Kinh Bảo Đức Tạng Bát-nhã (Ratnaguṇasaṃcayagāthā Prajñāpāramitā)

PADA MARKERS
For a four-pada verse:
........  $ ........  &
........  % ........  //
For a six-pada verse:
........  $ ........  &
........  % ........  \
........  # ........  //
Ratnaguṇasaṃcayagāthā /
om namo bhagavatyai āryaprajñāpāramitāratnaguṇasaṃcayagāthāyai /
namo āryamañjuśriye /
1 atha khalu bhagavāṃstāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃpraharṣaṇārthaṃ punarapīmāṃ prajñāpāramitāṃ paridīpayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
para prema gaurava prasāda upasthapitvā  $ prajahitva āvaraṇa kleśamalātikrāntāḥ  &
śṛṇutā jagārthamabhiprasthita sura(vra?)tānāṃ  % prajñāya pāramita yatra caranti śūrāḥ  // Rgs_1.1 //
yāvanti nadya pravahantiha jambudvīpe  $ phala puṣpa auṣadhā(dhi) vanaspati rohayanti  &
bhūja(ta) gajendranāgapatiniśrayanovata(na)sya(?)  % tasyānubhāvaśriya sābhu jagādhipasya  // Rgs_1.2 //
yāvanti dharma jinaśrāvaka deśayanti  $ bhāṣanti yuktisahitāṃśca udīrayanti  &
paramārthasaukhyakriya tatphalaprāptitā ca  % sarvo ayaṃ puruṣakāru tathāgatasya  // Rgs_1.3 //
kiṃ kāraṇaṃ ya jina bhāṣati dharmanetrīṃ  $ tatrābhiśikṣita nararṣabhaśiṣyabhūtāḥ  &
sākṣātkaritva yatha śikṣita deśayanti  % buddhānubhāva puna ātmabalānubhāvā  // Rgs_1.4 //
yasminna prajñavarapāramitopalabdhiḥ  $ na ca bodhisattvaupalabdhi na cittabodheḥ  &
evaṃ śruṇitva na ca muhyati nāsti trāso  % so bodhi(sa)ttva carate sugatāna prajñām  // Rgs_1.5 //
na ca rupa vedana na saṃjña na cetanā ca  $ vijñāna sthānu aṇumātra na bhonti tasya  &
so sarvadharmaasthito aniketacārī  % aparī(ri)gṛhīta labhate sugatāna bodhim  // Rgs_1.6 //
atha śreṇikasya abhutī parivrājakasya  $ jñānopalambhu na hi skandhavibhāvanā ca  &
yo bodhisattva parijānati eva dharmāṃ  % na ca nirvṛtiṃ spṛśati so viharāti prajñām  // Rgs_1.7 //
vyuparīkṣate punarayaṃ katareṣu prajñā  $ kasmātkuto va imi śūnyaka sarva dharmāḥ  &
vyuparīkṣamāṇu na ca līyati nāsti trāso  % āsannu so bhavati bodhayi bodhisattvo  // Rgs_1.8 //
saci rupa saṃjña api vedana cetanā ca  $ vijñāna skandha caratī aprajānamāno  &
imi skandha śūnya parikalpayi bodhisattvo  % caratī nimittaanupādapade asakto  // Rgs_1.9 //
na ca rupa vedana na saṃjña na cetanāyā  $ vijñāni yo na caratī aniketacārī  &
caratīti so na upagacchati prajñadhārī  % anupādadhī spṛśati śānti samādhi śreṣṭhām  // Rgs_1.10 //
evātmaśānti viharanniha bodhisattvo  $ so vyākṛto puramakehi tathāgatehi  &
na ca manyate ahu samādhitu vyutthito vā  % kasmārtha dharmaprakṛtiṃ parijānayitvā  // Rgs_1.11 //
evaṃ carantu caratī sugatāna prajñāṃ  $ no cāpi so labhati yatra carāti dharmam  &
caraṇaṃ ca so 'caraṇaṃ ca prajānayitvā  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_1.12 //
yo 'sau na vidyati sa eṣa avidyamāno  $ tāṃ bālu kalpayi avidya karoti vidyām  &
vidyā avidya ubhi eti asanta dharmā  % niryāti yo iti prajānati bodhisattvo  // Rgs_1.13 //
māyopamāṃ ya iha jānati pañca skandhāṃ  $ na ca māya anya na ca skandha karoti anyān  &
nānātvasaṃjñavigato upaśāntacārī  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_1.14 //
kalyāṇamitrasahitasya vipaśyakasya  $ trāso na bheṣyati śruṇitva jināna mātrām  &
yo pāpamitrasahito ca parapraṇeyo  % so āmabhājana yathodakaspṛṣṭa bhinno  // Rgs_1.15 //
kiṃ kāraṇaṃ ayu pravucyati bodhisattvo  $ sarvatra saṅgakriya icchati saṅgachedī  &
bodhiṃ spṛśiṣyati jināna asaṅgabhūtāṃ  % tasmāddhi nāma labhate ayu bodhisattvo  // Rgs_1.16 //
mahasattva so 'tha kenocyati kāraṇena  $ mahatāya atra ayu bheṣyati sattvarāśeḥ  &
dṛṣṭīgatāṃ mahati chindati sattvadhātoḥ  % mahasattva tena hi pravucyati kāraṇena  // Rgs_1.17 //
mahanāyako mahatabuddhi mahānubhāvo  $ mahayāna uttamajināna samādhirūḍho  &
mahatā sanaddhu namuciṃ śaṭha dharṣayiṣye  % mahasattva tena hi pravucyati kāraṇena  // Rgs_1.18 //
māyākaro yatha catuṣpathi nirmiṇitvā  $ mahato janasya bahu chindati śīrṣakoṭī  &
yatha te ca māya tatha jānati sarvasattvāṃ  % nirmāṇu sarva jagato na ca tasya trāso  // Rgs_1.19 //
rupaṃ ca saṃjña api vedana cetanā ca  $ vijñāna bandhu na ca mukta asaṅgabhūto  &
evaṃ ca bodhi kramate na ca līnacitto  % saṃnā ha eṣa varapudgalauttamānām  // Rgs_1.20 //
kiṃ kāraṇaṃ ayu pravucyati bodhiyāno  $ yatrāruhitva sa nirvāpayi sarvasattvān  &
ākāśatulya ayu yāna mahāvimāno  % sukhasaukhyakṣemabhiprāpaṇu yānaśreṣṭho  // Rgs_1.21 //
na ca labhyate ya vrajate diśa āruhitvā  $ nirvāṇaokagamanaṃ gati nopalabdhiḥ  &
yatha agni nirvṛtu na tasya gatipracāro  % so tena nirvṛti pravucyati kāraṇena  // Rgs_1.22 //
pūrvāntato na upalabhyati bodhisattvo  $ aparāntato 'pi pratiupanna triyadhvaśuddho  &
yo śuddha so anabhisaṃskṛtu niṣprapañco  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_1.23 //
yasmiṃś ca kāli samaye vidu bodhisattvo  $ evaṃ carantu anupādu vicintayitvā  &
mahatīṃ janeti karuṇāṃ na ca sattvasaṃjñā  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_1.24 //
saci sattvasaṃjña dukhasaṃjña upādayātī  $ hariṣyāmi duḥkha jagatīṃ kariṣyāmi artham  &
so ātmasa(ttva) parikalpaku bodhisattvo  % na ca eṣa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_1.25 //
yatha ātmanaṃ tatha prajānati sarvasattvāṃ  $ yatha sarvasattva tatha prajānati sarvadharmān  &
anupādupādu ubhaye avikalpamāno  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_1.26 //
yāvanti loki parikīrtita dharmanāma  $ sarveṣupādasamatikramu nirgamitvā  &
amṛtaṃ ti jñānu paramaṃ na tu yo pareṇa  % ekārtha prajña ayu pāramiteti nāmā  // Rgs_1.27 //
evaṃ carantu na ca kāṅkṣati bodhisattvo  $ jñātavya yo vihara te sa upāyaprajño  &
prakṛtīasanta parijānayamāna dharmāṃ  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_1.28 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ sarvākārajñatācaryāparivarto nāma prathamaḥ //
____________________________________________________________________________
rupasmi yo na sthihate na ca vedanāyāṃ  $ saṃjñāya yo na sthihate na ca cetanāyām  &
vijñāni yo na sthihate sthitu dharmatāyāṃ  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_2.1 //
nityamanityasukhaduḥkhaśubhāśubhaṃ ti  $ ātmanyanātmi tathatā ta(tha) śūnyatāyām  &
phalaprāptitāya athito arahantabhūmau  % pratyekabhūmiathito tatha buddhabhūmau  // Rgs_2.2 //
yatha nāyako 'sthitaku dhātuasaṃskṛtāyā  $ tatha saṃskṛtāya athito aniketacārī  &
evaṃ ca sthānu athito sthita bodhisattvo  % asthānu sthānu ayu sthānu jinena ukto  // Rgs_2.3 //
