Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Kinh tạng Pali (Tipiṭaka)SN 48Nguyên tác: Pali

Tương Ưng Căn (Indriya Saṃyutta)

185 bài kinh về năm căn (tín, tấn, niệm, định, tuệ) — năm năng lực tâm linh dẫn đến giải thoát.

Văn bản gốc(Pali)

Trang 1 / 2 (50.000 ký tự/trang)
Saṁyutta Nikāya 48.105 
11. Esanāvagga 
Esanāvagga 
(Esanāvaggo vitthāretabbo.) 
Tassuddānaṁ 
Esanā vidhā āsavo, 
Bhavo ca dukkhatā tisso; 
Khilaṁ malañca nīgho ca, 
Vedanā taṇhā tasinā cāti. 

Saṁyutta Nikāya 48.10 
1. Suddhikavagga 
Dutiyavibhaṅgasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, saddhindriyaṁ? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ: 
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti—
idaṁ vuccati, bhikkhave, saddhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, vīriyindriyaṁ? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. 
So anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati; 
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati; 
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati; 
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati—
idaṁ vuccati, bhikkhave, vīriyindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, satindriyaṁ? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. 
So kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ; 
vedanāsu …pe… 
citte …pe… 
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, satindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, samādhindriyaṁ? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako vossaggārammaṇaṁ karitvā labhati samādhiṁ, labhati cittassa ekaggataṁ. 
So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. 
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—
idaṁ vuccati, bhikkhave, samādhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, paññindriyaṁ? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya, sammā dukkhakkhayagāminiyā. 
So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti—
idaṁ vuccati, bhikkhave, paññindriyaṁ. 
Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī”ti. 
Dasamaṁ. 
Suddhikavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Suddhikañceva dve sotā, 
arahantā apare duve; 
Samaṇabrāhmaṇā daṭṭhabbaṁ, 
vibhaṅgā apare duveti. 

Saṁyutta Nikāya 48.115–124 
12. Oghavagga 
Oghādisutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, uddhambhāgiyāni saṁyojanāni. 
Katamāni pañca? 
Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṁ, avijjā—
imāni kho, bhikkhave, pañcuddhambhāgiyāni saṁyojanāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ uddhambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya pañcindriyāni bhāvetabbāni. 
Katamāni pañca? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu saddhindriyaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …pe… paññindriyaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ uddhambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya imāni pañcindriyāni bhāvetabbānī”ti. 
Dasamaṁ. 
(Yathā maggasaṁyuttaṁ, tathā vitthāretabbaṁ.) 
Oghavaggo dvādasamo. 
Tassuddānaṁ 
Ogho yogo upādānaṁ, 
ganthā anusayena ca; 
Kāmaguṇā nīvaraṇā, 
khandhā oruddhambhāgiyāti. 

Saṁyutta Nikāya 48.11 
2. Mudutaravagga 
Paṭilābhasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ …pe…. 
Katamañca, bhikkhave, saddhindriyaṁ? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ: 
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti—
idaṁ vuccati, bhikkhave, saddhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, vīriyindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, cattāro sammappadhāne ārabbha vīriyaṁ paṭilabhati—
idaṁ vuccati, bhikkhave, vīriyindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, satindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhāne ārabbha satiṁ paṭilabhati—
idaṁ vuccati, bhikkhave, satindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, samādhindriyaṁ? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako vossaggārammaṇaṁ karitvā labhati samādhiṁ, labhati cittassa ekaggataṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, samādhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, paññindriyaṁ? 
Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā—
idaṁ vuccati, bhikkhave, paññindriyaṁ. 
Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.125–136 
13. Punagaṅgāpeyyālavagga 
Punapācīnādisutta 
“Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; 
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu pañcindriyāni bhāvento pañcindriyāni bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. 
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pañcindriyāni bhāvento pañcindriyāni bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu saddhindriyaṁ bhāveti rāgavinayapariyosānaṁ dosavinayapariyosānaṁ mohavinayapariyosānaṁ …pe… paññindriyaṁ bhāveti rāgavinayapariyosānaṁ dosavinayapariyosānaṁ mohavinayapariyosānaṁ. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu pañcindriyāni bhāvento pañcindriyāni bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro”ti. 
Dvādasamaṁ. 
Gaṅgāpeyyālavaggo terasamo. 
Tassuddānaṁ 
Cha pācīnato ninnā, 
cha ninnā ca samuddato; 
Dvete cha dvādasa honti, 
vaggo tena pavuccatīti. 

Saṁyutta Nikāya 48.12 
2. Mudutaravagga 
Paṭhamasaṅkhittasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ samattā paripūrattā arahaṁ hoti, tato mudutarehi anāgāmī hoti, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi sotāpanno hoti, tato mudutarehi dhammānusārī hoti, tato mudutarehi saddhānusārī hotī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.137 
13. Punagaṅgāpeyyālavagga 
Punaappamādavagga 
On Display: Title of Section Only 

Saṁyutta Nikāya 48.13 
2. Mudutaravagga 
Dutiyasaṅkhittasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ samattā paripūrattā arahaṁ hoti, tato mudutarehi anāgāmī hoti, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi sotāpanno hoti, tato mudutarehi dhammānusārī hoti, tato mudutarehi saddhānusārī hoti. 
