Kinh tạng Pali (Tipiṭaka)SN 48Nguyên tác: Pali
Tương Ưng Căn (Indriya Saṃyutta)
185 bài kinh về năm căn (tín, tấn, niệm, định, tuệ) — năm năng lực tâm linh dẫn đến giải thoát.
Văn bản gốc(Pali)
Trang 2 / 2 (50.000 ký tự/trang)
ittassa ekaggataṁ. Yo hissa, bhante, samādhi tadassa samādhindriyaṁ. Saddhassa hi, bhante, ariyasāvakassa āraddhavīriyassa upaṭṭhitassatino samāhitacittassa etaṁ pāṭikaṅkhaṁ yaṁ evaṁ pajānissati— anamataggo kho saṁsāro. Pubbakoṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṁ sattānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ sandhāvataṁ saṁsarataṁ. Avijjāya tveva tamokāyassa asesavirāganirodho santametaṁ padaṁ paṇītametaṁ padaṁ, yadidaṁ— sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ. Yā hissa, bhante, paññā tadassa paññindriyaṁ. Saddho so, bhante, ariyasāvako evaṁ padahitvā padahitvā evaṁ saritvā saritvā evaṁ samādahitvā samādahitvā evaṁ pajānitvā pajānitvā evaṁ abhisaddahati: ‘ime kho te dhammā ye me pubbe sutavā ahesuṁ. Tenāhaṁ etarahi kāyena ca phusitvā viharāmi, paññāya ca ativijjha passāmī’ti. Yā hissa, bhante, saddhā tadassa saddhindriyan”ti. “Sādhu sādhu, sāriputta. Yo so, sāriputta, ariyasāvako tathāgate ekantagato abhippasanno, na so tathāgate vā tathāgatasāsane vā kaṅkheyya vā vicikiccheyya vā. Saddhassa hi, sāriputta, ariyasāvakassa etaṁ pāṭikaṅkhaṁ yaṁ āraddhavīriyo viharissati— akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Yaṁ hissa, sāriputta, vīriyaṁ tadassa vīriyindriyaṁ. Saddhassa hi, sāriputta, ariyasāvakassa āraddhavīriyassa etaṁ pāṭikaṅkhaṁ yaṁ satimā bhavissati, paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Yā hissa, sāriputta, sati tadassa satindriyaṁ. Saddhassa hi, sāriputta, ariyasāvakassa āraddhavīriyassa upaṭṭhitassatino etaṁ pāṭikaṅkhaṁ yaṁ vossaggārammaṇaṁ karitvā labhissati samādhiṁ, labhissati cittassa ekaggataṁ. Yo hissa, sāriputta, samādhi tadassa samādhindriyaṁ. Saddhassa hi, sāriputta, ariyasāvakassa āraddhavīriyassa upaṭṭhitassatino samāhitacittassa etaṁ pāṭikaṅkhaṁ yaṁ evaṁ pajānissati— anamataggo kho saṁsāro. Pubbakoṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṁ sattānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ sandhāvataṁ saṁsarataṁ. Avijjāya tveva tamokāyassa asesavirāganirodho santametaṁ padaṁ paṇītametaṁ padaṁ, yadidaṁ— sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ. Yā hissa, sāriputta, paññā tadassa paññindriyaṁ. Saddho so, sāriputta, ariyasāvako evaṁ padahitvā padahitvā evaṁ saritvā saritvā evaṁ samādahitvā samādahitvā evaṁ pajānitvā pajānitvā evaṁ abhisaddahati: ‘ime kho te dhammā ye me pubbe sutavā ahesuṁ. Tenāhaṁ etarahi kāyena ca phusitvā viharāmi, paññāya ca ativijjha passāmī’ti. Yā hissa, sāriputta, saddhā tadassa saddhindriyan”ti. Dasamaṁ. Jarāvaggo pañcamo. Tassuddānaṁ Jarā uṇṇābho brāhmaṇo, sāketo pubbakoṭṭhako; Pubbārāme ca cattāri, piṇḍolo āpaṇena cāti. Saṁyutta Nikāya 48.51 6. Sūkarakhatavagga Sālasutta Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu viharati sālāya brāhmaṇagāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi: “seyyathāpi, bhikkhave, ye keci tiracchānagatā pāṇā, sīho migarājā tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—thāmena javena sūrena; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāya. Katame ca, bhikkhave, bodhipakkhiyā dhammā? Saddhindriyaṁ, bhikkhave, bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati; vīriyindriyaṁ bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati; satindriyaṁ bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati; samādhindriyaṁ bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati; paññindriyaṁ bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati. Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci tiracchānagatā pāṇā, sīho migarājā tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—thāmena javena sūrena; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāyā”ti. Paṭhamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.52 6. Sūkarakhatavagga Mallikasutta Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā mallesu viharati uruvelakappaṁ nāma mallānaṁ nigamo. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi: “yāvakīvañca, bhikkhave, ariyasāvakassa ariyañāṇaṁ na uppannaṁ hoti neva tāva catunnaṁ indriyānaṁ saṇṭhiti hoti, neva tāva catunnaṁ indriyānaṁ avaṭṭhiti hoti. Yato ca kho, bhikkhave, ariyasāvakassa ariyañāṇaṁ uppannaṁ hoti, atha catunnaṁ indriyānaṁ saṇṭhiti hoti, atha catunnaṁ indriyānaṁ avaṭṭhiti hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, yāvakīvañca kūṭāgārassa kūṭaṁ na ussitaṁ hoti, neva tāva gopānasīnaṁ saṇṭhiti hoti, neva tāva gopānasīnaṁ avaṭṭhiti hoti. Yato ca kho, bhikkhave, kūṭāgārassa kūṭaṁ ussitaṁ hoti, atha gopānasīnaṁ saṇṭhiti hoti, atha gopānasīnaṁ avaṭṭhiti hoti. Evameva kho, bhikkhave, yāvakīvañca ariyasāvakassa ariyañāṇaṁ na uppannaṁ hoti, neva tāva catunnaṁ indriyānaṁ saṇṭhiti hoti, neva tāva catunnaṁ indriyānaṁ avaṭṭhiti hoti. Yato ca kho, bhikkhave, ariyasāvakassa ariyañāṇaṁ uppannaṁ hoti, atha catunnaṁ indriyānaṁ …pe… avaṭṭhiti hoti. Katamesaṁ catunnaṁ? Saddhindriyassa, vīriyindriyassa, satindriyassa, samādhindriyassa. Paññavato, bhikkhave, ariyasāvakassa tadanvayā saddhā saṇṭhāti, tadanvayaṁ vīriyaṁ saṇṭhāti, tadanvayā sati saṇṭhāti, tadanvayo samādhi saṇṭhātī”ti. Dutiyaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.53 6. Sūkarakhatavagga Sekhasutta Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi: “atthi nu kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma sekho bhikkhu sekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘sekhosmī’ti pajāneyya, asekho bhikkhu asekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘asekhosmī’ti pajāneyyā”ti? “Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… “atthi, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma sekho bhikkhu sekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘sekhosmī’ti pajāneyya, asekho bhikkhu asekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘asekhosmī’ti pajāneyya. Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma sekho bhikkhu sekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘sekhosmī’ti pajānāti? Idha, bhikkhave, sekho bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti— ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma sekho bhikkhu sekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘sekhosmī’ti pajānāti. Puna caparaṁ, bhikkhave, sekho bhikkhu iti paṭisañcikkhati: ‘atthi nu kho ito bahiddhā añño samaṇo vā brāhmaṇo vā yo evaṁ bhūtaṁ tacchaṁ tathaṁ dhammaṁ deseti yathā bhagavā’ti? So evaṁ pajānāti: ‘natthi kho ito bahiddhā añño samaṇo vā brāhmaṇo vā yo evaṁ bhūtaṁ tacchaṁ tathaṁ dhammaṁ deseti yathā bhagavā’ti. Ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma sekho bhikkhu sekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘sekhosmī’ti pajānāti. Puna caparaṁ, bhikkhave, sekho bhikkhu pañcindriyāni pajānāti— saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ. Yaṅgatikāni yaṁparamāni yaṁphalāni yaṁpariyosānāni. Na heva kho kāyena phusitvā viharati; paññāya ca ativijjha passati. Ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma sekho bhikkhu sekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘sekhosmī’ti pajānāti. Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma asekho bhikkhu asekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘asekhosmī’ti pajānāti? Idha, bhikkhave, asekho bhikkhu pañcindriyāni pajānāti— saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ. Yaṅgatikāni yaṁparamāni yaṁphalāni yaṁpariyosānāni. Kāyena ca phusitvā viharati; paññāya ca ativijjha passati. Ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma asekho bhikkhu asekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘asekhosmī’ti pajānāti. Puna caparaṁ, bhikkhave, asekho bhikkhu cha indriyāni pajānāti. ‘Cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ, manindriyaṁ— imāni kho cha indriyāni sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ aparisesaṁ nirujjhissanti, aññāni ca cha indriyāni na kuhiñci kismiñci uppajjissantī’ti pajānāti. Ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma asekho bhikkhu asekhabhūmiyaṁ ṭhito ‘asekhosmī’ti pajānātī”ti. Tatiyaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.54 6. Sūkarakhatavagga Padasutta “Seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici jaṅgalānaṁ pāṇānaṁ padajātāni sabbāni tāni hatthipade samodhānaṁ gacchanti, hatthipadaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—mahantattena; evameva kho, bhikkhave, yāni kānici padāni bodhāya saṁvattanti, paññindriyaṁ padaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāya. Katamāni ca, bhikkhave, padāni bodhāya saṁvattanti? Saddhindriyaṁ, bhikkhave, padaṁ, taṁ bodhāya saṁvattati; vīriyindriyaṁ padaṁ, taṁ bodhāya saṁvattati; satindriyaṁ padaṁ, taṁ bodhāya saṁvattati; samādhindriyaṁ padaṁ, taṁ bodhāya saṁvattati; paññindriyaṁ padaṁ, taṁ bodhāya saṁvattati. Seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici jaṅgalānaṁ pāṇānaṁ padajātāni sabbāni tāni hatthipade samodhānaṁ gacchanti, hatthipadaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—mahantattena; evameva kho, bhikkhave, yāni kānici padāni bodhāya saṁvattanti, paññindriyaṁ padaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāyā”ti. Catutthaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.55 6. Sūkarakhatavagga Sārasutta “Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṁ tesaṁ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāya. Katame ca, bhikkhave, bodhipakkhiyā dhammā? Saddhindriyaṁ, bhikkhave, bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati. Vīriyindriyaṁ …pe… satindriyaṁ …pe… samādhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati. Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṁ tesaṁ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāyā”ti. Pañcamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.56 6. Sūkarakhatavagga Patiṭṭhitasutta “Ekadhamme patiṭṭhitassa, bhikkhave, bhikkhuno pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni. Katamasmiṁ ekadhamme? Appamāde. Katamo ca bhikkhave, appamādo? Idha, bhikkhave, bhikkhu cittaṁ rakkhati āsavesu ca sāsavesu ca dhammesu. Tassa cittaṁ rakkhato āsavesu ca sāsavesu ca dhammesu saddhindriyampi bhāvanāpāripūriṁ gacchati. Vīriyindriyampi bhāvanāpāripūriṁ gacchati. Satindriyampi bhāvanāpāripūriṁ gacchati. Samādhindriyampi bhāvanāpāripūriṁ gacchati. Paññindriyampi bhāvanāpāripūriṁ gacchati. Evampi kho, bhikkhave, ekadhamme patiṭṭhitassa bhikkhuno pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitānī”ti. Chaṭṭhaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.57 6. Sūkarakhatavagga Sahampatibrahmasutta Ekaṁ samayaṁ bhagavā uruvelāyaṁ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi: “pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni amatogadhāni honti amataparāyaṇāni amatapariyosānāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ. Vīriyindriyaṁ …pe… satindriyaṁ …pe… samādhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ. Imāni pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni amatogadhāni honti amataparāyaṇāni amatapariyosānānī”ti. Atha kho brahmā sahampati bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca: “evametaṁ, bhagavā, evametaṁ sugata. Pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni amatogadhāni honti amataparāyaṇāni amatapariyosānāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ …pe… paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ. Imāni pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni amatogadhāni honti amataparāyaṇāni amatapariyosānāni. Bhūtapubbāhaṁ, bhante, kassape sammāsambuddhe brahmacariyaṁ acariṁ. Tatrapi maṁ evaṁ jānanti: ‘sahako bhikkhu, sahako bhikkhū’ti. So khvāhaṁ, bhante, imesaṁyeva pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ brahmalokaṁ upapanno. Tatrapi maṁ evaṁ jānanti: ‘brahmā sahampati, brahmā sahampatī’ti. Evametaṁ, bhagavā, evametaṁ sugata. Ahametaṁ jānāmi, ahametaṁ passāmi yathā imāni pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni amatogadhāni honti amataparāyaṇāni amatapariyosānānī”ti. Sattamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.58 6. Sūkarakhatavagga Sūkarakhatasutta Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate sūkarakhatāyaṁ. Tatra kho bhagavā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi: “kiṁ nu kho, sāriputta, atthavasaṁ sampassamāno khīṇāsavo bhikkhu tathāgate vā tathāgatasāsane vā paramanipaccakāraṁ pavattamāno pavattatī”ti? “Anuttarañhi, bhante, yogakkhemaṁ sampassamāno khīṇāsavo bhikkhu tathāgate vā tathāgatasāsane vā paramanipaccakāraṁ pavattamāno pavattatī”ti. “Sādhu sādhu, sāriputta. Anuttarañhi, sāriputta, yogakkhemaṁ sampassamāno khīṇāsavo bhikkhu tathāgate vā tathāgatasāsane vā paramanipaccakāraṁ pavattamāno pavattati. Katamo