yo icchatī sugataśrāvaka haṃ bhaveyaṃ  $ pratyekabuddha bhaviyāṃ tatha dharmarājo  &
imu kṣāntyanāgami na śakyati prāpuṇetuṃ  % yatha ārapāragamanāya atītadarśī  // Rgs_2.4 //
yo dharma bhāṣyati ya bhāṣyati bhāṣyamāṇāṃ  $ phalaprāpta pratyayajino tatha lokanātho  &
nirvāṇato adhigato vidupaṇḍitehi  % sarve ta ātmaja nidṛṣṭa tathāgatena  // Rgs_2.5 //
catvāri pudgala ime na trasanti ye 'smin  $ jinaputra satyakuśalo avivartiyaśca  &
arhaṃ vidhūtamalakleśa prahīṇakāṅkṣo  % kalyāṇamitraparipācita yaścaturthaḥ  // Rgs_2.6 //
evaṃ carantu vidu paṇḍitu bodhisattvo  $ nārhaṃmi śikṣati na pratyayabuddhabhūmau  &
sarvajñatāya anuśikṣati buddhadharme  % śikṣāaśikṣa na ya śikṣati eṣa śikṣā  // Rgs_2.7 //
na ca rupavṛddhiparihāṇiparigrahāye  $ na ca śikṣati vividhadharmaparigrahāye  &
sarvajñatāṃ ca parigṛhṇati śikṣamāṇo  % niryāyatī ya iya śikṣa guṇe ratānām  // Rgs_2.8 //
rupe na prajña iti rupi na asti prajñā  $ vijñāna saṃjña api vedana cetanā ca  &
na ca eti prajña iti teṣa na asti prajñā  % ākāśadhātusama tasya na cāsti bhedaḥ  // Rgs_2.9 //
ārambaṇāna prakṛtī sa a(na)ntapārā  $ sattvāna yā ca prakṛtī sa anantapārā  &
ākāśadhātuprakṛtī sa anantapārā  % prajñā pi lokavidunāṃ sa anantapārā  // Rgs_2.10 //
saṃjñeti nāma parikīrtitu nāyakena  $ saṃjñāṃ vibhāviya prahāṇa vrajanti pāram  &
ye atra saṃjñavigamaṃ anuprāpnuvanti  % te pāraprāpta sthita pāramite hu bhonti  // Rgs_2.11 //
saci gaṅgavālukasamāni sthihitva kalpāṃ  $ sattveti śabda parikīrtayi nāyako 'yam  &
sattvasyupādu kutu bheṣyati ādiśuddho  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_2.12 //
evaṃ jino bhaṇati apratikūlabhāṇī  $ yadahaṃ imāya varapāramitāya āsī  &
tada vyākṛto 'hu parāpuruṣottamena  % buddho bhaviṣyasi anāgataadhvanasmin  // Rgs_2.13 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ śakraparivarto nāma dvitīyaḥ //
____________________________________________________________________________
ya imāṃ grahīṣyati paryāpuṇatī sa nityaṃ  $ prajñāya pāramita yatra caranti nāthāḥ  &
viṣa vahni śastra udakaṃ na kramāti tasyo  % otāru māru na ca vindati mārapakṣo  // Rgs_3.1 //
parinirvṛtasya sugatasya kareyya stūpāṃ  $ pūjeya saptaratanāmayu kaścideva  &
tehi prapūrṇa siya kṣetrasahasrakoṭyo  % yatha gaṅgavālikasamaiḥ sugatasya stūpaiḥ  // Rgs_3.2 //
yāvanta sattva puna tāntaka kṣetrakoṭyo  $ te sarvi pūjana kareyuranantakalpān  &
divyehi puṣpavaragandhavilepanehi  % kalpāṃstriyadhvaparikalpa tato 'pi bhūyaḥ  // Rgs_3.3 //
yaśco imāṃ sugatamāta likhitva puste  $ yata utpatī daśabalāna vināyakānām  &
dhāreyi satkarayi puṣpavilepanehi  % kala puṇya bhonti na sa stūpi karitva pūjām  // Rgs_3.4 //
mahavidya prajña ayu pāramitā janānāṃ  $ dukhadharmaśokaśamanī pṛthusattvadhātoḥ  &
ye 'tīta ye 'pi ca daśaddiśa lokanāthā  % ima vidya śikṣita anuttaravaidyarājāḥ  // Rgs_3.5 //
ye vā caranti cariyāṃ hitasānukampām  $ iha vidyaśikṣita vidu spṛśiṣyanti bodhim  &
ye saukhya saṃskṛta asaṃskṛta ye ca saukhyā  % sarve ca saukhya prasutā itu veditavyāḥ  // Rgs_3.6 //
bījāḥ prakīrṇa pṛthivīsthita saṃbhavanti  $ sāmagri labdhva viruhanti anekarupāḥ  &
yāvanti bodhiguṇa pāramitāśca pañca  % prajñāya pāramita te viruhanti sarve  // Rgs_3.7 //
yenaiva rāja vrajate sa ha cakravartī  $ tenaiva sapta ratanā balakāya sarve  &
yenaiva prajña iya pāramitā jinānāṃ  % tenaiva sarvaguṇadharma samāgamanti  // Rgs_3.8 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmaprameyaguṇadhāraṇapāramitāstūpasatkāraparivarto nāma tṛtīyaḥ //
____________________________________________________________________________
śakro jinena paripṛcchitu praśnamāhu  $ saci gaṅgavālikasamā siya buddhakṣetrāḥ  &
jinadhātu sarvi paripūrita cūḍibaddhā  % imameva prajñavarapāramitāhu gṛhṇe  // Rgs_4.1 //
kiṃ kāraṇaṃ na mi śarīri agauravatvaṃ  $ api tū khu prajñaparibhāvita pūjayanti  &
yatha rājaniśrita naro labhi sarvi pūjāṃ  % tatha prajñapāramitaniśrita buddhadhātuḥ  // Rgs_4.2 //
maṇiratna sarvi guṇayukta anarghaprāpto  $ yasmiṃ karaṇḍaki bhave sa namasyanīyaḥ  &
tasyāpi uddhṛta spṛhanti karaṇḍakasmiṃ  % tasyaiva te guṇa mahāratanasya bhonti  // Rgs_4.3 //
emeva prajñavarapāramitāguṇāni  $ yannirvṛte 'pi jinadhātu labhanti pūjām  &
tasmā hu tān jinaguṇā(n) parighettukāmo  % so prajñapāramita gṛhṇatu eṣa mokṣo  // Rgs_4.4 //
pūrvaṃgamā bhavatu dānu dadantu prajñā  $ śīle ca kṣānti tatha vīrya tathaiva dhyāne  &
parigrāhikā kuśaladharmaavipraṇāśe  % ekā ca sā api nidarśayi sarvadharmān  // Rgs_4. 5  //
yatha jambudvīpi bahuvṛkṣasahasrakoṭī  $ nānāprakāra vividhāśca anekarūpāḥ  &
na vi chāyanānatu bhaveta viśeṣatāpi  % anyatra chāyagatasaṃkhya prabhāṣamāṇā  // Rgs_4.6 //
emeva pañca imi pāramitā jinānāṃ  $ prajñāya pāramita nāmatayā bhavanti  &
sarvajñatāya pariṇāmayamāṇa sarve  % ṣaḍapīha ekanayamarchati bodhināmā  // Rgs_4.7 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ guṇaparikīrtanaparivarto nāma caturthaḥ //
____________________________________________________________________________
saci rūpa saṃjña api vedana cetanāyāṃ  $ cittaṃ anitya pariṇāmayi bodhisattvo  &
pra(ti)varṇikāya carate aprajānamāno  % na hi dharma paṇḍita vināśa karoti jātu  // Rgs_5.1 //
yasmin na rūpa api vedana cāpi saṃjñā  $ vijñāna naiva na pi cetanayopalabdhiḥ  &
anupādu śūnya na ya jānati sarvadharmān  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_5.2 //
yāvanti gaṅganadivālikatulyakṣetre  $ tāvanti sattva arahanti vineya kaścit  &
yaścaiva prajña ima pāramitā likhitvā  % parasattvi pustaku dadeya viśiṣṭapuṇyaḥ  // Rgs_5.3 //
kiṃ kāraṇaṃ ta iha śikṣita vādiśreṣṭhā  $ gamayanti dharma nikhilāniha śūnyatāyām  &
yāṃ śrutva śrāvaka spṛśanti vimukti śīghraṃ  % pratyekabodhi spṛśayanti ca buddhabodhim  // Rgs_5.4 //
asato 'ṅkurasya drumasaṃbhavu nāsti loke  $ kuta śākhapatraphalapuṣpaupādu tatra  &
vina bodhicitta jinasaṃbhavu nāsti loke  % kuta śakrabrahmaphala śrāvakaprādubhāvaḥ  // Rgs_5.5 //
ādityamaṇḍalu yadā prabhajāla muñcī  $ karmakriyāsu tada sattva parākramanti  &
tatha bodhicitta sada lokavidusya jñāto  % jñānena sarvaguṇadharma samāgamanti  // Rgs_5.6 //
yatha nopatapta asato bhujagādhipasya  $ kuta nadyaprasravu bhavediha jambudvīpe  &
asatā nadīya phalapuṣpa na saṃbhaveyuḥ  % na ca sāgarāṇa ratanā bhavi naikarūpāḥ  // Rgs_5.7 //
tatha bodhicitta asatīha tathāgatasya  $ kuta jñānaprasravu bhavediha sarvaloke  &
jñānasya co asati nāsti guṇāna vṛddhiḥ  % na ca bodhi sāgarasamā na ca buddhadharmāḥ  // Rgs_5.8 //
