Chakka Nipāta — Sáu Pháp

āyati tiracchānayoni paññāyati pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo. 
Atha kho, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo. 
Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṁ samudayāyā”ti. 
Navamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.3 
1. Āhuneyyavagga 
Indriyasutta 
“Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. 
Katamehi chahi? 
Saddhindriyena, vīriyindriyena, satindriyena, samādhindriyena, paññindriyena, āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. 
Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti. 
Tatiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.40 
4. Devatāvagga 
Kimilasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā kimilāyaṁ viharati niculavane. 
Atha kho āyasmā kimilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā kimilo bhagavantaṁ etadavoca: 
“ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī”ti? 
“Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari agāravā viharanti appatissā, dhamme agāravā viharanti appatissā, saṅghe agāravā viharanti appatissā, sikkhāya agāravā viharanti appatissā, appamāde agāravā viharanti appatissā, paṭisanthāre agāravā viharanti appatissā. 
Ayaṁ kho, kimila, hetu ayaṁ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hoti”. 
“Ko pana, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī”ti? 
“Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari sagāravā viharanti sappatissā, dhamme sagāravā viharanti sappatissā, saṅghe sagāravā viharanti sappatissā, sikkhāya sagāravā viharanti sappatissā, appamāde sagāravā viharanti sappatissā, paṭisanthāre sagāravā viharanti sappatissā. 
Ayaṁ kho, kimila, hetu ayaṁ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī”ti. 
Dasamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.41 
4. Devatāvagga 
Dārukkhandhasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ āyasmā sāriputto rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. 
Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasa aññatarasmiṁ padese mahantaṁ dārukkhandhaṁ. 
Disvā bhikkhū āmantesi: 
“passatha no, āvuso, tumhe amuṁ mahantaṁ dārukkhandhan”ti? 
“Evamāvuso”ti. 
“Ākaṅkhamāno, āvuso, bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṁ dārukkhandhaṁ pathavītveva adhimucceyya. 
Taṁ kissa hetu? 
Atthi, āvuso, amumhi dārukkhandhe pathavīdhātu, yaṁ nissāya bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṁ dārukkhandhaṁ pathavītveva adhimucceyya. 
Ākaṅkhamāno, āvuso, bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṁ dārukkhandhaṁ āpotveva adhimucceyya …pe… 
tejotveva adhimucceyya … 
vāyotveva adhimucceyya … 
subhantveva adhimucceyya … 
asubhantveva adhimucceyya. 
Taṁ kissa hetu? 
Atthi, āvuso, amumhi dārukkhandhe asubhadhātu, yaṁ nissāya bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṁ dārukkhandhaṁ asubhantveva adhimucceyyā”ti. 
Ekādasamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.42 
4. Devatāvagga 
Nāgitasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena icchānaṅgalaṁ nāma kosalānaṁ brāhmaṇagāmo tadavasari. 
Tatra sudaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. 
Assosuṁ kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā: 
“samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgalaṁ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. 
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato: 
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno …pe… buddho bhagavā’ti. 
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ …pe… arahataṁ dassanaṁ hotī”ti. 
Atha kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā tassā rattiyā accayena pahūtaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhaṁsu uccāsaddā mahāsaddā. 
Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti. 
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nāgitaṁ āmantesi: 
“ke pana te, nāgita, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope”ti? 
“Ete, bhante, icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā pahūtaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya bahidvārakoṭṭhake ṭhitā bhagavantaṁyeva uddissa bhikkhusaṅghañcā”ti. 
“Māhaṁ, nāgita, yasena samāgamaṁ, mā ca mayā yaso. 
Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṁ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, 
so taṁ mīḷhasukhaṁ middhasukhaṁ lābhasakkārasilokasukhaṁ sādiyeyyā”ti. 
“Adhivāsetu dāni, bhante, bhagavā; adhivāsetu, sugato; 
adhivāsanakālo dāni, bhante, bhagavato. 
Yena yeneva dāni, bhante, bhagavā gamissati, tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. 
Seyyathāpi, bhante, thullaphusitake deve vassante yathāninnaṁ udakāni pavattanti; 
evamevaṁ kho, bhante, yena yeneva dāni bhagavā gamissati, tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. 
Taṁ kissa hetu? 
Tathā hi, bhante, bhagavato sīlapaññāṇan”ti. 
“Māhaṁ, nāgita, yasena samāgamaṁ, mā ca mayā yaso. 
Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṁ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, 
so taṁ mīḷhasukhaṁ middhasukhaṁ lābhasakkārasilokasukhaṁ sādiyeyya. 
Idhāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi gāmantavihāriṁ samāhitaṁ nisinnaṁ. 
Tassa mayhaṁ, nāgita, evaṁ hoti: 
‘idānimaṁ āyasmantaṁ ārāmiko vā upaṭṭhahissati samaṇuddeso vā taṁ tamhā samādhimhā cāvessatī’ti. 
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena. 
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi āraññikaṁ araññe pacalāyamānaṁ nisinnaṁ. 
Tassa mayhaṁ, nāgita, evaṁ hoti: 
‘idāni ayamāyasmā imaṁ niddākilamathaṁ paṭivinodetvā araññasaññaṁyeva manasi karissati ekattan’ti. 
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena. 
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi āraññikaṁ araññe asamāhitaṁ nisinnaṁ. 
Tassa mayhaṁ, nāgita, evaṁ hoti: 
‘idāni ayamāyasmā asamāhitaṁ vā cittaṁ samādahissati, samāhitaṁ vā cittaṁ anurakkhissatī’ti. 
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena. 
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi āraññikaṁ araññe samāhitaṁ nisinnaṁ. 
Tassa mayhaṁ, nāgita, evaṁ hoti: 
‘idāni ayamāyasmā avimuttaṁ vā cittaṁ vimocessati, vimuttaṁ vā cittaṁ anurakkhissatī’ti. 
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena. 
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi gāmantavihāriṁ lābhiṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. 
So taṁ lābhasakkārasilokaṁ nikāmayamāno riñcati paṭisallānaṁ riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni; 
gāmanigamarājadhāniṁ osaritvā vāsaṁ kappeti. 
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena. 
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi āraññikaṁ lābhiṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. 
So taṁ lābhasakkārasilokaṁ paṭipaṇāmetvā na riñcati paṭisallānaṁ na riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni. 
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena. 
Yasmāhaṁ, nāgita, samaye addhānamaggappaṭipanno na kañci passāmi purato vā pacchato vā, phāsu me, nāgita, tasmiṁ samaye hoti antamaso uccārapassāvakammāyā”ti. 
Dvādasamaṁ. 
