Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Kinh tạng Pali (Tipiṭaka)SN 46Nguyên tác: Pali

Tương Ưng Giác Chi (Bojjhaṅga Saṃyutta)

184 bài kinh về bảy giác chi (niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả) và cách phát triển chúng.

Văn bản gốc(Pali)

Trang 1 / 3 (50.000 ký tự/trang)
Saṁyutta Nikāya 46.10 
1. Pabbatavagga 
Dutiyauppannasutta 
“Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo—
ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā”ti. 
Dasamaṁ. 
Pabbatavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Himavantaṁ kāyaṁ sīlaṁ, 
vatthaṁ bhikkhu ca kuṇḍali; 
Kūṭañca upavānañca, 
uppannā apare duveti. 

Saṁyutta Nikāya 46.111–120 
12. Esanāvagga 
Esanādisutta 
“Tisso imā, bhikkhave, esanā. 
Katamā tisso? 
Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā”ti vitthāretabbaṁ. 
Esanāvaggo dvādasamo. 
Tassuddānaṁ 
Esanā vidhā āsavo, 
Bhavo ca dukkhatā tisso; 
Khilaṁ malañca nīgho ca, 
Vedanā taṇhā tasināya cāti. 
(Bojjhaṅgasaṁyuttassa esanāpeyyālaṁ vivekanissitato vitthāretabbaṁ.) 

Saṁyutta Nikāya 46.11 
2. Gilānavagga 
Pāṇasutta 
“Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pāṇā cattāro iriyāpathe kappenti—
kālena gamanaṁ, kālena ṭhānaṁ, kālena nisajjaṁ, kālena seyyaṁ, sabbe te pathaviṁ nissāya pathaviyaṁ patiṭṭhāya evamete cattāro iriyāpathe kappenti; 
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti. 
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāveti satta bojjhaṅge bahulīkaroti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.121–129 
13. Oghavagga 
Oghādisutta 
“Cattārome, bhikkhave, oghā. 
Katame cattāro? 
Kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho”ti. 
vitthāretabbaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.12 
2. Gilānavagga 
Paṭhamasūriyūpamasutta 
“Sūriyassa, bhikkhave, udayato etaṁ pubbaṅgamaṁ etaṁ pubbanimittaṁ, yadidaṁ—aruṇuggaṁ; 
evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ uppādāya etaṁ pubbaṅgamaṁ etaṁ nimittaṁ, yadidaṁ—kalyāṇamittatā. 
Kalyāṇamittassetaṁ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ—satta bojjhaṅge bhāvessati, satta bojjhaṅge bahulīkarissati. 
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto satta bojjhaṅge bhāveti satta bojjhaṅge bahulīkaroti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.130 
13. Oghavagga 
Uddhambhāgiyasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Pañcimāni, bhikkhave, uddhambhāgiyāni saṁyojanāni. 
Katamāni pañca? 
Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṁ, avijjā—
imāni kho, bhikkhave, pañcuddhambhāgiyāni saṁyojanāni. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, pañcannaṁ uddhambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya satta bojjhaṅgā bhāvetabbā. 
Katame satta? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti rāgavinayapariyosānaṁ dosavinayapariyosānaṁ mohavinayapariyosānaṁ … 
amatogadhaṁ amataparāyanaṁ amatapariyosānaṁ … 
nibbānaninnaṁ nibbānapoṇaṁ nibbānapabbhāraṁ. 
Imesaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṁ uddhambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya ime satta bojjhaṅgā bhāvetabbā”ti. 
Dasamaṁ. 
Oghavaggo terasamo. 
Tassuddānaṁ 
Ogho yogo upādānaṁ, 
Ganthā anusayena ca; 
Kāmaguṇā nīvaraṇā, 
Khandhā oruddhambhāgiyānīti. 

Saṁyutta Nikāya 46.131–142 
14. Punagaṅgāpeyyālavagga 
Punagaṅgānadīādisutta 
…pe… 
vaggo cuddasamo. 
Uddānaṁ 
Cha pācīnato ninnā, 
cha ninnā ca samuddato; 
Dvete cha dvādasa honti, 
vaggo tena pavuccatīti. 
(Bojjhaṅgasaṁyuttassa gaṅgāpeyyālaṁ rāgavasena vitthāretabbaṁ.) 

Saṁyutta Nikāya 46.13 
2. Gilānavagga 
Dutiyasūriyūpamasutta 
“Sūriyassa, bhikkhave, udayato etaṁ pubbaṅgamaṁ etaṁ pubbanimittaṁ, yadidaṁ—aruṇuggaṁ; 
evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ uppādāya etaṁ pubbaṅgamaṁ etaṁ pubbanimittaṁ, yadidaṁ—yonisomanasikāro. 
Yonisomanasikārasampannassetaṁ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ—satta bojjhaṅge bhāvessati, satta bojjhaṅge bahulīkarissati. 
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.143–152 
15. Punaappamādavagga 
Punatathāgatādisutta 
…pe… 
Pannarasamo. 
Uddānaṁ 
Tathāgataṁ padaṁ kūṭaṁ, 
mūlaṁ sārena vassikaṁ; 
Rājā candimasūriyā ca, 
vatthena dasamaṁ padanti. 
(Appamādavaggo rāgavasena vitthāretabbo.) 