yāvanti loki kvaci jotikaprāṇabhūtā  $ obhāsanārtha prabha osarayanti sarve  &
varasūryamaṇḍalaviniḥsṛta ekaraśmī  % na kalā pi jyotikagaṇe siya sarvaābhāḥ  // Rgs_5.9 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ puṇyaparyāyaparivarto nāma pañcamaḥ //
____________________________________________________________________________
yāvanti śrāvakagaṇāḥ prasavanti puṇyaṃ  $ dānaṃ ca śīlamapi bhāvanasaṃprayuktam  &
sa hi bodhisattva anumodana ekacitte  % na ca sarvaśrāvakagaṇe siya puṇyaskandho  // Rgs_6.1 //
ye buddhakoṭiniyutā purimā vyatītā  $ ye vā anantabahukṣetrasahasrakoṭayaḥ  &
tiṣṭhanti ye 'pi parinirvṛta lokanāthā  % deśanti dharmaratanaṃ dukhasaṃkṣayāya  // Rgs_6.2 //
prathamaṃ upādu varabodhayi cittupādo  $ yāvat su dharmakṣayakālu vināyakānām  &
ekasmi tatra ciya teṣa jināna puṇyaṃ  % saha yukta pāramita ye 'pi ca buddhadharmāḥ  // Rgs_6.3 //
yaścaiva buddhatanayāna(ca) śrāvakāṇāṃ  $ śaikṣa aśaikṣa kuśalāsrava nāsravāśca  &
paripiṇḍayitva anumodayi bodhisattvo  % sarvaṃ ca nāmayi jagārthanidāna bodhi  // Rgs_6.4 //
pariṇāmayantu yadi vartati cittasaṃjñā  $ tatha bodhisattvapariṇāmana sattvasaṃjñā  &
saṃjñāya dṛṣṭisthitu citta trisaṅgayukto  % pariṇāmitaṃ na bhavatī upalabhyamānam  // Rgs_6.5 //
saci eva jānati nirudhyati kṣīṇadharmā  $ taccaita kṣīṇa pariṇāmayiṣyanti yatra  &
na ca dharma dharmi pariṇāmayate kadācit  % pariṇāmitaṃ bhavati eva prajānamāne  // Rgs_6.6 //
saci so nimitta kurute na ca mānayāti  $ atha ānimitta pariṇāmita bhonti bodhau  &
viṣasṛṣṭa bhojanu yathaiva kriyāpraṇīto  % tatha śukladharmaupalambha jinena ukto  // Rgs_6.7 //
tasmā hu nāmapariṇāmana śikṣitavyā  $ yatha te jinā kuśala eva prajānayanti  &
yajjātiyo 'yaṃ prabhavo yadalakṣaṇaṃ ca  % anumodamī tatha tathā pariṇāmayāmi  // Rgs_6.8 //
evaṃ ca puṇya pariṇāmayamāna bodhau  $ na ca so hi buddha kṣipate jina uktavādī  &
yāvanti loki upalambhikabodhisattvā  % abhibhonti sarvi pariṇāmayamāna śūro  // Rgs_6.9 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmanumodanāparivarto nāma ṣaṣṭhamaḥ //
____________________________________________________________________________
jātyandhakoṭiniyutānyaviunāyakānāṃ  $ mārge akovidu kuto nagarapraveśe  &
vina prajña pañca imi pāramitā acakṣuḥ  % avināyakā na prabhavanti spṛśetu bodhim  // Rgs_7.1 //
yatrāntarasmi bhavate pragṛhīta prajñā  $ tatu labdhacakṣu bhavatī imu nāmadheyam  &
yatha citrakarmapariniṣṭhita cakṣuhīno  % na ca tāva puṇyu labhate akaritva cakṣuḥ  // Rgs_7.2 //
yada dharma saṃskṛta asaṃskṛta kṛṣṇaśuklo  $ aṇumātru no labhati prajña vibhāvamānaḥ  &
yada prajñapāramita gacchati saṃkhya loke  % ākāśa yatra na pratiṣṭhitu kiṃci tatra  // Rgs_7.3 //
saci manyate ahu carāmi jināna prajñāṃ  $ mociṣya sattvaniyutāṃ bahurogaspṛṣṭān  &
ayu sattvasaṃjñaparikalpaku bodhisattvo  % na ca eṣa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_7.4 //
yo bodhisattva varapāramiteti cīrṇo  $ paricārikā ya na ca kāṅkṣati paṇḍitehi  &
saha śrutva tasya puna bheṣyati śāstṛsaṃjñā  % so vā laghū anubudhiṣyati bodhi śāntām  // Rgs_7.5 //
satkṛtya buddhaniyutāṃ paricārikāyāṃ  $ na ca prajñapāramita śraddadhitā jinānām  &
śrutvā ca so imu kṣipiṣyati so 'lpabuddhiḥ  % sa kṣipitva yāsyati avīcimatrāṇabhūto  // Rgs_7.6 //
tasmā hu śraddadhata eva jināna mātāṃ  $ yadi icchathā spṛśitu uttamabuddhajñānam  &
so vāṇijo yatha vrajitvana ratnadvīpaṃ  % mūlātu chedana karitva puna āgameyā  // Rgs_7.7 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ nirayaparivarto nāma saptamaḥ //
____________________________________________________________________________
rūpasya śuddhi phalaśuddhita veditavyā  $ phalarūpaśuddhita sarvajñataśuddhimāhuḥ  &
sarvajñatāya phalaśuddhita rūpaśuddhī  % ākāśadhātusamatāya abhinnachinnāḥ  // Rgs_8.1 //
traidhātukaṃ samatikrānta na bodhisattvā  $ kleśāpanīta upapatti nidarśayanti  &
jaravyādhimṛtyuvigatāścyuti darśayanti  % prajñāya pāramita yatra caranti dhīrāḥ  // Rgs_8.2 //
nāmeva rūpi jagatī ayu paṅkasaktā  $ saṃsāracakri bhramate 'nilacakratulye  &
jānitva bhrāntu jagatī mṛgavāgureva  % ākāśa pakṣisadṛśā vicaranti prajñāḥ  // Rgs_8.3 //
rūpasmi yo na carate pariśuddhacārī  $ vijñāna saṃjña api vedana cetanāyām  &
evaṃ carantu parivarjayi sarvasaṅgāṃ  % saṅgādvimucya carate sugatāna prajñām  // Rgs_8.4 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ viśuddhiparivarto nāmāṣṭamaḥ //
____________________________________________________________________________
evaṃ carantu vidu paṇḍitu bodhisattvo  $ saṅgā uchinnu vrajate jagatī asakto  &
sūryo va rāhugrahamukta virocamāno  % agnīva yukta tṛṇakāṣṭhavanaṃ dahāti  // Rgs_9.1 //
prakṛtīya śuddha pariśuddhimi sarvadharmāṃ  $ prajñāya pāramita paśyati bodhisattvo  &
na ca paśyakaṃ labhati nāpi ca sarvadharmān  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_9.2 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ stutiparivarto nāma navamaḥ //
____________________________________________________________________________
śakro jinasya paripṛcchati devarājo  $ caramāṇa prajña katha yujyati bodhisattvo  &
aṇumātra yo na khalu yujyati skandhadhātau  % yo eva yujyati(sa yujyati)bodhisattvaḥ  // Rgs_10.1 //
cirayānaprasthitu sa vedayitavya sattvo  $ bahubuddhakoṭinayutehi kṛtādhikāro  &
yo śrutva dharmi imi nirmitamāyakalpāṃ  % na ca kāṅkṣate ayu prayujyati śikṣamāṇaḥ  // Rgs_10.2 //
kāntāramārgi puruṣo bahu(bhī)janehi  $ gopāla sīma vanasaṃpada paśyate yo  &
āśvāsaprāpta bhavatī na ca tasya trāso  % abhyāśa grāmanagarāṇa ime nimittāḥ  // Rgs_10.3 //
emeva prajñavarapāramitā jinānāṃ  $ śṛṇu tāta yo labhati bodhi gaveṣamāṇaḥ  &
āśvāsaprāpta bhavatī na ca tasya trāso  % nārhantabhūmi na pi pratyayabuddhabhūmī  // Rgs_10.4 //
puruṣo hi sāgarajalaṃ vraji paśyanāya  $ saci paśyate drumavanaspatiśailarājam  &
athavā na paśyati nimitta nikāṅkṣa bhoti  % a(bhyāśa)to mahasamudra na so 'tidūre  // Rgs_10.5 //
emeva bodhivaraprasthitu veditavyo  $ śruṇamāṇa prajña imi pāramitā jinānām  &
yadyāpi saṃmukha na vyākṛtu nāyakeno  % tathapi spṛśiṣyati nacireṇa hu buddhabodhim  // Rgs_10.6 //
suvasanti kāli patite tṛṇapatraśākhā  $ nacireṇa patraphalapuṣpa samāgamanti  &
prajñāya pāramita yasyimu hastaprāptā  % nacireṇa bodhivara prāpsyati nāyakānām  // Rgs_10.7 //
yatha istri gurviṇi ya ceṣṭati vedanābhi  $ jñātavyu kālu ayamasya prajāyanāya  &
tatha bodhisattva śruṇamāṇu jināna prajñāṃ  % rati chanda vīkṣati spṛśiṣyati bodhi śīghram  // Rgs_10.8 //