Devatāvaggo catuttho. 
Tassuddānaṁ 
Sekhā dve aparihāni, 
Moggallāna vijjābhāgiyā; 
Vivādadānattakārī nidānaṁ, 
Kimiladārukkhandhena nāgitoti. 

Aṅguttara Nikāya 6.43 
5. Dhammikavagga 
Nāgasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. 
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṁ piṇḍāya pāvisi. 
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi: 
“āyāmānanda, yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. 
Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṁ yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami. 
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi: 
“āyāmānanda, yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkamissāma gattāni parisiñcitun”ti. 
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. 
Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṁ yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṁ. 
Pubbakoṭṭhake gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. 
Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa seto nāma nāgo mahātūriyatāḷitavāditena pubbakoṭṭhakā paccuttarati. 
Apissu taṁ jano disvā evamāha: 
“abhirūpo vata bho rañño nāgo; dassanīyo vata bho rañño nāgo; pāsādiko vata, bho, rañño nāgo, kāyupapanno vata bho rañño nāgo”ti. 
Evaṁ vutte, āyasmā udāyī bhagavantaṁ etadavoca: 
“hatthimeva nu kho, bhante, mahantaṁ brahantaṁ kāyupapannaṁ jano disvā evamāha: 
‘nāgo vata bho nāgo’ti, udāhu aññampi kañci mahantaṁ brahantaṁ kāyupapannaṁ jano disvā evamāha: ‘nāgo vata bho nāgo’”ti? 
“Hatthimpi kho, udāyi, mahantaṁ brahantaṁ kāyupapannaṁ jano disvā evamāha: 
‘nāgo vata bho nāgo’ti. 
Assampi kho, udāyi, mahantaṁ brahantaṁ …pe… 
goṇampi kho, udāyi, mahantaṁ brahantaṁ …pe… 
uragampi kho, udāyi, mahantaṁ brahantaṁ …pe… 
rukkhampi kho, udāyi, mahantaṁ brahantaṁ …pe… 
manussampi kho, udāyi, mahantaṁ brahantaṁ kāyupapannaṁ jano disvā evamāha: 
‘nāgo vata, bho, nāgo’ti. 
Api ca, udāyi, yo sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya āguṁ na karoti kāyena vācāya manasā, tamahaṁ ‘nāgo’ti brūmī”ti. 
“Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante. 
Yāva subhāsitañcidaṁ, bhante, bhagavatā—
api ca, udāyi, yo sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya āguṁ na karoti kāyena vācāya manasā, tamahaṁ ‘nāgo’ti brūmīti. 
Idañca panāhaṁ, bhante, bhagavatā subhāsitaṁ imāhi gāthāhi anumodāmi—
Manussabhūtaṁ sambuddhaṁ, 
attadantaṁ samāhitaṁ; 
Iriyamānaṁ brahmapathe, 
cittassūpasame rataṁ. 
Yaṁ manussā namassanti, 
sabbadhammāna pāraguṁ; 
Devāpi taṁ namassanti, 
iti me arahato sutaṁ. 
Sabbasaṁyojanātītaṁ, 
vanā nibbanamāgataṁ; 
Kāmehi nekkhammarataṁ, 
muttaṁ selāva kañcanaṁ. 
Sabbe accarucī nāgo, 
himavāññe siluccaye; 
Sabbesaṁ nāganāmānaṁ, 
saccanāmo anuttaro. 
Nāgaṁ vo kittayissāmi, 
na hi āguṁ karoti so; 
Soraccaṁ avihiṁsā ca, 
pādā nāgassa te duve. 
Tapo ca brahmacariyaṁ, 
caraṇā nāgassa tyāpare; 
Saddhāhattho mahānāgo, 
upekkhāsetadantavā. 
Sati gīvā siro paññā, 
vīmaṁsā dhammacintanā; 
Dhammakucchisamātapo, 
viveko tassa vāladhi. 
So jhāyī assāsarato, 
ajjhattaṁ susamāhito; 
Gacchaṁ samāhito nāgo, 
ṭhito nāgo samāhito. 
Seyyaṁ samāhito nāgo, 
nisinnopi samāhito; 
Sabbattha saṁvuto nāgo, 
esā nāgassa sampadā. 
Bhuñjati anavajjāni, 
sāvajjāni na bhuñjati; 
Ghāsamacchādanaṁ laddhā, 
sannidhiṁ parivajjayaṁ. 
Saṁyojanaṁ aṇuṁ thūlaṁ, 
sabbaṁ chetvāna bandhanaṁ; 
Yena yeneva gacchati, 
anapekkhova gacchati. 
Yathāpi udake jātaṁ, 
puṇḍarīkaṁ pavaḍḍhati; 
Nupalippati toyena, 
sucigandhaṁ manoramaṁ. 
Tatheva loke sujāto, 
buddho loke viharati; 
Nupalippati lokena, 
toyena padumaṁ yathā. 
Mahāginīva jalito, 
anāhārūpasammati; 
Saṅkhāresūpasantesu, 
nibbutoti pavuccati. 
Atthassāyaṁ viññāpanī, 
upamā viññūhi desitā; 
Viññassanti mahānāgā, 
nāgaṁ nāgena desitaṁ. 
Vītarāgo vītadoso, 
Vītamoho anāsavo; 
Sarīraṁ vijahaṁ nāgo, 
Parinibbissati anāsavo”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.44 
5. Dhammikavagga 
Migasālāsutta 
Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. 
Atha kho migasālā upāsikā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho migasālā upāsikā āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca: 
“Kathaṁ kathaṁ nāmāyaṁ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṁ? 
Pitā me, bhante, purāṇo brahmacārī ahosi ārācārī virato methunā gāmadhammā. 
So kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmī satto tusitaṁ kāyaṁ upapannoti. 
Petteyyopi me, bhante, isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho. 
Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmipatto tusitaṁ kāyaṁ upapannoti. 
Kathaṁ kathaṁ nāmāyaṁ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyan”ti? 
“Evaṁ kho panetaṁ, bhagini, bhagavatā byākatan”ti. 
Atha kho āyasmā ānando migasālāya upāsikāya nivesane piṇḍapātaṁ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. 
Atha kho āyasmā ānando pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca: 
“Idhāhaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṁ. 
Atha kho, bhante, migasālā upāsikā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho, bhante, migasālā upāsikā maṁ etadavoca: 
‘kathaṁ kathaṁ nāmāyaṁ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṁ. 
Pitā me, bhante, purāṇo brahmacārī ahosi ārācārī virato methunā gāmadhammā. 
So kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmipatto tusitaṁ kāyaṁ upapannoti. 
Petteyyopi me, bhante, isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho. 
Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmipatto tusitaṁ kāyaṁ upapannoti. 
Kathaṁ kathaṁ nāmāyaṁ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyan’ti? 
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, migasālaṁ upāsikaṁ etadavocaṁ: 
‘evaṁ kho panetaṁ, bhagini, bhagavatā byākatan’”ti. 
“Kā cānanda, migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakapaññā, ke ca purisapuggalaparopariyañāṇe? 
Chayime, ānanda, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. 
Katame cha? 
Idhānanda, ekacco puggalo sorato hoti sukhasaṁvāso, abhinandanti sabrahmacārī ekattavāsena. 
Tassa savanenapi akataṁ hoti, bāhusaccenapi akataṁ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ na labhati. 
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā hānāya pareti no visesāya, hānagāmīyeva hoti no visesagāmī. 
Idha panānanda, ekacco puggalo sorato hoti sukhasaṁvāso, abhinandanti sabrahmacārī ekattavāsena. 
Tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati. 
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā visesāya pareti no hānāya, visesagāmīyeva hoti no hānagāmī. 
Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti: 
‘imassapi teva dhammā aparassapi teva dhammā, kasmā tesaṁ eko hīno eko paṇīto’ti. 
Tañhi tesaṁ, ānanda, hoti dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya. 
Tatrānanda, yvāyaṁ puggalo sorato hoti sukhasaṁvāso, abhinandanti sabrahmacārī ekattavāsena, tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati. 
Ayaṁ, ānanda, puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca. 
Taṁ kissa hetu? 
Imaṁ hānanda, puggalaṁ dhammasoto nibbahati, 
tadantaraṁ ko jāneyya aññatra tathāgatena. 
Tasmātihānanda, mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha; 
mā puggalesu pamāṇaṁ gaṇhittha. 
Khaññati hānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇhanto. 
Ahaṁ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇheyyaṁ, yo vā panassa mādiso. 
Idha panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa lobhadhammā uppajjanti. 
Tassa savanenapi akataṁ hoti, bāhusaccenapi akataṁ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ na labhati. 
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā hānāya pareti no visesāya, hānagāmīyeva hoti no visesagāmī. 
Idha panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa lobhadhammā uppajjanti. 
Tassa savanenapi kataṁ hoti …pe… 
no hānagāmī. 
Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti …pe… 
yo vā panassa mādiso. 
Idha panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa vacīsaṅkhārā uppajjanti. 
Tassa savanenapi akataṁ hoti …pe… sāmāyikampi vimuttiṁ na labhati. 
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā hānāya pareti no visesāya, hānagāmīyeva hoti no visesagāmī. 
Idha panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa vacīsaṅkhārā uppajjanti. 
Tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati. 
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā visesāya pareti no hānāya, visesagāmīyeva hoti no hānagāmī. 
Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti: 
‘imassapi teva dhammā, aparassapi teva dhammā. Kasmā tesaṁ eko hīno, eko paṇīto’ti? 
Tañhi tesaṁ, ānanda, hoti dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya. 
Tatrānanda, yassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa vacīsaṅkhārā uppajjanti, tassa savanenapi kataṁ hoti, bāhusaccenapi kataṁ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṁ hoti, sāmāyikampi vimuttiṁ labhati. 
Ayaṁ, ānanda, puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca. 
Taṁ kissa hetu? 
Imaṁ hānanda, puggalaṁ dhammasoto nibbahati. 
Tadantaraṁ ko jāneyya aññatra tathāgatena. 
Tasmātihānanda, mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha; 
mā puggalesu pamāṇaṁ gaṇhittha. 
Khaññati hānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇhanto. 
Ahaṁ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṁ gaṇheyyaṁ, yo vā panassa mādiso. 
Kā cānanda, migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakapaññā, ke ca purisapuggalaparopariyañāṇe. 
Ime kho, ānanda, cha puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. 
Yathārūpena, ānanda, sīlena purāṇo samannāgato ahosi, tathārūpena sīlena isidatto samannāgato abhavissa. Nayidha purāṇo isidattassa gatimpi aññassa. 
Yathārūpāya ca, ānanda, paññāya isidatto samannāgato ahosi, tathārūpāya paññāya purāṇo samannāgato abhavissa. Nayidha isidatto purāṇassa gatimpi aññassa. 
Iti kho, ānanda, ime puggalā ubho ekaṅgahīnā”ti. 
Dutiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.45 
5. Dhammikavagga 
Iṇasutta 
“Dāliddiyaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ lokasmiṁ kāmabhogino”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko iṇaṁ ādiyati, iṇādānampi, bhikkhave, dukkhaṁ lokasmiṁ kāmabhogino”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko iṇaṁ ādiyitvā vaḍḍhiṁ paṭissuṇāti, vaḍḍhipi, bhikkhave, dukkhā lokasmiṁ kāmabhogino”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko vaḍḍhiṁ paṭissuṇitvā kālābhataṁ vaḍḍhiṁ na deti, codentipi naṁ; 
codanāpi, bhikkhave, dukkhā lokasmiṁ kāmabhogino”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko codiyamāno na deti, anucarantipi naṁ; 
anucariyāpi, bhikkhave, dukkhā lokasmiṁ kāmabhogino”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko anucariyamāno na deti, bandhantipi naṁ; 
bandhanampi, bhikkhave, dukkhaṁ lokasmiṁ kāmabhogino”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Iti kho, bhikkhave, dāliddiyampi dukkhaṁ lokasmiṁ kāmabhogino, iṇādānampi dukkhaṁ lokasmiṁ kāmabhogino, vaḍḍhipi dukkhā lokasmiṁ kāmabhogino, codanāpi dukkhā lokasmiṁ kāmabhogino, anucariyāpi dukkhā lokasmiṁ kāmabhogino, bandhanampi dukkhaṁ lokasmiṁ kāmabhogino; 
evamevaṁ kho, bhikkhave, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi kusalesu dhammesu, ottappaṁ natthi kusalesu dhammesu, vīriyaṁ natthi kusalesu dhammesu, paññā natthi kusalesu dhammesu—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye daliddo assako anāḷhiko. 
Sa kho so, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko saddhāya asati kusalesu dhammesu, hiriyā asati kusalesu dhammesu, ottappe asati kusalesu dhammesu, vīriye asati kusalesu dhammesu, paññāya asati kusalesu dhammesu, kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati. 
Idamassa iṇādānasmiṁ vadāmi. 
So tassa kāyaduccaritassa paṭicchādanahetu pāpikaṁ icchaṁ paṇidahati. 
