Chakka Nipāta — Sáu Pháp

Aṅguttara Nikāya 6.100 
10. Ānisaṁsavagga 
Anattasutta 
“So vata, bhikkhave, bhikkhu kañci dhammaṁ attato samanupassanto …pe… 
sabbadhamme anattato samanupassanto …pe… 
ṭhānametaṁ vijjati”. 
Pañcamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.101 
10. Ānisaṁsavagga 
Nibbānasutta 
“‘So vata, bhikkhave, bhikkhu nibbānaṁ dukkhato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
‘Anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṁ okkamissatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
‘Sammattaniyāmaṁ anokkamamāno sotāpattiphalaṁ vā sakadāgāmiphalaṁ vā anāgāmiphalaṁ vā arahattaṁ vā sacchikarissatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
‘So vata, bhikkhave, bhikkhu nibbānaṁ sukhato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatī’ti ṭhānametaṁ vijjati. 
‘Anulomikāya khantiyā samannāgato sammattaniyāmaṁ okkamissatī’ti ṭhānametaṁ vijjati. 
‘Sammattaniyāmaṁ okkamamāno sotāpattiphalaṁ vā sakadāgāmiphalaṁ vā anāgāmiphalaṁ vā arahattaṁ vā sacchikarissatī’ti ṭhānametaṁ vijjatī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.102 
10. Ānisaṁsavagga 
Anavatthitasutta 
“Cha, bhikkhave, ānisaṁse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbasaṅkhāresu anodhiṁ karitvā aniccasaññaṁ upaṭṭhāpetuṁ. 
Katame cha? 
‘Sabbasaṅkhārā ca me anavatthitā khāyissanti, sabbaloke ca me mano nābhiramissati, sabbalokā ca me mano vuṭṭhahissati, nibbānapoṇañca me mānasaṁ bhavissati, saṁyojanā ca me pahānaṁ gacchissanti, paramena ca sāmaññena samannāgato bhavissāmī’ti. 
Ime kho, bhikkhave, cha ānisaṁse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbasaṅkhāresu anodhiṁ karitvā aniccasaññaṁ upaṭṭhāpetun”ti. 
Sattamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.103 
10. Ānisaṁsavagga 
Ukkhittāsikasutta 
“Cha, bhikkhave, ānisaṁse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbasaṅkhāresu anodhiṁ karitvā dukkhasaññaṁ upaṭṭhāpetuṁ. 
Katame cha? 
‘Sabbasaṅkhāresu ca me nibbidasaññā paccupaṭṭhitā bhavissati, seyyathāpi ukkhittāsike vadhake. 
Sabbalokā ca me mano vuṭṭhahissati, nibbāne ca santadassāvī bhavissāmi, anusayā ca me samugghātaṁ gacchissanti, kiccakārī ca bhavissāmi, satthā ca me pariciṇṇo bhavissati mettāvatāyā’ti. 
Ime kho, bhikkhave, cha ānisaṁse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbasaṅkhāresu anodhiṁ karitvā dukkhasaññaṁ upaṭṭhāpetun”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.104 
10. Ānisaṁsavagga 
Atammayasutta 
“Cha, bhikkhave, ānisaṁse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbadhammesu anodhiṁ karitvā anattasaññaṁ upaṭṭhāpetuṁ. 
Katame cha? 
Sabbaloke ca atammayo bhavissāmi, ahaṅkārā ca me uparujjhissanti, mamaṅkārā ca me uparujjhissanti, asādhāraṇena ca ñāṇena samannāgato bhavissāmi, hetu ca me sudiṭṭho bhavissati, hetusamuppannā ca dhammā. 
Ime kho, bhikkhave, cha ānisaṁse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbadhammesu anodhiṁ karitvā anattasaññaṁ upaṭṭhāpetun”ti. 
Navamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.105 
10. Ānisaṁsavagga 
Bhavasutta 
“Tayome, bhikkhave, bhavā pahātabbā, tīsu sikkhāsu sikkhitabbaṁ. 
Katame tayo bhavā pahātabbā? 
Kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo—
ime tayo bhavā pahātabbā. 
Katamāsu tīsu sikkhāsu sikkhitabbaṁ? 
Adhisīlasikkhāya, adhicittasikkhāya, adhipaññāsikkhāya—
imāsu tīsu sikkhāsu sikkhitabbaṁ. 
Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno ime tayo bhavā pahīnā honti, imāsu ca tīsu sikkhāsu sikkhitasikkho hoti—
ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu acchecchi taṇhaṁ, vivattayi saṁyojanaṁ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā”ti. 
Dasamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.106 
10. Ānisaṁsavagga 
Taṇhāsutta 
“Tisso imā, bhikkhave, taṇhā pahātabbā, tayo ca mānā. 
Katamā tisso taṇhā pahātabbā? 
Kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā—
imā tisso taṇhā pahātabbā. 
Katame tayo mānā pahātabbā? 
Māno, omāno, atimāno—
ime tayo mānā pahātabbā. 
Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno imā tisso taṇhā pahīnā honti, ime ca tayo mānā; 
ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu acchecchi taṇhaṁ, vivattayi saṁyojanaṁ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā”ti. 
Ekādasamaṁ. 
Ānisaṁsavaggo dasamo. 
Tassuddānaṁ 
Pātubhāvo ānisaṁso, 
aniccadukkhaanattato; 
Nibbānaṁ anavatthi, 
ukkhittāsi atammayo; 
Bhavā taṇhāyekā dasāti. 
Dutiyo paṇṇāsako samatto. 