caramāṇu prajñavarapāramitāya yogī  $ na ca rūpavṛddhi na ca paśyati pārihāṇim  &
dharmā adharma imu paśyati dharmadhātuṃ  % na ca nirvṛtiṃ spṛśati so viharāti prajñām  // Rgs_10.9 //
caramāṇu yo na iha kalpayi buddhadharmāṃ  $ bala ṛddhipāda na ca kalpayi bodhi śāntām  &
avikalpakalpavigato 'dhiṣṭhānacārī  % eṣā sa prajñavarapāramitāya caryā  // Rgs_10.10 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ dhāraṇīguṇaparivarto nāma daśamaḥ //
____________________________________________________________________________
buddhaṃ subhūti paripṛcchati vādicandraṃ  $ kyantantarāyu bhaviṣyanti guṇe ratānām  &
bahu antarāyu bhaviṣyanti bhaṇāti śāsta  % tatu alpamātra parikīrtayiṣyāmi tāvat  // Rgs_11.1 //
pratibhāna neka vividhāni upapadyiṣyanti  $ likhamāna prajña imu pāramitā jinānām  &
yuta śīghra vidyuta yathā parihāyiṣyanti  % akaritva artha jagatī imu mārakarma  // Rgs_11.2 //
kāṅkṣā ca keṣaci bhaviṣyati bhāṣamāṇe  $ na mamātra nāma parikīrtitu nāyakena  &
na ca jāti bhūmi parikīrtitu nāpi gotraṃ  % na ca so śruṇiṣyati kṣipiṣyati mārakarma  // Rgs_11.3 //
evaṃ ta mūlamapahāya ajānamāno  $ śākhāpalāśa parieṣayiṣyanti mūḍhāḥ  &
hastiṃ labhitva yatha hastipadaṃ gaveṣe  % tatha prajñapāramita śrutva sūtrānta eṣet  // Rgs_11.4 //
yatha bhojanaṃ śatarasaṃ labhiyāna kaścit  $ mārgeṣu ṣaṣṭiku labhitva sa bhojanāgryam  &
tatha bodhisattva ima pāramitāṃ labhitvā  % (a)rhantabhūmi(ta) gaveṣayiṣyanti bodhim  // Rgs_11.5 //
satkārakāma bhaviṣyanti ca lābhakāmāḥ  $ sāpekṣacitta kulasaṃstavasaṃprayuktāḥ  &
choritva dharma kariṣyanti adharmakāryaṃ  % patha hitva utpathagatā ima mārakarma  // Rgs_11.6 //
ye cāpi tasmi samaye imu dharma śreṣṭhaṃ  $ śruṇanāya chandika utpādayiṣyanti śraddhām  &
te dharmabhāṇaka viditvana kāryayuktaṃ  % premāpanīta gamiṣyanti sudurmanāśca  // Rgs_11.7 //
imi mārakarma bhaviṣyanti ya tasmi kāle  $ anye ca neka vividhā bahu antarāyā  &
yehī samākulikṛtā bahu bhikṣu tatra  % prajñāya pāramita etu na dhārayanti  // Rgs_11.8 //
ye te bhavanti ratanā ya anarghaprāptā  $ te durlabhā bahupratyarthika nityakālam  &
emeva prajñavarapāramitā jinānāṃ  % durlābhu dharmaratanaṃ baddupadravaṃ ca  // Rgs_11.9 //
navayānaprasthita sa sattva parīttabuddhiḥ  $ ya imaṃ durlābhu dharmaratanaṃ parāpuṇanti  &
māro 'tra utsuku bhaviṣyati antarāye  % buddhā daśaddiśi parigrahasaṃprayuktāḥ  // Rgs_11.10 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ mārakarmaparivarto nāmaikādaśamaḥ //
____________________________________________________________________________
mātrāya putra bahu santi gilāni kāye  $ te sarvi durmanasa tatra prayujyayeyuḥ  &
emeva buddha(piṃ) daśaddiśi lokadhātau  % ima prajñapāramita mātra samanvāharanti  // Rgs_12.1 //
ye 'tīta ye 'pi ca daśaddiśi lokanāthā  $ itu te prasūta bhaviṣyantyanāgatāśca  &
loka(sya) darśika janetri jināna mātā  % parasattvacittacaritāna nidarśitā(kā) ca  // Rgs_12.2 //
lokasya yā tathata yā tathatārhatānāṃ /  $ pratyekabuddhatathatā tathatā jinānām  &
ekaiva bhāvavigatā tathatā ananyā  % prajñāya pāramita buddha tathāgatena  // Rgs_12.3 //
tiṣṭhantu lokavidunāṃ parinirvṛtānāṃ  $ [sthita eṣa dharmataniyāma śūnyadharmā  &
tāṃ bodhisattva tathatāmanubuddhayanti  % tasmā hu buddha kṛta nāma tathāgatebhiḥ  // Rgs_12.4 //
ayu gocaro daśabalāna vināyakānāṃ]  $ prajñāya pāramita ramyavanāśritānām  &
dukhitāṃśca sattva triapāya samuddharanti  % na pi sattvasaṃjña api teṣu kadāci bhoti  // Rgs_12.5 //
siṃho yathaiva girikandari niśrayitvā  $ nadate achambhi mṛga kṣudraka trāsayanto  &
tatha prajñapāramitaniśraya narāṇa siṃho  % nadate achambhi pṛthutīrthika trāsayanto  // Rgs_12.6 //
ākāśaniśrita yathaiva hi sūrya[raśmi]  $ tāpetimāṃ dharaṇi darśayate ca rūpam  &
tatha prajñapāramitaniśrita dharmarājo  % tāpeti tṛṣṇanadi dharma nidarśayāti  // Rgs_12.7 //
rūpasya darśanu adarśanu vedanāye  $ saṃjñāya darśanu adarśanu cetanāye  &
vijñānacittamanudarśanu yatra nāsti  % aya dharmadarśanu nidiṣṭu tathāgatena  // Rgs_12.8 //
ākāśa dṛṣṭu iti sattva pravyāharanti  $ nabhadarśanaṃ kutu vimṛṣyatha etamartham  &
tatha dharmadarśanu nidiṣṭa tathāgatena  % na hi darśanaṃ bhaṇitu śakya nidarśanena  // Rgs_12.9 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ lokasaṃdarśanaparivarto nāma dvādaśamaḥ //
____________________________________________________________________________
yo eva paśyati sa paśyati sarvadharmān  $ sarvānamātyakiriyā ti upekṣya rājā  &
yāvanti buddhakriya dharmata śrāvakāṇāṃ  % prajñāya pāramita sarva karoti tāni  // Rgs_13.1 //
na ca rāja grāma vrajate na ca rājyarāṣṭrān  $ sarvaṃ ca ādadati so viṣayātu āyam  &
na ca bodhisattva calate kvaci dharmatāyāṃ  % sarvāṃśca ādadati ye guṇa buddhadharme  // Rgs_13.2 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmacintyaparivarto nāma trayodaśamaḥ //
____________________________________________________________________________
yasyāmi śraddha sugate dṛḍha bodhisattvo  $ varaprajñapāramitaāśayasaṃprayogo  &
atikramya bhūmidvaya śrāvakapratyayānāṃ  % laghu prāpsyate anabhibhū(tu) jināna bodhim  // Rgs_14.1 //
sāmudriyāya yatha nāvi praluptikāye  $ bhṛtakaṃ manuṣya tṛṇakāṣṭhamagṛhṇamāno  &
vilayaṃ prayāti jalamadhya aprāptatīro  % yo gṛhṇate vrajati pārasthalaṃ prayāti  // Rgs_14.2 //
emeva śraddhasaṃgato ya prasādaprāpto  $ prajñāya pāramita mātra vivarjayanti  &
saṃsārasāgara tadā sada saṃsaranti  % jātījarāmaraṇaśokataraṃgabhaṅge  // Rgs_14.3 //
ye te bhavanti varaprajñaparigṛhītā  $ bhāvasvabhāvakuśalā paramārthadarśī  &
te puṇyajñānadhanasaṃbhṛtayānapātrāḥ  % paramādbhutāṃ sugatabodhi spṛśanti śīghram  // Rgs_14.4 //
ghaṭake apakvi yatha vāri vaheya kācit  $ jñātavyu kṣipra ayu bhetsyati durbalatvāt  &
paripakvi vāri ghaṭake vahamānu mārge  % na ca bhedanādbhayamupaiti ca svasti geham  // Rgs_14.5 //
kiṃcāpi śraddhabahulo siya bodhisattvo  $ prajñāvihīna vilayaṃ laghu prāpuṇāti  &
taṃ caiva śraddha parigṛhṇayamāna prajñā  % atikramya bodhidvaya prāpsyati agrabodhim  // Rgs_14.6 //
nāvā yathā aparikarmakṛtā samudre  $ vilayamupaiti sadhanā saha vāṇijebhiḥ  &
sā caiva nāva parikarmakṛtā suyuktā  % na ca bhidyate dhanasamagramupaiti tīram  // Rgs_14.7 //
emeva śraddhaparibhāvitu bodhisattvo  $ prajñāvihīnu laghu bodhimupaiti hānim  &
so caiva prajñavarapāramitāsuyukto  % 'kṣato 'nupāhatu spṛśāti jināna bodhim  // Rgs_14.8 //
puruṣo hi jīrṇa dukhito śataviṃśavarṣo  $ kiṃcāpi utthitu svayaṃ na prabhoti gantum  &