Iti kho, bhikkhave, indriyavemattatā phalavemattatā hoti, phalavemattatā puggalavemattatā”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.147 
13. Punagaṅgāpeyyālavagga 
Punabalakaraṇīyavagga 
On Display: Title of Section Only 

Saṁyutta Nikāya 48.14 
2. Mudutaravagga 
Tatiyasaṅkhittasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ samattā paripūrattā arahaṁ hoti, tato mudutarehi anāgāmī hoti, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi sotāpanno hoti, tato mudutarehi dhammānusārī hoti, tato mudutarehi saddhānusārī hoti. 
Iti kho, bhikkhave, paripūraṁ paripūrakārī ārādheti, padesaṁ padesakārī ārādheti. 
‘Avañjhāni tvevāhaṁ, bhikkhave, pañcindriyānī’ti vadāmī”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.159 
14. Punaesanāvagga 
Punaesanāvagga 
(Appamādavagga-balakaraṇīyavagga-esanāvaggā vitthāretabbā.) 

Saṁyutta Nikāya 48.15 
2. Mudutaravagga 
Paṭhamavitthārasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ samattā paripūrattā arahaṁ hoti, tato mudutarehi antarāparinibbāyī hoti, tato mudutarehi upahaccaparinibbāyī hoti, tato mudutarehi asaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi uddhaṁsoto hoti akaniṭṭhagāmī, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi sotāpanno hoti, tato mudutarehi dhammānusārī hoti, tato mudutarehi saddhānusārī hotī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.169–178 
15. Punaoghavagga 
punaoghādisutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, uddhambhāgiyāni saṁyojanāni. 
Katamāni pañca? 
Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṁ, avijjā—
imāni kho, bhikkhave, pañcuddhambhāgiyāni saṁyojanāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ uddhambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya pañcindriyāni bhāvetabbāni. 
Katamāni pañca? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu saddhindriyaṁ bhāveti rāgavinayapariyosānaṁ dosavinayapariyosānaṁ mohavinayapariyosānaṁ. Vīriyindriyaṁ …pe… satindriyaṁ … samādhindriyaṁ … paññindriyaṁ bhāveti rāgavinayapariyosānaṁ dosavinayapariyosānaṁ mohavinayapariyosānaṁ. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ uddhambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya imāni pañcindriyāni bhāvetabbānī”ti. 
Oghavaggo sattarasamo. 
Tassuddānaṁ 
Ogho yogo upādānaṁ, 
ganthā anusayena ca; 
Kāmaguṇā nīvaraṇā, 
khandhā oruddhambhāgiyāti. 
Indriyasaṁyuttaṁ catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.16 
2. Mudutaravagga 
Dutiyavitthārasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ samattā paripūrattā arahaṁ hoti, tato mudutarehi antarāparinibbāyī hoti, tato mudutarehi upahaccaparinibbāyī hoti, tato mudutarehi asaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi uddhaṁsoto hoti akaniṭṭhagāmī, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi sotāpanno hoti, tato mudutarehi dhammānusārī hoti, tato mudutarehi saddhānusārī hoti. 
Iti kho, bhikkhave, indriyavemattatā phalavemattatā hoti, phalavemattatā puggalavemattatā hotī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.17 
2. Mudutaravagga 
Tatiyavitthārasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ samattā paripūrattā arahaṁ hoti, tato mudutarehi antarāparinibbāyī hoti, tato mudutarehi upahaccaparinibbāyī hoti, tato mudutarehi asaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi uddhaṁsoto hoti akaniṭṭhagāmī, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi sotāpanno hoti, tato mudutarehi dhammānusārī hoti, tato mudutarehi saddhānusārī hoti. 
Iti kho, bhikkhave, paripūraṁ paripūrakārī ārādheti, padesaṁ padesakārī ārādheti. 
‘Avañjhāni tvevāhaṁ, bhikkhave, pañcindriyānī’ti vadāmī”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.18 
2. Mudutaravagga 
Paṭipannasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ samattā paripūrattā arahaṁ hoti, tato mudutarehi arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanno hoti, tato mudutarehi anāgāmī hoti, tato mudutarehi anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno hoti, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno hoti, tato mudutarehi sotāpanno hoti, tato mudutarehi sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno hoti. 
Yassa kho, bhikkhave, imāni pañcindriyāni sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ natthi, tamahaṁ ‘bāhiro puthujjanapakkhe ṭhito’ti vadāmī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.19 
2. Mudutaravagga 
Sampannasutta 
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘Indriyasampanno, indriyasampanno’ti, bhante, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, bhante, indriyasampanno hotī”ti? 
