Bổn Sanh Như Ý Thọ Man (Kalpadrumāvadānamālā)

//
iti krodhaṃ vinirjitya  $ kṣamaiva sādhyatāṃ sadā  &
maitrīcittaṃ samālambya  % viharadhvaṃ yathāsukhaṃ  // KDA_413 //
ātmanīva dayā syāc cet  $ svajane vā yathā jane  &
kasya nāma bhavec cittam  % adharmapraṇayāśivam*  // KDA_414 //
dayāviyogato lokaḥ  $ paramāmeti vikriyām*  &
manovākkāyavispandaiḥ  % svajane 'pi yathā jane  // KDA_415 //
dharmārthī na tyajed asmād  $ dayām iṣṭaphalodayām*  &
suvṛṣṭir iva śasyāni  % guṇān sā hi prasūyate  // KDA_416 //
dayākrāntaṃ cittaṃ na bhavati paradroharabhasaṃ  $ śucau tasmin vāṇī vrajati vikṛtaṃ naiva ca tanuḥ  &
vivṛddhā tasyaivaṃ parahitarucir maitryanugatā  % pradānakṣāntyādīñ janayati guṇān kīrtyanusṛtān*  // KDA_417 //
dayālur nodvegaṃ janayati pareṣām upaśamād  $ dayālur viśvāsyo bhavati jagatāṃ bāndhava iva  &
na saṃrambhakṣobhaḥ prabhavati dayādhīr ahṛdaye  % na kopāgniś citte jvalayati hi dayātoyaśiśire  // KDA_418 //
-------------------- Vaidya, p. 292 --------------------
saṃkṣepeṇa dayāmataḥ sthiratayā paśyanti dharmaṃ budhāḥ  $ ko nāmāsti guṇaḥ sa sādhudayito yo nānuyāto dayām*  &
tasmāt putra ivātmanīva ca dayāṃ nītvā prakarṣaṃ jane  % sanmaitryā viharanta eva muditāṃ prodbhāvayadhvaṃ sadā  // KDA_419 //
dayālor hṛdaye jātā  $ maitrī saddharmasādhanī  &
tasmād dayāṃ hṛdi sthāpya  % maitrī loke prasāryatām*  // KDA_420 //
maitrīmān puruṣaḥ sādhur  $ devair api praśasyate  &
viśvasyate sadā sadbhir  % bāndhavaiḥ svajanair janaiḥ  // KDA_421 //
maitrīmān sajjano loke  $ nirguṇo 'pi praśobhate  &
maitrīmān sanmatir bandhur  % lokānāṃ jagatām api  // KDA_422 //
maitrīmāñ jagatām iṣṭo  $ maitrīmāñ jagatāṃ suhṛt*  &
maitrīmāñ jagatāṃ mitro  % maitrīmāñ jagatāṃ sakhā  // KDA_423 //
maitrīmān puruṣaḥ śrīmān  $ yatra yatra pragacchati  &
tatra tatraiva sarvatra  % pūjyate svajanair yathā  // KDA_424 //
buddho hi jagatāṃ bandhus  $ trailokyādhipanāyakaḥ  &
so 'pi śāstā vibhāty evaṃ  % maitryā saṃskārayañ jagat*  // KDA_425 //
ye ye satvā mahābhijñāḥ  $ sarvalokānukampakāḥ  &
pūjyante satvalokaiś ca  % te 'pi maitryāḥ prabhāvataḥ  // KDA_426 //
bodhisatvā mahāsatvā  $ bodhisaṃbhārasādhakāḥ  &
sarvasatvahitārthasthās  % te 'pi maitrīpracāriṇaḥ  // KDA_427 //
yan mātā duḥkhitāpy evam  $ ā garbhād bālakaṃ sutam*  &
pāti snehopacāreṇa  % tac ca maitrīprabhāvataḥ  // KDA_428 //
yat pitā bālakaṃ putram  $ abhuñjānaḥ svayaṃ sukham*  &
pāti snehopacāreṇa  % tac ca maitrīprabhāvataḥ  // KDA_429 //