so vāmadakṣiṇadvaye puruṣe gṛhīte  % patanādbhayaṃ na bhavate vrajate sukhena  // Rgs_14.9 //
emeva prajña iha durbalu bodhisattvo  $ kiṃcāpi prasthihati bhajyati antareṇa  &
so vā upāyabalaprajñaparigṛhīto  % na ca bhajyate spṛśati bodhi nararṣabhāṇām  // Rgs_14.10 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmaupamyaparivarto nāma caturdaśamaḥ //
____________________________________________________________________________
yo ādikarma sthitu bhūmiya bodhisattvo  $ adhyāśayena vara prasthita buddhabodhim  &
tehī suśiṣyagurugauravasaṃprayukto  % kalyāṇamitra sada sevayitavya vijñaiḥ  // Rgs_15.1 //
kiṃ kāraṇaṃ tatu guṇāgamu paṇḍitānāṃ  $ prajñāya pāramita te anuśāsayanti  &
evaṃ jino bhaṇati sarvaguṇāgradhārī  % kalyāṇamitramupaniśrita buddhadharmāḥ  // Rgs_15.2 //
dānaṃ ca śīlamapi kṣānti tathaiva vīryaṃ  $ dhyānāni prajña pariṇāmayitavya bodhau  &
na ca bodhiskandha vimṛśitva parāmṛśeyā  % ye ādikarmika na deśayitavya evam  // Rgs_15.3 //
evaṃ caranta guṇasāgara vādicandrāḥ  $ trāṇā bhavanti jagatī śaraṇā ca lenā  &
gati buddhi dvīpa pariṇāyaka arthakāmāḥ  % pradyota ulka varadharmakathī akṣobhyāḥ  // Rgs_15.4 //
saṃnāhu duṣkarū mahāyaśu saṃnahantī  $ na ca skandhadhātu na ca āyatanaiḥ sanaddhāḥ  &
tribhi yānasaṃjñavigatā aparigṛhītā  % avivartikā acalitāśca akopyadharmāḥ  // Rgs_15.5 //
te eva dharmasamudāgata niṣprapañcā  $ kāṅkṣāvilekhavimatīvigatārthayuktāḥ  &
prajñāya pāramita śrutva na sīdayanti  % aparapraṇeya avivartiya veditavyāḥ  // Rgs_15.6 //
gambhīra dharma ayu durdṛśu nāyakānāṃ  $ na ca kenacīdadhigato na ca prāpuṇanti  &
etārthu bodhimadhigamya hitānukampī  % alpotsuko ka imu jñāsyati sattvakāyo  // Rgs_15.7 //
sattvaśca ālayarato viṣayābhilāṣī  $ sthita agrahe abudha yo mahaandhabhūto  &
dharmo anālayu anāgrahu prāpitavyo   % lokena sārdha ayu vigrahu prādubhūto  // Rgs_15.8 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ devaparivarto nāma pañcadaśamaḥ //
____________________________________________________________________________
ākāśadhātu purimādiśi dakṣiṇāyāṃ  $ tatha paścimottaradiśāya anantapārā  &
uparādharāya daśaddiśi yāvadasti  % nānātvatā na bhavate na viśeṣaprāptā  // Rgs_16.1 //
atikrānta yā tathata yā tathatā aprāptā  $ pratyutpanna yā tathata yā tathatārhatānām  &
yā sarvadharmatathatā tathatārhatānāṃ  % sarveṣa dharmatathatā na viśeṣaprāptā  // Rgs_16.2 //
yo bodhisattva imi icchati prāpuṇetuṃ  $ nānātvadharmavigatāṃ sugatāna bodhim  &
prajñāya pāramita yujyatu yāya yukto  % vina prajña nāstyadhigamo naranāyakānām  // Rgs_16.3 //
pakṣisya yojanaśataṃ mahatātmabhāvo  $ pañcāśatā pi abalobhayakṣīṇapakṣo  &
so trāyatriṃśabhavanādiṣu jambudvīpe  % ātmānamosariyi taṃ vilayaṃ vrajeyyā  // Rgs_16.4 //
yadyāpi pañca ima pāramitā jinānāṃ  $ bahukalpakoṭiniyutāṃ samudānayeyyā  &
praṇidhīnanantavipulāṃ sada sevya loke  % anupāya prajñavikalā pari śrāvakatve  // Rgs_16.5 //
niryāyanāya ya icchati buddhajñāne  $ samacitta sarvajagatī pitṛmātṛsaṃjñā  &
hitacitta maitramana eva parākrameyyā  % akhilārjavo mṛdugirāya parākrameyyā  // Rgs_16.6 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ tathatāparivarto nāma ṣoḍaśamaḥ //
____________________________________________________________________________
sthaviro subhūti paripṛcchati lokanāthaṃ  $ araṇāya liṅga bhaṇahī guṇasāgarāṇām  &
avivartiyā yatha bhavanti mahānubhāvā  % tāṃ vyākuruṣva jinaguṇāna pradeśamātram  // Rgs_17.1 //
nānātvasaṃjñavigatā gira yuktabhāṇī  $ na ca anya te śramaṇa brāhmaṇa āśrayanti  &
triyapāyavarjita vidū sadakāli bhonti  % daśabhiśca te kuśalakarmapathebhi yuktā  // Rgs_17.2 //
dharmaṃ nirāmiṣu jagasyanuśāsayanti  $ ekāntadharmaniyatāḥ sada snigdhavākyāḥ  &
sthiticaṃkramaṃ śayaniṣadya susaṃprajānā  % yugamātraprekṣiṇa vrajantyabhrāntacintā  // Rgs_17.3 //
śuciśaucaambaradharā trivivekaśuddhā  $ na ca lābhakāma vṛṣabhā sada dharmakāmāḥ  &
mārasyatītaviṣayā aparapraṇeyā  % catudhyānadhyāyi na ca niśrita tatra dhyāne  // Rgs_17.4 //
na ca kīrtikāma na ca krodhaparītacittā  $ gṛhibhūta nitya anadhyoṣita sarva vastuṃ  &
na ca jīvikāviṣayabhoga gaveṣayanti  % abhicāramantra na ca istriprayogamantrāḥ  // Rgs_17.5 //
na ca ādiśanti puruṣaiḥ striya icchakarmāṃ  $ pravivikta prajñavarapāramitābhiyuktāḥ  &
kalahāvivādavigatā dṛḍhamaitracittā  % sarvajñakāma sada śāsani nimnacittāḥ  // Rgs_17.6 //
pratyantamlecchajanavarjitaantadeśāḥ  $ svakabhūmi kāṅkṣavigatāḥ sada merukalpāḥ  &
dharmārtha jīvita tyajanti prayuktayogā  % avivartiyāna imi liṅga prajānitavyā  // Rgs_17.7 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmavinivartanīyaliṅgākāraparivarto nāma saptadaśamaḥ //
____________________________________________________________________________
gambhīra rupa api vedana cetanā ca  $ vijñāna saṃjña prakṛtī animittaśāntā  &
kāṇḍena gādha yatha sāgari eṣamāṇo  % prajñāya skandha vimṛṣitva alabdhagādhā  // Rgs_18.1 //
yo bodhisattva imu budhyati eva dharmāṃ  $ gambhīrayānaparamārthanirupalepān  &
yasmin na skandha na pi āyatanaṃ na dhātu  % kiṃ vā svapuṇyasamudāgamu kiṃci tasya  // Rgs_18.2 //
yatha rāgadharmacaritaḥ puruṣaḥ striyāye  $ saṃketa kṛtva alabhantu vivartayeyā  &
yāvanti cittacaritā divasena tasya  % tāvanta kalpa anubudhyati bodhisattvo  // Rgs_18.3 //
yo bodhisattva bahukalpasahasrakoṭayo  $ dānaṃ dadeyu vimalaṃ tatha śīla rakṣe  &
yaścaiva prajñavarapāramitāprayukto  % dharmaṃ bhaṇeya kala puṇya na dānaśīle  // Rgs_18.4 //
yo bodhisattva varaprajña vibhāvayanto  $ tata utthito kathayi dharma nirupalepam  &
taṃ cāpi nāmayi jagārthanidāna bodhau  % nāsti triloka śubha tena samaṃ bhaveyā  // Rgs_18.5 //
taṃ caiva puṇya puna khyāyati riktameva  $ tatha śūnya tuccha vaśikaṃ ca asārakaṃ ca  &
evaṃ carantu caratī sugatāna prajñāṃ  % caramāṇu puṇyu parigṛhṇati aprameyam  // Rgs_18.6 //
abhilāpamātra ima jānati sarvadharmāṃ  $ buddhena deśita prayukta prakāśitāṃśca  &
kalpāna koṭinayutāṃ bahu bhāṣamāṇo  % na ca kṣīyate na ca vivardhati dharmadhātuḥ  // Rgs_18.7 //
ye cāpi pañca imi pāramitā jinānām  $ ete 'pi dharma parikīrtita nāmamātrāḥ  &
pariṇāmayāti na ca manyati bodhisattvo  % na ca hīyate spṛśati uttamabuddhabodhim  // Rgs_18.8 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ śūnyatāparivarto nāmāṣṭādaśamaḥ
____________________________________________________________________________
tailasya varti jvalitā prathame nipāte  $ na ca dagdha varti asatā na vinā ya dagdhā  &
na hi arci paścimanipāta sa varti dagdhā  % asatā pi paścima na dahyati dīpavarti  // Rgs_19.1 //