“Idha, bhikkhu, bhikkhu saddhindriyaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ, vīriyindriyaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ, satindriyaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ, samādhindriyaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ, paññindriyaṁ bhāveti upasamagāmiṁ sambodhagāmiṁ. 
Ettāvatā kho, bhikkhu, bhikkhu indriyasampanno hotī”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.1 
1. Suddhikavagga 
Suddhikasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
Tatra kho bhagavā etadavoca. 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.20 
2. Mudutaravagga 
Āsavakkhayasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti. 
Dasamaṁ. 
Mudutaravaggo dutiyo. 
Tassuddānaṁ 
Paṭilābho tayo saṅkhittā, 
vitthārā apare tayo; 
Paṭipanno ca sampanno, 
dasamaṁ āsavakkhayanti. 

Saṁyutta Nikāya 48.21 
3. Chaḷindriyavagga 
Punabbhavasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ. 
Yāvakīvañcāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nābbhaññāsiṁ, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ. 
Yato ca khvāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, athāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ. 
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi: 
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.22 
3. Chaḷindriyavagga 
Jīvitindriyasutta 
“Tīṇimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni tīṇi? 
Itthindriyaṁ, purisindriyaṁ, jīvitindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, tīṇi indriyānī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.23 
3. Chaḷindriyavagga 
Aññindriyasutta 
“Tīṇimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni tīṇi? 
Anaññātaññassāmītindriyaṁ, aññindriyaṁ, aññātāvindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, tīṇi indriyānī”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.24 
3. Chaḷindriyavagga 
Ekabījīsutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ samattā paripūrattā arahaṁ hoti, tato mudutarehi antarāparinibbāyī hoti, tato mudutarehi upahaccaparinibbāyī hoti, tato mudutarehi asaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi uddhaṁsoto hoti akaniṭṭhagāmī, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi ekabījī hoti, tato mudutarehi kolaṅkolo hoti, tato mudutarehi sattakkhattuparamo hoti, tato mudutarehi dhammānusārī hoti, tato mudutarehi saddhānusārī hotī”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.25 
3. Chaḷindriyavagga 
Suddhakasutta 
“Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni cha? 
Cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ, manindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, cha indriyānī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.26 
3. Chaḷindriyavagga 
Sotāpannasutta 
“Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni cha? 
Cakkhundriyaṁ …pe… manindriyaṁ. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṁ channaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.27 
3. Chaḷindriyavagga 
Arahantasutta 
“Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni cha? 
Cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ, manindriyaṁ. 
Yato kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṁ channaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādāvimutto hoti—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto’”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.28 
3. Chaḷindriyavagga 
Sambuddhasutta 
“Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni cha? 
Cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ, manindriyaṁ. 
Yāvakīvañcāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ channaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nābbhaññāsiṁ, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ. 
Yato ca khvāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ channaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, athāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ. 
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi: 
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.29 
3. Chaḷindriyavagga 
Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasutta 
“Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni cha? 
Cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ, manindriyaṁ. 
Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānanti, 
na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṁ vā brahmaññatthaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. 
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānanti, 
te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.2 
1. Suddhikavagga 
Paṭhamasotāpannasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.30 
3. Chaḷindriyavagga 
Dutiyasamaṇabrāhmaṇasutta 
“Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā cakkhundriyaṁ nappajānanti, cakkhundriyasamudayaṁ nappajānanti, cakkhundriyanirodhaṁ nappajānanti, cakkhundriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānanti; 
sotindriyaṁ …pe… 
ghānindriyaṁ …pe… 
jivhindriyaṁ …pe… 
kāyindriyaṁ …pe… 
manindriyaṁ nappajānanti, manindriyasamudayaṁ nappajānanti, manindriyanirodhaṁ nappajānanti, manindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānanti. 
Na me te, bhikkhave …pe… sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. 
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā cakkhundriyaṁ pajānanti, cakkhundriyasamudayaṁ pajānanti, cakkhundriyanirodhaṁ pajānanti, cakkhundriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti, 
sotindriyaṁ …pe… 
ghānindriyaṁ …pe… 
jivhindriyaṁ …pe… 
kāyindriyaṁ …pe… 
manindriyaṁ pajānanti, manindriyasamudayaṁ pajānanti, manindriyanirodhaṁ pajānanti, manindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti, 
te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti. 
Dasamaṁ. 
Chaḷindriyavaggo tatiyo. 
Tassuddānaṁ 
Punabbhavo jīvitaññāya, 
ekabījī ca suddhakaṁ; 
Soto arahasambuddho, 
dve ca samaṇabrāhmaṇāti. 

Saṁyutta Nikāya 48.31 
4. Sukhindriyavagga 
Suddhikasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ—
imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.32 
4. Sukhindriyavagga 
Sotāpannasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.33 
4. Sukhindriyavagga 
Arahantasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ. 
Yato kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādāvimutto hoti—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.34 
4. Sukhindriyavagga 
Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ. 
Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānanti, 
na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṁ vā brahmaññatthaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. 
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānanti, 
te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.35 
4. Sukhindriyavagga 
Dutiyasamaṇabrāhmaṇasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ. 
Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sukhindriyaṁ nappajānanti, sukhindriyasamudayaṁ nappajānanti, sukhindriyanirodhaṁ nappajānanti, sukhindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānanti; 
dukkhindriyaṁ nappajānanti …pe… 
somanassindriyaṁ nappajānanti …pe… 
domanassindriyaṁ nappajānanti …pe… 
upekkhindriyaṁ nappajānanti, upekkhindriyasamudayaṁ nappajānanti, upekkhindriyanirodhaṁ nappajānanti, upekkhindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānanti; 
na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṁ vā brahmaññatthaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. 
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sukhindriyaṁ pajānanti, sukhindriyasamudayaṁ pajānanti, sukhindriyanirodhaṁ pajānanti, sukhindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti; 
dukkhindriyaṁ pajānanti …pe… 
somanassindriyaṁ pajānanti …pe… 
domanassindriyaṁ pajānanti …pe… 
upekkhindriyaṁ pajānanti, upekkhindriyasamudayaṁ pajānanti, upekkhindriyanirodhaṁ pajānanti, upekkhindriyanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānanti, 
te ca kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.36 
4. Sukhindriyavagga 
Paṭhamavibhaṅgasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, sukhindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ sukhaṁ, kāyikaṁ sātaṁ, kāyasamphassajaṁ sukhaṁ sātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, sukhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, dukkhindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ dukkhaṁ, kāyikaṁ asātaṁ, kāyasamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, somanassindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, cetasikaṁ sukhaṁ, cetasikaṁ sātaṁ, manosamphassajaṁ sukhaṁ sātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, somanassindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, domanassindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, cetasikaṁ dukkhaṁ, cetasikaṁ asātaṁ, manosamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, domanassindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, upekkhindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ vā cetasikaṁ vā nevasātaṁ nāsātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, upekkhindriyaṁ. 
Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.37 
4. Sukhindriyavagga 
Dutiyavibhaṅgasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, sukhindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ sukhaṁ, kāyikaṁ sātaṁ, kāyasamphassajaṁ sukhaṁ sātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, sukhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, dukkhindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ dukkhaṁ, kāyikaṁ asātaṁ, kāyasamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, somanassindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, cetasikaṁ sukhaṁ, cetasikaṁ sātaṁ, manosamphassajaṁ sukhaṁ sātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, somanassindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, domanassindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, cetasikaṁ dukkhaṁ, cetasikaṁ asātaṁ, manosamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, domanassindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, upekkhindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ vā cetasikaṁ vā nevasātaṁ nāsātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, upekkhindriyaṁ. 
Tatra, bhikkhave, yañca sukhindriyaṁ yañca somanassindriyaṁ, sukhā sā vedanā daṭṭhabbā. 
Tatra, bhikkhave, yañca dukkhindriyaṁ yañca domanassindriyaṁ, dukkhā sā vedanā daṭṭhabbā. 
Tatra, bhikkhave, yadidaṁ upekkhindriyaṁ, adukkhamasukhā sā vedanā daṭṭhabbā. 
Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.38 
4. Sukhindriyavagga 
Tatiyavibhaṅgasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, sukhindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ sukhaṁ, kāyikaṁ sātaṁ, kāyasamphassajaṁ sukhaṁ sātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, sukhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, dukkhindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ dukkhaṁ, kāyikaṁ asātaṁ, kāyasamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, somanassindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, cetasikaṁ sukhaṁ, cetasikaṁ sātaṁ, manosamphassajaṁ sukhaṁ sātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, somanassindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, domanassindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, cetasikaṁ dukkhaṁ, cetasikaṁ asātaṁ, manosamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, domanassindriyaṁ. 
Katamañca, bhikkhave, upekkhindriyaṁ? 
Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ vā cetasikaṁ vā neva sātaṁ nāsātaṁ vedayitaṁ—
idaṁ vuccati, bhikkhave, upekkhindriyaṁ. 
Tatra, bhikkhave, yañca sukhindriyaṁ yañca somanassindriyaṁ, sukhā sā vedanā daṭṭhabbā. 
Tatra, bhikkhave, yañca dukkhindriyaṁ yañca domanassindriyaṁ, dukkhā sā vedanā daṭṭhabbā. 
Tatra, bhikkhave, yadidaṁ upekkhindriyaṁ, adukkhamasukhā sā vedanā daṭṭhabbā. 
Iti kho, bhikkhave, imāni pañcindriyāni pañca hutvā tīṇi honti, tīṇi hutvā pañca honti pariyāyenā”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.39 
4. Sukhindriyavagga 
Kaṭṭhopamasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ. 
Sukhavedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca uppajjati sukhindriyaṁ. 
So sukhitova samāno ‘sukhitosmī’ti pajānāti. 
Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ sukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannaṁ sukhindriyaṁ taṁ nirujjhati, taṁ vūpasammatī’ti pajānāti. 
Dukkhavedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhindriyaṁ. 
So dukkhitova samāno ‘dukkhitosmī’ti pajānāti. 
Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ dukkhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannaṁ dukkhindriyaṁ taṁ nirujjhati, taṁ vūpasammatī’ti pajānāti. 
Somanassavedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca uppajjati somanassindriyaṁ. 
So sumanova samāno ‘sumanosmī’ti pajānāti. 
Tasseva somanassavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ somanassavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannaṁ somanassindriyaṁ taṁ nirujjhati, taṁ vūpasammatī’ti pajānāti. 
Domanassavedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca uppajjati domanassindriyaṁ. 
So dummanova samāno ‘dummanosmī’ti pajānāti. 
Tasseva domanassavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ domanassavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannaṁ domanassindriyaṁ taṁ nirujjhati, taṁ vūpasammatī’ti pajānāti. 
Upekkhāvedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṁ. 
So upekkhakova samāno ‘upekkhakosmī’ti pajānāti. 
Tasseva upekkhāvedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ upekkhāvedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannaṁ upekkhindriyaṁ taṁ nirujjhati, taṁ vūpasammatī’ti pajānāti. 
Seyyathāpi, bhikkhave, dvinnaṁ kaṭṭhānaṁ saṅghaṭṭanasamodhānā usmā jāyati, tejo abhinibbattati; tesaṁyeva kaṭṭhānaṁ nānābhāvāvinikkhepā yā tajjā usmā sā nirujjhati sā vūpasammati; 
evameva kho, bhikkhave, sukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppajjati sukhindriyaṁ. 
So sukhitova samāno ‘sukhitosmī’ti pajānāti. 
Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ sukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppajjati sukhindriyaṁ taṁ nirujjhati, taṁ vūpasammatī’ti pajānāti. 
Dukkhavedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca …pe… 
somanassavedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca …pe… 
domanassavedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca …pe… 
upekkhāvedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṁ. 
So upekkhakova samāno ‘upekkhakosmī’ti pajānāti. 
Tasseva upekkhāvedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ upekkhāvedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṁ taṁ nirujjhati, taṁ vūpasammatī’ti pajānāti”. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.3 
1. Suddhikavagga 
Dutiyasotāpannasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.40 
4. Sukhindriyavagga 
Uppaṭipāṭikasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Dukkhindriyaṁ, domanassindriyaṁ, sukhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ. 
Idha, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati dukkhindriyaṁ. 
So evaṁ pajānāti: 
‘uppannaṁ kho me idaṁ dukkhindriyaṁ, tañca kho sanimittaṁ sanidānaṁ sasaṅkhāraṁ sappaccayaṁ. 
Tañca animittaṁ anidānaṁ asaṅkhāraṁ appaccayaṁ dukkhindriyaṁ uppajjissatī’ti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
So dukkhindriyañca pajānāti, dukkhindriyasamudayañca pajānāti, dukkhindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṁ dukkhindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati tañca pajānāti. 
Kattha cuppannaṁ dukkhindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, 
ettha cuppannaṁ dukkhindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi dukkhindriyassa nirodhaṁ, tadatthāya cittaṁ upasaṁharati’. 
Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati domanassindriyaṁ. 
So evaṁ pajānāti: 
‘uppannaṁ kho me idaṁ domanassindriyaṁ, tañca kho sanimittaṁ sanidānaṁ sasaṅkhāraṁ sappaccayaṁ. 
tañca animittaṁ anidānaṁ asaṅkhāraṁ appaccayaṁ domanassindriyaṁ uppajjissatī’ti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
So domanassindriyañca pajānāti, domanassindriyasamudayañca pajānāti, domanassindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṁ domanassindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati tañca pajānāti. 
Kattha cuppannaṁ domanassindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, 
ettha cuppannaṁ domanassindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi domanassindriyassa nirodhaṁ, tadatthāya cittaṁ upasaṁharati’. 
Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati sukhindriyaṁ. 
So evaṁ pajānāti: 
‘uppannaṁ kho me idaṁ sukhindriyaṁ, tañca kho sanimittaṁ sanidānaṁ sasaṅkhāraṁ sappaccayaṁ. 
tañca animittaṁ anidānaṁ asaṅkhāraṁ appaccayaṁ sukhindriyaṁ uppajjissatī’ti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
So sukhindriyañca pajānāti, sukhindriyasamudayañca pajānāti, sukhindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṁ sukhindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati tañca pajānāti. 
Kattha cuppannaṁ sukhindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, 
ettha cuppannaṁ sukhindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi sukhindriyassa nirodhaṁ, tadatthāya cittaṁ upasaṁharati’. 
Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati somanassindriyaṁ. 
So evaṁ pajānāti: 
‘uppannaṁ kho me idaṁ somanassindriyaṁ, tañca kho sanimittaṁ sanidānaṁ sasaṅkhāraṁ sappaccayaṁ. 
tañca animittaṁ anidānaṁ asaṅkhāraṁ appaccayaṁ somanassindriyaṁ uppajjissatī’ti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
So somanassindriyañca pajānāti, somanassindriyasamudayañca pajānāti, somanassindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṁ somanassindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati tañca pajānāti. 