‘Mā maṁ jaññū’ti icchati, ‘mā maṁ jaññū’ti saṅkappati, ‘mā maṁ jaññū’ti vācaṁ bhāsati, ‘mā maṁ jaññū’ti kāyena parakkamati. So tassa vacīduccaritassa paṭicchādanahetu …pe… so tassa manoduccaritassa paṭicchādanahetu …pe… ‘mā maṁ jaññū’ti kāyena parakkamati. 
Idamassa vaḍḍhiyā vadāmi. 
Tamenaṁ pesalā sabrahmacārī evamāhaṁsu: 
‘ayañca so āyasmā evaṅkārī evaṁsamācāro’ti. 
Idamassa codanāya vadāmi. 
Tamenaṁ araññagataṁ vā rukkhamūlagataṁ vā suññāgāragataṁ vā vippaṭisārasahagatā pāpakā akusalavitakkā samudācaranti. 
Idamassa anucariyāya vadāmi. 
Sa kho so, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā nirayabandhane vā bajjhati tiracchānayonibandhane vā. 
Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekabandhanampi samanupassāmi evaṁdāruṇaṁ evaṅkaṭukaṁ evaṁantarāyakaraṁ anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya, yathayidaṁ, bhikkhave, nirayabandhanaṁ vā tiracchānayonibandhanaṁ vāti. 
Dāliddiyaṁ dukkhaṁ loke, 
iṇādānañca vuccati; 
Daliddo iṇamādāya, 
bhuñjamāno vihaññati. 
Tato anucaranti naṁ, 
bandhanampi nigacchati; 
Etañhi bandhanaṁ dukkhaṁ, 
kāmalābhābhijappinaṁ. 
Tatheva ariyavinaye, 
saddhā yassa na vijjati; 
Ahirīko anottappī, 
pāpakammavinibbayo. 
Kāyaduccaritaṁ katvā, 
vacīduccaritāni ca; 
Manoduccaritaṁ katvā, 
‘mā maṁ jaññū’ti icchati. 
So saṁsappati kāyena, 
vācāya uda cetasā; 
Pāpakammaṁ pavaḍḍhento, 
tattha tattha punappunaṁ. 
So pāpakammo dummedho, 
jānaṁ dukkaṭamattano; 
Daliddo iṇamādāya, 
bhuñjamāno vihaññati. 
Tato anucaranti naṁ, 
saṅkappā mānasā dukhā; 
Gāme vā yadi vāraññe, 
yassa vippaṭisārajā. 
So pāpakammo dummedho, 
jānaṁ dukkaṭamattano; 
Yonimaññataraṁ gantvā, 
niraye vāpi bajjhati. 
Etañhi bandhanaṁ dukkhaṁ, 
yamhā dhīro pamuccati; 
Dhammaladdhehi bhogehi, 
dadaṁ cittaṁ pasādayaṁ. 
Ubhayattha kaṭaggāho, 
saddhassa gharamesino; 
Diṭṭhadhammahitatthāya, 
samparāyasukhāya ca; 
Evametaṁ gahaṭṭhānaṁ, 
cāgo puññaṁ pavaḍḍhati. 
Tatheva ariyavinaye, 
saddhā yassa patiṭṭhitā; 
Hirīmano ca ottappī, 
paññavā sīlasaṁvuto. 
Eso kho ariyavinaye, 
‘sukhajīvī’ti vuccati; 
Nirāmisaṁ sukhaṁ laddhā, 
upekkhaṁ adhitiṭṭhati. 
Pañca nīvaraṇe hitvā, 
niccaṁ āraddhavīriyo; 
Jhānāni upasampajja, 
ekodi nipako sato. 
Evaṁ ñatvā yathābhūtaṁ, 
sabbasaṁyojanakkhaye; 
Sabbaso anupādāya, 
sammā cittaṁ vimuccati. 
Tassa sammā vimuttassa, 
ñāṇañce hoti tādino; 
‘Akuppā me vimuttī’ti, 
bhavasaṁyojanakkhaye. 
Etaṁ kho paramaṁ ñāṇaṁ, 
etaṁ sukhamanuttaraṁ; 
Asokaṁ virajaṁ khemaṁ, 
etaṁ ānaṇyamuttaman”ti. 
Tatiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.46 
5. Dhammikavagga 
Mahācundasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ āyasmā mahācundo cetīsu viharati sayaṁjātiyaṁ. 
Tatra kho āyasmā mahācundo bhikkhū āmantesi: 
“āvuso bhikkhave”ti. 
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahācundassa paccassosuṁ. 
Āyasmā mahācundo etadavoca: 
“Idhāvuso, dhammayogā bhikkhū jhāyī bhikkhū apasādenti: 
‘ime pana jhāyinomhā, jhāyinomhāti jhāyanti pajjhāyanti nijjhāyanti avajjhāyanti. 
Kimime jhāyanti, kintime jhāyanti, kathaṁ ime jhāyantī’ti? 
Tattha dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ. 
Idha panāvuso, jhāyī bhikkhū dhammayoge bhikkhū apasādenti: 
‘ime pana dhammayogamhā, dhammayogamhāti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatī asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. 
Kimime dhammayogā, kintime dhammayogā, kathaṁ ime dhammayogā’ti? 
Tattha jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ. 
Idha panāvuso, dhammayogā bhikkhū dhammayogānaññeva bhikkhūnaṁ vaṇṇaṁ bhāsanti, no jhāyīnaṁ bhikkhūnaṁ vaṇṇaṁ bhāsanti. 
Tattha dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ. 
Idha panāvuso, jhāyī bhikkhū jhāyīnaññeva bhikkhūnaṁ vaṇṇaṁ bhāsanti, no dhammayogānaṁ bhikkhūnaṁ vaṇṇaṁ bhāsanti. 
Tattha jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ. 
Tasmātihāvuso, evaṁ sikkhitabbaṁ: 
‘dhammayogā samānā jhāyīnaṁ bhikkhūnaṁ vaṇṇaṁ bhāsissāmā’ti. 
Evañhi vo, āvuso, sikkhitabbaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Acchariyā hete, āvuso, puggalā dullabhā lokasmiṁ, ye amataṁ dhātuṁ kāyena phusitvā viharanti. 
Tasmātihāvuso, evaṁ sikkhitabbaṁ: 
‘jhāyī samānā dhammayogānaṁ bhikkhūnaṁ vaṇṇaṁ bhāsissāmā’ti. 
Evañhi vo, āvuso, sikkhitabbaṁ. 
Taṁ kissa hetu? 
Acchariyā hete, āvuso, puggalā dullabhā lokasmiṁ ye gambhīraṁ atthapadaṁ paññāya ativijjha passantī”ti. 
Catutthaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.47 
5. Dhammikavagga 
Paṭhamasandiṭṭhikasutta 
Atha kho moḷiyasīvako paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. 
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho moḷiyasīvako paribbājako bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘sandiṭṭhiko dhammo, sandiṭṭhiko dhammo’ti, bhante, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, bhante, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī”ti? 
“Tena hi, sīvaka, taññevettha paṭipucchāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi. 
Taṁ kiṁ maññasi, sīvaka, 
santaṁ vā ajjhattaṁ lobhaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ lobho’ti pajānāsi, asantaṁ vā ajjhattaṁ lobhaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ lobho’ti pajānāsī”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Yaṁ kho tvaṁ, sīvaka, santaṁ vā ajjhattaṁ lobhaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ lobho’ti pajānāsi, asantaṁ vā ajjhattaṁ lobhaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ lobho’ti pajānāsi—
evampi kho, sīvaka, sandiṭṭhiko dhammo hoti …pe…. 
Taṁ kiṁ maññasi, sīvaka, 
santaṁ vā ajjhattaṁ dosaṁ …pe… 
santaṁ vā ajjhattaṁ mohaṁ …pe… 
santaṁ vā ajjhattaṁ lobhadhammaṁ …pe… 
santaṁ vā ajjhattaṁ dosadhammaṁ …pe… 
santaṁ vā ajjhattaṁ mohadhammaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ mohadhammo’ti pajānāsi, asantaṁ vā ajjhattaṁ mohadhammaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ mohadhammo’ti pajānāsī”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Yaṁ kho tvaṁ, sīvaka, santaṁ vā ajjhattaṁ mohadhammaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ mohadhammo’ti pajānāsi, asantaṁ vā ajjhattaṁ mohadhammaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ mohadhammo’ti pajānāsi—
evaṁ kho, sīvaka, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī”ti. 
“Abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante …pe… 
upāsakaṁ maṁ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti. 
Pañcamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.48 
5. Dhammikavagga 
Dutiyasandiṭṭhikasutta 
Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. 
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘sandiṭṭhiko dhammo, sandiṭṭhiko dhammo’ti, bho gotama, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, bho gotama, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī”ti? 
“Tena hi, brāhmaṇa, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi. 
Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa, 
santaṁ vā ajjhattaṁ rāgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ rāgo’ti pajānāsi, asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ rāgo’ti pajānāsī”ti? 
“Evaṁ, bho”. 
“Yaṁ kho tvaṁ, brāhmaṇa, santaṁ vā ajjhattaṁ rāgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ rāgo’ti pajānāsi, asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ rāgo’ti pajānāsi—
evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti …pe…. 
Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa, 
santaṁ vā ajjhattaṁ dosaṁ …pe… 
santaṁ vā ajjhattaṁ mohaṁ …pe… 
santaṁ vā ajjhattaṁ kāyasandosaṁ …pe… 
santaṁ vā ajjhattaṁ vacīsandosaṁ …pe… 
santaṁ vā ajjhattaṁ manosandosaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ manosandoso’ti pajānāsi, asantaṁ vā ajjhattaṁ manosandosaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ manosandoso’ti pajānāsī”ti? 
“Evaṁ, bho”. 
“Yaṁ kho tvaṁ, brāhmaṇa, santaṁ vā ajjhattaṁ manosandosaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ manosandoso’ti pajānāsi, asantaṁ vā ajjhattaṁ manosandosaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ manosandoso’ti pajānāsi—
evaṁ kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī”ti. 
“Abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama …pe… 
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.49 
5. Dhammikavagga 
Khemasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. 
Tena kho pana samayena āyasmā ca khemo āyasmā ca sumano sāvatthiyaṁ viharanti andhavanasmiṁ. 
Atha kho āyasmā ca khemo āyasmā ca sumano yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā khemo bhagavantaṁ etadavoca: 
“Yo so, bhante, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto tassa na evaṁ hoti: 
‘atthi me seyyoti vā atthi me sadisoti vā atthi me hīnoti vā’”ti. 
Idamavocāyasmā khemo. 
Samanuñño satthā ahosi. 
Atha kho āyasmā khemo “samanuñño me satthā”ti uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi. 
Atha kho āyasmā sumano acirapakkante āyasmante kheme bhagavantaṁ etadavoca: 
“yo so, bhante, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto tassa na evaṁ hoti: 
‘natthi me seyyoti vā natthi me sadisoti vā natthi me hīnoti vā’”ti. 
Idamavocāyasmā sumano. 
Samanuñño satthā ahosi. 
Atha kho āyasmā sumano “samanuñño me satthā”ti uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi. 
Atha kho bhagavā acirapakkantesu āyasmante ca kheme āyasmante ca sumane bhikkhū āmantesi: 
“evaṁ kho, bhikkhave, kulaputtā aññaṁ byākaronti. 
Attho ca vutto attā ca anupanīto. 
Atha ca pana idhekacce moghapurisā hasamānakā maññe aññaṁ byākaronti. 
Te pacchā vighātaṁ āpajjantīti. 
Na ussesu na omesu, 
Samatte nopanīyare; 
Khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ, 
Caranti saṁyojanavippamuttā”ti. 
Sattamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.4 
1. Āhuneyyavagga 
Balasutta 
“Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. 
Katamehi chahi? 
Saddhābalena, vīriyabalena, satibalena, samādhibalena, paññābalena, āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. 
Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti. 
Catutthaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.50 
5. Dhammikavagga 
Indriyasaṁvarasutta 
“Indriyasaṁvare, bhikkhave, asati indriyasaṁvaravipannassa hatūpanisaṁ hoti sīlaṁ; 
sīle asati sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; 
sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ; 
yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; 
nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṁ hoti vimuttiñāṇadassanaṁ. 
Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsavipanno. 
Tassa papaṭikāpi na pāripūriṁ gacchati, tacopi na pāripūriṁ gacchati, pheggupi na pāripūriṁ gacchati, sāropi na pāripūriṁ gacchati. 
Evamevaṁ kho, bhikkhave, indriyasaṁvare asati indriyasaṁvaravipannassa hatūpanisaṁ hoti sīlaṁ …pe… 
vimuttiñāṇadassanaṁ. 
Indriyasaṁvare, bhikkhave, sati indriyasaṁvarasampannassa upanisasampannaṁ hoti sīlaṁ; 
sīle sati sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; 
sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ; 
yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; 
nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṁ hoti vimuttiñāṇadassanaṁ. 
Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṁ gacchati, tacopi pāripūriṁ gacchati, pheggupi pāripūriṁ gacchati, sāropi pāripūriṁ gacchati. 