Saṁyutta Nikāya 46.14 
2. Gilānavagga 
Paṭhamagilānasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. 
Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pippaliguhāyaṁ viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. 
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavoca: 
“Kacci te, kassapa, khamanīyaṁ kacci yāpanīyaṁ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṁ paññāyati, no abhikkamo”ti? 
“Na me, bhante, khamanīyaṁ, na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo”ti. 
“Sattime, kassapa, bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo kho, kassapa, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati …pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, kassapa, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati. 
Ime kho, kassapa, satta bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattantī”ti. 
“Taggha, bhagavā, bojjhaṅgā; 
taggha, sugata, bojjhaṅgā”ti. 
Idamavoca bhagavā. 
Attamano āyasmā mahākassapo bhagavato bhāsitaṁ abhinandi. 
Vuṭṭhahi cāyasmā mahākassapo tamhā ābādhā. 
Tathāpahīno cāyasmato mahākassapassa so ābādho ahosīti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.153–164 
16. Punabalakaraṇīyavagga 
Punabalādisutta 
…pe… 
Soḷasamo. 
Uddānaṁ 
Balaṁ bījañca nāgo ca, 
rukkho kumbhena sūkiyā; 
Ākāsena ca dve meghā, 
nāvā āgantukā nadīti. 
(Bojjhaṅgasaṁyuttassa balakaraṇīyavaggo rāgavasena vitthāretabbo.) 

Saṁyutta Nikāya 46.15 
2. Gilānavagga 
Dutiyagilānasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. 
Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno gijjhakūṭe pabbate viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. 
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca: 
“Kacci te, moggallāna, khamanīyaṁ kacci yāpanīyaṁ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṁ paññāyati, no abhikkamo”ti? 
“Na me, bhante, khamanīyaṁ, na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo”ti. 
“Sattime, moggallāna, bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo kho, moggallāna, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati …pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, moggallāna, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati. 
Ime kho, moggallāna, satta bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattantī”ti. 
“Taggha, bhagavā, bojjhaṅgā; 
taggha, sugata, bojjhaṅgā”ti. 
Idamavoca bhagavā. 
Attamano āyasmā mahāmoggallāno bhagavato bhāsitaṁ abhinandi. 
Vuṭṭhahi cāyasmā mahāmoggallāno tamhā ābādhā. 
Tathāpahīno cāyasmato mahāmoggallānassa so ābādho ahosīti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.165–174 
17. Punaesanāvagga 
Punaesanādisutta 
…pe… 
Punaesanāvaggo sattarasamo. 
Uddānaṁ 
Esanā vidhā āsavo, 
Bhavo ca dukkhatā tisso; 
Khilaṁ malañca nīgho ca, 
Vedanātaṇhā tasināya cāti. 

Saṁyutta Nikāya 46.16 
2. Gilānavagga 
Tatiyagilānasutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. 
Tena kho pana samayena bhagavā ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. 
Atha kho āyasmā mahācundo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ mahācundaṁ bhagavā etadavoca: 
“paṭibhantu taṁ, cunda, bojjhaṅgā”ti. 
“Sattime, bhante, bojjhaṅgā bhagavatā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo kho, bhante, bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati …pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, bhante, bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati. 
Ime kho, bhante, satta bojjhaṅgā bhagavatā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattantī”ti. 
“Taggha, cunda, bojjhaṅgā; 
taggha, cunda, bojjhaṅgā”ti. 
Idamavocāyasmā cundo. 
Samanuñño satthā ahosi. 
Vuṭṭhahi ca bhagavā tamhā ābādhā. 
Tathāpahīno ca bhagavato so ābādho ahosīti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.175–184 
18. Punaoghavagga 
Punaoghādisutta 
…pe… 
Bojjhaṅgasaṁyuttassa punaoghavaggo aṭṭhārasamo. 
Uddānaṁ 
Ogho yogo upādānaṁ, 
Ganthā anusayena ca; 
Kāmaguṇā nīvaraṇā, 
Khandhā oruddhambhāgiyānīti. 
(Rāgavinayapariyosāna-dosavinayapariyosāna-mohavinayapariyosānavaggo vitthāretabbo.) 
(Yadapi maggasaṁyuttaṁ vitthāretabbaṁ, tadapi bojjhaṅgasaṁyuttaṁ vitthāretabbaṁ.) 
Bojjhaṅgasaṁyuttaṁ dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.17 
2. Gilānavagga 
Pāraṅgamasutta 
“Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā apārā pāraṁ gamanāya saṁvattanti. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo—
ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā apārā pāraṁ gamanāya saṁvattantīti. 
Appakā te manussesu, 
ye janā pāragāmino; 
Athāyaṁ itarā pajā, 
tīramevānudhāvati. 
Ye ca kho sammadakkhāte, 
dhamme dhammānuvattino; 
Te janā pāramessanti, 
maccudheyyaṁ suduttaraṁ. 
Kaṇhaṁ dhammaṁ vippahāya, 
sukkaṁ bhāvetha paṇḍito; 
Okā anokamāgamma, 
viveke yattha dūramaṁ. 
Tatrābhiratimiccheyya, 
hitvā kāme akiñcano; 
Pariyodapeyya attānaṁ, 
cittaklesehi paṇḍito. 
Yesaṁ sambodhiyaṅgesu, 
sammā cittaṁ subhāvitaṁ; 
Ādānappaṭinissagge, 
anupādāya ye ratā; 
Khīṇāsavā jutimanto, 
te loke parinibbutā”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.18 
2. Gilānavagga 
Viraddhasutta 
“Yesaṁ kesañci, bhikkhave, satta bojjhaṅgā viraddhā, viraddho tesaṁ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. 
Yesaṁ kesañci, bhikkhave, satta bojjhaṅgā āraddhā, āraddho tesaṁ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo—
yesaṁ kesañci, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā viraddhā, viraddho tesaṁ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. 
Yesaṁ kesañci, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā āraddhā, āraddho tesaṁ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.19 
2. Gilānavagga 
Ariyasutta 
“Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ariyā niyyānikā nīyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo—
ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ariyā niyyānikā nīyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.1 
1. Pabbatavagga 
Himavantasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Seyyathāpi, bhikkhave, himavantaṁ pabbatarājānaṁ nissāya nāgā kāyaṁ vaḍḍhenti, balaṁ gāhenti; 
te tattha kāyaṁ vaḍḍhetvā balaṁ gāhetvā kusobbhe otaranti, kusobbhe otaritvā mahāsobbhe otaranti, mahāsobbhe otaritvā kunnadiyo otaranti, kunnadiyo otaritvā mahānadiyo otaranti, mahānadiyo otaritvā mahāsamuddasāgaraṁ otaranti; te tattha mahantattaṁ vepullattaṁ āpajjanti kāyena; 
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇāti dhammesu. 
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇāti dhammesūti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ; 
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe… 
vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe… 
pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe… 
passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe… 
samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṁ vepullattaṁ pāpuṇāti dhammesū”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.20 
2. Gilānavagga 
Nibbidāsutta 
“Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo—
ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattantī”ti. 
Dasamaṁ. 
Gilānavaggo dutiyo. 
Tassuddānaṁ 
Pāṇā sūriyūpamā dve, 
gilānā apare tayo; 
Pāraṅgāmī viraddho ca, 
ariyo nibbidāya cāti. 

