparśo gambhīro na śūkṣmaḥ, na ghrāṇasaṃsparśo gambhīro na śūkṣmaḥ, na jihvāsaṃsparśo gambhīro na śūkṣmaḥ, na kāyasaṃsparśo gambhīro na śūkṣmaḥ, na manaḥsaṃsparśo gambhīro na śūkṣmaḥ. tat kasya hetoḥ? na cakṣuḥsaṃsparśasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na śrotrasaṃsparśasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na ghrāṇasaṃsparśasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na jihvāsaṃsparśasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na kāyasaṃsparśasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na manaḥsaṃsparśasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
na cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanā gambhīrā na śūkṣmāḥ, na śrotrasaṃsparśapratyayavedanā gambhīrā na śūkṣmāḥ, na ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanā gambhīrā na śūkṣmāḥ, na jihvāsaṃsparśapratyayavedanā gambhīrā na śūkṣmāḥ, na kāyasaṃsparśapratyayavedanā gambhīrā na śūkṣmāḥ, na manaḥsaṃsparśapratyayavedanā gambhīrā na śūkṣmāḥ. tat kasya hetoḥ? na cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na śrotrasaṃsparśapratyayavedanāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na jihvāsaṃsparśapratyayavedanāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na kāyasaṃsparśapratyayavedanāsvabhāvo (ŚsP II-2 189) gambhīro na śūkṣmaḥ, na manaḥsaṃsparśapratyayavedanāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
na pṛthivīdhātur gambhīro na śūkṣmaḥ, nābdhātur gambhīro na śūkṣmaḥ, na tejodhātur gambhīro na śūkṣmaḥ, na vāyudhātur gambhīro na śūkṣmaḥ, nākāśadhātur gambhīro na śūkṣmaḥ, na vijñānadhātur gambhīro na śūkṣmaḥ. tat kasya hetoḥ? na pṛthivīdhātusvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nābdhātusvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na tejodhātusvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na vāyudhātusvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nākāśadhātusvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na vijñānadhātusvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
nāvidyā gambhīrā na śūkṣmā, na saṃskārā gambhīrā na śūkṣmāḥ, na vijñānaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na nāmarūpaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na ṣaḍāyatanaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na sparśo gambhiro na śūkṣmaḥ, na vedanā gambhīrā na śūkṣmā, na tṛṣṇā gambhīrā na śūkṣmā, nopādānaṃ gambhīraṃ na śūkṣmaṃ, na bhavo gambhīro na śūkṣmaḥ, na jātir gambhīrā na śūkṣmā, na jarāmaraṇaṃ gambhīraṃ na śūkṣmam. tat kasya hetoḥ? nāvidyāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na saṃskārasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na vijñānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na nāmarūpasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na ṣaḍāyatanasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na sparśasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na vedanāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na tṛṣṇāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nopādānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na bhavasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na jātisvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na jarāmaraṇasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
na dānapāramitā gambhīrā na śūkṣmā, na śīlapāramitā gambhīrā na śūkṣmā, na kṣāntipāramitā gambhīrā na śūkṣmā, na vīryapāramitā gambhīrā na śūkṣmā, na dhyānapāramitā gambhīrā na śūkṣmā, na prajñāpāramitā gambhīrā na śūkṣmā. tat kasya hetoḥ? na dānapāramitāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na śīlapāramitāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na kṣāntipāramitāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na vīryapāramitāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na dhyānapāramitāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na prajñāpāramitāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
nādhyātmaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, na bahirdhāśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, nādhyātmabahirdhāśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, na śūnyatāśūnyatā (ŚsP II-2 190) gambhīrā na śūkṣmā, na mahāśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, na paramārthaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, na saṃskṛtaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, nāsaṃskṛtaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, nātyantaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, nānavarāgraśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, nānavakāraśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, na prakṛtiśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, na sarvadharmaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, na svalakṣaṇaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, nānupalambhaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, nābhāvaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, na svabhāvaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā, nābhāvasvabhāvaśūnyatā gambhīrā na śūkṣmā. tat kasya hetoḥ? nādhyātmaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na bahirdhāśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nādhyātmabahirdhāśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na śūnyatāśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na mahāśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na paramārthaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na saṃskṛtaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nāsaṃskṛtaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nātyantaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nānavarāgraśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ nānavakāraśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na prakṛtiśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na sarvadharmaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na svalakṣaṇaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nānupalambhaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nābhāvaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na svabhāvaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nābhāvasvabhāvaśūnyatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