Evamevaṁ kho, bhikkhave, indriyasaṁvare sati indriyasaṁvarasampannassa upanisasampannaṁ hoti sīlaṁ …pe… 
vimuttiñāṇadassanan”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.51 
5. Dhammikavagga 
Ānandasutta 
Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi. 
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca: 
“Kittāvatā nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhu assutañceva dhammaṁ suṇāti, sutā cassa dhammā na sammosaṁ gacchanti, ye cassa dhammā pubbe cetasā samphuṭṭhapubbā te ca samudācaranti, aviññātañca vijānātī”ti? 
“Āyasmā kho ānando bahussuto. 
Paṭibhātu āyasmantaṁyeva ānandan”ti. 
“Tenahāvuso sāriputta, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti. 
“Evamāvuso”ti kho āyasmā sāriputto āyasmato ānandassa paccassosi. 
Āyasmā ānando etadavoca: 
“Idhāvuso sāriputta, bhikkhu dhammaṁ pariyāpuṇāti—
suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthaṁ udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ. 
So yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ vāceti, yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti, yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. 
Yasmiṁ āvāse therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā tasmiṁ āvāse vassaṁ upeti. 
Te kālena kālaṁ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati: 
‘idaṁ, bhante, kathaṁ; imassa kvattho’ti? 
Te tassa āyasmato avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṁ paṭivinodenti. 
Ettāvatā kho, āvuso sāriputta, bhikkhu assutañceva dhammaṁ suṇāti, sutā cassa dhammā na sammosaṁ gacchanti, ye cassa dhammā pubbe cetasā samphuṭṭhapubbā te ca samudācaranti, aviññātañca vijānātī”ti. 
“Acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso, yāva subhāsitañcidaṁ āyasmatā ānandena. 
Imehi ca mayaṁ chahi dhammehi samannāgataṁ āyasmantaṁ ānandaṁ dhārema. 
Āyasmā hi ānando dhammaṁ pariyāpuṇāti—
suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthaṁ udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ. 
Āyasmā ānando yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ deseti, āyasmā ānando yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ vāceti, āyasmā ānando yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena sajjhāyaṁ karoti, āyasmā ānando yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. 
Āyasmā ānando yasmiṁ āvāse therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā tasmiṁ āvāse vassaṁ upeti. 
Te āyasmā ānando kālena kālaṁ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati: 
‘idaṁ, bhante, kathaṁ; imassa kvattho’ti? 
Te āyasmato ānandassa avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṁ paṭivinodentī”ti. 
Navamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.52 
5. Dhammikavagga 
Khattiyasutta 
Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. 
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca: 
“Khattiyā, bho gotama, kiṁadhippāyā, kiṁupavicārā, kiṁadhiṭṭhānā, kiṁabhinivesā, kiṁpariyosānā”ti? 
“Khattiyā kho, brāhmaṇa, bhogādhippāyā paññūpavicārā balādhiṭṭhānā pathavībhinivesā issariyapariyosānā”ti. 
“Brāhmaṇā pana, bho gotama, kiṁadhippāyā, kiṁupavicārā, kiṁadhiṭṭhānā, kiṁabhinivesā, kiṁpariyosānā”ti? 
“Brāhmaṇā kho, brāhmaṇa, bhogādhippāyā paññūpavicārā mantādhiṭṭhānā yaññābhinivesā brahmalokapariyosānā”ti. 
“Gahapatikā pana, bho gotama, kiṁadhippāyā, kiṁupavicārā, kiṁadhiṭṭhānā, kiṁabhinivesā, kiṁpariyosānā”ti? 
“Gahapatikā kho, brāhmaṇa, bhogādhippāyā paññūpavicārā sippādhiṭṭhānā kammantābhinivesā niṭṭhitakammantapariyosānā”ti. 
“Itthī pana, bho gotama, kiṁadhippāyā, kiṁupavicārā, kiṁadhiṭṭhānā, kiṁabhinivesā, kiṁpariyosānā”ti? 
“Itthī kho, brāhmaṇa, purisādhippāyā alaṅkārūpavicārā puttādhiṭṭhānā asapattībhinivesā issariyapariyosānā”ti. 
“Corā pana, bho gotama, kiṁadhippāyā, kiṁupavicārā, kiṁadhiṭṭhānā, kiṁabhinivesā, kiṁpariyosānā”ti? 
“Corā kho, brāhmaṇa, ādānādhippāyā gahanūpavicārā satthādhiṭṭhānā andhakārābhinivesā adassanapariyosānā”ti. 
“Samaṇā pana, bho gotama, kiṁadhippāyā, kiṁupavicārā, kiṁadhiṭṭhānā, kiṁabhinivesā, kiṁpariyosānā”ti? 
“Samaṇā kho, brāhmaṇa, khantisoraccādhippāyā paññūpavicārā sīlādhiṭṭhānā ākiñcaññābhinivesā nibbānapariyosānā”ti. 
“Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama. 
Khattiyānampi bhavaṁ gotamo jānāti adhippāyañca upavicārañca adhiṭṭhānañca abhinivesañca pariyosānañca. Brāhmaṇānampi bhavaṁ gotamo jānāti …pe… gahapatīnampi bhavaṁ gotamo jānāti … itthīnampi bhavaṁ gotamo jānāti … corānampi bhavaṁ gotamo jānāti … samaṇānampi bhavaṁ gotamo jānāti adhippāyañca upavicārañca adhiṭṭhānañca abhinivesañca pariyosānañca. 
Abhikkantaṁ, bho gotama …pe… 
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti. 
Dasamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.53 
5. Dhammikavagga 
Appamādasutta 
Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. 
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca: 
“Atthi nu kho, bho gotama, eko dhammo bhāvito bahulīkato yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati—diṭṭhadhammikañceva atthaṁ, yo ca attho samparāyiko”ti? 
“Atthi kho, brāhmaṇa, eko dhammo bhāvito bahulīkato yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati—diṭṭhadhammikañceva atthaṁ, yo ca attho samparāyiko”ti. 
“Katamo pana, bho gotama, eko dhammo bhāvito bahulīkato yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati—diṭṭhadhammikañceva atthaṁ, yo ca attho samparāyiko”ti? 
“Appamādo kho, brāhmaṇa, eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati—diṭṭhadhammikañceva atthaṁ, yo ca attho samparāyiko. 
Seyyathāpi, brāhmaṇa, yāni kānici jaṅgalānaṁ pāṇānaṁ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṁ gacchanti; hatthipadaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ mahantattena. 
Evamevaṁ kho, brāhmaṇa, appamādo eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati—diṭṭhadhammikañceva atthaṁ, yo ca attho samparāyiko. 