Saṁyutta Nikāya 46.21 
3. Udāyivagga 
Bodhāyasutta 
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘Bojjhaṅgā, bojjhaṅgā’ti, bhante, vuccanti. 
Kittāvatā nu kho, bhante, ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī”ti? 
“‘Bodhāya saṁvattantī’ti kho, bhikkhu, tasmā bojjhaṅgāti vuccanti. 
Idha, bhikkhu, satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
‘Bodhāya saṁvattantī’ti kho, bhikkhu, tasmā ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.22 
3. Udāyivagga 
Bojjhaṅgadesanāsutta 
“Satta vo, bhikkhave, bojjhaṅge desessāmi; 
taṁ suṇātha. 
Katame ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo—
ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.23 
3. Udāyivagga 
Ṭhāniyasutta 
“Kāmarāgaṭṭhāniyānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ manasikārabahulīkārā anuppanno ceva kāmacchando uppajjati, uppanno ca kāmacchando bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati. 
Byāpādaṭṭhāniyānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ manasikārabahulīkārā anuppanno ceva byāpādo uppajjati, uppanno ca byāpādo bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati. 
Thinamiddhaṭṭhāniyānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ manasikārabahulīkārā anuppannañceva thinamiddhaṁ uppajjati, uppannañca thinamiddhaṁ bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati. 
Uddhaccakukkuccaṭṭhāniyānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ manasikārabahulīkārā anuppannañceva uddhaccakukkuccaṁ uppajjati, uppannañca uddhaccakukkuccaṁ bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati. 
Vicikicchāṭṭhāniyānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ manasikārabahulīkārā anuppannā ceva vicikicchā uppajjati, uppannā ca vicikicchā bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati. 
Satisambojjhaṅgaṭṭhāniyānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ manasikārabahulīkārā anuppanno ceva satisambojjhaṅgo uppajjati, uppanno ca satisambojjhaṅgo bhāvanāpāripūriṁ gacchati …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhāniyānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ manasikārabahulīkārā anuppanno ceva upekkhāsambojjhaṅgo uppajjati, uppanno ca upekkhāsambojjhaṅgo bhāvanāpāripūriṁ gacchatī”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.24 
3. Udāyivagga 
Ayonisomanasikārasutta 
“Ayoniso, bhikkhave, manasikaroto anuppanno ceva kāmacchando uppajjati, uppanno ca kāmacchando bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati; 
anuppanno ceva byāpādo uppajjati, uppanno ca byāpādo bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati; 
anuppannañceva thinamiddhaṁ uppajjati, uppannañca thinamiddhaṁ bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati; 
anuppannañceva uddhaccakukkuccaṁ uppajjati, uppannañca uddhaccakukkuccaṁ bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati; 
anuppannā ceva vicikicchā uppajjati, uppannā ca vicikicchā bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati; 
anuppanno ceva satisambojjhaṅgo nuppajjati, uppanno ca satisambojjhaṅgo nirujjhati …pe… anuppanno ceva upekkhāsambojjhaṅgo nuppajjati, uppanno ca upekkhāsambojjhaṅgo nirujjhati. 
Yoniso ca kho, bhikkhave, manasikaroto anuppanno ceva kāmacchando nuppajjati, uppanno ca kāmacchando pahīyati; 
anuppanno ceva byāpādo nuppajjati, uppanno ca byāpādo pahīyati; 
anuppannañceva thinamiddhaṁ nuppajjati, uppannañca thinamiddhaṁ pahīyati; 
anuppannañceva uddhaccakukkuccaṁ nuppajjati, uppannañca uddhaccakukkuccaṁ pahīyati; 
anuppannā ceva vicikicchā nuppajjati, uppannā ca vicikicchā pahīyati. 
Anuppanno ceva satisambojjhaṅgo uppajjati, uppanno ca satisambojjhaṅgo bhāvanāpāripūriṁ gacchati …pe… anuppanno ceva upekkhāsambojjhaṅgo uppajjati, uppanno ca upekkhāsambojjhaṅgo bhāvanāpāripūriṁ gacchatī”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.25 
3. Udāyivagga 
Aparihāniyasutta 
“Satta vo, bhikkhave, aparihāniye dhamme desessāmi; 
taṁ suṇātha. 
Katame ca, bhikkhave, satta aparihāniyā dhammā? 
Yadidaṁ—
satta bojjhaṅgā. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo—
ime kho, bhikkhave, satta aparihāniyā dhammā”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.26 
3. Udāyivagga 
Taṇhakkhayasutta 
“Yo, bhikkhave, maggo yā paṭipadā taṇhakkhayāya saṁvattati, taṁ maggaṁ taṁ paṭipadaṁ bhāvetha. 
Katamo ca, bhikkhave, maggo katamā ca paṭipadā taṇhakkhayāya saṁvattati? 
Yadidaṁ—
satta bojjhaṅgā. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo”ti. 
Evaṁ vutte, āyasmā udāyī bhagavantaṁ etadavoca: 
“kathaṁ bhāvitā nu kho, bhante, satta bojjhaṅgā, kathaṁ bahulīkatā taṇhakkhayāya saṁvattantī”ti? 
“Idha, udāyi, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ vipulaṁ mahaggataṁ appamāṇaṁ abyāpajjaṁ. 
Tassa satisambojjhaṅgaṁ bhāvayato vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ vipulaṁ mahaggataṁ appamāṇaṁ abyāpajjaṁ taṇhā pahīyati. 
Taṇhāya pahānā kammaṁ pahīyati. 
Kammassa pahānā dukkhaṁ pahīyati …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ vipulaṁ mahaggataṁ appamāṇaṁ abyāpajjaṁ. 
Tassa upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāvayato vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ vipulaṁ mahaggataṁ appamāṇaṁ abyāpajjaṁ taṇhā pahīyati 
taṇhāya pahānā kammaṁ pahīyati. 
Kammassa pahānā dukkhaṁ pahīyati. 
Iti kho, udāyi, taṇhakkhayā kammakkhayo, kammakkhayā dukkhakkhayo”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.27 
3. Udāyivagga 
Taṇhānirodhasutta 
“Yo, bhikkhave, maggo yā paṭipadā taṇhānirodhāya saṁvattati, taṁ maggaṁ taṁ paṭipadaṁ bhāvetha. 
Katamo ca, bhikkhave, maggo katamā ca paṭipadā taṇhānirodhāya saṁvattati? 
Yadidaṁ—
satta bojjhaṅgā. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo. 
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā taṇhānirodhāya saṁvattanti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā taṇhānirodhāya saṁvattantī”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.28 
3. Udāyivagga 
Nibbedhabhāgiyasutta 
“Nibbedhabhāgiyaṁ vo, bhikkhave, maggaṁ desessāmi; 
taṁ suṇātha. 
Katamo ca, bhikkhave, nibbedhabhāgiyo maggo? 
Yadidaṁ—
satta bojjhaṅgā. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo”ti. 
Evaṁ vutte, āyasmā udāyī bhagavantaṁ etadavoca: 
“kathaṁ bhāvitā nu kho, bhante, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā nibbedhāya saṁvattantī”ti? 
“Idha, udāyi, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ vipulaṁ mahaggataṁ appamāṇaṁ abyāpajjaṁ. 
So satisambojjhaṅgaṁ bhāvitena cittena anibbiddhapubbaṁ appadālitapubbaṁ lobhakkhandhaṁ nibbijjhati padāleti; 