yac ca rājā prajāḥ pāti  $ svayaṃ vīravrataṃ dadhat*  &
durjanān mardayan sarvān  % tac ca maitrīprabhāvataḥ  // KDA_430 //
yac ca vidvān guruḥ śiṣyān  $ saddharmārthopadarśayan*  &
prabodhya bālakāñ chāsti  % tac ca maitrīprabhāvataḥ  // KDA_431 //
yac ca vīrā raṇe sthitvā  $ sahantyarīn prahāriṇaḥ  &
prarakṣanti svapakṣāṃś ca  % tac ca maitrīprabhāvataḥ  // KDA_432 //
-------------------- Vaidya, p. 293 --------------------
sārthavāho 'mbudhiṃ gatvā  $ yatnai ratnāni sādhayan*  &
satvān pāti dadad dānaṃ  % tac ca maitrīprabhāvataḥ  // KDA_433 //
yac ca bhāryānuyāty eva  $ mṛtena svāminā saha  &
anapekṣya svajīve 'pi  % tac ca maitrīprabhāvataḥ  // KDA_434 //
pitṛbhyo mṛtakebhyo 'pi  $ dadāti piṇḍam ādarāt*  &
anuśocan muhuś cāpi  % tac ca maitrīprabhāvataḥ  // KDA_435 //
tiryagyonyudbhavāś cāpi  $ paśavaḥ krūramānasāḥ  &
svasutān snehataḥ pānti  % tac ca maitrīprabhāvataḥ  // KDA_436 //
kṛmyādhikīṭayaś cāpi  $ krūrā gṛdhrādipakṣiṇaḥ  &
svabandhūn snehataḥ pānti  % tad dhi maitrīprabhāvataḥ  // KDA_437 //
caṇḍālā nirghṛṇā raudrāḥ  $ satvahiṃsāratāḥ khalāḥ  &
bāndhavāṃs te 'pi rakṣanti  % tad dhi maitrīprabhāvataḥ  // KDA_438 //
yad dadanti mahāsatvāḥ  $ svadehe 'py anapekṣitāḥ  &
arthibhyaḥ prārthitaṃ vastu  % tad dhi maitrīprabhāvataḥ  // KDA_439 //
evam anye 'pi ye lokā  $ bhojayantaḥ parasparam*  &
pālayanti mahāsnehāt  % tac ca maitrīprabhāvataḥ  // KDA_440 //
maitrī hi jagatāṃ mātā  $ pitā śāstā guruḥ prabhuḥ  &
patir mitraḥ suhṛd bandhus  % tasmān maitrī prasādhyatām+  // KDA_441 //
maitrīṃ vinā na jāyeta  $ karuṇā svātmaje 'pi ca  &
na muditā na copekṣā  % tasmān maitrī pradhīyatām*  // KDA_442 //
etā brahmavihārākhyāḥ  $ saṃbodhipadasādhakāḥ  &
trailokyabhartṛkā nāthāḥ  % sarvasatvānupālakāḥ  // KDA_443 //
etā vinā na śobhanti  $ mahābhijñās tapasvinaḥ  &
kalpakoṭisahasrāṇi  % taptvāpi duṣkaraṃ tapaḥ  // KDA_444 //
etā hi paramācāryāḥ  $ saddharmaguṇadāyakāḥ  &
etā vinā na sidhyanti  % sarvapāramitāratāḥ  // KDA_445 //
yāvanti sukhabhogyāni  $ puṇyasiddhāni sarvathā  &
tāni sarvāṇi jānīta  % maitrīmūlodbhavāni hi  // KDA_446 //
tasmāt sarvaprayatnena  $ krodhaṃ jitvāṃvarair api  &
maitrīṃ citte samādhāya  % kurudhvaṃ prāṇiṣu kṣamām*  // KDA_447 //
-------------------- Vaidya, p. 294 --------------------
tato dharmaprabhāveṇa  $ yūyaṃ sarve 'numoditāḥ  &
yāvajjīvaṃ sukhaṃ bhuktvā  % saukhāvatīṃ gamiṣyatha  // KDA_448 //