prathameva citta spṛśatī na ca agrabodhim  $ asatā na tasya spṛśatā puna śakya bhonti  &
na ca citta paścima śivāmanuprāpuṇāti  % asatā na tasya puna prāpaṇanāya śakyam  // Rgs_19.2 //
bījātu stamba phala puṣpa samāgamanti  $ so vāniruddha asato na hi tasya vṛkṣo  &
emeva citta prathamaṃ tu nidāna bodheḥ  % so vā niruddha asato na hi tasya bodhiḥ  // Rgs_19.3 //
bījaṃ pratītya ca bhavedyavaśālikādes  $ tattatphalaṃ na ca tadasti na cāpi nāsti  &
utpattito bhavati bodhiriyaṃ jinānāṃ  % bhāvasvabhāvavigatā bhavatīha māyā  // Rgs_19.4 //
udakabindu kumbha paripūryati stokastokaṃ  $ prathame nipāti anupūrva sa paścimena  &
emeva citta prathamaṃ varabodhihetur  % anupūrva śuklaguṇapūrṇa bhavanti buddhāḥ  // Rgs_19.5 //
śūnyānimittapraṇidhiṃ caramāṇu dharmā  $ na ca nirvṛtiṃ spṛśati no ca nimittacārī  &
yatha nāviko kuśala gacchati ārapāram  % ubhayānti asthitu na tiṣṭhati arṇavesmin  // Rgs_19.6 //
evaṃ carantu na ca manyati bodhisattvo  $ ahu vyākṛto daśabalehi spṛśeya bodhim  &
na ca trāsu bodhi bhavate na ihāsti kiṃcid  % evaṃ carantu caratī sugatāna prajñām  // Rgs_19.7 //
kāntāramārgi durabhikṣi savyādhi lokāṃ  $ paśyitva nāsti bhaya uttari saṃnahante  &
aparāntakoṭi sada yukta prajānamāno  % aṇumātra kheda manaso na upādiyāti  // Rgs_19.8 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ gaṅgadevābhaginīparivarto nāmaikānnaviṃśatimaḥ //
____________________________________________________________________________
puna bodhisattva caramāṇu jināna prajñāṃ  $ anupāda skandha imi jānati ādiśūnyān  &
asamāhito karuṇa prekṣati sattvadhātum  % atrāntare na parihāyati buddhadharmān  // Rgs_20.1 //
puruṣo yathā kuśala sarvaguṇairupeto  $ balavān dudharṣu kṛtayogya kalāvidhijño  &
iṣvastrapāramigato pṛthuśilpayukto  % māyāvidhijñaparamo jagadarthakāmo  // Rgs_20.2 //
mātā pitā ca parigṛhya saputradāraṃ  $ kāntāramārgi pratipadya bahūamitro  &
so nirmiṇitva puruṣān bahu śūravīrān  % kṣemeṇa gatva puna gehamupāgameyyā  // Rgs_20.3 //
emeva yasmi samaye vidu bodhisattvo  $ mahamaitri sarvi upabandhati sattvadhātau  &
caturo sa māra atikramya dvaye ca bhūmim  % asmin samādhi sthitu no ca spṛśāti bodhim  // Rgs_20.4 //
ākāśaniśrita samīraṇa āpaskandho  $ ta hi niśritā iha mahāpṛthivī jagacca  &
sattvāna karmaupabhoganidānameva  % ākāśasthānu kutu cintayi etamartham  // Rgs_20.5 //
emeva śūnyatapratiṣṭhitu eṣa sattvo  $ jagati kriyāṃ vividha darśayate vicitrām  &
sattvāna jñānapraṇidhānaadhiṣṭhānameva  % na ca nirvṛtiṃ spṛśati śūnyata nāsti sthānam  // Rgs_20.6 //
yasmiṃśca kāli vidu paṇḍitu bodhisattvo  $ caratī imāṃ pravara śūnya samādhi śāntām  &
atrāntare na ca nimitta prabhāvitavyo  % na ca ānimittasthitu śānta praśāntacārī  // Rgs_20.7 //
pakṣisya nāsti padu gacchata antarīkṣe  $ no cāpi tatra sthitu no ca patāti bhūmau  &
tatha bodhisattva caramāṇu vimokṣadvāre  % na ca nirvṛtiṃ spṛśati no ca nimittacārī  // Rgs_20.8 //
iṣvastraśikṣita yathā puruṣodha kāṇḍaṃ  $ kṣepitva anya puna kāṇḍa paraspareṇa  &
patanāya tasya purimasya na deya bhūmim  % ākāṅkṣamāṇa puruṣasya pateya kāṇḍam  // Rgs_20.9 //
emeva prajñavarapāramitāṃ caranto  $ prajñā upāya bala ṛddhi vicāramāṇo  &
tāvanna tāṃ paramaśūnyata prāpuṇoti  % yāvanna te kuśalamūla bhavanti pūrṇāḥ  // Rgs_20.10 //
bhikṣū yathā paramaṛddhibalenupeto  $ gagane sthito yamaka kurvati prātihāryāṃ  &
gaticaṃkramaṃ śayaniṣadya nidarśayāti  % na nivartate na pi ca khidyati yāva tatra  // Rgs_20.11 //
emeva śūnyatasthito vidu bodhisattvo  $ jñānarddhipāramigato aniketacārī  &
vividhāṃ kriyāṃ jagati darśayate anantāṃ  % na ca bhajyatī na pi ca khidyati kalpakoṭī  // Rgs_20.12 //
puruṣā yathā mahaprapāti sthihitva kecid  $ ubhi pāṇi chatradvaya gṛhṇa upakṣayeyyā  &
ākāli vāyuravasṛjya mahāprapāte  % no ca prapāta patiyāti na yāva tatra  // Rgs_20.13 //
emeva sthitva karuṇāṃ vidu bodhisattvo  $ prajñāupāyadvayachatraparigṛhīto  &
śūnyānimittapraṇidhiṃ vimṛṣāti dharmān  % na ca nirvṛtiṃ spṛśati paśyati dharmacārī  // Rgs_20.14 //
ratanārthiko yatha vrajitvana ratnadvīpaṃ  $ labdhvāna ratna puna gehamupāgameyyā  &
kiṃcāpi tatra sukha jīvati sārthavāho  % api duḥkhito manasi bhoti sa jātisaṃgho  // Rgs_20.15 //
emeva śūnyata vrajitvana ratnadvīpaṃ  $ labdhvāna dhyāna bala indriya bodhisattvo  &
kiṃcāpi nirvṛti spṛśedabhinandamāno  % api sarvasattva dukhitā manasī bhavanti  // Rgs_20.16 //
abhyantare ya nagare nigame ca grāme  $ kāmārtha vāṇiju yathā gami jānanāya  &
no cāpi tatra sthihatī na ca ratnadvīpe  % na ca geha mārgi kuśalo puna bhoti vijño  // Rgs_20.17 //
tatha jñāna śrāvakavimuktisapratyayānāṃ  $ sarvatra bhoti kuśalo vidu bodhisattvo  &
no cāpi tatra sthihate na ca buddhajñāne  % na ca saṃskṛte bhavati mārgavidū vidhijño  // Rgs_20.18 //
yaṃ kāli maitri jagatī anubandhayitvā  $ śūnyānimittapraṇidhī carate samādhim  &
asthānameva yadi nirvṛti prāpuṇeyā  % athavāpi saṃskṛta sa prajñapanāya śakyaḥ  // Rgs_20.19 //
yatha nirmito puruṣa no va adṛśyakāyo  $ nāmena vā puna sa prajñapanāya śakyaḥ  &
tatha bodhisattva caramāṇu vimokṣadvāraṃ  % nāmena vā puna sa prajñapanāya śakyaḥ  // Rgs_20.20 //
yadi pṛcchamāna cari indriya bodhisattvo  $ gambhīradharmaparidīpana no karoti  &
śūnyānimitta avivartiyabodhidharmāṃ  % na ca śocatī na ca sa vyākṛtu veditavyo  // Rgs_20.21 //
arhantabhūmimapi pratyayabuddhabhūmau  $ traidhātukaṃ na spṛśate supināntare 'pi  &
buddhāṃśca paśyati katheti janasya dharmaṃ  % avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyo  // Rgs_20.22 //
triapāyaprāptu supinasmi viditva sattvān  $ praṇidheti tatkṣaṇa apāya ucchoṣayeyam  &
satyādhiṣṭhāni praśameti sa cāgniskandham  % avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyo  // Rgs_20.23 //
bhūtagrahā vividha vyādhaya martyaloke  $ satyādhiṣṭhāni praśameti hitānukampī  &
na ca tena manyanupapadyati nāpi mānam  % avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyaḥ  // Rgs_20.24 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmupāyakauśalyamīmāṃsāparivarto nāma viṃśatitamaḥ //
____________________________________________________________________________
athavāsya manyanupapadyati vyākṛto 'smi  $ satyādhiṣṭhāna vividhāni samṛddhyayanti  &
yadi anya vyākṛtaku manyati bodhisattvo  % jñātavya manyanasthito ayu alpabuddhiḥ  // Rgs_21.1 //
nāmādhiṣṭhāna puna māra upāgamitvā  $ evaṃ vadiṣyati idaṃ tava nāmadheyam  &