anibbiddhapubbaṁ appadālitapubbaṁ dosakkhandhaṁ nibbijjhati padāleti; 
anibbiddhapubbaṁ appadālitapubbaṁ mohakkhandhaṁ nibbijjhati padāleti …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ vipulaṁ mahaggataṁ appamāṇaṁ abyāpajjaṁ. 
So upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāvitena cittena anibbiddhapubbaṁ appadālitapubbaṁ lobhakkhandhaṁ nibbijjhati padāleti; 
anibbiddhapubbaṁ appadālitapubbaṁ dosakkhandhaṁ nibbijjhati padāleti; 
anibbiddhapubbaṁ appadālitapubbaṁ mohakkhandhaṁ nibbijjhati padāleti. 
Evaṁ bhāvitā kho, udāyi, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā nibbedhāya saṁvattantī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.29 
3. Udāyivagga 
Ekadhammasutta 
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi, yo evaṁ bhāvito bahulīkato saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattati, yathayidaṁ, bhikkhave, satta bojjhaṅgā. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo. 
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattanti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattanti. 
Katame ca, bhikkhave, saṁyojanīyā dhammā? 
Cakkhu, bhikkhave, saṁyojanīyo dhammo. 
Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā …pe… 
jivhā saṁyojanīyā dhammā. 
Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā …pe… 
mano saṁyojanīyo dhammo. 
Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā. 
Ime vuccanti, bhikkhave, saṁyojanīyā dhammā”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.2 
1. Pabbatavagga 
Kāyasutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṁ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṁ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; 
evameva kho, bhikkhave, pañca nīvaraṇā āhāraṭṭhitikā, āhāraṁ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya? 
Atthi, bhikkhave, subhanimittaṁ. 
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya? 
Atthi, bhikkhave, paṭighanimittaṁ. 
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya? 
Atthi, bhikkhave, arati tandi vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṁ. 
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya? 
Atthi, bhikkhave, cetaso avūpasamo. 
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya? 
Atthi, bhikkhave, vicikicchāṭṭhānīyā dhammā. 
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya. 
Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṁ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṁ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; 
evameva kho, bhikkhave, ime pañca nīvaraṇā āhāraṭṭhitikā, āhāraṁ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti. 
Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṁ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṁ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; 
evameva kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā āhāraṭṭhitikā, āhāraṁ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? 
Atthi, bhikkhave, satisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. 
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? 
Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā, sāvajjānavajjā dhammā, hīnapaṇītā dhammā, kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. 
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? 
Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu nikkamadhātu parakkamadhātu. 
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? 
Atthi, bhikkhave, pītisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. 
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? 
Atthi, bhikkhave, kāyapassaddhi, cittapassaddhi. 
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? 
Atthi, bhikkhave, samathanimittaṁ abyagganimittaṁ. 
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. 
Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? 
Atthi, bhikkhave, upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. 
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro—
ayamāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. 
Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṁ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṁ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; 
evameva kho, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā āhāraṭṭhitikā, āhāraṁ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhantī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.30 
3. Udāyivagga 
Udāyisutta 
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sumbhesu viharati setakaṁ nāma sumbhānaṁ nigamo. 
Atha kho āyasmā udāyī yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho āyasmā udāyī bhagavantaṁ etadavoca: 
“Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante. 
Yāva bahukatañca me, bhante, bhagavati pemañca gāravo ca hirī ca ottappañca. 
Ahañhi, bhante, pubbe agārikabhūto samāno abahukato ahosiṁ dhammena abahukato saṅghena. 
So khvāhaṁ bhagavati pemañca gāravañca hiriñca ottappañca sampassamāno agārasmā anagāriyaṁ pabbajito. 
Tassa me bhagavā dhammaṁ desesi: 
‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; 
iti vedanā …pe… 
iti saññā … 
iti saṅkhārā … 
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti. 
So khvāhaṁ, bhante, suññāgāragato imesaṁ pañcupādānakkhandhānaṁ ukkujjāvakujjaṁ samparivattento ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ. 
Dhammo ca me, bhante, abhisamito, maggo ca me paṭiladdho; 
yo me bhāvito bahulīkato tathā tathā viharantaṁ tathattāya upanessati yathāhaṁ: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānissāmi. 
Satisambojjhaṅgo me, bhante, paṭiladdho, yo me bhāvito bahulīkato tathā tathā viharantaṁ tathattāya upanessati yathāhaṁ: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānissāmi …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgo me, bhante, paṭiladdho, yo me bhāvito bahulīkato tathā tathā viharantaṁ tathattāya upanessati yathāhaṁ: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānissāmi. 
Ayaṁ kho me, bhante, maggo paṭiladdho, yo me bhāvito bahulīkato tathā tathā viharantaṁ tathattāya upanessati yathāhaṁ: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānissāmī”ti. 
“Sādhu sādhu, udāyi. 
Eso hi te, udāyi, maggo paṭiladdho, yo te bhāvito bahulīkato tathā tathā viharantaṁ tathattāya upanessati yathā tvaṁ: 
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānissasī”ti. 
Dasamaṁ. 
Udāyivaggo tatiyo. 
Tassuddānaṁ 
Bodhāya desanā ṭhānā, 
ayoniso cāparihānī; 
Khayo nirodho nibbedho, 
ekadhammo udāyināti. 