Kattha cuppannaṁ somanassindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, 
ettha cuppannaṁ somanassindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi somanassindriyassa nirodhaṁ, tadatthāya cittaṁ upasaṁharati’. 
Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati upekkhindriyaṁ. 
So evaṁ pajānāti: 
‘uppannaṁ kho me idaṁ upekkhindriyaṁ, tañca kho sanimittaṁ sanidānaṁ sasaṅkhāraṁ sappaccayaṁ. 
tañca animittaṁ anidānaṁ asaṅkhāraṁ appaccayaṁ upekkhindriyaṁ uppajjissatī’ti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
So upekkhindriyañca pajānāti, upekkhindriyasamudayañca pajānāti, upekkhindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṁ upekkhindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati tañca pajānāti. 
Kattha cuppannaṁ upekkhindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, 
ettha cuppannaṁ upekkhindriyaṁ aparisesaṁ nirujjhati. 
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi upekkhindriyassa nirodhaṁ, tadatthāya cittaṁ upasaṁharatī’”ti. 
Dasamaṁ. 
Sukhindriyavaggo catuttho. 
Tassuddānaṁ 
Suddhikañca soto arahā, 
duve samaṇabrāhmaṇā; 
Vibhaṅgena tayo vuttā, 
kaṭṭho uppaṭipāṭikanti. 

Saṁyutta Nikāya 48.41 
5. Jarāvagga 
Jarādhammasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. 
Tena kho pana samayena bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito pacchātape nisinno hoti piṭṭhiṁ otāpayamāno. 
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā bhagavato gattāni pāṇinā anomajjanto bhagavantaṁ etadavoca: 
“acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante. 
Na cevaṁ dāni, bhante, bhagavato tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto, sithilāni ca gattāni sabbāni valiyajātāni, purato pabbhāro ca kāyo, dissati ca indriyānaṁ aññathattaṁ—
cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassā”ti. 
“Evañhetaṁ, ānanda, hoti—
jarādhammo yobbaññe, byādhidhammo ārogye, maraṇadhammo jīvite. 
Na ceva tāva parisuddho hoti chavivaṇṇo pariyodāto, sithilāni ca honti gattāni sabbāni valiyajātāni, purato pabbhāro ca kāyo, dissati ca indriyānaṁ aññathattaṁ—
cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassā”ti. 
Idamavoca bhagavā. 
Idaṁ vatvā ca sugato athāparaṁ etadavoca satthā: 
“Dhī taṁ jammi jare atthu, 
dubbaṇṇakaraṇī jare; 
Tāva manoramaṁ bimbaṁ, 
jarāya abhimadditaṁ. 
Yopi vassasataṁ jīve, 
sopi maccuparāyaṇo; 
Na kiñci parivajjeti, 
sabbamevābhimaddatī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.42 
5. Jarāvagga 
Uṇṇābhabrāhmaṇasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
Atha kho uṇṇābho brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. 
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho uṇṇābho brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca: 
“Pañcimāni, bho gotama, indriyāni nānāvisayāni nānāgocarāni, na aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhonti. 
Katamāni pañca? 
Cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ. 
Imesaṁ nu kho, bho gotama, pañcannaṁ indriyānaṁ nānāvisayānaṁ nānāgocarānaṁ na aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhontānaṁ kiṁ paṭisaraṇaṁ, ko ca nesaṁ gocaravisayaṁ paccanubhotī”ti? 
“Pañcimāni, brāhmaṇa, indriyāni nānāvisayāni nānāgocarāni na aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhonti. 
Katamāni pañca? 
Cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ. 
Imesaṁ kho, brāhmaṇa, pañcannaṁ indriyānaṁ nānāvisayānaṁ nānāgocarānaṁ na aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhontānaṁ mano paṭisaraṇaṁ, manova nesaṁ gocaravisayaṁ paccanubhotī”ti. 
“Manassa pana, bho gotama, kiṁ paṭisaraṇan”ti? 
“Manassa kho, brāhmaṇa, sati paṭisaraṇan”ti. 
“Satiyā pana, bho gotama, kiṁ paṭisaraṇan”ti? 
“Satiyā kho, brāhmaṇa, vimutti paṭisaraṇan”ti. 
“Vimuttiyā pana, bho gotama, kiṁ paṭisaraṇan”ti? 
“Vimuttiyā kho, brāhmaṇa, nibbānaṁ paṭisaraṇan”ti. 
“Nibbānassa pana, bho gotama, kiṁ paṭisaraṇan”ti? 
“Accayāsi, brāhmaṇa, pañhaṁ, nāsakkhi pañhassa pariyantaṁ gahetuṁ. 
Nibbānogadhañhi, brāhmaṇa, brahmacariyaṁ vussati nibbānaparāyaṇaṁ nibbānapariyosānan”ti. 
Atha kho uṇṇābho brāhmaṇo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi. 