mātāpitāya anusaptamupaiti vaṃśo  % buddho yadā bhavi idaṃ tava nāmadheyam  // Rgs_21.2 //
dhutavṛtta yādṛśu sa bheṣyati yuktayogī  $ pūrvaṃ pi tubhya imi āsi guṇovarūpā  &
yo eva śrutva abhimanyati bodhisattvo  % jñātavyu māru paryutthitu alpabuddhiḥ  // Rgs_21.3 //
pravivikta grāmanagare girikandarāṇi  $ raṇyā vivikta vanaprastha niṣevamāṇo  &
ātmānukarṣi para paṃsayi bodhisattvo  % jñātavyu māru paryutthitu alpabuddhiḥ  // Rgs_21.4 //
grāme ca rāṣṭri nigame viharanti nityaṃ  $ rahapratyayāni spṛhatāṃ janayanti tatra  &
anyatra sattvaparipācanabodhiyuktā  % eṣo viveku kathito sugatātmajānām  // Rgs_21.5 //
yo pañcayojanaśate girikandareṣu  $ vyālāvakīrṇi nivasedbahuvarṣakoṭī  &
no cā viveku imu jānati bodhisattvo  % saṃkīrṇa so viharate adhimānaprāptaḥ  // Rgs_21.6 //
so caṃkramārthamabhiyuktakabodhisattvān  $ baladhyānaindriyavimokṣasamādhiprāptān  &
abhimanyate na imi raṇyavivekacārī  % na vivekagocaru ayaṃ hi jinena ukto  // Rgs_21.7 //
grāmānti yo viharate athavā araṇye  $ dvayayānacittavigato niyato 'grabodhim  &
eṣo viveku jagadarthabhiprasthitānāṃ  % ātmā kṣiṇoti tulayeya sa bodhisattvo  // Rgs_21.8 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ mārakarmaparivarto nāmaikaviṃśatitamaḥ /
____________________________________________________________________________
tasmā hu mānu nihanitvana paṇḍitena  $ guruāśayena varabodhi gaveṣamāṇaḥ  &
vaidyo va ātura svarogacikitsanārthaṃ  % kalyāṇamitra bhajitavya atandritena  // Rgs_22.1 //
buddhā ya bodhivaraprasthita bodhisattvā  $ kalyāṇamitra imi pāramitā nidiṣṭāḥ  &
te cānuśāsaka iyaṃ pratipattibhūmī  % duvi kāraṇena anubudhyati buddhabodhim  // Rgs_22.2 //
atikrāntanāgata jinā sthita ye diśāsu  $ sarveṣu mārgu ayu pāramitā ananyo  &
obhāsa ulka varabodhayi prasthitānām  % āloka śāstri imi pāramitā pradiṣṭāḥ  // Rgs_22.3 //
yatha prajñapāramita śūnyata lakṣaṇena  $ tathalakṣaṇā ya imi jānati sarvadharmān  &
śūnyānalakṣaṇa prajānayamāna dharmān  % evaṃ carantu caratī sugatāna prajñām  // Rgs_22.4 //
āhārakāma parikalpayamāna sattvāḥ  $ saṃsāri yuktamanasaḥ sada saṃsmaranti  &
ahu mahya dharma ubhi eti abhūta śūnyā  % ākāśagaṇṭhi ayu ātmana baddha bāle  // Rgs_22.5 //
yatha śaṅkitena viṣasaṃjñata abhyupaiti  $ no cāsya koṣṭhagatu so viṣu pātyate ca  &
emeva bālupagato ahu mahya eṣo  % ahasaṃjñi jāyi mriyate ca sadā abhūto  // Rgs_22.6 //
yatha udgraho tatha prakāśitu saṃkileśo  $ vyodāna ukta ahu mahya anopalabdhi  &
na hi atra kaści yo kliśyati śudhyate vā  % prajñāya pāramita budhyati bodhisattve  // Rgs_22.7 //
yāvanta sattva nikhile iha jambudvipe  $ te sarvi bodhivaracitta upādayitvā  &
dānaṃ daditva bahuvarṣasahasrakoṭīḥ  % sarvaṃ ca nāmayi jagārthanidāna bodhau  // Rgs_22.8 //
yaścaiava prajñavarapāramitābhiyukto  $ divasaṃ pi antamaśa ekanuvartayeyā  &
kalapuṇya so na bhavatī iha dānaskandho  % tadatandritena sada osaritavya prajñā  // Rgs_22.9 //
caramāṇu prajñavarapāramitāya yogī  $ mahatīṃ janeti karuṇāṃ na ca sattvasaṃjñā  &
tada bhonti sarvajagatī vidu dakṣiṇīyā  % satataṃ amoghu paribhuñjati rāṣṭrapiṇḍam  // Rgs_22.10 //
cirabuddhadevamanujān triapāyi sattvān  $ parimocituṃ ya iha icchati bodhisattvo  &
pṛthumārgu tīru upadarśayi sattvadhātau  % prajñāya pāramita yukta divā ca rātrau  // Rgs_22.11 //
puruṣo ya agru ratanasya alabdhapūrvo  $ aparasmi kāli puna labdhva bhaveya tuṣṭo  &
sa ha labdhva nāśayi puno 'pi pramādabhūto  % nāśitva duḥkhi satataṃ ratanābhikāṅkṣī  // Rgs_22.12 //
emeva bodhivaraprasthita ratnatulyo  $ prajñāya pāramita yogu na riñcitavyo  &
ratanaṃ va labdhva gṛhamāṇu abhinnasattvo  % anubuddhayati tvarito śivamabhyupaiti  // Rgs_22.13 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ kalyāṇamitraparivarto nāma dvāviṃśatitamaḥ //
____________________________________________________________________________
udayāti sūryu vigatāśca marīcimālā  $ vidhamitva sarva tamasākulamandhakāram  &
avibhonti sarva krimijotikaprāṇabhūtāṃ  % sarvāṃśca tārakagaṇānapi candraābhām  // Rgs_23.1 //
emeva prajñavarapāramitāṃ caranto  $ vidhamitva dṛṣṭigahanaṃ vidu bodhisattvo  &
abhibhonti sarvajagatī rahapratyayāṃśca  % śūnyānimittacarito pṛthu bodhisattvo  // Rgs_23.2 //
yatha rājaputra dhanadāyaku arthakāmo  $ sarveṣu śreṣṭha bhavate abhigāminīye  &
sa hyeṣa etarahi sattva pramocayāti  % prāgeva rājyasthitu bheṣyati paṭṭadhārī  // Rgs_23.3 //
emeva prajñacarito vidu bodhisattvo  $ amṛtasya dāyaku priyo marumānuṣāṇām  &
ayu eṣa eṣati hi sattvasukhābhiyukto  % prāgeva yāva sthitu bheṣyati dharmarājo  // Rgs_23.4 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ śakraparivarto nāma trayoviṃśatitamaḥ //
____________________________________________________________________________
māro 'pi tasmi samaye bhavate saśalyo  $ śokātu duḥkhitu anantamano 'lpasthāmo  &
diśadāha ulka kṣipate bhayadarśanārthaṃ  % kathameṣa dīnamanaso bhavi bodhisattvo  // Rgs_24.1 //
[yatha te bhavanti vidu āśayasaṃprayuktā  $ divarātri prajñavarapāramitārthadarśī]  &
tada kāyacitta khagapakṣisatulyabhūtā  % avatāru so kutu labhiṣyati kṛṣṇabandhuḥ  // Rgs_24.2 //
kalahāvivādupagatā yada bodhisattvā  $ bhonti parasparaviruddhaka ruṣṭacittāḥ  &
tada māra tuṣṭu bhavatī paramaṃ udagro  % ubhi eti dūra bhaviṣyanti jināna jñāne  // Rgs_24.3 //
ubhi eti dūri bhaviṣyanti piśācatulyā  $ ubhi eti ātma kariṣyanti pratijñahānim  &
duṣṭāna kṣāntivikalāna kuto 'sti bodhi  % tada māru tuṣṭu bhavatī namucīsapakṣo  // Rgs_24.4 //
yo bodhisattva ayu vyākṛtu vyākṛtasmiṃ  $ cittaṃ pradūṣayi vivādu samārabheyyā  &
yāvanti cittakṣaṇikā khiladoṣayuktās  % tāvanta kalpa puna saṃnahitavya bhonti  // Rgs_24.5 //
atha tasyupadyati matīti aśobhanā ti  $ kṣāntīya pāramita bodhi spṛśanti buddhāḥ  &
pratidarśayāti puna āyati saṃvarāṇi  % apayāti vā sa iha śikṣati buddhadharme  // Rgs_24.6 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmabhimānaparivarto nāma caturviṃśatitamaḥ //
____________________________________________________________________________
yo śikṣamāṇu na upaiti kahiṃci śikṣāṃ  $ na ca śikṣakaṃ labhati nāpi ca śikṣadharmān  &
śikṣā aśikṣa ubhayo avikalpamāno  % yo śikṣate sa iha śikṣati buddhadharme  // Rgs_25.1 //
yo bodhisattva imu jānati eva śikṣāṃ  $ na sa jātu śikṣavikalo bhavate duśīlo  &
ārādhiteṣu iha śikṣati buddhadharmaṃ  % śikṣātiśikṣakuśalo ti nirūpalambho  // Rgs_25.2 //
śikṣantu eva vidu prajña prabhaṃkarāṇāṃ  $ notpadyate akuśalamapi ekacittam  &
sūrye yathā gagani gacchati antarīkṣe  % raśmīgate na sthihate purato 'ndhakāram  // Rgs_25.3 //