Saṁyutta Nikāya 46.31 
4. Nīvaraṇavagga 
Paṭhamakusalasutta 
“Ye keci, bhikkhave, dhammā kusalā kusalabhāgiyā kusalapakkhikā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā; appamādo tesaṁ dhammānaṁ aggamakkhāyati. 
Appamattassetaṁ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ—satta bojjhaṅge bhāvessati, satta bojjhaṅge bahulīkarissati. 
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu appamatto satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu appamatto satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.32 
4. Nīvaraṇavagga 
Dutiyakusalasutta 
“Ye keci, bhikkhave, dhammā kusalā kusalabhāgiyā kusalapakkhikā, sabbe te yonisomanasikāramūlakā yonisomanasikārasamosaraṇā; yonisomanasikāro tesaṁ dhammānaṁ aggamakkhāyati. 
Yonisomanasikārasampannassetaṁ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ—satta bojjhaṅge bhāvessati, satta bojjhaṅge bahulīkarissati. 
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.33 
4. Nīvaraṇavagga 
Upakkilesasutta 
“Pañcime, bhikkhave, jātarūpassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ jātarūpaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ, na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca, na ca sammā upeti kammāya. 
Katame pañca? 
Ayo, bhikkhave, jātarūpassa upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhaṁ jātarūpaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ, na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca, na ca sammā upeti kammāya. 
Lohaṁ, bhikkhave, jātarūpassa upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhaṁ jātarūpaṁ …pe… 
tipu, bhikkhave, jātarūpassa upakkileso …pe… 
sīsaṁ, bhikkhave, jātarūpassa upakkileso …pe… 
sajjhu, bhikkhave, jātarūpassa upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhaṁ jātarūpaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ, na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca, na ca sammā upeti kammāya. 
Ime kho, bhikkhave, pañca jātarūpassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ jātarūpaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ, na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca, na ca sammā upeti kammāya. 
Evameva kho, bhikkhave, pañcime cittassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ cittaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ, na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca, na ca sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya. 
Katame pañca? 
Kāmacchando, bhikkhave, cittassa upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhaṁ cittaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ, na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca, na ca sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya …pe… 
ime kho, bhikkhave, pañca cittassa upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṁ cittaṁ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṁ, na ca pabhassaraṁ pabhaṅgu ca, na ca sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāyā”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.34 
4. Nīvaraṇavagga 
Anupakkilesasutta 
“Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anupakkilesā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattanti. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo, bhikkhave, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anupakkileso bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati …pe… upekkhāsambojjhaṅgo, bhikkhave, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anupakkileso bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati. 
Ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anupakkilesā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattantī”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.35 
4. Nīvaraṇavagga 
Ayonisomanasikārasutta 
“Ayoniso, bhikkhave, manasikaroto anuppanno ceva kāmacchando uppajjati, uppanno ca kāmacchando bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati; anuppanno ceva byāpādo uppajjati, uppanno ca byāpādo bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati; anuppannañceva thinamiddhaṁ uppajjati, uppannañca thinamiddhaṁ bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati; anuppannañceva uddhaccakukkuccaṁ uppajjati, uppannañca uddhaccakukkuccaṁ bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattati; anuppannā ceva vicikicchā uppajjati, uppannā ca vicikicchā bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattatī”ti. 
Pañcamaṁ. 
Yonisomanasikārasutta 
“Yoniso ca kho, bhikkhave, manasikaroto anuppanno ceva satisambojjhaṅgo uppajjati, uppanno ca satisambojjhaṅgo bhāvanāpāripūriṁ gacchati …pe… anuppanno ceva upekkhāsambojjhaṅgo uppajjati, uppanno ca upekkhāsambojjhaṅgo bhāvanāpāripūriṁ gacchatī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.36 
4. Nīvaraṇavagga 
Buddhisutta 
“Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā buddhiyā aparihānāya saṁvattanti. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo. 
Ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā buddhiyā aparihānāya saṁvattantī”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.37 
4. Nīvaraṇavagga 
Āvaraṇanīvaraṇasutta 
“Pañcime, bhikkhave, āvaraṇā nīvaraṇā cetaso upakkilesā paññāya dubbalīkaraṇā. 
Katame pañca? 
Kāmacchando, bhikkhave, āvaraṇo nīvaraṇo cetaso upakkileso paññāya dubbalīkaraṇo. 
Byāpādo, bhikkhave, āvaraṇo nīvaraṇo cetaso upakkileso paññāya dubbalīkaraṇo. 
Thinamiddhaṁ, bhikkhave, āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ cetaso upakkilesaṁ paññāya dubbalīkaraṇaṁ. 
Uddhaccakukkuccaṁ, bhikkhave, āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ cetaso upakkilesaṁ paññāya dubbalīkaraṇaṁ. 
Vicikicchā, bhikkhave, āvaraṇā nīvaraṇā cetaso upakkilesā paññāya dubbalīkaraṇā. 
Ime kho, bhikkhave, pañca āvaraṇā nīvaraṇā cetaso upakkilesā paññāya dubbalīkaraṇā. 
Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anupakkilesā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattanti. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo, bhikkhave, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anupakkileso bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati …pe… upekkhāsambojjhaṅgo, bhikkhave, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anupakkileso bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati. 
Ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anupakkilesā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattantīti. 