Aṅguttara Nikāya 6.107 
11. Tikavagga 
Rāgasutta 
“Tayome, bhikkhave, dhammā. 
Katame tayo? 
Rāgo, doso, moho. 
Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. 
Katame tayo? 
Rāgassa pahānāya asubhā bhāvetabbā, dosassa pahānāya mettā bhāvetabbā, mohassa pahānāya paññā bhāvetabbā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.108 
11. Tikavagga 
Duccaritasutta 
“Tayome, bhikkhave, dhammā. 
Katame tayo? 
Kāyaduccaritaṁ, vacīduccaritaṁ, manoduccaritaṁ. 
Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. 
Katame tayo? 
Kāyaduccaritassa pahānāya kāyasucaritaṁ bhāvetabbaṁ, vacīduccaritassa pahānāya vacīsucaritaṁ bhāvetabbaṁ, manoduccaritassa pahānāya manosucaritaṁ bhāvetabbaṁ. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā”ti. 
Dutiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.109 
11. Tikavagga 
Vitakkasutta 
“Tayome, bhikkhave, dhammā. 
Katame tayo? 
Kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṁsāvitakko. 
Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. 
Katame tayo? 
Kāmavitakkassa pahānāya nekkhammavitakko bhāvetabbo, byāpādavitakkassa pahānāya abyāpādavitakko bhāvetabbo, vihiṁsāvitakkassa pahānāya avihiṁsāvitakko bhāvetabbo. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā”ti. 
Tatiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.10 
1. Āhuneyyavagga 
Mahānāmasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme. 
Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno, kho mahānāmo sakko bhagavantaṁ etadavoca: 
“yo so, bhante, ariyasāvako āgataphalo viññātasāsano, so katamena vihārena bahulaṁ viharatī”ti? 
“Yo so, mahānāma, ariyasāvako āgataphalo viññātasāsano, so iminā vihārena bahulaṁ viharati. 
Idha, mahānāma, ariyasāvako tathāgataṁ anussarati: 
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti. 
Yasmiṁ, mahānāma, samaye ariyasāvako tathāgataṁ anussarati nevassa tasmiṁ samaye rāgapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti; 
ujugatamevassa tasmiṁ samaye cittaṁ hoti tathāgataṁ ārabbha. 
Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ. 
Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vediyati, sukhino cittaṁ samādhiyati. 
Ayaṁ vuccati, mahānāma: 
‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṁ samāpanno buddhānussatiṁ bhāveti’. 
Puna caparaṁ, mahānāma, ariyasāvako dhammaṁ anussarati: 
‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī’ti. 
Yasmiṁ, mahānāma, samaye ariyasāvako dhammaṁ anussarati nevassa tasmiṁ samaye rāgapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti; 
ujugatamevassa tasmiṁ samaye cittaṁ hoti dhammaṁ ārabbha. 
Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ. 
Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vediyati, sukhino cittaṁ samādhiyati. 
Ayaṁ vuccati, mahānāma: 
‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṁ samāpanno dhammānussatiṁ bhāveti’. 
Puna caparaṁ, mahānāma, ariyasāvako saṅghaṁ anussarati: 
‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā’ti. 
Yasmiṁ, mahānāma, samaye ariyasāvako saṅghaṁ anussarati nevassa tasmiṁ samaye rāgapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti; 
ujugatamevassa tasmiṁ samaye cittaṁ hoti saṅghaṁ ārabbha. 
Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ. 
Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vediyati, sukhino cittaṁ samādhiyati. 
Ayaṁ vuccati, mahānāma: 
‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṁ samāpanno saṅghānussatiṁ bhāveti’. 
Puna caparaṁ, mahānāma, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni. 
Yasmiṁ, mahānāma, samaye ariyasāvako sīlaṁ anussarati nevassa tasmiṁ samaye rāgapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti; 
ujugatamevassa tasmiṁ samaye cittaṁ hoti sīlaṁ ārabbha. 
Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ. 
Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vediyati, sukhino cittaṁ samādhiyati. 
Ayaṁ vuccati, mahānāma: 
‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṁ samāpanno sīlānussatiṁ bhāveti’. 
Puna caparaṁ, mahānāma, ariyasāvako attano cāgaṁ anussarati: 
‘lābhā vata me, suladdhaṁ vata me. 
Yohaṁ maccheramalapariyuṭṭhitāya pajāya vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasāmi muttacāgo payatapāṇi vosaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato’ti. 
Yasmiṁ, mahānāma, samaye ariyasāvako cāgaṁ anussarati nevassa tasmiṁ samaye rāgapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti; 
ujugatamevassa tasmiṁ samaye cittaṁ hoti cāgaṁ ārabbha. 
Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ. 
Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vediyati, sukhino cittaṁ samādhiyati. 
Ayaṁ vuccati, mahānāma: 
‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṁ samāpanno cāgānussatiṁ bhāveti’. 
Puna caparaṁ, mahānāma, ariyasāvako devatānussatiṁ bhāveti: 
‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṁsā, santi devā yāmā, santi devā tusitā, santi devā nimmānaratino, santi devā paranimmitavasavattino, santi devā brahmakāyikā, santi devā tatuttari. 
Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṁvijjati. 
Yathārūpena sīlena samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpaṁ sīlaṁ saṁvijjati. 
Yathārūpena sutena samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpaṁ sutaṁ saṁvijjati. 
Yathārūpena cāgena samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpo cāgo saṁvijjati. 
Yathārūpāya paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṁvijjatī’ti. 