ca, sāriputta, anuttaro yogakkhemo yaṁ sampassamāno khīṇāsavo bhikkhu tathāgate vā tathāgatasāsane vā paramanipaccakāraṁ pavattamāno pavattatī”ti? “Idha, bhante, khīṇāsavo bhikkhu saddhindriyaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ, vīriyindriyaṁ bhāveti …pe… satindriyaṁ bhāveti … samādhindriyaṁ bhāveti … paññindriyaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ. Ayaṁ kho, bhante, anuttaro yogakkhemo yaṁ sampassamāno khīṇāsavo bhikkhu tathāgate vā tathāgatasāsane vā paramanipaccakāraṁ pavattamāno pavattatī”ti. “Sādhu sādhu, sāriputta. Eso hi, sāriputta, anuttaro yogakkhemo yaṁ sampassamāno khīṇāsavo bhikkhu tathāgate vā tathāgatasāsane vā paramanipaccakāraṁ pavattamāno pavattatīti. Katamo ca, sāriputta, paramanipaccakāro yaṁ khīṇāsavo bhikkhu tathāgate vā tathāgatasāsane vā paramanipaccakāraṁ pavattamāno pavattatī”ti? “Idha, bhante, khīṇāsavo bhikkhu satthari sagāravo viharati sappatisso, dhamme sagāravo viharati sappatisso, saṅghe sagāravo viharati sappatisso, sikkhāya sagāravo viharati sappatisso, samādhismiṁ sagāravo viharati sappatisso. Ayaṁ kho, bhante, paramanipaccakāro yaṁ khīṇāsavo bhikkhu tathāgate vā tathāgatasāsane vā paramanipaccakāraṁ pavattamāno pavattatī”ti. “Sādhu sādhu, sāriputta. Eso hi, sāriputta, paramanipaccakāro yaṁ khīṇāsavo bhikkhu tathāgate vā tathāgatasāsane vā paramanipaccakāraṁ pavattamāno pavattatī”ti. Aṭṭhamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.59 6. Sūkarakhatavagga Paṭhamauppādasutta Sāvatthinidānaṁ. “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni bhāvitāni bahulīkatāni anuppannāni uppajjanti, nāññatra tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ— imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni anuppannāni uppajjanti, nāññatra tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassā”ti. Navamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.5 1. Suddhikavagga Dutiyaarahantasutta “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādāvimutto hoti— ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto”ti. Pañcamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.60 6. Sūkarakhatavagga Dutiyauppādasutta “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni bhāvitāni bahulīkatāni anuppannāni uppajjanti, nāññatra sugatavinayā. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ— imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni anuppannāni uppajjanti, nāññatra sugatavinayā”ti. Dasamaṁ. Sūkarakhatavaggo chaṭṭho. Tassuddānaṁ Sālaṁ mallikaṁ sekho ca, padaṁ sāraṁ patiṭṭhitaṁ; Brahmasūkarakhatāyo, uppādā apare duveti. Saṁyutta Nikāya 48.61 7. Bodhipakkhiyavagga Saṁyojanasutta Sāvatthinidānaṁ. “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni bhāvitāni bahulīkatāni saṁyojanappahānāya saṁvattanti. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ— imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni saṁyojanappahānāya saṁvattantī”ti. Paṭhamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.62 7. Bodhipakkhiyavagga Anusayasutta “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni bhāvitāni bahulīkatāni anusayasamugghātāya saṁvattanti. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ— imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni anusayasamugghātāya saṁvattantī”ti. Dutiyaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.63 7. Bodhipakkhiyavagga Pariññāsutta “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni bhāvitāni bahulīkatāni addhānapariññāya saṁvattanti. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ— imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni addhānapariññāya saṁvattantī”ti. Tatiyaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.64 7. Bodhipakkhiyavagga Āsavakkhayasutta “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni bhāvitāni bahulīkatāni āsavānaṁ khayāya saṁvattanti. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ— imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni āsavānaṁ khayāya saṁvattantīti. Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni bhāvitāni bahulīkatāni saṁyojanappahānāya saṁvattanti, anusayasamugghātāya saṁvattanti, addhānapariññāya saṁvattanti, āsavānaṁ khayāya saṁvattanti. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ— imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni bhāvitāni bahulīkatāni saṁyojanappahānāya saṁvattanti, anusayasamugghātāya saṁvattanti, addhānapariññāya saṁvattanti, āsavānaṁ khayāya saṁvattantī”ti. Catutthaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.65 7. Bodhipakkhiyavagga Paṭhamaphalasutta “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ— imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ— diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā”ti. Pañcamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.66 7. Bodhipakkhiyavagga Dutiyaphalasutta “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ— imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā satta phalā sattānisaṁsā pāṭikaṅkhā. Katame satta phalā sattānisaṁsā? Diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṁ ārādheti, no ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṁ ārādheti, atha maraṇakāle aññaṁ ārādheti. No ce diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṁ ārādheti, atha pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, upahaccaparinibbāyī hoti, asaṅkhāraparinibbāyī hoti, sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, uddhaṁsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā ime satta phalā sattānisaṁsā pāṭikaṅkhā”ti. Chaṭṭhaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.67 7. Bodhipakkhiyavagga Paṭhamarukkhasutta “Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci jambudīpakā rukkhā, jambū tesaṁ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāya. Katame ca, bhikkhave, bodhipakkhiyā dhammā? Saddhindriyaṁ, bhikkhave, bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati. Vīriyindriyaṁ …pe… satindriyaṁ … samādhindriyaṁ … paññindriyaṁ bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati. Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci jambudīpakā rukkhā, jambū tesaṁ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāyā”ti. Sattamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.68 7. Bodhipakkhiyavagga Dutiyarukkhasutta “Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci devānaṁ tāvatiṁsānaṁ rukkhā, pārichattako tesaṁ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāya. Katame ca, bhikkhave, bodhipakkhiyā dhammā? Saddhindriyaṁ, bhikkhave, bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati. Vīriyindriyaṁ …pe… satindriyaṁ … samādhindriyaṁ … paññindriyaṁ bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati. Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci devānaṁ tāvatiṁsānaṁ rukkhā, pārichattako tesaṁ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāyā”ti. Aṭṭhamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.69 7. Bodhipakkhiyavagga Tatiyarukkhasutta “Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci asurānaṁ rukkhā, cittapāṭali tesaṁ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāya. Katame ca, bhikkhave, bodhipakkhiyā dhammā? Saddhindriyaṁ, bhikkhave, bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati …pe… paññindriyaṁ bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati. Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci asurānaṁ rukkhā, cittapāṭali tesaṁ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāyā”ti. Navamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.6 1. Suddhikavagga Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasutta “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṁ vā brahmaññatthaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā; te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti. Chaṭṭhaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.70 7. Bodhipakkhiyavagga Catuttharukkhasutta “Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci supaṇṇānaṁ rukkhā, kūṭasimbalī tesaṁ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāya. Katame ca, bhikkhave, bodhipakkhiyā dhammā? Saddhindriyaṁ, bhikkhave, bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati …pe… paññindriyaṁ bodhipakkhiyo dhammo, taṁ bodhāya saṁvattati. Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci supaṇṇānaṁ rukkhā, kūṭasimbalī tesaṁ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ—bodhāyā”ti. Dasamaṁ. Bodhipakkhiyavaggo sattamo. Tassuddānaṁ Saṁyojanā anusayā, pariññā āsavakkhayā; Dve phalā caturo rukkhā, vaggo tena pavuccatīti. Saṁyutta Nikāya 48.71–82 8. Gaṅgāpeyyālavagga Pācīnādisutta “Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu pañcindriyāni bhāvento pañcindriyāni bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pañcindriyāni bhāvento pañcindriyāni bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu saddhindriyaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ, vīriyindriyaṁ …pe… satindriyaṁ … samādhindriyaṁ … paññindriyaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu pañcindriyāni bhāvento pañcindriyāni bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro”ti. Dvādasamaṁ. Gaṅgāpeyyālavaggo aṭṭhamo. Tassuddānaṁ Cha pācīnato ninnā, cha ninnā ca samuddato; Dvete cha dvādasa honti, vaggo tena pavuccatīti. Saṁyutta Nikāya 48.7 1. Suddhikavagga Dutiyasamaṇabrāhmaṇasutta “Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā saddhindriyaṁ nappajānanti, saddhindriyasamudayaṁ nappajānanti, saddhindriyanirodhaṁ nappajānanti, saddhindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānanti; vīriyindriyaṁ nappajānanti …pe… satindriyaṁ nappajānanti …pe… samādhindriyaṁ nappajānanti …pe… paññindriyaṁ nappajānanti, paññindriyasamudayaṁ nappajānanti, paññindriyanirodhaṁ nappajānanti, paññindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṁ vā brahmaññatthaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā saddhindriyaṁ pajānanti, saddhindriyasamudayaṁ pajānanti, saddhindriyanirodhaṁ pajānanti, saddhindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti; vīriyindriyaṁ pajānanti, vīriyindriyasamudayaṁ pajānanti, vīriyindriyanirodhaṁ pajānanti, vīriyindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti; satindriyaṁ pajānanti …pe… samādhindriyaṁ pajānanti …pe… paññindriyaṁ pajānanti, paññindriyasamudayaṁ pajānanti, paññindriyanirodhaṁ pajānanti, paññindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti. Sattamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.83 9. Appamādavagga Appamādavagga (Appamādavaggo vitthāretabbo.) Tassuddānaṁ Tathāgataṁ padaṁ kūṭaṁ, mūlaṁ sārena vassikaṁ; Rājā candimasūriyā, vatthena dasamaṁ padanti. Saṁyutta Nikāya 48.8 1. Suddhikavagga Daṭṭhabbasutta “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ. Kattha ca, bhikkhave, saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ? Catūsu sotāpattiyaṅgesu— ettha saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ. Kattha ca, bhikkhave, vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ? Catūsu sammappadhānesu— ettha vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ. Kattha ca, bhikkhave, satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ? Catūsu satipaṭṭhānesu— ettha satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ. Kattha ca, bhikkhave, samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ? Catūsu jhānesu— ettha samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ. Kattha ca, bhikkhave, paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ? Catūsu ariyasaccesu— ettha paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ. Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī”ti. Aṭṭhamaṁ. Saṁyutta Nikāya 48.93 10. Balakaraṇīyavagga Balakaraṇīyavagga (Balakaraṇīyavaggo vitthāretabbo.) Tassuddānaṁ Balaṁ bījañca nāgo ca, rukkho kumbhena sūkiyā; Ākāsena ca dve meghā, nāvā āgantukā nadīti. Saṁyutta Nikāya 48.9 1. Suddhikavagga Paṭhamavibhaṅgasutta “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ. Katamañca, bhikkhave, saddhindriyaṁ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ: ‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti— idaṁ vuccati, bhikkhave, saddhindriyaṁ. Katamañca, bhikkhave, vīriyindriyaṁ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu— idaṁ vuccati, bhikkhave, vīriyindriyaṁ. Katamañca, bhikkhave, satindriyaṁ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā— idaṁ vuccati, bhikkhave, satindriyaṁ. Katamañca, bhikkhave, samādhindriyaṁ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako vossaggārammaṇaṁ karitvā labhati samādhiṁ, labhati cittassa ekaggataṁ— idaṁ vuccati, bhikkhave, samādhindriyaṁ. Katamañca, bhikkhave, paññindriyaṁ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya, sammā dukkhakkhayagāminiyā— idaṁ vuccati, bhikkhave, paññindriyaṁ. Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī”ti. Navamaṁ.