iti śrutvā vacas tasya  $ nāgāś ca garuḍā yateḥ  &
vairānuśayatāṃ tyaktvā  % babhūvur maitricāriṇaḥ  // KDA_449 //
iti dṛṣṭvā ca te satvā  $ vismayaharṣasaṃyutāḥ  &
dharmānumodanaṃ kṛtvā  % babhūvur maitricāriṇaḥ  // KDA_450 //
evaṃ subhūtinā tena  $ nāgāś ca garuḍāś ca te  &
maitrīdharmopadeśena  % vinītā dharmasatpathe  // KDA_451 //
atha śrībhagavān buddhaḥ  $ sarvadarśī vināyakaḥ  &
bhikṣūn āmantrayāmāsa  % saṃvṛticārakān api  // KDA_452 //
paśyadhvaṃ bhikṣavo yūyaṃ  $ subhūtiṃ brahmacāriṇam*  &
yenaite garuḍā nāgā  % vinītā dharmasatpathe  // KDA_453 //
eṣa me śrāvakāṇāṃ ca  $ bhikṣūṇāṃ brahmacāriṇām*  &
subhūtiḥ kulaputro 'yam  % agro 'raṇāvihāriṇām*  // KDA_454 //
iti tena munīndreṇa  $ subhūtir eva sadyatiḥ  &
nirdiṣṭaḥ sarvabhikṣūṇām  % agro 'raṇāvihāriṇām*  // KDA_455 //
atha te bhikṣavaḥ sarve  $ saṃśayoddhatamānasāḥ  &
cchetāraṃ saṃśayānāṃ taṃ  % papracchur evam īśvaram*  // KDA_456 //
kāni bhadanta karmāṇi  $ kṛtāny api subhūtinā  &
nirdiṣṭo bhavatā yena  % jyeṣṭho 'raṇāvihāriṇām*  // KDA_457 //
iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭo  $ bhagavān ity udāharat*  &
śṛṇudhvaṃ bhikṣavaḥ sarve  % tat kṛtaṃ yat subhūtinā  // KDA_458 //
subhūtinā kṛtaṃ karma  $ tat ko 'nyaḥ paribhokṣyate  &
yenaiva yat kṛtaṃ karma  % tenaiva tat prabhujyate  // KDA_459 //
bhūtapūrvam atīte 'dhvany  $ asmin* kalpe ca bhadrake  &
varṣasahasram āyuṣ ca  % viṃśatiguṇitaṃ yadā  // KDA_460 //
tasmiṃś ca samaye buddhaḥ  $ kāśyapo nāma nāyakaḥ  &
vidyācaraṇasaṃpannaḥ  % sugato lokavij jinaḥ  // KDA_461 //
śāstā devamanuṣyāṇāṃ  $ puruṣadamyasārathiḥ  &
sarvajño bhagavān nāthaḥ  % ṣaḍabhijño munīśvaraḥ  // KDA_462 //
-------------------- Vaidya, p. 295 --------------------
vārāṇasīm upāśritya  $ mṛgadāve jināśrame  &
vyaharat sarvasatvānām  % saddharmaṃ samupādiśan*  // KDA_463 //
tasyaiva śāsane śuddhe  $ svākhyāte dharmavainaye  &
ayaṃ pravrajito bhūtvā  % mahādātāpy abhūt tadā  // KDA_464 //
daśa varṣasahasrāṇi  $ brahmacaryam apālayat*  &
praṇidhānaṃ tathā cāyam  % akarod brahmavittamaḥ  // KDA_465 //
anena kuśalenāhaṃ  $ bhaveyaṃ bauddhasadyatiḥ  &
yo 'sau bhagavatānena  % kāśyapena sutāyinā  // KDA_466 //
māṇava uttaro nāma  $ vyākṛta iti bodhaye  &
māṇava tvaṃ prajānāṃ tu  % yadā varṣaśatāyuṣi  // KDA_467 //
śākyamunir mahābuddhaḥ  $ sarvajño lokanāyakaḥ  &
saṃbuddho bhagāvan nāthas  % tathāgato bhaviṣyasi  // KDA_468 //
asyaiva śasane cāhaṃ  $ bhaveyaṃ śrāvakottamaḥ  &