Atha kho bhagavā acirapakkante uṇṇābhe brāhmaṇe bhikkhū āmantesi: 
“seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgāre vā kūṭāgārasālāyaṁ vā pācīnavātapānā sūriye uggacchante vātapānena rasmi pavisitvā kvāssa patiṭṭhitā”ti? 
“Pacchimāyaṁ, bhante, bhittiyan”ti. 
“Evameva kho, bhikkhave, uṇṇābhassa brāhmaṇassa tathāgate saddhā niviṭṭhā mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṁhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ. 
Imamhi ce, bhikkhave, samaye uṇṇābho brāhmaṇo kālaṁ kareyya, natthi taṁ saṁyojanaṁ yena saṁyojanena saṁyutto uṇṇābho brāhmaṇo puna imaṁ lokaṁ āgaccheyyā”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.43 
5. Jarāvagga 
Sāketasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā sākete viharati añjanavane migadāye. 
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi: 
“atthi nu kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma yāni pañcindriyāni tāni pañca balāni honti, yāni pañca balāni tāni pañcindriyāni hontī”ti? 
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṁyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti …pe… 
“Atthi, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma yāni pañcindriyāni tāni pañca balāni honti, yāni pañca balāni tāni pañcindriyāni honti. 
Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma yāni pañcindriyāni tāni pañca balāni honti, yāni pañca balāni tāni pañcindriyāni honti? 
Yaṁ, bhikkhave, saddhindriyaṁ taṁ saddhābalaṁ, yaṁ saddhābalaṁ taṁ saddhindriyaṁ; 
yaṁ vīriyindriyaṁ taṁ vīriyabalaṁ, yaṁ vīriyabalaṁ taṁ vīriyindriyaṁ; 
yaṁ satindriyaṁ taṁ satibalaṁ, yaṁ satibalaṁ taṁ satindriyaṁ; 
yaṁ samādhindriyaṁ taṁ samādhibalaṁ, yaṁ samādhibalaṁ taṁ samādhindriyaṁ; 
yaṁ paññindriyaṁ taṁ paññābalaṁ, yaṁ paññābalaṁ taṁ paññindriyaṁ. 
Seyyathāpi, bhikkhave, nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā, tassa majjhe dīpo. 
Atthi, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma tassā nadiyā eko sototveva saṅkhyaṁ gacchati. 
Atthi pana, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma tassā nadiyā dve sotānitveva saṅkhyaṁ gacchanti. 
Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma tassā nadiyā eko sototveva saṅkhyaṁ gacchati? 
Yañca, bhikkhave, tassa dīpassa purimante udakaṁ, yañca pacchimante udakaṁ—
ayaṁ kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma tassā nadiyā eko sototveva saṅkhyaṁ gacchati. 
Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma tassā nadiyā dve sotānitveva saṅkhyaṁ gacchanti? 
Yañca, bhikkhave, tassa dīpassa uttarante udakaṁ, yañca dakkhiṇante udakaṁ—
ayaṁ kho, bhikkhave, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma tassā nadiyā dve sotānitveva saṅkhyaṁ gacchanti. 
Evameva kho, bhikkhave, yaṁ saddhindriyaṁ taṁ saddhābalaṁ, yaṁ saddhābalaṁ taṁ saddhindriyaṁ; 
yaṁ vīriyindriyaṁ taṁ vīriyabalaṁ, yaṁ vīriyabalaṁ taṁ vīriyindriyaṁ; 
yaṁ satindriyaṁ taṁ satibalaṁ, yaṁ satibalaṁ taṁ satindriyaṁ; 
yaṁ samādhindriyaṁ taṁ samādhibalaṁ, yaṁ samādhibalaṁ taṁ samādhindriyaṁ; 
yaṁ paññindriyaṁ taṁ paññābalaṁ, yaṁ paññābalaṁ taṁ paññindriyaṁ. 
Pañcannaṁ, bhikkhave, indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.44 
5. Jarāvagga 
Pubbakoṭṭhakasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbakoṭṭhake. 
Tatra kho bhagavā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi: 
“saddahasi tvaṁ, sāriputta—
saddhindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ …pe… paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānan”ti? 
“Na khvāhaṁ ettha, bhante, bhagavato saddhāya gacchāmi—
saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ. 
Yesañhetaṁ, bhante, aññātaṁ assa adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya, te tattha paresaṁ saddhāya gaccheyyuṁ—
saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ. 
Yesañca kho etaṁ, bhante, ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya, nikkaṅkhā te tattha nibbicikicchā—
saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ. 
Mayhañca kho etaṁ, bhante, ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya. 
Nikkaṅkhvāhaṁ tattha nibbicikiccho saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānan”ti. 
“Sādhu sādhu, sāriputta. 
Yesañhetaṁ, sāriputta, aññātaṁ assa adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya, te tattha paresaṁ saddhāya gaccheyyuṁ—
saddhindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ …pe… paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ. 
Yesañca kho etaṁ, sāriputta, ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya, nikkaṅkhā te tattha nibbicikicchā—
saddhindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānaṁ …pe… paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyaṇaṁ amatapariyosānan”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.45 
5. Jarāvagga 
Paṭhamapubbārāmasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. 
