Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)psupvibhs_pu.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Phân Biệt Duyên Khởi (Pratītyasamutpādavibhaṅgasūtra)

Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Pratītyasamutpādavibhaṅgasūtra
0a evaṃ mayā śrutam ekasmin samaye bhagavāñ cchrāvastyāṃ viharati sma | jetavane anāthapiṇḍadasyārāme mahatā bhikṣusaṃghena sārdham ardhatrayodaśabhir bhikṣuśataiḥ
MS arddhatrayodaśabhir
0b tatra bhagavān bhikṣūn āmaṃtrayate sma |
MS bhikṣūṇ.
1a pratītyasamutpādasya vo bhikṣavaḥ ādiñ ca deśayiṣyāmi vibhaṅgaṃ ca
1b tac chṛṇuta sādhu ca suṣṭhu ca manasikuruta bhāṣiṣye |
2a pratītyasamutpādasyādiḥ katamaḥ
2b yad utāsmin satīdaṃ bhavaty asyotpādād idam utpadyate | yad utāvidyāpratyayāḥ saṃskārāḥ saṃskārapratyayaṃ vijñānaṃ vijñānapratyayaṃ nāmarūpaṃ nāmarūpapratyayaṃ ṣaḍāyatanaṃ | ṣaḍāyatanapratyayaḥ sparśaḥ sparśapratyayā vedanā vedanāpratyayā tṛṣṇā tṛṣṇāpratyayam upādānaṃ upādānapratyayo bhavaḥ bhavapratyayā jātiḥ jātipratyayā jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavaṃty evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati |
MS saṃmbhavaṃty
2c ayam ucyate pratītyasamutpādasyādiḥ
3 vibhaṅgaḥ katamaḥ
4a avidyāpratyayāḥ saṃskārā ity avidyā katamā |
4bα yat tat pūrvānte ajñānaṃ aparānte ajñānaṃ pūrvāntāparāṃte ajñānaṃ
MS pūrvvānte; pūrvvāntāparāṃte
4bβ adhyātmam ajñānaṃ | bahirdhā ajñānaṃ | adhyātmabahirdhā ajñānaṃ
MS bahirddhā; addhyātmabahirddhā
4bγ karmaṇy ajñānaṃ | vipāke ajñānaṃ karmavipāke ajñānaṃ |
4bδ buddhe ajñānaṃ | dharme ajñānaṃ saṅghe ajñānaṃ
4bε duḥkhe ajñānaṃ samudaye ajñānaṃ | nirodhe ajñānaṃ | mārge ajñānaṃ |
4bζ hetāv ajñānaṃ | hetusamutpanneṣu dharmeṣv ajñānaṃ |
4bη kuśalākuśaleṣu sāvadyānavadyeṣu | sevitavyāsevitavyeṣu | hīnapraṇītakṛṣṇaśuklasapratibhāgapratītyasamutpanneṣu dharmeṣv ajñānaṃ | ṣaṭsu vā punaḥ sparśāyataneṣu yathābhūtasaṃprativedhe iti |
4bθ yat tatra tatra yathābhūtasyājñānam adarśanam anabhisamayaḥ tamaḥ saṃmohaḥ avidyāndhakāram
4c iyam ucyate avidyā |
5a avidyāpratyayāḥ saṃskārā iti saṃskārāḥ katame
5b trayaḥ saṃskārāḥ kāyasaṃskārāḥ vāksaṃskārāḥ manaḥsaṃskārā iti |
6a saṃskārapratyayaṃ vijñānam iti | vijñānaṃ katamat
6b ṣaḍ vijñānakāyāḥ cakṣurvijñānaṃ śrotraghrāṇajihvākāyamanovijñānaṃ
7aα vijñānapratyayaṃ nāmarūpam iti | nāma katamat