Seyyathāpi, brāhmaṇa, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭaṁ tāsaṁ aggamakkhāyati; 
evamevaṁ kho, brāhmaṇa …pe…. 
Seyyathāpi, brāhmaṇa, pabbajalāyako pabbajaṁ lāyitvā agge gahetvā odhunāti nidhunāti nicchādeti; 
evamevaṁ kho, brāhmaṇa …pe…. 
Seyyathāpi, brāhmaṇa, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni kānici ambāni vaṇṭūpanibandhanāni sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; 
evamevaṁ kho, brāhmaṇa …pe…. 
Seyyathāpi, brāhmaṇa, ye keci khuddarājāno sabbete rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṁ cakkavattī aggamakkhāyati; 
evamevaṁ kho, brāhmaṇa …pe…. 
Seyyathāpi, brāhmaṇa, yā kāci tārakarūpānaṁ pabhā sabbā tā candassa pabhāya kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ, candappabhā tāsaṁ aggamakkhāyati; 
evamevaṁ kho, brāhmaṇa, appamādo eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati—diṭṭhadhammikañceva atthaṁ yo ca attho samparāyiko. 
Ayaṁ kho, brāhmaṇa, eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati—diṭṭhadhammikañceva atthaṁ, yo ca attho samparāyiko”ti. 
“Abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama …pe… 
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti. 
Ekādasamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.54 
5. Dhammikavagga 
Dhammikasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. 
Tena kho pana samayena āyasmā dhammiko jātibhūmiyaṁ āvāsiko hoti sabbaso jātibhūmiyaṁ sattasu āvāsesu. 
Tatra sudaṁ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṁsati vitudati roseti vācāya. 
Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ. 
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi: 
“mayaṁ kho bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena. 
Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ. 
Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsan”ti? 
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi: 
“ayaṁ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṁsati vitudati roseti vācāya. 
Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ. 
Yannūna mayaṁ āyasmantaṁ dhammikaṁ pabbājeyyāmā”ti. 
Atha kho jātibhūmakā upāsakā yena āyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ dhammikaṁ etadavocuṁ: 
“pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko imamhā āvāsā; 
alaṁ te idha vāsenā”ti. 
Atha kho āyasmā dhammiko tamhā āvāsā aññaṁ āvāsaṁ agamāsi. 
Tatrapi sudaṁ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṁsati vitudati roseti vācāya. 
Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ. 
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi: 
“mayaṁ kho bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena. 
Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ. 
Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsan”ti? 
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi: 
“ayaṁ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṁsati vitudati roseti vācāya. 
Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ. 
Yannūna mayaṁ āyasmantaṁ dhammikaṁ pabbājeyyāmā”ti. 
Atha kho jātibhūmakā upāsakā yenāyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ dhammikaṁ etadavocuṁ: 
“pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko imamhāpi āvāsā; 
alaṁ te idha vāsenā”ti. 
Atha kho āyasmā dhammiko tamhāpi āvāsā aññaṁ āvāsaṁ agamāsi. 
Tatrapi sudaṁ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṁsati vitudati roseti vācāya. 
Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ. 
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi: 
“mayaṁ kho bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena. 
Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṁ. 
Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsan”ti? 
Atha kho jātibhūmakānaṁ upāsakānaṁ etadahosi: “ayaṁ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati …pe…. 
Yannūna mayaṁ āyasmantaṁ dhammikaṁ pabbājeyyāma sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehī”ti. 
Atha kho jātibhūmakā upāsakā yenāyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ dhammikaṁ etadavocuṁ: 
“pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehī”ti. 
Atha kho āyasmato dhammikassa etadahosi: 
“pabbājito khomhi jātibhūmakehi upāsakehi sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehi. 
Kahaṁ nu kho dāni gacchāmī”ti? 
Atha kho āyasmato dhammikassa etadahosi: 
“yannūnāhaṁ yena bhagavā tenupasaṅkameyyan”ti. 
Atha kho āyasmā dhammiko pattacīvaramādāya yena rājagahaṁ tena pakkāmi. 
Anupubbena yena rājagahaṁ gijjhakūṭo pabbato yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ dhammikaṁ bhagavā etadavoca: 
“handa kuto nu tvaṁ, brāhmaṇa dhammika, āgacchasī”ti? 
“Pabbājito ahaṁ, bhante, jātibhūmakehi upāsakehi sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehī”ti. 
“Alaṁ, brāhmaṇa dhammika, kiṁ te iminā, yaṁ taṁ tato tato pabbājenti, so tvaṁ tato tato pabbājito mameva santike āgacchasi. 
Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa dhammika, sāmuddikā vāṇijā tīradassiṁ sakuṇaṁ gahetvā nāvāya samuddaṁ ajjhogāhanti. 
Te atīradakkhiṇiyā nāvāya tīradassiṁ sakuṇaṁ muñcanti. 
So gacchateva puratthimaṁ disaṁ, gacchati pacchimaṁ disaṁ, gacchati uttaraṁ disaṁ, gacchati dakkhiṇaṁ disaṁ, gacchati uddhaṁ, gacchati anudisaṁ. 
Sace so samantā tīraṁ passati, tathāgatakova hoti. 
Sace pana so samantā tīraṁ na passati tameva nāvaṁ paccāgacchati. 
Evamevaṁ kho, brāhmaṇa dhammika, yaṁ taṁ tato tato pabbājenti so tvaṁ tato tato pabbājito mameva santike āgacchasi. 
Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa dhammika, rañño korabyassa suppatiṭṭho nāma nigrodharājā ahosi pañcasākho sītacchāyo manoramo. 
Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa dvādasayojanāni abhiniveso ahosi, pañca yojanāni mūlasantānakānaṁ. 
Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa tāva mahantāni phalāni ahesuṁ; 
seyyathāpi nāma āḷhakathālikā. 
Evamassa sādūni phalāni ahesuṁ; 
seyyathāpi nāma khuddaṁ madhuṁ anelakaṁ. 
Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa ekaṁ khandhaṁ rājā paribhuñjati saddhiṁ itthāgārena, ekaṁ khandhaṁ balakāyo paribhuñjati, ekaṁ khandhaṁ negamajānapadā paribhuñjanti, ekaṁ khandhaṁ samaṇabrāhmaṇā paribhuñjanti, ekaṁ khandhaṁ migā paribhuñjanti. 
Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa na koci phalāni rakkhati, na ca sudaṁ aññamaññassa phalāni hiṁsanti. 
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, aññataro puriso suppatiṭṭhassa nigrodharājassa yāvadatthaṁ phalāni bhakkhitvā sākhaṁ bhañjitvā pakkāmi. 
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthāya devatāya etadahosi: 
‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho. 