Yasmiṁ, mahānāma, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṁ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati nevassa tasmiṁ samaye rāgapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti; 
ujugatamevassa tasmiṁ samaye cittaṁ hoti tā devatā ārabbha. 
Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ. 
Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vediyati, sukhino cittaṁ samādhiyati. 
Ayaṁ vuccati, mahānāma: 
‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṁ samāpanno devatānussatiṁ bhāveti’. 
Yo so, mahānāma, ariyasāvako āgataphalo viññātasāsano, so iminā vihārena bahulaṁ viharatī”ti. 
Dasamaṁ. 
Āhuneyyavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Dve āhuneyyā indriya, 
balāni tayo ājānīyā; 
Anuttariya anussatī, 
mahānāmena te dasāti. 

Aṅguttara Nikāya 6.110 
11. Tikavagga 
Saññāsutta 
“Tayome, bhikkhave, dhammā. 
Katame tayo? 
Kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṁsāsaññā. 
Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. 
Katame tayo? 
Kāmasaññāya pahānāya nekkhammasaññā bhāvetabbā, byāpādasaññāya pahānāya abyāpādasaññā bhāvetabbā, vihiṁsāsaññāya pahānāya avihiṁsāsaññā bhāvetabbā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā”ti. 
Catutthaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.111 
11. Tikavagga 
Dhātusutta 
“Tayome, bhikkhave, dhammā. 
Katame tayo? 
Kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṁsādhātu. 
Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. 
Katame tayo? 
Kāmadhātuyā pahānāya nekkhammadhātu bhāvetabbā, byāpādadhātuyā pahānāya abyāpādadhātu bhāvetabbā, vihiṁsādhātuyā pahānāya avihiṁsādhātu bhāvetabbā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā”ti. 
Pañcamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.112 
11. Tikavagga 
Assādasutta 
“Tayome, bhikkhave, dhammā. 
Katame tayo? 
Assādadiṭṭhi, attānudiṭṭhi, micchādiṭṭhi. 
Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. 
Katame tayo? 
Assādadiṭṭhiyā pahānāya aniccasaññā bhāvetabbā, attānudiṭṭhiyā pahānāya anattasaññā bhāvetabbā, micchādiṭṭhiyā pahānāya sammādiṭṭhi bhāvetabbā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.113 
11. Tikavagga 
Aratisutta 
“Tayome, bhikkhave, dhammā. 
Katame tayo? 
Arati, vihiṁsā, adhammacariyā. 
Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. 
Katame tayo? 
Aratiyā pahānāya muditā bhāvetabbā, vihiṁsāya pahānāya avihiṁsā bhāvetabbā, adhammacariyāya pahānāya dhammacariyā bhāvetabbā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā”ti. 
Sattamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.114 
11. Tikavagga 
Santuṭṭhitāsutta 
“Tayome, bhikkhave, dhammā. 
Katame tayo? 
Asantuṭṭhitā, asampajaññaṁ, mahicchatā. 
Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. 
Katame tayo? 
Asantuṭṭhitāya pahānāya santuṭṭhitā bhāvetabbā, asampajaññassa pahānāya sampajaññaṁ bhāvetabbaṁ, mahicchatāya pahānāya appicchatā bhāvetabbā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.115 
11. Tikavagga 
Dovacassatāsutta 
“Tayome, bhikkhave, dhammā. 
Katame tayo? 
Dovacassatā, pāpamittatā, cetaso vikkhepo. 
Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. 
Katame tayo? 
Dovacassatāya pahānāya sovacassatā bhāvetabbā, pāpamittatāya pahānāya kalyāṇamittatā bhāvetabbā, cetaso vikkhepassa pahānāya ānāpānassati bhāvetabbā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā”ti. 
Navamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.116 
11. Tikavagga 
Uddhaccasutta 
“Tayome, bhikkhave, dhammā. 
Katame tayo? 
Uddhaccaṁ, asaṁvaro, pamādo. 
Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. 
Katame tayo? 
Uddhaccassa pahānāya samatho bhāvetabbo, asaṁvarassa pahānāya saṁvaro bhāvetabbo, pamādassa pahānāya appamādo bhāvetabbo. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ dhammānaṁ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā”ti. 
Dasamaṁ. 
Tikavaggo ekādasamo. 
Tassuddānaṁ 
Rāgaduccaritavitakka, 
Saññā dhātūti vuccati; 
Assādaaratituṭṭhi, 
Duve ca uddhaccena vaggoti. 

Aṅguttara Nikāya 6.117 
12. Sāmaññavagga 
Kāyānupassīsutta 
“Cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo kāye kāyānupassī viharituṁ. 
Katame cha? 
Kammārāmataṁ, bhassārāmataṁ, niddārāmataṁ, saṅgaṇikārāmataṁ, indriyesu aguttadvārataṁ, bhojane amattaññutaṁ. 
Ime kho, bhikkhave, cha dhamme appahāya abhabbo kāye kāyānupassī viharituṁ. 
Cha, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo kāye kāyānupassī viharituṁ. 
Katame cha? 
Kammārāmataṁ, bhassārāmataṁ, niddārāmataṁ, saṅgaṇikārāmataṁ, indriyesu aguttadvārataṁ, bhojane amattaññutaṁ. 
Ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo kāye kāyānupassī viharitun”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.118 
12. Sāmaññavagga 
Dhammānupassīsutta 
“Cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo ajjhattaṁ kāye …pe… 
bahiddhā kāye …pe… 
ajjhattabahiddhā kāye …pe… 
ajjhattaṁ vedanāsu …pe… 
bahiddhā vedanāsu …pe… 
ajjhattabahiddhā vedanāsu …pe… 
ajjhattaṁ citte …pe… 
bahiddhā citte …pe… 
ajjhattabahiddhā citte …pe… 
ajjhattaṁ dhammesu …pe… 
bahiddhā dhammesu …pe… 
ajjhattabahiddhā dhammesu dhammānupassī viharituṁ. 
Katame cha? 
Kammārāmataṁ, bhassārāmataṁ, niddārāmataṁ, saṅgaṇikārāmataṁ, indriyesu aguttadvārataṁ, bhojane amattaññutaṁ. 
Ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo ajjhattabahiddhā dhammesu dhammānupassī viharitun”ti. 
Dutiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.119 
12. Sāmaññavagga 
Tapussasutta 
“Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato tapusso gahapati tathāgate niṭṭhaṅgato amataddaso amataṁ sacchikatvā iriyati. 
Katamehi chahi? 
Buddhe aveccappasādena, dhamme aveccappasādena, saṅghe aveccappasādena, ariyena sīlena, ariyena ñāṇena, ariyāya vimuttiyā. 
Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato tapusso gahapati tathāgate niṭṭhaṅgato amataddaso amataṁ sacchikatvā iriyatī”ti. 
Tatiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.11 
2. Sāraṇīyavagga 
Paṭhamasāraṇīyasutta 
“Chayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā. 
Katame cha? 
Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu yāyaṁ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo. 
Ime kho, bhikkhave, cha dhammā sāraṇīyā”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.120–139 
12. Sāmaññavagga 
Bhallikādisutta 
“Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhalliko gahapati …pe… 
sudatto gahapati anāthapiṇḍiko … 
citto gahapati macchikāsaṇḍiko … 
hatthako āḷavako … 
mahānāmo sakko … 
uggo gahapati vesāliko … 
uggato gahapati … 
sūrambaṭṭho … 
jīvako komārabhacco … 
nakulapitā gahapati … 
tavakaṇṇiko gahapati … 
pūraṇo gahapati … 
isidatto gahapati … 
sandhāno gahapati … 
vicayo gahapati … 
vijayamāhiko gahapati … 
meṇḍako gahapati … 
vāseṭṭho upāsako … 
ariṭṭho upāsako … 
sāraggo upāsako tathāgate niṭṭhaṅgato amataddaso amataṁ sacchikatvā iriyati. 
Katamehi chahi? 
Buddhe aveccappasādena, dhamme aveccappasādena, saṅghe aveccappasādena, ariyena sīlena, ariyena ñāṇena, ariyāya vimuttiyā. 
Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato sāraggo upāsako tathāgate niṭṭhaṅgato amataddaso amataṁ sacchikatvā iriyatī”ti. 
Tevīsatimaṁ. 
Sāmaññavaggo dvādasamo. 

Aṅguttara Nikāya 6.12 
2. Sāraṇīyavagga 
Dutiyasāraṇīyasutta 
“Chayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattanti. 
Katame cha? 
Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, 
ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti …pe…. 
Mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati. 
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu yāyaṁ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, 
ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati. 
Ime kho, bhikkhave, cha dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattantī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.13 
2. Sāraṇīyavagga 
Nissāraṇīyasutta 
“Chayimā, bhikkhave, nissāraṇīyā dhātuyo. 
Katamā cha? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya: 
‘mettā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; 
atha ca pana me byāpādo cittaṁ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. 
So ‘mā hevan’tissa vacanīyo: ‘māyasmā evaṁ avaca; mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya. 
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso yaṁ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; 
atha ca panassa byāpādo cittaṁ pariyādāya ṭhassati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
Nissaraṇañhetaṁ, āvuso, byāpādassa yadidaṁ mettācetovimuttī’ti. 
Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya: 
‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; 
atha ca pana me vihesā cittaṁ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. 
So ‘mā hevan’tissa vacanīyo: ‘māyasmā evaṁ avaca; mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya. 
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso yaṁ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; 
atha ca panassa vihesā cittaṁ pariyādāya ṭhassati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
Nissaraṇañhetaṁ, āvuso, vihesāya yadidaṁ karuṇācetovimuttī’ti. 
Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya: 
‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; 
atha ca pana me arati cittaṁ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. 
So ‘mā hevan’tissa vacanīyo: ‘māyasmā evaṁ avaca; mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya. 
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso yaṁ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; 
atha ca panassa arati cittaṁ pariyādāya ṭhassati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
Nissaraṇañhetaṁ, āvuso, aratiyā yadidaṁ muditācetovimuttī’ti. 
Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya: 
‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; 
atha ca pana me rāgo cittaṁ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. 
So ‘mā hevan’tissa vacanīyo: ‘māyasmā evaṁ avaca; mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya. 
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso yaṁ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; 
atha ca panassa rāgo cittaṁ pariyādāya ṭhassati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
Nissaraṇañhetaṁ, āvuso, rāgassa yadidaṁ upekkhācetovimuttī’ti. 
Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya: 
‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; 
atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṁ hotī’ti. 
So ‘mā hevan’tissa vacanīyo: ‘māyasmā evaṁ avaca; mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya. 
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso yaṁ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; 
atha ca panassa nimittānusāri viññāṇaṁ bhavissati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
Nissaraṇañhetaṁ, āvuso, sabbanimittānaṁ yadidaṁ animittācetovimuttī’ti. 