7aβ catvāraḥ arūpiṇaḥ skandhāḥ katame catvāraḥ vedanāskandhaḥ saṃjñāskandhaḥ saṃskāraskandhaḥ vijñānaskandhaḥ
7bα rūpaṃ katamat
7bβ yat kiñ cid rūpaṃ sarvvaṃ tac catvāri mahābhūtāni | catvāri ca mahābhūtāny upādāya
MS sarvvaṃ
7c itīdaṃ ca rūpaṃ pūrvakaṃ ca nāma tad aikadhyam abhisaṃkṣipya nāmarūpam ity ucyate
MS pūrvvakaṃ
8a nāmarūpapratyayaṃ ṣaḍāyatanam iti | ṣaḍāyatanaṃ katamat
8b ṣaḍ ādhyātmikāny āyatanāni | cakṣur ādhyātmikam āyatanaṃ | śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo mana adhyātmikam āyatanaṃ |
9a ṣaḍāyatanapratyayaḥ sparśa iti sparśaḥ katamaḥ
9b ṣaṭ sparśakāyāḥ cakṣuḥsaṃsparśaḥ śrotraghrāṇajihvākāyamanaḥsaṃsparśaḥ
MS śrottra°
10a sparśapratyayā vedaneti | vedanā katamā |
10b tisro vedanāḥ sukhā duḥkhā aduḥkhāsukhā ca ||
11a vedanāpratyayā tṛṣṇeti | tṛṣṇā katamā |
11b tisraḥ tṛṣṇāḥ kāmatṛṣṇā | rūpatṛṣṇā | ārūpyatṛṣṇā cā |
12a tṛṣṇāpratyayam upādānam iti | upādānaṃ katamat
12b catvāry upādānāni | kāmopādānaṃ | dṛṣṭyupādānaṃ | śīlavratopādānaṃ ātmavādopādānaṃ |
13a upādānapratyayo bhava iti bhavaḥ katamaḥ
13b trayo bhavāḥ kāmabhavaḥ rūpabhavaḥ ārūpyabhavaḥ
14a bhavapratyayā jātir iti | jātiḥ katamā |
14b yā teṣāṃ teṣāṃ satvānāṃ tasmiṃs tasmin satvanikāye jātiḥ saṃjātir avakrāṃtir abhinirvṛttiḥ prādurbhāvaḥ skandhapratilambho dhātupratilambhaḥ āyatanapratilambhaḥ skandhānām abhinirvṛttiḥ jīvitendriyasya prādurbhāvaḥ
MS tasmiṃs tasmiṃn
15a jātipratyayaṃ jarāmaraṇaṃ iti jarā katamā |
15b yat tat khālityaṃ pālityaṃ valīpracuratā jīrṇatā | bhugnatā kubjagopānasīvaṅkatā | tilakālakācitagātratā | khurukhurupraśvāsakāyatā purataḥprāgbhārakāyatā | daṇḍaviṣkaṃbhaṇatā | dhandhatvaṃ mandatvaṃ hāniḥ parihāṇiḥ indriyāṇāṃ paripākaḥ paribhedaḥ saṃskārāṇāṃ purāṇībhāvaḥ jarjarībhāvaḥ
15c iyam ucyate jarā ||
16a maraṇaṃ katamat
16b yā teṣāṃ teṣāṃ satvānāṃ tasmāt tasmāt satvanikāyāt cyutiś cyavanatā bhedo 'ntarahāṇiḥ āyuṣo hāniḥ ūṣmaṇo hāniḥ jīvitendriyasya nirodhaḥ skandhānāṃ nikṣepo maraṇaṃ kālakriyā
16c idam ucyate maraṇam
16d iti idaṃ ca maraṇaṃ pūrvikā ca jarā tad ubhayam aikadhyam abhisaṃkṣipya jarāmaraṇam ity ucyate |
MS pūrvvikā
17 ayam ucyate pratītyasamutpādasya vibhaṅgaḥ
18 pratītyasamutpādasya vo bhikṣavaḥ ādiñ ca deśayiṣyāmi vibhaṅgañ ca iti me yad uktam idaṃ me tat praty uktaṃ
19 idam avocad bhagavān āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandann iti ||