Saṁyutta Nikāya 46.38 
4. Nīvaraṇavagga 
Anīvaraṇasutta 
Yasmiṁ, bhikkhave, samaye ariyasāvako aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbaṁ cetaso samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ suṇāti, imassa pañca nīvaraṇā tasmiṁ samaye na honti. Satta bojjhaṅgā tasmiṁ samaye bhāvanāpāripūriṁ gacchanti. 
Katame pañca nīvaraṇā tasmiṁ samaye na honti? 
Kāmacchandanīvaraṇaṁ tasmiṁ samaye na hoti, byāpādanīvaraṇaṁ tasmiṁ samaye na hoti, thinamiddhanīvaraṇaṁ tasmiṁ samaye na hoti, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ tasmiṁ samaye na hoti, vicikicchānīvaraṇaṁ tasmiṁ samaye na hoti. 
Imassa pañca nīvaraṇā tasmiṁ samaye na honti. 
Katame satta bojjhaṅgā tasmiṁ samaye bhāvanāpāripūriṁ gacchanti? 
Satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhāvanāpāripūriṁ gacchati …pe… upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhāvanāpāripūriṁ gacchati. 
Ime satta bojjhaṅgā tasmiṁ samaye bhāvanāpāripūriṁ gacchanti. 
Yasmiṁ, bhikkhave, samaye ariyasāvako aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbaṁ cetaso samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ suṇāti, imassa pañca nīvaraṇā tasmiṁ samaye na honti. Ime satta bojjhaṅgā tasmiṁ samaye bhāvanāpāripūriṁ gacchantī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.39 
4. Nīvaraṇavagga 
Rukkhasutta 
“Santi, bhikkhave, mahārukkhā aṇubījā mahākāyā rukkhānaṁ ajjhāruhā, yehi rukkhā ajjhārūḷhā obhaggavibhaggā vipatitā senti. 
Katame ca te, bhikkhave, mahārukkhā aṇubījā mahākāyā rukkhānaṁ ajjhāruhā, yehi rukkhā ajjhārūḷhā obhaggavibhaggā vipatitā senti? 
Assattho, nigrodho, pilakkho, udumbaro, kacchako, kapitthano—
ime kho te, bhikkhave, mahārukkhā aṇubījā mahākāyā rukkhānaṁ ajjhāruhā, yehi rukkhā ajjhārūḷhā obhaggavibhaggā vipatitā senti. 
Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto yādisake kāme ohāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so tādisakehi kāmehi tato vā pāpiṭṭhatarehi obhaggavibhaggo vipatito seti. 
Pañcime, bhikkhave, āvaraṇā nīvaraṇā cetaso ajjhāruhā paññāya dubbalīkaraṇā. 
Katame pañca? 
Kāmacchando, bhikkhave, āvaraṇo nīvaraṇo cetaso ajjhāruho paññāya dubbalīkaraṇo. 
Byāpādo, bhikkhave, āvaraṇo nīvaraṇo cetaso ajjhāruho paññāya dubbalīkaraṇo. 
Thinamiddhaṁ, bhikkhave, āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ cetaso ajjhāruhaṁ paññāya dubbalīkaraṇaṁ. 
Uddhaccakukkuccaṁ, bhikkhave, āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ cetaso ajjhāruhaṁ paññāya dubbalīkaraṇaṁ. 
Vicikicchā, bhikkhave, āvaraṇā nīvaraṇā cetaso ajjhāruhā paññāya dubbalīkaraṇā. 
Ime kho, bhikkhave, pañca āvaraṇā nīvaraṇā cetaso ajjhāruhā paññāya dubbalīkaraṇā. 
Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anajjhāruhā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattanti. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo, bhikkhave, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anajjhāruho bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati …pe… upekkhāsambojjhaṅgo, bhikkhave, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anajjhāruho bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattati. 
Ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anajjhāruhā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṁvattantī”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.3 
1. Pabbatavagga 
Sīlasutta 
“Ye te, bhikkhave, bhikkhū sīlasampannā samādhisampannā ñāṇasampannā vimuttisampannā vimuttiñāṇadassanasampannā, dassanampāhaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ vadāmi; 
savanampāhaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ vadāmi; 
upasaṅkamanampāhaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ vadāmi; 
payirupāsanampāhaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ vadāmi; 
anussatimpāhaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ vadāmi; 
anupabbajjampāhaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ vadāmi. 
Taṁ kissa hetu? 
Tathārūpānaṁ, bhikkhave, bhikkhūnaṁ dhammaṁ sutvā dvayena vūpakāsena vūpakaṭṭho viharati—kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca. 
So tathā vūpakaṭṭho viharanto taṁ dhammaṁ anussarati anuvitakketi. 
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā vūpakaṭṭho viharanto taṁ dhammaṁ anussarati anuvitakketi, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti; 
satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti; 
satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. 
So tathā sato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati. 
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā sato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti; 