Idha pana bhikkhave, bhikkhu evaṁ vadeyya: 
‘asmīti kho me vigataṁ, ayamahamasmīti ca na samanupassāmi; 
atha ca pana me vicikicchākathaṅkathāsallaṁ cittaṁ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. 
So ‘mā hevan’tissa vacanīyo: ‘māyasmā evaṁ avaca; mā bhagavantaṁ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṁ, na hi bhagavā evaṁ vadeyya. 
Aṭṭhānametaṁ, āvuso, anavakāso yaṁ asmīti vigate ayamahamasmīti ca na samanupassato; 
atha ca panassa vicikicchākathaṅkathāsallaṁ cittaṁ pariyādāya ṭhassati, netaṁ ṭhānaṁ vijjati. 
Nissaraṇañhetaṁ, āvuso, vicikicchākathaṅkathāsallassa yadidaṁ asmīti mānasamugghāto’ti. 
Imā kho, bhikkhave, cha nissāraṇīyā dhātuyo”ti. 
Tatiyaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6 
13. Rāgapeyyāla 
~ 
“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cha dhammā bhāvetabbā. 
Katame cha? 
Dassanānuttariyaṁ, savanānuttariyaṁ, lābhānuttariyaṁ, sikkhānuttariyaṁ, pāricariyānuttariyaṁ, anussatānuttariyaṁ. 
Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cha dhammā bhāvetabbā”ti. 

Aṅguttara Nikāya 6 
13. Rāgapeyyāla 
~ 
“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cha dhammā bhāvetabbā. 
Katame cha? 
Buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati. 
Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cha dhammā bhāvetabbā”ti. 

Aṅguttara Nikāya 6 
13. Rāgapeyyāla 
~ 
“Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cha dhammā bhāvetabbā. 
Katame cha? 
Aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. 
Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cha dhammā bhāvetabbā”ti. 

Aṅguttara Nikāya 6 
13. Rāgapeyyāla 
~ 
“Rāgassa, bhikkhave, pariññāya …pe… 
parikkhayāya … 
pahānāya … 
khayāya … 
vayāya … 
virāgāya … 
nirodhāya … 
cāgāya … 
paṭinissaggāya cha dhammā bhāvetabbā”. 

Aṅguttara Nikāya 6.14 
2. Sāraṇīyavagga 
Bhaddakasutta 
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi: 
“āvuso bhikkhave”ti. 
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ. 
Āyasmā sāriputto etadavoca: 
“Tathā tathā, āvuso, bhikkhu vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato na bhaddakaṁ maraṇaṁ hoti, na bhaddikā kālakiriyā. 
Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato na bhaddakaṁ maraṇaṁ hoti, na bhaddikā kālakiriyā? 
Idhāvuso, bhikkhu kammārāmo hoti kammarato kammārāmataṁ anuyutto, bhassārāmo hoti bhassarato bhassārāmataṁ anuyutto, niddārāmo hoti niddārato niddārāmataṁ anuyutto, saṅgaṇikārāmo hoti saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṁ anuyutto, saṁsaggārāmo hoti saṁsaggarato saṁsaggārāmataṁ anuyutto, papañcārāmo hoti papañcarato papañcārāmataṁ anuyutto. 
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato na bhaddakaṁ maraṇaṁ hoti, na bhaddikā kālakiriyā. 
Ayaṁ vuccatāvuso: 
‘bhikkhu sakkāyābhirato nappajahāsi sakkāyaṁ sammā dukkhassa antakiriyāya’. 
Tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato bhaddakaṁ maraṇaṁ hoti, bhaddikā kālakiriyā. 
Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato bhaddakaṁ maraṇaṁ hoti, bhaddikā kālakiriyā? 
Idhāvuso, bhikkhu na kammārāmo hoti na kammarato na kammārāmataṁ anuyutto, na bhassārāmo hoti na bhassarato na bhassārāmataṁ anuyutto, na niddārāmo hoti na niddārato na niddārāmataṁ anuyutto, na saṅgaṇikārāmo hoti na saṅgaṇikarato na saṅgaṇikārāmataṁ anuyutto, na saṁsaggārāmo hoti na saṁsaggarato na saṁsaggārāmataṁ anuyutto, na papañcārāmo hoti na papañcarato na papañcārāmataṁ anuyutto. 
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato bhaddakaṁ maraṇaṁ hoti, bhaddikā kālakiriyā. 
Ayaṁ vuccatāvuso: 
‘bhikkhu nibbānābhirato pajahāsi sakkāyaṁ sammā dukkhassa antakiriyāyā’ti. 
Yo papañcamanuyutto, 
papañcābhirato mago; 
Virādhayī so nibbānaṁ, 
yogakkhemaṁ anuttaraṁ. 
Yo ca papañcaṁ hitvāna, 
nippapañcapade rato; 
Ārādhayī so nibbānaṁ, 
yogakkhemaṁ anuttaran”ti. 
Catutthaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.15 
2. Sāraṇīyavagga 
Anutappiyasutta 
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi: 
“tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato kālakiriyā anutappā hoti. 
Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato kālakiriyā anutappā hoti? 
Idhāvuso, bhikkhu kammārāmo hoti kammarato kammārāmataṁ anuyutto, bhassārāmo hoti … 
niddārāmo hoti … 
saṅgaṇikārāmo hoti … 
saṁsaggārāmo hoti … 
papañcārāmo hoti papañcarato papañcārāmataṁ anuyutto. 
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato kālakiriyā anutappā hoti. 