arhatām agrasaṃprāpto  % bhūtvāraṇāvihāriṇām*  // KDA_469 //
tenaiva karmaṇā cādya  $ praviṣṭo mama śāsane  &
arhatāṃ jyeṣṭhatāṃ prāptas  % tathāraṇāvihāriṇām*  // KDA_470 //
kāni punar anenaiva  $ karmāṇi prakṛtāny api  &
yenaiva nāgayonau ca  % samutpanno babhūva saḥ  // KDA_471 //
yat taḥ kleśāprahīṇatvād  $ udbhrāntendriyacetasā (Speyer: yataḥ kleśāŚ)  &
śaikṣāśaikṣagāṇānāṃ ca  % bhikṣūṇāṃ brahmacāriṇām*  // KDA_472 //
anena ruṣṭacittena  $ paruṣābaddhacetasā  &
cittāni saṃpradūṣyaiva  % vikalāni kṛtāny api  // KDA_473 //
sadāśīviṣavādena  $ vikruśyābhāṇi sāṃghike  &
tenaiva pātakenaivaṃ  % pañca janmaśatāny api  // KDA_474 //
nāgayonisamutpanno  $ babhūvāyaṃ mahāviṣaḥ  &
yac cānena punas tatra  % pravrajya buddhaśāsane  // KDA_475 //
sadā dānāni saṃdatvā  $ brahmacaryaṃ ca pālitam*  &
tenedānīṃ tathārhatvaṃ  % prāpya sākṣātkṛtaṃ mudā  // KDA_476 //
araṇāvihāriṇāṃ cāgro  $ nirdiṣṭo 'yaṃ mayā khalu  &
iti hi bhikṣavo yūyaṃ  % jānīdhvaṃ karmatāphalam*  // KDA_477 //
-------------------- Vaidya, p. 296 --------------------
yenaiva yat kṛtaṃ karma  $ tasyaiva tat phalaṃ dhruvam*  &
na naśyanti hi karmāṇi  % kalpakoṭiśatair api  \
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca  # phalanti khalu dehināṃ  // KDA_478 //
abhuktaṃ kṣīyate naiva  $ karma kvāpi kathaṃcana  &
nāgnibhir dahyate karma  % vāyubhir nāpi śuṣyati  \
udakaiḥ klidyate naiva  # bhūmiṣv api na naśyati  // KDA_479 //
anyathāpi ca no bhūtā  $ sarvathā karmaṇāṃ gatiḥ  &
śuklānāṃ śuklatā nityaṃ  % kṛṣṇānāṃ kṛṣṇatā khalu  \
miśrataiva tu miśrāṇāṃ  # ṣaḍgatau bhujyate dhruvam*  // KDA_480 //
tasmād apāsya kṛṣṇāni  $ karmāṇi miśritāni ca  &
yatitavyaṃ śubheṣv eva  % karmasu sukhavāñchibhiḥ  // KDA_481 //
tatheti bhikṣavaḥ śrutvā  $ te ca lokāḥ prabhāṣitāḥ  &
buddhavacomṛtaṃ pītvā  % nanandur anumoditāḥ  // KDA_482 //
evam etan mahārāja  $ śrutaṃ me gurubhāṣitam*  &
iti matvā tvayā rājan  % parātmaśubhavāñchinā  // KDA_483 //
krodhāriṃ yatnato jitvā  $ kṣamādharmapuraskṛtaḥ  &
maitrīṃ bhāvaya satveṣu  % svātmajeṣu yathā sadā  // KDA_484 //
iti subhāṣitaṃ śrutvā  $ upaguptasya sadguroḥ  &
tatheti nṛparājaḥ sa  % nananda sasabhājanaḥ  // KDA_485 //
ye maitrībhāvadharmaṃ kalimatiharaṇaṃ tat subhūteś caritraṃ  $ śṛṇvanti śrāvayanti tribhuvanasukhadaṃ saṃnipātya janaughān*  &
te lokā maitracittās tribhuvanasukhadāḥ kṣāntisaurabhyayuktāḥ  % yātāḥ saukhāvatīṃ te 'py amitarucimuner dharmam ārādhayanti  // KDA_486 //