Yāva pāpo manusso, yatra hi nāma suppatiṭṭhassa nigrodharājassa yāvadatthaṁ phalāni bhakkhitvā sākhaṁ bhañjitvā pakkamissati, yannūna suppatiṭṭho nigrodharājā āyatiṁ phalaṁ na dadeyyā’ti. 
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭho nigrodharājā āyatiṁ phalaṁ na adāsi. 
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, rājā korabyo yena sakko devānamindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca: 
‘yagghe, mārisa, jāneyyāsi suppatiṭṭho nigrodharājā phalaṁ na detī’ti. 
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi, yathā bhusā vātavuṭṭhi āgantvā suppatiṭṭhaṁ nigrodharājaṁ pavattesi ummūlamakāsi. 
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthā devatā dukkhī dummanā assumukhī rudamānā ekamantaṁ aṭṭhāsi. 
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo yena suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthā devatā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthaṁ devataṁ etadavoca: 
‘kiṁ nu tvaṁ, devate, dukkhī dummanā assumukhī rudamānā ekamantaṁ ṭhitā’ti? 
‘Tathā hi pana me, mārisa, bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṁ pavattesi ummūlamakāsī’ti. 
‘Api nu tvaṁ, devate, rukkhadhamme ṭhitāya bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṁ pavattesi ummūlamakāsī’ti? 
‘Kathaṁ pana, mārisa, rukkho rukkhadhamme ṭhito hotī’ti? 
‘Idha, devate, rukkhassa mūlaṁ mūlatthikā haranti, tacaṁ tacatthikā haranti, pattaṁ pattatthikā haranti, pupphaṁ pupphatthikā haranti, phalaṁ phalatthikā haranti. 
Na ca tena devatāya anattamanatā vā anabhinandi vā karaṇīyā. 
Evaṁ kho, devate, rukkho rukkhadhamme ṭhito hotī’ti. 
‘Aṭṭhitāyeva kho me, mārisa, rukkhadhamme bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṁ pavattesi ummūlamakāsī’ti. 
‘Sace kho tvaṁ, devate, rukkhadhamme tiṭṭheyyāsi, siyā te bhavanaṁ yathāpure’ti. 
‘Ṭhassāmahaṁ, mārisa, rukkhadhamme, hotu me bhavanaṁ yathāpure’ti. 
Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi, yathā bhusā vātavuṭṭhi āgantvā suppatiṭṭhaṁ nigrodharājaṁ ussāpesi, sacchavīni mūlāni ahesuṁ. 
Evamevaṁ kho, brāhmaṇa dhammika, api nu taṁ samaṇadhamme ṭhitaṁ jātibhūmakā upāsakā pabbājesuṁ sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehī”ti? 
“Kathaṁ pana, bhante, samaṇo samaṇadhamme ṭhito hotī”ti? 
“Idha, brāhmaṇa dhammika, samaṇo akkosantaṁ na paccakkosati, rosantaṁ na paṭirosati, bhaṇḍantaṁ na paṭibhaṇḍati. 
Evaṁ kho, brāhmaṇa dhammika, samaṇo samaṇadhamme ṭhito hotī”ti. 
“Aṭṭhitaṁyeva maṁ, bhante, samaṇadhamme jātibhūmakā upāsakā pabbājesuṁ sabbaso jātibhūmiyaṁ sattahi āvāsehī”ti. 
“Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa dhammika, sunetto nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo. 
Sunettassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṁ. 
Sunetto satthā sāvakānaṁ brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desesi. 
Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desentassa cittāni na pasādesuṁ te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjiṁsu. 
Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desentassa cittāni pasādesuṁ te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjiṁsu. 
Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa dhammika, mūgapakkho nāma satthā ahosi …pe… 
Aranemi nāma satthā ahosi … 
… Kuddālako nāma satthā ahosi … 
… Hatthipālo nāma satthā ahosi … 
… Jotipālo nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo. 
Jotipālassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṁ. 
Jotipālo satthā sāvakānaṁ brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desesi. 
Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, jotipālassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desentassa cittāni na pasādesuṁ te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjiṁsu. 
Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, jotipālassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṁ desentassa cittāni pasādesuṁ te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjiṁsu. 
Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa dhammika, 
yo ime cha satthāre titthakare kāmesu vītarāge, anekasataparivāre sasāvakasaṅghe paduṭṭhacitto akkoseyya paribhāseyya, bahuṁ so apuññaṁ pasaveyyā”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Yo kho, brāhmaṇa dhammika, ime cha satthāre titthakare kāmesu vītarāge anekasataparivāre sasāvakasaṅghe paduṭṭhacitto akkoseyya paribhāseyya, bahuṁ so apuññaṁ pasaveyya. 
Yo ekaṁ diṭṭhisampannaṁ puggalaṁ paduṭṭhacitto akkosati paribhāsati, ayaṁ tato bahutaraṁ apuññaṁ pasavati. 
Taṁ kissa hetu? 
Nāhaṁ, brāhmaṇa dhammika, ito bahiddhā evarūpiṁ khantiṁ vadāmi, yathāmaṁ sabrahmacārīsu. 
Tasmātiha, brāhmaṇa dhammika, evaṁ sikkhitabbaṁ: 
‘na no samasabrahmacārīsu cittāni paduṭṭhāni bhavissantī’ti. 
Evañhi te, brāhmaṇa dhammika, sikkhitabbanti. 
Sunetto mūgapakkho ca, 
aranemi ca brāhmaṇo; 
Kuddālako ahu satthā, 
hatthipālo ca māṇavo. 
Jotipālo ca govindo, 
ahu sattapurohito; 
Ahiṁsakā atītaṁse, 
cha satthāro yasassino. 
Nirāmagandhā karuṇedhimuttā, 
Kāmasaṁyojanātigā; 
Kāmarāgaṁ virājetvā, 
Brahmalokūpagā ahuṁ. 
Ahesuṁ sāvakā tesaṁ, 
Anekāni satānipi; 
Nirāmagandhā karuṇedhimuttā, 
Kāmasaṁyojanātigā; 
Kāmarāgaṁ virājetvā, 
Brahmalokūpagā ahuṁ. 
Yete isī bāhirake, 
vītarāge samāhite; 
Paduṭṭhamanasaṅkappo, 
yo naro paribhāsati; 
Bahuñca so pasavati, 
apuññaṁ tādiso naro. 
Yo cekaṁ diṭṭhisampannaṁ, 
Bhikkhuṁ buddhassa sāvakaṁ; 
Paduṭṭhamanasaṅkappo, 
Yo naro paribhāsati; 
Ayaṁ tato bahutaraṁ, 
Apuññaṁ pasave naro. 
Na sādhurūpaṁ āsīde, 
diṭṭhiṭ