na smṛtyupasthānāni gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, na samyakprahāṇāni gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, na ṛddhipādā gambhīrā na śūkṣmāḥ, nendriyāṇi gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, na balāni gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, bodhyaṅgāni gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, nāryāṣṭāṅgo mārgo gambhīro na śūkṣmaḥ, nāryasatyāni gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, na dhyānāni gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, nāpramāṇāni gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, nārūpyasamāpattayo gambhīrā na śūkṣmāḥ, na vimokṣā gambhīrā na śūkṣmāḥ, nānupūrvavihārasamāpattayo gambhīrā na śūkṣmāḥ, na śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, nābhijñā gambhīrā na śūkṣmāḥ, na samādhayo gambhīrā na śūkṣmāḥ, na dhāraṇīmukhāni gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, na tathāgatabalāni gambhīrāṇi na śūkṣmāṇi, na vaiśāradyāni gambhīrāṇi na (ŚsP II-2 191) śūkṣmāṇi, na pratisaṃvido gambhīrā na śūkṣmāḥ, na mahāmaitrī gambhīrā na śūkṣmā, na mahākaruṇā gambhīrā na śūkṣmā, nāveṇikabuddhadharmā gambhīrā na śūkṣmāḥ. tat kasya hetoḥ? na smṛtyupasthānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na samyakprahāṇasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na ṛddhipādasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nendriyasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na balasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, bodhyaṅgasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nāryāṣṭāṅgo mārgasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nāryasatyasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na dhyānasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nāpramāṇasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nārūpyasamāpattisvabhāvo gambhiro na śūkṣmaḥ, na vimokṣasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nānupūrvavihārasamāpattisvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nābhijñāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na samādhisvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na dhāraṇīmukhasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na tathāgatabalasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na vaiśāradyasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na pratisaṃvitsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na mahāmaitrīsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na mahākaruṇāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, nāveṇikabuddhadharmasvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
na sarvajñatā gambhīrā na śūkṣmā, na mārgākārajñatā gambhīrā na śūkṣmā, na sarvākārajñatā gambhīrā na śūkṣmā. tat kasya hetoḥ? na sarvajñatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na mārgākārajñatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ, na sarvākārajñatāsvabhāvo gambhīro na śūkṣmaḥ.
atha teṣāṃ devaputrāṇām etad abhūt: na khalu punar iha dharmadeśanāyāṃ rūpaṃ prajñapitaṃ, na vedanā prajñapitā, na saṃjñā prajñapitā, na saṃskārā prajñapitāḥ, na vijñānaṃ prajñapitam.
na khalu punar iha dharmadeśanāyāṃ cakṣuḥ prajñapitaṃ, na śrotraṃ prajñapitaṃ, na ghrāṇaṃ prajñapitaṃ, na jihvā prajñapitā, na kāyaḥ prajñapitaḥ, na manaḥ prajñapitam.
na khalu punar iha dharmadeśanāyāṃ rūpaṃ prajñapitaṃ, na śabdaḥ prajñapitaḥ, na gandhaḥ prajñapitaḥ, na rasaḥ prajñapitaḥ, na sparśaḥ prajñapitaḥ, na dharmāḥ prajñapitāḥ,
na khalu punar iha dharmadeśanāyāṃ cakṣurvijñānaṃ prajñapitaṃ, na śrotravijñānaṃ prajñapitaṃ, na ghrāṇavijñānaṃ prajñapitaṃ, na jihvāvijñānaṃ (ŚsP II-2 192) prajñapitaṃ, na kāyavijñānaṃ prajñapitaṃ, na manovijñānaṃ prajñapitam.
na khalu punar iha dharmadeśanāyāṃ cakṣuḥsaṃsparśaḥ prajñapitaḥ, na śrotrasaṃsparśaḥ prajñapitaḥ, na ghrāṇasaṃsparśaḥ prajñapitaḥ, na jihvāsaṃsparśaḥ prajñapitaḥ, na kāyasaṃsparśaḥ prajñapitaḥ, na manaḥsaṃsparśaḥ prajñapitaḥ.
na cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanā prajñapitā, na śrotrasaṃsparśapratyayavedanā prajñapitā, na ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanā prajñapitā, na jihvāsaṃsparśapratyayavedanā prajñapitā, na kāyasaṃsparśapratyayavedanā prajñapitā, na manaḥsaṃsparśapratyayavedanā prajñapitā.
na pṛthivīdhātuḥ prajñapitaḥ, nābdhātuḥ prajñapitaḥ, na tejodhātuḥ prajñapitaḥ, na vāyudhātuḥ prajñapitaḥ, nākāśadhātuḥ prajñapitaḥ, na vijñānadhātuḥ prajñapitaḥ.
nāvidyā prajñapitā, na saṃskārā prajñapitāḥ, na vijñānaṃ prajñapitaṃ, na nāmarūpaṃ prajñapitaṃ, na ṣaḍāyatanaṃ prajñapitaṃ, na sparśaḥ prajñapitaḥ, na vedanā prajñapitā, na tṛṣṇā prajñapitā, nopādānaṃ prajñapitaṃ, na bhavaḥ prajñapitaḥ, na jātiḥ prajñapitā, na jarāmaraṇaṃ prajñapitam.