Ayaṁ vuccatāvuso: 
‘bhikkhu sakkāyābhirato nappajahāsi sakkāyaṁ sammā dukkhassa antakiriyāya’. 
Tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti. 
Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti? 
Idhāvuso, bhikkhu na kammārāmo hoti na kammarato na kammārāmataṁ anuyutto, na bhassārāmo hoti … 
na niddārāmo hoti … 
na saṅgaṇikārāmo hoti … 
na saṁsaggārāmo hoti … 
na papañcārāmo hoti na papañcarato na papañcārāmataṁ anuyutto. 
Evaṁ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṁ kappeti yathā yathāssa vihāraṁ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti. 
Ayaṁ vuccatāvuso: 
‘bhikkhu nibbānābhirato pajahāsi sakkāyaṁ sammā dukkhassa antakiriyāyā’ti. 
Yo papañcamanuyutto, 
papañcābhirato mago; 
Virādhayī so nibbānaṁ, 
yogakkhemaṁ anuttaraṁ. 
Yo ca papañcaṁ hitvāna, 
nippapañcapade rato; 
Ārādhayī so nibbānaṁ, 
yogakkhemaṁ anuttaran”ti. 
Pañcamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.16 
2. Sāraṇīyavagga 
Nakulapitusutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. 
Tena kho pana samayena nakulapitā gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. 
Atha kho nakulamātā gahapatānī nakulapitaraṁ gahapatiṁ etadavoca: 
“Mā kho tvaṁ, gahapati, sāpekkho kālamakāsi. 
Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; 
garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā. 
Siyā kho pana te, gahapati, evamassa: 
‘na nakulamātā gahapatānī mamaccayena sakkhissati dārake posetuṁ, gharāvāsaṁ santharitun’ti. 
Na kho panetaṁ, gahapati, evaṁ daṭṭhabbaṁ. 
Kusalāhaṁ, gahapati, kappāsaṁ kantituṁ veṇiṁ olikhituṁ. 
Sakkomahaṁ, gahapati, tavaccayena dārake posetuṁ, gharāvāsaṁ santharituṁ. 
Tasmātiha tvaṁ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. 
Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; 
garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā. 
Siyā kho pana te, gahapati, evamassa: 
‘nakulamātā gahapatānī mamaccayena aññaṁ gharaṁ gamissatī’ti. 
Na kho panetaṁ, gahapati, evaṁ daṭṭhabbaṁ. 
Tvañceva kho, gahapati, jānāsi ahañca, yaṁ no soḷasavassāni gahaṭṭhakaṁ brahmacariyaṁ samāciṇṇaṁ. 
Tasmātiha tvaṁ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. 
Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; 
garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā. 
Siyā kho pana te, gahapati, evamassa: 
‘nakulamātā gahapatānī mamaccayena na dassanakāmā bhavissati bhagavato na dassanakāmā bhikkhusaṅghassā’ti. 
Na kho panetaṁ, gahapati, evaṁ daṭṭhabbaṁ. 
Ahañhi, gahapati, tavaccayena dassanakāmatarā ceva bhavissāmi bhagavato, dassanakāmatarā ca bhikkhusaṅghassa. 
Tasmātiha tvaṁ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. 
Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; 
garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā. 
Siyā kho pana te, gahapati, evamassa: 
‘na nakulamātā gahapatānī mamaccayena sīlesu paripūrakārinī’ti. 
Na kho panetaṁ, gahapati, evaṁ daṭṭhabbaṁ. 
Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā sīlesu paripūrakāriniyo, ahaṁ tāsaṁ aññatarā. 
Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā—ayaṁ so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye—taṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pucchatu. 
Tasmātiha tvaṁ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. 
Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; 
garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā. 
Siyā kho pana te, gahapati, evamassa: 
‘na nakulamātā gahapatānī lābhinī ajjhattaṁ cetosamathassā’ti. 
Na kho panetaṁ, gahapati, evaṁ daṭṭhabbaṁ. 
Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā lābhiniyo ajjhattaṁ cetosamathassa, ahaṁ tāsaṁ aññatarā. 
Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā—ayaṁ so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye—taṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pucchatu. 
Tasmātiha tvaṁ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. 
Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; 
garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā. 
Siyā kho pana te, gahapati, evamassa: 
‘na nakulamātā gahapatānī imasmiṁ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharatī’ti. 
Na kho panetaṁ, gahapati, evaṁ daṭṭhabbaṁ. 
Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā imasmiṁ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharanti, ahaṁ tāsaṁ aññatarā. 
Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā—ayaṁ so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye—taṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pucchatu. 
Tasmātiha tvaṁ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. 
Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; 
garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā”ti. 
Atha kho nakulapituno gahapatissa nakulamātarā gahapatāniyā iminā ovādena ovadiyamānassa so ābādho ṭhānaso paṭippassambhi. 
Vuṭṭhahi ca nakulapitā gahapati tamhā ābādhā; 
tathā pahīno ca pana nakulapituno gahapatissa so ābādho ahosi. 
Atha kho nakulapitā gahapati gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā daṇḍamolubbha yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho nakulapitaraṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca: 
“Lābhā te, gahapati, suladdhaṁ te, gahapati. 
Yassa te nakulamātā gahapatānī anukampikā atthakāmā ovādikā anusāsikā. 
Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā sīlesu paripūrakāriniyo, nakulamātā gahapatānī tāsaṁ aññatarā. 
Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā lābhiniyo ajjhattaṁ cetosamathassa, nakulamātā gahapatānī tāsaṁ aññatarā. 
Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā imasmiṁ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharanti, nakulamātā gahapatānī tāsaṁ aññatarā. 
Lābhā te, gahapati, suladdhaṁ te, gahapati. 
Yassa te nakulamātā gahapatānī anukampikā atthakāmā ovādikā anusāsikā”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6 
13. Rāgapeyyāla 
~ 
“Dosassa …pe… 
mohassa … 
kodhassa … 
upanāhassa … 
makkhassa … 
paḷāsassa … 
issāya … 
macchariyassa … 
māyāya … 
sāṭheyyassa … 
thambhassa … 
sārambhassa … 
mānassa … 
atimānassa … 
madassa … 
pamādassa abhiññāya …pe… 
pariññāya … 
parikkhayāya … 
pahānāya … 
khayāya … 
vayāya … 
virāgāya … 
nirodhāya … 
cāgāya … 
paṭinissaggāya …pe… 
ime cha dhammā bhāvetabbā”ti. 
Idamavoca bhagavā. 
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti. 
Rāgapeyyālaṁ niṭṭhitaṁ. 
Chakkanipātapāḷi niṭṭhitā. 

Aṅguttara Nikāya 6.17 
2. Sāraṇīyavagga 
Soppasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. 
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. 
Āyasmāpi kho sāriputto sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. 
Āyasmāpi kho mahāmoggallāno … 
āyasmāpi kho mahākassapo … 
āyasmāpi kho mahākaccāno … 
āyasmāpi kho mahākoṭṭhiko … 
āyasmāpi kho mahācundo … 
āyasmāpi kho mahākappino … 
āyasmāpi kho anuruddho … 
āyasmāpi kho revato … 
āyasmāpi kho ānando sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. 
Atha kho bhagavā bahudeva rattiṁ nisajjāya vītināmetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi. 
Tepi kho āyasmanto acirapakkantassa bhagavato uṭṭhāyāsanā yathāvihāraṁ agamaṁsu. 
Ye pana tattha bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṁ dhammavinayaṁ te yāva sūriyuggamanā kākacchamānā supiṁsu. 
Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena te bhikkhū yāva sūriyuggamanā kākacchamāne supante. 
Disvā yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. 
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi: 
“Kahaṁ nu kho, bhikkhave, sāriputto? 
Kahaṁ mahāmoggallāno? 
Kahaṁ mahākassapo? 
Kahaṁ mahākaccāno? 
Kahaṁ mahākoṭṭhiko? 
Kahaṁ mahācundo? 
Kahaṁ mahākappino? 
Kahaṁ anuruddho? 
Kahaṁ revato? 
Kahaṁ ānando? 
Kahaṁ nu kho te, bhikkhave, therā sāvakā gatā”ti? 
“Tepi kho, bhante, āyasmanto acirapakkantassa bhagavato uṭṭhāyāsanā yathāvihāraṁ agamaṁsū”ti. 
“Tena no tumhe, bhikkhave, therā bhikkhū nāgatāti yāva sūriyuggamanā kākacchamānā supatha? 
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, 
api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā: 
‘rājā khattiyo muddhāvasitto yāvadatthaṁ seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharanto yāvajīvaṁ rajjaṁ kārento janapadassa vā piyo manāpo’”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Sādhu, bhikkhave. 
Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ: 
‘rājā khattiyo muddhāvasitto yāvadatthaṁ seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharanto yāvajīvaṁ rajjaṁ kārento janapadassa vā piyo manāpo’ti. 
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, 
api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā: 
‘raṭṭhiko …pe… 
pettaṇiko … 
senāpatiko … 
gāmagāmaṇiko … 
pūgagāmaṇiko yāvadatthaṁ seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharanto yāvajīvaṁ pūgagāmaṇikattaṁ kārento pūgassa vā piyo manāpo’”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Sādhu, bhikkhave. 
Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ: 
‘pūgagāmaṇiko yāvadatthaṁ seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharanto yāvajīvaṁ pūgagāmaṇikattaṁ vā kārento pūgassa vā piyo manāpo’ti. 
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, 
api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā: 
‘samaṇo vā brāhmaṇo vā yāvadatthaṁ seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṁ ananuyutto avipassako kusalānaṁ dhammānaṁ pubbarattāpararattaṁ bodhipakkhiyānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogaṁ ananuyutto āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanto’”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Sādhu, bhikkhave. 
Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ: 
‘samaṇo vā brāhmaṇo vā yāvadatthaṁ seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṁ ananuyutto avipassako kusalānaṁ dhammānaṁ pubbarattāpararattaṁ bodhipakkhiyānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogaṁ ananuyutto āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanto’ti. 
Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ: 
‘indriyesu guttadvārā bhavissāma, bhojane mattaññuno, jāgariyaṁ anuyuttā, vipassakā kusalānaṁ dhammānaṁ, pubbarattāpararattaṁ bodhipakkhiyānaṁ dhammānaṁ, bhāvanānuyogamanuyuttā viharissāmā’ti. 
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. 
Sattamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.18 
2. Sāraṇīyavagga 
Macchabandhasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ. 
Addasā kho bhagavā addhānamaggappaṭipanno aññatarasmiṁ padese macchikaṁ macchabandhaṁ macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamānaṁ. 
Disvā maggā okkamma aññatarasmiṁ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. 
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi: 
“passatha no tumhe, bhikkhave, amuṁ macchikaṁ macchabandhaṁ macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamānan”ti? 
“Evaṁ, bhante”. 