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti; 
dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. 
Tassa taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ. 
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti; vīriyasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti; vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. 
Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā. 
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti; pītisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti; pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. 
Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati. 
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati cittampi passambhati, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti; passaddhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti; passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. 
Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati. 
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti; samādhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti; samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. 
So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti. 
Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti; upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti; upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. 
Evaṁ bhāvitesu kho, bhikkhave, sattasu sambojjhaṅgesu evaṁ bahulīkatesu satta phalā sattānisaṁsā pāṭikaṅkhā. 
Katame satta phalā sattānisaṁsā? 
Diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṁ ārādheti. 
No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṁ ārādheti, atha maraṇakāle aññaṁ ārādheti. 
No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṁ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṁ ārādheti, atha pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. 
No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṁ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṁ ārādheti, no ce pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, atha pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. 
No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṁ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṁ ārādheti, no ce pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, atha pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. 
No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṁ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṁ ārādheti, no ce pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti, atha pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. 
No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṁ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṁ ārādheti, no ce pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, atha pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā uddhaṁsoto hoti akaniṭṭhagāmī. 
Evaṁ bhāvitesu kho, bhikkhave, sattasu bojjhaṅgesu evaṁ bahulīkatesu ime satta phalā sattānisaṁsā pāṭikaṅkhā”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.40 
4. Nīvaraṇavagga 
Nīvaraṇasutta 
“Pañcime, bhikkhave, nīvaraṇā andhakaraṇā acakkhukaraṇā aññāṇakaraṇā paññānirodhikā vighātapakkhiyā anibbānasaṁvattanikā. 
Katame pañca? 
Kāmacchandanīvaraṇaṁ, bhikkhave, andhakaraṇaṁ acakkhukaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhiyaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ. 
Byāpādanīvaraṇaṁ, bhikkhave …pe… 
thinamiddhanīvaraṇaṁ, bhikkhave …pe… 
uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, bhikkhave …pe… 
vicikicchānīvaraṇaṁ, bhikkhave, andhakaraṇaṁ acakkhukaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhiyaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ. 
Ime kho, bhikkhave, pañca nīvaraṇā andhakaraṇā acakkhukaraṇā aññāṇakaraṇā paññānirodhikā vighātapakkhiyā anibbānasaṁvattanikā. 
Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā cakkhukaraṇā ñāṇakaraṇā paññābuddhiyā avighātapakkhiyā nibbānasaṁvattanikā. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo, bhikkhave, cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññābuddhiyo avighātapakkhiyo nibbānasaṁvattaniko …pe… upekkhāsambojjhaṅgo, bhikkhave, cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññābuddhiyo avighātapakkhiyo nibbānasaṁvattaniko. 
Ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā cakkhukaraṇā ñāṇakaraṇā paññābuddhiyā avighātapakkhiyā nibbānasaṁvattanikā”ti. 
Dasamaṁ. 
Nīvaraṇavaggo catuttho. 
Tassuddānaṁ 
Dve kusalā kilesā ca, 
Dve yoniso ca buddhi ca; 
Āvaraṇā nīvaraṇā rukkhaṁ, 
Nīvaraṇañca te dasāti. 