dānapāramitā prajñapitā, śīlapāramitā prajñapitā, kṣāntipāramitā prajñapitā, vīryapāramitā prajñapitā, dhyānapāramitā prajñapitā, prajñāpāramitā prajñapitā.
nādhyātmaśūnyatā prajñapitā, na bahirdhāśūnyatā prajñapitā, nādhyātmabahirdhāśūnyatā prajñapitā, na śūnyatāśūnyatā prajñapitā, na mahāśūnyatā prajñapitā, na paramārthaśūnyatā prajñapitā, na saṃskṛtaśūnyatā prajñapitā, nāsaṃskṛtaśūnyatā prajñapitā, nātyantaśūnyatā prajñapitā, nānavarāgraśūnyatā prajñapitā, nānavakāraśūnyatā prajñapitā, na prakṛtiśūnyatā prajñapitā, na sarvadharmaśūnyatā prajñapitā, na svalakṣaṇaśūnyatā prajñapitā, nānupalambhaśūnyatā prajñapitā, nābhāvaśūnyatā prajñapitā, na svabhāvaśūnyatā prajñapitā, nābhāvasvabhāvaśūnyatā prajñapitā.
na khalu punar iha dharmadeśanāyāṃ smṛtyupasthānāni prajñapitāni, na samyakprahāṇāni prajñapitāni, na ṛddhipādāḥ prajñapitāḥ, nendriyāṇi prajñapitāni, na balāni prajñapitāni, na bodhyaṅgāni prajñapitāni, nāryāṣṭāṅgo mārgaḥ prajñapitaḥ, nāryasatyāni prajñapitāni, na dhyānāni prajñapitāni, nāpramāṇāni prajñapitāni, nārūpyasamāpattayaḥ prajñapitāḥ, (ŚsP II-2 193) nāṣṭau vimokṣāḥ prajñapitāḥ, na navānupūrvavihārasamāpattayaḥ prajñapitāḥ, na śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni prajñapitāni, nābhijñāḥ prajñapitāḥ, na samādhayaḥ prajñapitāḥ, na dhāraṇīmukhāni prajñapitāni, na tathāgatabalāni prajñapitāni, na vaiśāradyāni prajñapitāni, na pratisaṃvidaḥ prajñapitāḥ, na mahāmaitrī prajñapitā, na mahākaruṇā prajñapitā, nāṣṭādaśāveṇikabuddhadharmāḥ prajñapitāḥ.
na khalu punar iha dharmadeśanāyāṃ srotaāpannaḥ prajñapito na srotaāpattiphalaṃ prajñapitaṃ, na sakṛdāgāmī prajñapito na sakṛdāgāmiphalaṃ prajñapitaṃ, nānāgāmī prajñapito nānāgāmīphalaṃ prajñapitaṃ, nārhat prajñapito nārhattvaṃ na prajñapitaṃ, na pratyekabuddhaḥ prajñapito na pratyekabodhiḥ prajñapitā, na bodhisattvaḥ prajñapito na bodhisattvabhūmayaḥ prajñapitāḥ, na buddhaḥ prajñapito na bodhiḥ prajñapitā, nākṣarāṇi prajñapitāni.
athāyuṣmān subhūtis tān devaputrān etad avocat: evam etad devaputrā evam etad iti tad anabhilāpyā tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddānāṃ bodhiḥ, apravyāhārā sā na kenacid chrutā na vijñātā.
tena hi devaputrā ye srotaāpattiphale sthātukāmāḥ srotaāpattiphalaṃ sākṣātkartukāmā nemāṃ kṣāntim anāgamya, ye sakṛdāgāmiphale sthātukāmāḥ sakṛdāgāmiphalaṃ sākṣātkartukāmā nemāṃ kṣāntim anāgamya, ye 'nāgāmīphale sthātukāmā anāgāmiphalaṃ sākṣātkartukāmā nemāṃ kṣāntim anāgamya, ye 'rhattve sthātukāmā arhattvaṃ sākṣātkartukāmā nemāṃ kṣāntim anāgamya, ye pratyekabodhau sthātukāmāḥ pratyekabodhiṃ sākṣātkartukamā nemāṃ kṣāntim anāgamya, ye 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau sthātukāmā anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ sākṣātkartukāmā nemāṃ kṣāntim anāgamya.
evaṃ khalu devaputrā bodhisattvena mahāsattvena prathamacittotpādam upādāya prajñāpāramitāyāṃ sthātavyaṃ, apravyāhārā śravaṇatām upādāya.
śatasāhasryāḥ prajñāpāramitāyā dvitīyakhaṇḍe caturdaśamaḥ parivartaḥ samāptaḥ.