“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, 
api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā: 
‘macchiko macchabandho macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ ajjhāvasanto’”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Sādhu, bhikkhave. 
Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ: 
‘macchiko macchabandho macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ ajjhāvasanto’ti. 
Taṁ kissa hetu? 
Te hi so, bhikkhave, macche vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṁ bhogakkhandhaṁ ajjhāvasati. 
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, 
api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā: 
‘goghātako gāvo vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ ajjhāvasanto’”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Sādhu, bhikkhave. 
Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ: 
‘goghātako gāvo vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ ajjhāvasanto’ti. 
Taṁ kissa hetu? 
Te hi so, bhikkhave, gāvo vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṁ bhogakkhandhaṁ ajjhāvasati. 
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, 
api nu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā: 
‘orabbhiko …pe… 
sūkariko …pe… 
sākuṇiko …pe… 
māgaviko mage vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ ajjhāvasanto’”ti? 
“No hetaṁ, bhante”. 
“Sādhu, bhikkhave. 
Mayāpi kho etaṁ, bhikkhave, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ: 
‘māgaviko mage vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ ajjhāvasanto’ti. 
Taṁ kissa hetu? 
Te hi so, bhikkhave, mage vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṁ bhogakkhandhaṁ ajjhāvasati. 
Te hi nāma so, bhikkhave, tiracchānagate pāṇe vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhamāno neva hatthiyāyī bhavissati na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṁ bhogakkhandhaṁ ajjhāvasissati. 
Ko pana vādo yaṁ manussabhūtaṁ vajjhaṁ vadhāyupanītaṁ pāpakena manasānupekkhati. 
Tañhi tassa, bhikkhave, hoti dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya. 
Kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjatī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.19 
2. Sāraṇīyavagga 
Paṭhamamaraṇassatisutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. 
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi: 
“bhikkhavo”ti. 
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. 
Bhagavā etadavoca: 
“maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā. 
Bhāvetha no tumhe, bhikkhave, maraṇassatin”ti? 
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“ahaṁ kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti? 
“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti: 
‘aho vatāhaṁ rattindivaṁ jīveyyaṁ, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti? 
“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti: 
‘aho vatāhaṁ divasaṁ jīveyyaṁ, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti? 
“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti: 
‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ ekapiṇḍapātaṁ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti? 
“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti: 
‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti? 
“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti: 
‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ ekaṁ ālopaṁ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti? 
“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti: 
‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti. 
Evaṁ vutte, bhagavā te bhikkhū etadavoca: 
“yo cāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti: 
‘aho vatāhaṁ rattindivaṁ jīveyyaṁ, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Yo cāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti: 
‘aho vatāhaṁ divasaṁ jīveyyaṁ, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Yo cāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti: 
‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ ekapiṇḍapātaṁ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Yo cāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti: 
‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū pamattā viharanti dandhaṁ maraṇassatiṁ bhāventi āsavānaṁ khayāya. 
Yo ca khvāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti: 
‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ ekaṁ ālopaṁ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Yo cāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti: 
‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti. 
Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū appamattā viharanti tikkhaṁ maraṇassatiṁ bhāventi āsavānaṁ khayāya. 
Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ: 
‘appamattā viharissāma, tikkhaṁ maraṇassatiṁ bhāvessāma āsavānaṁ khayāyā’ti. 
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. 
Navamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.1 
1. Āhuneyyavagga 
Paṭhamaāhuneyyasutta 
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. 
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi: 
“bhikkhavo”ti. 
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. 
Bhagavā etadavoca: 
“Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. 
Katamehi chahi? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. 
Sotena saddaṁ sutvā … 
ghānena gandhaṁ ghāyitvā … 
jivhāya rasaṁ sāyitvā … 
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā … 
manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. 
Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti. 
Idamavoca bhagavā. 
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti. 
Paṭhamaṁ. 

Aṅguttara Nikāya 6.20 
2. Sāraṇīyavagga 
Dutiyamaraṇassatisutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. 
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi: 
“maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā. 
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, maraṇassati kathaṁ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu divase nikkhante rattiyā patihitāya iti paṭisañcikkhati: 
‘bahukā kho me paccayā maraṇassa—
ahi vā maṁ ḍaṁseyya, vicchiko vā maṁ ḍaṁseyya, satapadī vā maṁ ḍaṁseyya; 
tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo. 
Upakkhalitvā vā papateyyaṁ, bhattaṁ vā me bhuttaṁ byāpajjeyya, pittaṁ vā me kuppeyya, semhaṁ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṁ; 
tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo’ti. 
Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṁ: 
‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṁ kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti. 
Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti: 
‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṁ kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṁyeva pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ. 
Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṁ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; 
evamevaṁ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṁyeva pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṁ. 
Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti: 
‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṁ kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṁ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu. 
Idha pana, bhikkhave, bhikkhu rattiyā nikkhantāya divase patihite iti paṭisañcikkhati: 
‘bahukā kho me paccayā maraṇassa—
ahi vā maṁ ḍaṁseyya, vicchiko vā maṁ ḍaṁseyya, satapadī vā maṁ ḍaṁseyya; 
tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo. 
Upakkhalitvā vā papateyyaṁ, bhattaṁ vā me bhuttaṁ byāpajjeyya, pittaṁ vā me kuppeyya, semhaṁ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṁ; 
tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo’ti. 
Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṁ: 
‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti. 
Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti: 
‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṁ karontassa antarāyāyā’ti, te