Saṁyutta Nikāya 46.41 
5. Cakkavattivagga 
Vidhāsutta 
Sāvatthinidānaṁ. 
“Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā tisso vidhā pajahiṁsu, sabbe te sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā. 
Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā tisso vidhā pajahissanti, sabbe te sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā. 
Ye hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā tisso vidhā pajahanti, sabbe te sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā. 
Katamesaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ? 
Satisambojjhaṅgassa …pe… upekkhāsambojjhaṅgassa. 
Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā tisso vidhā pajahiṁsu …pe… 
pajahissanti …pe… 
pajahanti, sabbe te imesaṁyeva sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā”ti. 
Paṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.42 
5. Cakkavattivagga 
Cakkavattisutta 
“Rañño, bhikkhave, cakkavattissa pātubhāvā sattannaṁ ratanānaṁ pātubhāvo hoti. 
Katamesaṁ sattannaṁ? 
Cakkaratanassa pātubhāvo hoti, hatthiratanassa pātubhāvo hoti, assaratanassa pātubhāvo hoti, maṇiratanassa pātubhāvo hoti, itthiratanassa pātubhāvo hoti, gahapatiratanassa pātubhāvo hoti, pariṇāyakaratanassa pātubhāvo hoti. 
Rañño, bhikkhave, cakkavattissa pātubhāvā imesaṁ sattannaṁ ratanānaṁ pātubhāvo hoti. 
Tathāgatassa, bhikkhave, pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa sattannaṁ bojjhaṅgaratanānaṁ pātubhāvo hoti. 
Katamesaṁ sattannaṁ? 
Satisambojjhaṅgassa ratanassa pātubhāvo hoti …pe… upekkhāsambojjhaṅgassa ratanassa pātubhāvo hoti. 
Tathāgatassa, bhikkhave, pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa imesaṁ sattannaṁ bojjhaṅgaratanānaṁ pātubhāvo hotī”ti. 
Dutiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.43 
5. Cakkavattivagga 
Mārasutta 
“Mārasenappamaddanaṁ vo, bhikkhave, maggaṁ desessāmi; 
taṁ suṇātha. 
Katamo ca, bhikkhave, mārasenappamaddano maggo? 
Yadidaṁ—
satta bojjhaṅgā. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo—
ayaṁ kho, bhikkhave, mārasenappamaddano maggo”ti. 
Tatiyaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.44 
5. Cakkavattivagga 
Duppaññasutta 
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca: 
“‘duppañño eḷamūgo, duppañño eḷamūgo’ti, bhante, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, bhante, ‘duppañño eḷamūgo’ti vuccatī”ti? 
“Sattannaṁ kho, bhikkhu, bojjhaṅgānaṁ abhāvitattā abahulīkatattā ‘duppañño eḷamūgo’ti vuccati. 
Katamesaṁ sattannaṁ? 
Satisambojjhaṅgassa …pe… upekkhāsambojjhaṅgassa—
imesaṁ kho, bhikkhu, sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ abhāvitattā abahulīkatattā ‘duppañño eḷamūgo’ti vuccatī”ti. 
Catutthaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.45 
5. Cakkavattivagga 
Paññavantasutta 
“‘Paññavā aneḷamūgo, paññavā aneḷamūgo’ti, bhante, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, bhante, ‘paññavā aneḷamūgo’ti vuccatī”ti? 
“Sattannaṁ kho, bhikkhu, bojjhaṅgānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā ‘paññavā aneḷamūgo’ti vuccati. 
Katamesaṁ sattannaṁ? 
Satisambojjhaṅgassa …pe… upekkhāsambojjhaṅgassa—
imesaṁ kho, bhikkhu, sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā ‘paññavā aneḷamūgo’ti vuccatī”ti. 
Pañcamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.46 
5. Cakkavattivagga 
Daliddasutta 
“‘Daliddo, daliddo’ti, bhante, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, bhante, ‘daliddo’ti vuccatī”ti? 
“Sattannaṁ kho, bhikkhu, bojjhaṅgānaṁ abhāvitattā abahulīkatattā ‘daliddo’ti vuccati. 
Katamesaṁ sattannaṁ? 
Satisambojjhaṅgassa …pe… upekkhāsambojjhaṅgassa—
imesaṁ kho, bhikkhu, sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ abhāvitattā abahulīkatattā ‘daliddo’ti vuccatī”ti. 
Chaṭṭhaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.47 
5. Cakkavattivagga 
Adaliddasutta 
“‘Adaliddo, adaliddo’ti, bhante, vuccati. 
Kittāvatā nu kho, bhante, ‘adaliddo’ti vuccatī”ti? 
“Sattannaṁ kho, bhikkhu, bojjhaṅgānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā ‘adaliddo’ti vuccati. 
Katamesaṁ sattannaṁ? 
Satisambojjhaṅgassa …pe… upekkhāsambojjhaṅgassa—
imesaṁ kho, bhikkhu, sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā ‘adaliddo’ti vuccatī”ti. 
Sattamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.48 
5. Cakkavattivagga 
Ādiccasutta 
“Ādiccassa, bhikkhave, udayato etaṁ pubbaṅgamaṁ etaṁ pubbanimittaṁ, yadidaṁ—aruṇuggaṁ. 
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ uppādāya etaṁ pubbaṅgamaṁ etaṁ pubbanimittaṁ, yadidaṁ—kalyāṇamittatā. 
Kalyāṇamittassetaṁ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ—satta bojjhaṅge bhāvessati, satta bojjhaṅge bahulīkarissati. 
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī”ti. 
Aṭṭhamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.49 
5. Cakkavattivagga 
Ajjhattikaṅgasutta 
“Ajjhattikaṁ, bhikkhave, aṅganti karitvā nāññaṁ ekaṅgampi samanupassāmi sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ uppādāya, yathayidaṁ—bhikkhave, yonisomanasikāro. 
Yonisomanasikārasampannassetaṁ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ—satta bojjhaṅge bhāvessati, satta bojjhaṅge bahulīkarissati. 
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti? 
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… 
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. 
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī”ti. 
Navamaṁ. 

Saṁyutta Nikāya 46.4 
1. Pabbatavagga 
Vatthasutta 
Ekaṁ samayaṁ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. 
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi: 
“āvuso bhikkhavo”ti. 
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ. 
Āyasmā sāriputto etadavoca: 
“Sattime, āvuso, bojjhaṅgā. 
Katame satta? 
Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo—
ime kho, āvuso, satta bojjhaṅgā. 
Imesaṁ khvāhaṁ