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi: 
“katinaṁ nu kho, bhikkhave, indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti? 
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… 
“ekassa kho, bhikkhave, indriyassa bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmīti. 
Katamassa ekassa paññindriyassa paññavato, bhikkhave, ariyasāvakassa tadanvayā saddhā saṇṭhāti, tadanvayaṁ vīriyaṁ saṇṭhāti, tadanvayā sati saṇṭhāti, tadanvayo samādhi saṇṭhāti. 
Imassa kho, bhikkhave, ekassa indriyassa bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.46 
5. Jarāvagga 
Dutiyapubbārāmasutta 
Taṁyeva nidānaṁ. 
“Katinaṁ nu kho, bhikkhave, indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti? 
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… 
“dvinnaṁ kho, bhikkhave, indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmīti. 
Katamesaṁ dvinnaṁ? 
Ariyāya ca paññāya, ariyāya ca vimuttiyā. 
Yā hissa, bhikkhave, ariyā paññā tadassa paññindriyaṁ. 
Yā hissa, bhikkhave, ariyā vimutti tadassa samādhindriyaṁ. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, dvinnaṁ indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.47 
5. Jarāvagga 
Tatiyapubbārāmasutta 
Taṁyeva nidānaṁ. 
“Katinaṁ nu kho, bhikkhave, indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti? 
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… 
“catunnaṁ kho, bhikkhave, indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmīti. 
Katamesaṁ catunnaṁ? 
Vīriyindriyassa, satindriyassa, samādhindriyassa, paññindriyassa—
Imesaṁ kho, bhikkhave, catunnaṁ indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.48 
5. Jarāvagga 
Catutthapubbārāmasutta 
Taṁyeva nidānaṁ. 
“Katinaṁ nu kho, bhikkhave, indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti? 
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… 
“pañcannaṁ kho, bhikkhave, indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmīti. 
Katamesaṁ pañcannaṁ? 
Saddhindriyassa, vīriyindriyassa, satindriyassa, samādhindriyassa, paññindriyassa—
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā khīṇāsavo bhikkhu aññaṁ byākaroti: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.49 
5. Jarāvagga 
Piṇḍolabhāradvājasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme. 
Tena kho pana samayena āyasmatā piṇḍolabhāradvājena aññā byākatā hoti: 
“khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī”ti. 
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ: 
“Āyasmatā, bhante, piṇḍolabhāradvājena aññā byākatā: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmīti. 
Kiṁ nu kho, bhante, atthavasaṁ sampassamānena āyasmatā piṇḍolabhāradvājena aññā byākatā: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti? 
“Tiṇṇannaṁ kho, bhikkhave, indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā piṇḍolabhāradvājena bhikkhunā aññā byākatā: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmīti. 
Katamesaṁ tiṇṇannaṁ? 
Satindriyassa, samādhindriyassa, paññindriyassa—
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇannaṁ indriyānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā piṇḍolabhāradvājena bhikkhunā aññā byākatā: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmīti. 
Imāni ca, bhikkhave, tīṇindriyāni kimantāni? 
Khayantāni. 
Kissa khayantāni? 
Jātijarāmaraṇassa. 
‘Jātijarāmaraṇaṁ khayan’ti kho, bhikkhave, sampassamānena piṇḍolabhāradvājena bhikkhunā aññā byākatā: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.4 
1. Suddhikavagga 
Paṭhamaarahantasutta 
“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. 
Katamāni pañca? 
Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ. 
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādāvimutto hoti—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 48.50 
5. Jarāvagga 
Āpaṇasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā aṅgesu viharati āpaṇaṁ nāma aṅgānaṁ nigamo. 
Tatra kho bhagavā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āmantesi: 
“yo so, sāriputta, ariyasāvako tathāgate ekantagato abhippasanno, na so tathāgate vā tathāgatasāsane vā kaṅkheyya vā vicikiccheyya vā”ti? 
“Yo so, bhante, ariyasāvako tathāgate ekantagato abhippasanno, na so tathāgate vā tathāgatasāsane vā kaṅkheyya vā vicikiccheyya vā. 
saddhassa hi, bhante, ariyasāvakassa etaṁ pāṭikaṅkhaṁ yaṁ āraddhavīriyo viharissati—akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. 
Yaṁ hissa, bhante, vīriyaṁ tadassa vīriyindriyaṁ. 
Saddhassa hi, bhante, ariyasāvakassa āraddhavīriyassa etaṁ pāṭikaṅkhaṁ yaṁ satimā bhavissati, paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. 
Yā hissa, bhante, sati tadassa satindriyaṁ. 
Saddhassa hi, bhante, ariyasāvakassa āraddhavīriyassa upaṭṭhitassatino etaṁ pāṭikaṅkhaṁ yaṁ vossaggārammaṇaṁ karitvā labhissati samādhiṁ, labhissati c