prajñāya pāramita śikṣita saṃskṛtānāṃ  $ sarveṣa pāramita bhontiha saṃgṛhītāḥ  &
satkāyadṛṣṭi yatha ṣaṣṭi duve ca dṛṣṭī  % antargatāstathami pāramitā bhavanti  // Rgs_25.4 //
yatha jīvitendriya niruddhi ya kecidanye  $ bhontī niruddha pṛthu indriya yāvadasti  &
emeva prajñacarite vidu uttamānāṃ  % sarveta pāramita ukta ya saṃgṛhītā  // Rgs_25.5 //
ye cāpi śrāvakaguṇā tatha pratyayānāṃ  $ sarveṣu bhonti vidu śikṣitu bodhisattvā  &
no cāpi tatra sthihatāna spṛheti teṣām  % ayu śikṣitavyamati śikṣati etamartham  // Rgs_25.6 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ śikṣāparivarto nāma pañcaviṃśatimaḥ //
____________________________________________________________________________
avivartiyasya varabodhayi prasthitasya  $ yo cittupādu anumoditu āśayena  &
trisahasra meru tulayitva siyāpramāṇo  % na tveva tasya kuśalasyanumodanāye  // Rgs_26.1 //
yāvanta sattva kuśalārthika mokṣakāmā  $ sarveṣa bhonti anumoditu puṇyarāśi  &
sattvarthi te jinaguṇa ananta prāpuṇitvā  % dāsyanti dharma jagatī dukhasaṃkṣayāye  // Rgs_26.2 //
yo bodhisattva avikalpaku sarvadharmān  $ śūnyānimitta parijānati niṣprapañcān  &
na ca prajña bodhi parieṣati āśayena  % so yukta prajñavarapāramitāya yogī  // Rgs_26.3 //
ākāśadhātu gaganasya siyā virodho  $ na hi tena tasya kutu kenacideṣa prāptā  &
emeva prajñacarito vidu bodhisattvo  % abhyovakāśasadṛśo upaśāntacārī  // Rgs_26.4 //
yatha māyakārapuruṣasya na eva bhoti  $ te śiṣya māṃ janata so ca karoti kāryam  &
paśyanti taṃ vividha kāryu nidarśayantaṃ  % na ca tasya kāyu na pi citta na nāmadheyam  // Rgs_26.5 //
emeva prajñacarite na kadāci bhoti  $ buddhitva bodhi jagatī parimocayitvā  &
ātmopapatti vividhāṃ kriyasaṃprayogāṃ  % darśeti māyasadṛśo na vikalpacārī  // Rgs_26.6 //
yatha buddha nirmita karoti ca buddhakāryaṃ  $ na ca tasyupadyati mado karamāṇu kiṃcit  &
emeva prajñacarito vidu bodhisattvo  % darśeti sarva kriya nirmitamāyatulyam  // Rgs_26.7 //
palagaṇḍa dakṣa vidunā kṛtu dāruyantro  $ puruṣe stritulya sa karoti ha sarvakāryam  &
emeva prajñacarito vidu bodhisattvo  % jñānena sarva kriya kurvati nirvikalpo  // Rgs_26.8 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ māyopamaparivarto nāma ṣaḍviṃśatimaḥ //
____________________________________________________________________________
evaṃ carantu vidu nā pṛthudevasaṃghāḥ  $ kṛtaañjalīpuṭa praṇamya namasyayanti  &
buddhā pi yāvata daśaddiśi lokadhātau  % guṇavarṇamālaparikīrtana kurvayanti  // Rgs_27.1 //
yāvanti gaṅganadivālisame hi kṣetre  $ sattvā ta sarvi parikalpa bhaveyu mārāḥ  &
ekaika roma puna tāntaka nirmiṇeyyā  % sarve na śakya karaṇe vidu antarāyam  // Rgs_27.2 //
catukāraṇehi balavāṃ vidu bodhisattvo  $ bhavate dugharṣu catumāraasaṃprakampyo  &
śūnyāvihāri bhavate na ca sattvatyāgī  % yathavādi sattvakaruṇānugatāvasthānaḥ  // Rgs_27.3 //
yo bodhisattva adhimucyati bhāṣyamāṇām  $ ima prajñapāramita māta tathāgatānām  &
pratipattiyā ca abhiyujyati āśayena  % sarvajñatāya abhiprasthitu veditavyo  // Rgs_27.4 //
na ca dharmadhātutathatāya upaiti sthānaṃ  $ bhavatī athānasthita so laghu antarīkṣe  &
vidyādharo va abhilambhu vanābhiprāyā  % khagu kālahīna druma mantrabalādhiṣṭhāno  // Rgs_27.5 //
evaṃ carantu vidu paṇḍitu bodhisattvo  $ na ca budhyakaṃ labhati nāpi ca buddhadharmān  &
na ca deśikaṃ na pi ca paśyaka dharmatāyāṃ  % śāntaiṣiṇāmayu vihāra guṇe ratānām  // Rgs_27.6 //
yāvanta śrāvakavihāra sapratyayānāṃ  $ śāntā samādhipraśame sukhasaṃprayuktā  &
arhanvimokṣa sthapayitva tathāgatānāṃ  % sarveṣu agra ayu vihāru niruttaraśca  // Rgs_27.7 //
ākāśi pakṣi viharāti na co patāti  $ dakamadhyi matsya viharāti na co marāti  &
emeva dhyānabalapāragu bodhisattvo  % śūnyāvihāri na ca nirvṛti prāpuṇāti  // Rgs_27.8 //
yo sarvasattvaguṇaagratu gantukāmo  $ agraṃ spṛśeya paramādbhuta buddhajñānam  &
agraṃ dadeya vara uttamadharmadānam  % imu agru sevatu vihāru hitaṃkarāṇām  // Rgs_27.9 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ sāraparivarto nāma saptaviṃśatimaḥ //
____________________________________________________________________________
yāvanti śikṣa paridīpita nāyakena  $ sarveṣa śikṣa ayu agru niruttarā ca  &
yaḥ sarvaśikṣavidu icchati pāra gantum  % imu prajñapāramita śikṣati buddhaśikṣām  // Rgs_28.1 //
agraṃ nidhāna ayu uttamadharmakośa  $ buddhāna gotrajananaṃ sukhasaukhyagañjo  &
atikrāntanāgata daśaddiśi lokanāthā  % itu te prasūta na ca kṣīyati dharmadhātuḥ  // Rgs_28.2 //
yāvanti vṛkṣa phalapuṣpavanaspatī yā  $ sarve ca medinisamudgata prādubhūtāḥ  &
na ca medinī kṣayamupaiti na cāpi vṛddhiṃ  % na ca khidyatī na parihāyati nirvikalpā  // Rgs_28.3 //
yāvanta buddhasama śrāvakapratyayāśca  $ marutaśca sarvajagatī sukhasaukhyadharmāḥ  &
sarve ti prajñavarapāramitāprasūtā  % na ca kṣīyate na ca vivardhati jātu prajñā  // Rgs_28.4 //
yāvanta sattva mṛdumadhyamutkṛṣṭa loke  $ sarve avidyaprabhavā sugatena uktāḥ  &
sāmagripratyayu pravartati duḥkhayantro  % na ca yantra kṣīyati avidya na cāpi vṛddhiḥ  // Rgs_28.5 //
yāvanti jñāna nayadvāra uyāyamūlāḥ  $ sarve ti prajñavarapāramitāprasūtāḥ  &
sāmagripratyaya pravartati jñānayantro  % na ca prajñapāramita vardhati hīyate vā  // Rgs_28.6 //
yo tu pratītyasamutpādu anudbhavāye  $ imu prajña akṣayata budhyati bodhisattvo  &
so sūrya abhrapaṭale yatha muktaraśmī  % vidhamitvavidyapaṭalaṃ bhavate svayaṃbhūḥ  // Rgs_28.7 //
bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāmavakīrṇakusumaparivarto nāmāṣṭāviṃśatimaḥ //
____________________________________________________________________________
caturbhī ca dhyāna viharanti mahānubhāvā  $ na ca ālayo na pi ca niśrayu kurvayāti  &
api kho punāśrayu ime catudhyāna sāṅgā  % bheṣyanti bodhivarauttamaprāpaṇāya  // Rgs_29.1 //
dhyāne sthito 'tra bhavatī varaprajñalābhī  $ ārūpyarūpi ca samādhi catasra śreṣṭhā  &
upakāribhūta imi dhyāna varāgrabodhau  % na punāsravakṣati sa śikṣati bodhisattvo  // Rgs_29.2 //
āścaryamadbhutamidaṃ guṇasaṃcayānāṃ  $ dhyāne samādhi viharanti nimitta nāsti  &
tatra sthitāna yadi bhajyati ātmabhāvo  % puna kāmadhātu upapadyati yathābhiprāyā  // Rgs_29.3 //
yatha jambudvīpaka manuṣya alabdhapūrvā  $ divi devauttamapurā anuprāpuṇeyā  &
paśyitva te viṣaya tatra parigṛhītā  % punarāgameya na ca niśrayu tatra kuryāt  // Rgs_29.4 //
emeva te guṇadharā varabodhisattvā  $ dhyāne samādhi viharitva prayuktayogī  &
puna kāmadhātusthita bhonti anopaliptā  % padmeva vār